Erdinç Akkoyunlu

Babamın Cinayet Defteri

Roman

Erdinç Akkoyunlu

1983’te İstanbul’da doğdu. 2006’da Ankara Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi’ni bitirdi. 2004 yılından itibaren Sabah, Milliyet, Akşam ve Star gazetelerinde gazetecilik yaptı. 2020’den beri bağımsız gazeteci olarak yaşamını sürdürüyor. Notos, Edebiyathaber ile Star ve Akşam gazetelerinin kitap eklerinde Türk ve klasik dünya edebiyatı konusunda pek çok yazısı yayımlandı. Ulusal ve uluslararası yayınlarda “sadeliğin ihtişamı”, “metin iklimi”, “öğretici yazar” terimleri ona atıf yapılarak kullanıldı. 2009-2020 yılları arasında Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Basın Kartı’nı taşıdı, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti üyesi.

Künye

Notos Kitap 192

Edebiyat 72

Roman

©Notos Kitap Yayınevi, 2021

Birinci Basım Ağustos 2021

Birinci Sürüm Temmuz 2022

ISBN 978-605-7643-53-7

ISBN (e-kitap) 978-605-7643-68-1

Sertifika 52101

Editör

Mehmet Zeytin

Son Okuma

Dilek Emir, Tuğba Eriş

Kapak Tasarımı

Virginia Elena Patrone

Teknik Hazırlık

Duygu Şentuna, Tila Sadeki

Notos Kitap Yayıncılık Eğitim Danışmanlık ve Sanal Hizmetler Tic. Ltd. Şti.

Ömer Avni Mahallesi, Prof. Dr. Tarık Zafer Tunaya Sokak No: 11/6 Gümüşsuyu, Beyoğlu İstanbul

0212 243 49 07

www.notoskitap.com

facebook.com/NotosKitap

twitter.com/NotosKitap

İçindekiler

Erdinç Akkoyunlu

Künye

İçindekiler

Birinci Bölüm

Uzun Bir Gece

Rüyalar ve Düşünceler Mezarlığı

Babanın Katili misin Sen?

Korkunun Yedi Günü

Aşk Yalnızlığın Cinayetidir

Anne Evi Sigara Kokar

Resul

Geçmiş Zaman Olur ki

Tarlabaşı’nda Bir Akşam

Güzel Bir Kadın Diyecekler Bana

Susulmuş Yalanların Günahı

İstanbul’un İlk Tuhaf Cinayeti

İkinci Bölüm

Şaşırma Vakti

Dönmek Mümkün mü Eski Zamanlara

İstanbul’da Bir İnce Memed

Sen Tasalanma Altancık

Tesadüfler Kavşağı

Beklenen

Bir Evliya Çelebi, Bir İstihbaratçı ve Bir Gizem

Biraz Merhamet Lütfen

Kara Işığın Rengi

Anneler Her Şeyi ama Her Şeyi Bilir

Bir Roman Uğruna Tehlikeli Oyunlar

Yasemin

Gerçekler Gerçek Değil mi Yoksa

Garip Şeyler Müşahidi

Mektup Vedanın Adıdır

Suskunluk En Güzel Şarkısıdır Aşkın

Zaman Cellatları

Malumu Meçhul

Birinci Bölüm

Uzun Bir Gece

Bulutları bile gün boyu usandıran yağmurun henüz dindiği kasım gecesinde genç bir adam telaşla Cihangir’deki eski bir apartmandan çıktı. Havayı öyle bir sis basmıştı ki yürüyebilmek için hayal etmek gerekiyordu. Bozuk sokak lambalarının aydınlık yerine etrafa karanlık saçtığı ıslak sokaklardan hızla Taksim’e gitmeye çabaladı. Her adımını bir sonrakinden daha hızlı ata ata, koşmaya ramak kalmışken kalorifer mazotu ve soba kömürü dumanıyla zehirlenmiş Boğaz sisini soluyamaz hale geldi. Bir yandan öksürürken dumandan ve karanlıktan çevresini göremiyordu, bacaklarını bir yerlere çarptı. Hızla kaçıp uzaklaşmalıydı, oysa can acısıyla daha yavaş gitmeye mahkûm oldu ki az sonra kendini körlüğün kalbinde buldu, adımları daha da ağırlaştı. Altan Metin şimdi düşüp kolunu bacağını kırmamak için santim santim yürüyordu. Arkasından ıslak zemine batıp çıkan bir başka ayak sesi duydu. Gecenin o saatinde, ıssız sokakta biri ayaklarını sürüye sürüye yürüyordu. O ayak sesi kaç gündür onu takip ediyordu ve hiçbir deli bu karanlık sis denizinde sokağa çıkmayacağı için peşindekinin başkası olduğunu düşünmeye gerek yoktu. Bir süre adım adım, art arda yürüdüler. Bu dumanda ve karanlıkta birini izlemek mümkünmüş gibi, takipçisinin hemen ardından gelmesi Altan’ın öksürüklerini daha da artırdı. Olur da takipçisi bir mucize eseri yüzünü gösterir diye birkaç adımda bir dönüp uzun uzun arkasına baktı. O durunca ardındaki ayak sesleri kesilmedi ama ona yaklaşmadı da. Her nefeste daha da artan öksürüğüyle boğulurken ne kadar uğraşırsa uğraşsın, dikkatini toplamak da daha iyi görmeye yaramıyordu. Arkasını boş verip önündeki tehlikelerle boğuşmaya karar verdi, yara yara geçtiği bu dumanın tuhaflığını düşündü: İçinde nefes alınamaz, önünü görmek için ellerini sağa sola salladığında parçalanarak dağılırken kalp gümbürtüsüne benzer sesler çıkaran bu bembeyaz şey yeryüzüne inmiş bir buluta benzemiyordu. Olsa olsa İstanbul’un havasına yüz binlerce ton pamuk karışmış olabilirdi. Yoksa bu meret niçin burundan ya da ağızdan çekilince ciğere gitmesin de insanı öksürterek öldürmeye çalışsındı?

Nefesini tutarak öksürüklerini yutan genç adam bütün dikkatini verip yönünü tayin etmeye çabaladı. Geldiği yer nasıl olduysa daha karanlık ve daha koyu bir sisle kaplıydı. Fakat gerçeküstü bir kurmacaya dönüşen bu kaos Cihangir’in neresinde yaşanıyordu, bu ketumluğuyla insana bir şey söylemiyordu. Kafasını çalıştırmak için, oksijeni alkolün dolaştığı damarlarından akıtmayı derin bir nefes alarak denedi Altan. Bu çok daha beter bir öksürük krizine neden olunca bacaklarını sağa sola çarpa çarpa acı içinde yürüdü. Yönünü görmüyordu ya, Cihangir’den çıkılan her yokuşun sonunun Taksim olduğunu biliyordu. Düşmemek için temkinli adımlar atarken bir yandan da düşündü: Nefes aldırmayan bu pamuktan cehennem Boğaz’ın sularını emip şişerek kasım soğuğunda donmasın, yaz gelip hava ısındığında içinden çıkan kurtlar Ayasofya’yı, Galata Kulesi’ni, Boğaz Köprüsü’nü kemirerek yok etmesindi sakın. Her sarhoş gibi bulduğu bu olağanüstü fikri zihninde kurdu ve gittikçe aklına yatan bu kurgudan korkarak titredi. Bunu nasıl becerdiği ve hangi amaçla yaptığı anlaşılamayan, mazot dumanı ve kömür isi karışmış Boğaz sisi biraz daha yoğunlaşıp koyu bir renk alarak kar gibi insanın üzerine yapışmaya başladı. Şu doğaüstü duruma ettiği şahitlik Altan’ın titremesini artırınca birden, yine tüm sarhoşlarda görülen, sebepsiz, derinliksiz ve insanı çıldırtan bir gülümseme yerleşti yüzüne. Yaşadığı bu tuhaf hale sevinmeye başladı. Bu kez zevkten titredi. Derken bir öksürük krizine daha girdi. Bir yandan kıs kıs gülmeye çabalarken bir yandan da katıla katıla öksürdü.

Canı acıdıkça zihninin aydınlandığını, daha doğrusu ayıldığını düşündü. Öyle ya, bu sis olsa olsa bir haftadır her yerde arayıp da bulamadığı kayıp kardeşi Erkan için duyduğu acıdan ötürü, sarhoş zihninin bir oyunu olmalıydı. Ya da dur bir dakika. Şu öksürük bir geçsin. Geçeceği falan yok. Durma düşün. Ya da bu sis, öhhö öhhö, bu sis, ah ciğerlerim, bu sis olsa olsa babamın defterinden çıkabilir.

Bu sözleri tırnak içinde değil. Çünkü Altan Metin bunu gerçekten ne zihninden tam bir bütünlük halinde geçirebildi ne de o sözler anlaşılır biçimde ağzından çıktı. Biraz düşündü, biraz mırıldandı, çokça hayal kurdu. Henüz yeri gelmediği için ayrıntılara giremesem de, sözünü etmeye çabaladığı kardeşi, Erkan, serbest bir tiyatrocu ve aklına estikçe İstanbul’da ya da Anadolu’da kaybolup kendisini ağabeyine aratmakla meşgul bir profesyonel kayıp. Babası ise ilerleyen bölümlerde hayli söz edilecek Gazeteci Baretta Gölgesiz Kemal Metin. 1980’de 12 Eylül darbesinin öncesinde faili meçhule kurban giden bir polis muhabiri, aynı zamanda yazar. Ardında kırk yıl boyunca Cumhuriyet gazetesi için takip ettiği cinayet, cinnet ve kaçırılma ile İstanbul’da yaşanabilecek türlü tuhaf olayın habere sığmayan bölümlerini anlattığı hikâyelerinin olduğu defterler bıraktı. Her şey de öyle başladı.

Altan o sarhoş, yani yarı sarhoş haliyle içinden geçtiği Boğaz sisini zihninin bir oyunu ya da babasının defterinde rastlanabilecek bir imge sanıyordu. Oysa İstanbul’un bu mevsime bağlı sisiyle karışık hava kirliliğine, Altan’ın gazeteci meslektaşları attıkları manşetlerde İstanbul zehri demişti. Ve insan onun gibi otuz altı yaşında sağlıklı olsa da, eğer az önce çıktığı evde bir kadının çıplak vücudunu yıkadıktan sonra içtiği şarapla çarpıldıysa, Cihangir yokuşundan çıkarken ciğerine dolan İstanbul zehrinin ölüme yol açması olasıdır. Üstelik bu durumlarda ardından gelen ayak seslerinin giderek yaklaştığı da, sözgelimi böyle bir ölüm sonrasında polisin olay yeri raporunda değil de ancak İstanbul sisini anlatan romanlarda yazar. Bu bakımdan her şey doğasına uygun. Bir yandan da Altan korkmakta haksız değil. Dumanlı zihni ona sise dair oyunlar oynasa da, yahut babasının defterinin izleri karşısına çıksa da, İstanbul’un bu havası şehrin en kanlı ve en garip ölümlerinin atmosferidir. Hafızası kuvvetli, eski gazete okurları bilir. Aslında hayatında haber okumuş ya da izlemiş hemen herkes bilir. Nice insan böyle koyu bir İstanbul zehrinde yıllar boyunca şehir içi uçurumlarından tek katlı evlerin çatılarına, demircilerin kapı namına kaynattıkları korkuluk mızraklarına ve kapağı çoktan bir hurdacının çorba parası olmuş kanalizasyon çukurlarına düştü. Bu yokuşlar ve uçurumlar şehrini sis basmışken, üstelik ışık yokken yollarda yürünmez. Sonra öte dünyayı boylarsın. Kaldı ki bu talihsizlerin pek çoğunun ölüm haberini, nefesinden ciğerine inen ve orada barınamadığından beynine akan sisle hafızası bulutlanan Altan da yazmıştı. Belki az sonra bunu hatırlar dememe kalmadı, bu anıyı, sol ayağı yokuşun korkuluksuz boşluğundan uçmasının rüzgârıyla dağılan zihninde bir anda karşısında buluverdi. Şimdi o da olan biteni, anlatacağım şekliyle hatırladı.

İstanbul, sanki böyle havada sokağa çıkıp kendisinin gücüne kafa tutanları ibretiâlem için korkunç şekilde ortadan kaldırıyordu. Öyle olmasaydı, İstanbul zehrinde sokağa kim bilir neden çıkmak zorunda kalan talihsizlerin vücutları, kısacık mesafelerden düşmüş olsalar dahi sıkıştıkları ve saplandıkları yerden parça parça olmadan çıkarılırdı. Gerçi İstanbul’un zehirli gecelerinde böyle ölmek, o gece kaybolmanın yanında iyiydi. Bizans’tan kalmış, şimdi pek çoğunun üzeri asfaltla örtülü, derinliği yirmi beş otuz metre olan su sarnıçlarına düşenler, ne yazık ki oracıkta ölemezdi. Kısa süreli beyin travmaları bir baş ağrısı bırakarak bittiğinde, zifiri karanlıkta elleriyle dokunarak ve nezle değillerse burunlarıyla koklayarak karanlıkla küf dolu bir su çukurunda olduklarını anlarlardı. İstanbul’un tarihini bilmeyen Anadolu’dan göçüp gelmiş ahaliden oluşan talihsizler su sarnıçlarından yürünerek bir gedikten değil de ancak düşülen yerden çıkıldığını da bilmezlerdi.

Bir sarnıca düştüğünde insanın aklına ilk gelen, kendi ayaklarının karanlığın ve korkununkinden hızlı olduğudur. Bir delik bulup çıkarım belki umuduyla taban tepenler Sarayburnu’ndan Ayvansaray’a, Ayvansaray’dan Topkapı’ya, Topkapı’dan Yedikule’ye uzanan İstanbul surlarının altındaki dehlizlerde yürürler. Orada Latinlerin Kudüs’ü Müslümanlardan korumak için oluşturduğu orduları Konstan-tinopolis’i yağmalarken senyörün ya da lordun konaklama çerezi olmamak için kendini dehlize saklamış genç kızların hayaletlerini görür ve delirirler. Onlar için dehlizden çıkmanın bir anlamı kalmaz. Karanlığın mahlûkatları dört ayaklı, kuyruklu kemirgenlerle çok arzulanan sevişmelerin hiç istenmeyen ve yasadışı kürtajla ortadan kaldırılan ceninleriyle bir diyete başlar. Bu yamyamlık bir süre sonra kendi kendini yemeye dönüşen bir vahşetle sonuçlanır da ölenin iskeleti, bir sonraki dehliz talihsizinin ayağına takılmak için şakacı bir üslupla zemine uzanıverir. Aslında dehlize düşenlerin kimileri daha şanssızdır. Karanlıktan çıkmaya çalışırken bir varyemez Osmanlı’nın biriktirdiği çil çil Venedik dukasıyla dolu küplere ayağı takılır. Bu serveti de yanına alıp dehlizden çıkmak için amansız bir yürüyüşe başlar. Suriçi’nde bir sokaktan çıkar ve kimseye hayır getirmeyen bu serveti dehlizi dehliz yapan karanlığı yeryüzünde silmek için dünyasını aydınlatacak şeylere harcar. Sonunda, bunca hikâyeyi kimse dinlemeyecekse anlatmaya değmez diyerek dehlize döner.

*

Başkahramanın zihninden ve ruhundan geçenleri görme yeteneğiyle donatılmış roman yazarı İstanbul sisini deşerken Altan, 1940’lara kadar şehrin en büyük mezarlıklarının olduğu Taksim’de düşse düşse bir rahmetlinin uykusuna düşebileceğini hatırladı. Tenini doğrayan kasım soğuğunda şarap sarhoşluğundan biraz ayılarak ne çok üşüdüğünü anlayıp sıcak bir yeri hayal etti. Yine de bu onun siste yavaşça yürümesine ve nefes aldıkça öksürerek boğulmasına engel değildi. Olabildiğince çok havayı solumak için derin nefesler alıp olabildiğince hızlı gitmek için büyük adımlar attıysa da, bacağını bir taşa çarpınca İstanbul’a, sise, dar sokaklara, bez pabuçlara bağıra bağıra sövdü. Bu kadar sinirlenebildiğine şaşırıyordu. Ömründe çok öfke sahibi olmuştu ama şimdiki gibi, öfke onun sahibi olmamıştı. Üşümekten ve öksürmekten takatsiz kaldığı o an, saçma olduğunu düşündüğü halde engelleyemediği ağlama isteğine kapıldı. Çabuk ağlayamasa da ağlıyormuş gibi hıçkırabiliyordu. Hıçkırıklara boğulmak isterken bir anda hıçkırıklarla boğulmaya başladı. Nefesini kesen bu uğraştan kurtuluşu da biliyordu. Hıçkırmaktan pek beceremediği birkaç kahkaha attı.

Giriş merdiveninde soluklandığı apartmanın birinci katının ışığı hızla yandı. Penceresi sertçe açıldı. Koca kel kafalı bir adam beline kadar sokağa sarkarak, “Lan ayyaş, içeceksen ağzınla iç. Siktir git, başka yerde böğür. Gelirsem gebertirim,” dedi.

Altan kavga etmeyi bilmez, dayak yemekten korkardı. Bir mucizeyle gerçekleşebilecek tuhaflıklardan biri meydana geldi. Sis, tehdit aldığı yerden Sıraselviler Caddesi’ne çıkan sokağın sonuna kadar Musa’nın Kızıldeniz’de yaptığı gibi bir koridor açtı. Sağa sola çarparak yara bere içinde kalan bacaklarının sızısıyla topallasa da oradan topukladı. Hâlâ pencereden bakan ev sahibinin koşup onu yakalayamayacağı Taksim İlkyardım Hastanesi’nin önüne gelince de bu tehdide tek kelime etmediği için kendine kızarak bir kahkaha koydu. Ambulanstan sedye indiren hastabakıcı kahkahayı üstüne alındı, oradan hemen gitmezse gelip gününü göstereceğini kusan bakışlarıyla anlattı. Bu tehditten korkarken bronşlarına dolan zehir onu öksürüklere boğdu. Ciğeri sökülüyordu, başı döndü. Hastane önünden ayrıldı. Taksim Atatürk Anıtı’na az kalmıştı ki sis yeniden yuttu onu. Havadaki zehri soluyamayınca bayılmamak için çömeldi, nefesini topladı. Öyle çok kahkaha attı ki çenesi yerinden çıkmış gibi ağrımaya başladı. Aynı anda İstanbul zehrini öksürüksüz soluyabilmeye başladı. Kahkahaları peşi sıra attı. Ne de olsa kahkaha çabuk ağlayamayanların gözyaşıydı.

Sıraselviler Caddesi’ni tamamlarken yokuşlara asılmaktan titreyen ve otomobil tamponlarına çarpmaktan yaralanan bacaklarıyla adımlarını zor atıyordu. Eğer az evvel bir köşede bir kez daha kusup biraz ayılmasaydı, ne bu titremeyi ne acımayı duyacaktı. Ne de o güne kadar kimseyle az önce evinden ayrıldığı genç kızla seviştiği gibi düşmanca sevişmediğini, bedeninin böyle bitişini garipsemediğini düşünecekti. Yeniden kusacak oldu ama boş mideyle kusmaya çabalamanın yoruculuğunu da hatırladı. İstanbul zehri Taksim’de dağılmıştı. Havaya sadece aydınlatma direklerinin kirli ışığı karışıyordu. Sisin dağılmasının biraz da ayılmasıyla ilgili olduğunu anladı. İnsan ayılırken zihin savunmasızdır ve önemsiz bir dolu şeyi hatırlar. Çocukken kardeşi Erkan’ın kaybolduğu zamanlarda kendisinin yaşadığı korkudan kusma nöbetleri gözünde ayrıntılarıyla canlandı. Midesini asıl bulandıransa adına sevişme denen o ritmik saçmalıktı. Bu gece kural tanımayanların bile çiğnemeye korkacağı cinsel yasakları yerle bir etmişti. Bir genç kızın bekâretini alırken onu dövmüş, vicdansızların bile tiksindiğini yapıp onurunu yaralamıştı.

Yarım saat evvel işlediği seri günahların görüntüleri gittikçe berraklaşan zihninde ışık patlamaları gibi çakıp sönerken önünde bağdaş kurup Taksim Atatürk Anıtı’na baktığını anladı. Sabahın o saatinde gece kulübünden, meyhaneden, garsoniyerden çıkanların; evsizlerin, tinercilerin, resmi polislerin, yankesicilerin kendisine baktığını fark etti. Kimsenin baktığı yoktu ama kalabalıkta biri hiç kimse kelimesinin anlamıyla oynuyordu: Bir haftadır kendisini takip eden adam yüzünü göstermekten artık çekinmeden Altan’ı izliyordu. Gittikçe tuhaflaşan bu takipten ürkerek gök gürültüleriyle ilan edilen sağanağa yakalanmamak için Dolapdere’deki evine doğru adımlarını iyice açtı Altan. Şişli varoşlarındaki atölyelerde çalışan işçilerin Tarlabaşı’ndaki kira evlerinin sobalarında yaktığı kumaş artığı dumanda bu gece ikinci kez boğularak Dolapdere’ye yürüdü, Panayia Evangelistria Kilisesi’nin bitişiğindeki Laleli Apartmanı’ndan girmeden elli metre ötede, yüreklerin çivisini oynatan şimşekle inen sağanakla ruhuna dek ıslandı.

*

Ortasında Avrupa saraylarının kraliyet arması gibi büyük kabartma bir lale bulunan camsız, ağır demir kapı zorbela itilip açılır. Binaya girince yıllanmış kirden siyaha çalan koyu yeşil boyası, rutubetten yer yer sıvayla birlikte dökülmüş duvarlardan yayılan çürük soğana benzer küf kokusuyla nefesleri keser. Adına aydınlık denen karanlık boşluktan sidik kokusu gelir. Bu apartmana ilk kez girenin başı, koku çarpmasıyla hiçbir ilacın geçiremeyeceği biçimde birkaç gün ağrır. Siyah İtalyan mermerinden yapılmış, erimiş merdivenleri, aydınlatma düğmesine birkaç saniye elini basılı tutup çalıştırmazsan, gündüz gözüyle bile karanlıkta tırmanmak gerekir.

Laleli Apartmanı, Sultan Üçüncü Ahmet’in soyundan gelen ve öbür hanedan soyundan gelenler gibi sürgün edilmemek için bunu gizleyen Ahmet Bey’in kızına düğün armağanıydı. Şimdi Beyoğlu Tünel’deki evinde kırklık bir kız olan Münire’yle yaşayan, kendi icat ettiği özel günler dışında sokağa çıkmayan, güneş kalıtsal bir alerjik hastalığa sebep olduğundan camları sıkı sıkıya perdelerle zırhlanmış evinde sütbeyazı teniyle, gümüşi saçlarıyla, lacivert iri gözleriyle karşına çıktığında, Yasemin Laleli’nin yetmiş beş yaşında olduğuna inanmazsın. Altan da inanmayınca hikâyesini ona anlattı Yasemin Hanım. Laleli Apartmanı’nın babasının ona nişan hediyesi olduğunu, nişanlısının düğünden iki gün önce, zenginlikte Yasemin’den epeyce üstün teyzesinin kızıyla kaçtığını.

Bu nedenle Laleli Apartmanı’nın kendisine hazırlanan yedinci kattaki dört odalı dairesinde hiç yaşamamıştı. Bir çivi bile çakmayıp çürümesini izlediği taş ve demir yığını elli sekiz yıldır yıkılmadı, o kalp kırıklığının anıtı oldu. Altan ilerleyen zamanda etraftan şunu da öğrendi: Yasemin Laleli, bir vakitlerin İstanbul’unun güzelliği uğruna ölünen ve en çok kazanan fahişesiydi. Öyle herkesi kabul etmez, müşterilerini cüzdanıyla seçmezdi. Onunla birlikte olan, aşkını hak edecek kadar ince, erkeklere nefretini daha da keskinleştirecek kadar bencil olmalıydı.

Altan her ay kirayı elden vermek için gittiğinde duyduğu, “Zamanında görseydim seni mutlaka âşık olurdum gazeteci,” iltifatıyla onun Saraylı Yasemin olduğunu daha çok düşünür, Yasemin’in yirmili yaşlarındaki halini düşünür, sevgiliymişçesine bir iç huzuru duyardı. Yolcu edilirken de, kilerden Münire’nin ne ara çıkardığı anlaşılamayan, kiranın katbekat ederi yıllanmış Fransız şarabı hediyesini alırdı. Altan, Laleli Apartmanı’ndaki dairede şarabını içerken, bazen de bu gece yaptığı gibi çırılçıplak soyup yatırdığı kadının memelerine ve karnına döktüğü şarabı emerken, her neye bakarsa baksın gözleri hâlâ anlattığı eski sevgililerine bakar gibi parıldayan Yasemin Hanım’ın kendisine ümitsizce kur yaptığını, insan yaşlansa da ruhunun yaşlanmadığını düşünürdü.

*

Bu köhne apartmanda yaşamasının bir nedeni Yasemin Hanım, öbür nedeni Burçin’di. Yedi katlı Laleli Apartmanı’nın altıncı katına vardığında, Altan’ın aklında bir haftadır tüm aramalarına rağmen bir izini bile bulamadığı tiyatrocu kardeşi Erkan’ın akıbeti vardı. Erkan daha önce de defalarca habersiz çekip gitmişti. Ya Anadolu turnesine çıkan bir tiyatroda ya da İstanbul’daki arkadaşlarından birinin evinde ağabeyi onu bulsun diye iz bırakan Erkan bu kez işi sıkı tutmuştu. Tek bir iz, gören duyan tek bir kişi yoktu. Kayba üzüldüğü kadar kızgındı da. Erkan kaybolmasaydı, bir süreliğine yok olma hakkını yaşamında ilk kez kendisi kullanacaktı. Ve bir aydınlanma daha yaşadı. İnsanın alıştığı şeylerin sarhoşken aklına daha acı geldiğini, içmenin unutmaya değil düpedüz daha iyi hatırlamaya yaradığının farkına vardı. Alt kat komşusu Burçin’in evinden karanlık koridora sızan ışıkla zihni biraz daha parladı. Burçin’in evi Burçin kokardı. Bu koku Altan’a mı sadece öyle geliyordu bilemiyordu ama kapıdan da sızardı. Kokuyu duymak için ışığın yanışını kendine bahane ederek kapıya yaklaştı. Burçin’i kokladıysa da, eli bu saatte niçin uyanık olduğunu sormak için kapıyı vurmaya gitmedi.

Çok derin bir acı çekecek kadar ayılmış olsa da, şimdi kapıyı çaldığında sarhoşluğun etkisiyle evine geldiğini düşünecekti kadın. Kapı önünde dolaştığı duyulmasın diye ses çıkarmamak için parmak uçlarına basarak yürürken az evvelki İstanbul tufanında ayakkabılarına dolan suyun her adımındaki iç gıcıklatıcı ıslaklığı koridorda yankılandı. Merdivenlerden birkaç adım çıkmışken ilk cinayet haberini yapmaya gittiği gün karşılaştığı, bir daha da peşinden ayrılmayan şeytan, Altan’ı dürttü. Uykusuna düşkün Burçin’in bu saatte ayakta olması, her zamanki gibi büyük mumları değil de salonun ışığını yakması yalnız olmadığını gösterirdi.

Düşündüğü ilk şey Burçin’in evinde bir erkek olduğuydu. Aynı anda, kahkaha atan erkek ve kadın seslerinin birbirine karıştığını duydu ya da duyduğunu sandı. Onun hayal gücü duyu organlarıyla bir çalışır. Duyar, görür, hisseder, hayal eder. Hepsi içi içe geçer. Ah yarım sarhoşluk insana neler de işittiriyor ya da kurduruyor. Evden koridora sızıyordu ses. Geri döndü, kulağını kapıya iyice yaklaştırarak duyduğunu sandığı sesleri duymayı bekledi.

Yaptığı şeyin yeni ayılmış değil tamamen sarhoş bir âşık için bile yakışıksız olduğunu fark edince kendine kızdı, yorgun bedenini son kat merdivenine sürükledi. Biraz daha kapının önünde dikilseydi ya oraya yığılıp kalacaktı ya da o saatte kapısını çalıp Burçin’e, “Seni sevmekten nasıl kurtulacağımı söyle,” diyecekti.

*

Altan’ın evinin banyosunda, 17. yüzyılda Osmanlı’da içine konan zehri açığa çıkarmak için çatlayan çiniler gibi, İtalya’daki seramik fabrikalarının ürettiği ve zamanın yıpratıcılığıyla zehirli bakışlar karşısında bile çatlayan fayanslar vardı. Evin en sevdiği yeri banyosuydu. Su alan çatı yüzünden tavanı yer yer betonla birlikte dökülmüş, paslanmış demirler ortaya çıkmıştı. Su yedinci kata, küflenmiş bakır su borularından istenen basınçta çıkmıyordu. Akan su da öyle kireçliydi ki sabunu bile köpürtmüyordu. Banyo kazanı yakılmadığı zaman da kenarı kırık küvete su doldurulamadığı için soğuk suyla duş almak hele kasımda işkenceydi. Yine de evinin en sevdiği yeri banyosuydu. Memeleri dolgun, saçları kızıl, kuyrukları çivit mavisi denizkızı desenli banyo fayanslarına bayılırdı. Bazı geceler çıplak sırtını her türlü tehlikeye karşı kendisini koruyabilecek bir sevgili gibi gördüğü denizkızı baskılı fayanslara dayayıp yine karşı duvarda onlardan birini seçerek otuz bir çektiği yerdi burası. Kendiyle sevişerek, bedenindeki yabancı bedenlerden kalma izleri ve ruhundaki kirleri temizlediği yerin insan eliyle değil de hayal gücüyle yapılmış olması az bulunur şeydi.

Banyonun zeminine çöküp bedenini ve ruhunu o geceki günahtan arındırmaya çalışmak bir saat önceki sevişmenin etkisiyle pek mümkün görünmeyince bir kadın düşlemek istedi. Yapamadı. Sadece ritmi bozmamaya çalıştı. Denizkızlarının birini seçerse ötekilere ayıp olacağını düşünüp sağa sola bakarken sağ omuzundaki derin diş izlerini gördü. Banyo penceresinden sızan sokak lambasının ışığından yardım alınca, izlere kan oturduğunu fark etti. Gündüz gözüyle bakınca kim bilir daha ne diş ve tırnak izleri görecekti. Bu gece yaptıklarını düşündükçe midesi yeniden kasıldı. O anda bir denizkızı, bembeyaz teninin göz kamaştırıcılığına kapılarak lekesiz diri vücudunu, büyük ve lezzetli görünen memelerinin başında yanan tatlı pembeleri Altan’a açtı. Denizkızının kömür karası kâkülleri lacivert gözlerine düşüyordu. Bisküvi kokan nefesi duyuluyordu. Çok uzun zamandır yaşamadığı bir iç huzuruyla sevişti, acıyla inledi ve hazzın tadıyla altdudağını dişledi. Bedeninden buram buram ter tüttü. Sırtı acı acı yandı. Avucuna bulaşan, giderek soğuyan ve katılaşan yapışkan bulaşık, kasılmaktan paralanan midesini bulandırdı ama bir kez daha kusacak gücü yoktu.

Bu geceye de, yaşadıklarına da, kendisine de, onu izleyen adama da, onu hiç düşünmeyen ve kendi keyfince hareket eden kardeşi Erkan’a da, alt katta sevişen Burçin’e de, herkese ve her şeye de lanet olsun. Ani bir hareketle elini hızla havaya savurup midesini bulandıran yapışkan ıslaklığı fayansların üstüne fırlattı. Kulağına bir fayansın çatlama sesi geldi, sese doğru bakmadı. O anda bir ayak sesi duydu. Ses hızla banyo kapısına yaklaştı. Evde ondan başka kim olabilirdi ki? Yoksa kapıyı açık bırakmıştı da Burçin mi gelmişti?

“Altan?”

Bir el banyo kapısının kolunu oynatıyor. Kapı kilitli, giremez ki içeri. İsmini söylüyor biri. İsmi söylendikçe yabancılaşıyor, anlamını yitiriyor. Çabucak giyindi. Banyonun kapısını açtı, o gece içerken varlığını en çok unutmak istediği kişinin karşısında durduğunu gördü.

Altan’ın gömleğinde kocaman bir kan lekesini görünce Samet sordu:

“Oğlum sen iyi misin?”

Rüyalar ve Düşünceler Mezarlığı

Altmış dört yaşının hasta ve şişman bedenini salon penceresinin önündeki koltuğa bıraktığında aklında iki şey vardı Samet’in: Biri az önce gördüğü, kısa zamanda hayatlarının kesişeceği kişinin varlığına ilişkin rüya. Öbürü de misafiri olduğu evin sahibi Altan’ın sarhoşluktan kaynaklanmadığı belli perişan hali ve kana bulanmış gömleği. Altan’a çok üzülüyordu, onu aklından saatlerce çıkaramıyordu. Ama başının sol arka kısmından giren ağrı, sol gözüne adeta çivi çakılıyormuş hissi vererek şiddetini her saniye artırınca hiçbir şey düşünemedi. Bir buçuk yıl önce, 1991 yılı Nisan’ında Sinop Cezaevi’nde mahkûmken tanıştığı bu baş ağrısının, beyin kanseri ilaçları içse de geçmeyeceğini biliyordu. Onun tek ilacı, birkaç dakika için de olsa kesilmeden düşünebilmekti. Bir hafta önce çat kapı geldiği bu evin sahibi, uzaktan akrabası Altan için öyle çok endişeleniyordu ki gömleğindeki kanı görür görmez az daha ağlayacaktı.

Altan, iyi misin sorusuna utançla tiksintiyle bakıp sarhoşluğa sığınarak odasına çekilince, Bu çocukla ilk fırsatta aşk hakkında konuşmam gerekiyor, diye düşündü Samet, ağrının ilk dalgası başına yayılmıştı. Baş ağrısı krizinin işaretini alınca koridorun ışığını kapadı, çabuk yorulan bedenini daha rahat ettireceğini düşündüğünden hâlâ sıcak duran yatağına değil de salona sürüklendi. Pencereden gündoğumunu izlemek istedi, yedi sabahtır yaptığı gibi. Samet ağrıdan usulca inledi, bir şey düşünmeden Dolapdere’yi izledi ya da bunu hayal etti. Bu hasta adamın neler düşündüğünü ve ne yaptığını anlatarak onu yormayı bir kenara bırakıp önemli bir yere sahip bu insanı daha iyi anlamak için hikâyesini aktarayım size:

*

1927’de Kastamonu’nun Cide’sinde, yoksul bir orman köyünde dünyaya geldi. Bir yıl sonra kız kardeşi doğdu. Annesi ak tenli, kömür saçlı, gök gözlü bir yeryüzü hurisiydi. Babası o güzel kadının kendisiyle evlenmesine sürekli sebep arayan, karısının bütün köyle, Cide’yle, hatta bütün Kastamonu’yla onu aldattığını kuran kuşkucu, inatçı bir ormancıydı. Annesi ilkgençlik günlerinin merak ve ateşiyle yaklaştığı bu ormancının onu yeşil dünyanın kuytularındaki gelgitlerde mutlu edebilme gücüne kapılırken, karısı olduğu adamın gün geçtikçe kıskanç bir sinir fıçısına dönüşmesini, “Bugün kimin altına yattın orospu” laflarıyla acı çekerek öğrendi. Hayatın verdiği bu ders karşında ne kadar akıllandığını hemen ortaya koydu: Güzelliğini kendisinden alan kızının kaderi annesine benzemesin diye onu alıp çirkinliğini babasından alan Samet’i terk etti. Eş dosttan duydukları kadarıyla annesi Bartınlı, varlıklı bir tüccarın ikinci karısı olmak için kaçmış, önce Ankara’ya gitmişti, ardından da sırra kadem basmışlardı. O güzel kadın bu çirkin adamı nasıl sevmişse, geri dönmesi için de o sevginin bir hatırlanması yeter diye uman babası ise şehir şehir aramalarından bir sonuç alamayınca, umudunu sevgiden kesip annelik yüreğinin Samet için kabarmasını bekledi. Kapısının çalınması için bir yıl boyunca gece gündüz bekledi. Ama karısına sahip çıkamadığı, kaçtığında da gidip vuramadığı için küsen ailesi ve akrabalarından oluşan köylüler de kapılarını çalmadı. Altı yaşındaki Samet bu kimsesizliğin nedenini bilirmişçesine hiç ağlamadan ve annesini sormadan, babasının konuşmamak için yüzüne bakmamasına içerlemeden, içerlememeye çalışarak ve bunu başararak, üç dört günde bir babasının, “Ölmesin bari,” diyerek verdiği yemekle karnını doyurdu. Babası, Samet’in suskunluğunun köyün suskunluğundan daha ağır geldiği sarhoş bir akşam, oğlunu ağlasın, rahatlasın diye iyice dövdü. Ormancı elinin ağırlığında ezilirken Samet’in gözünden tek damla yaş gelmedi. Ağlamayınca daha hızlı vuran baba hırsını alamayınca onu yere fırlattı. Ne vakit sol bacağı kırıldı, küçük çocuk, “Anne,” diye son nefese benzer bir sesle inledi ama ağlamadı. Baba sabaha kadar hıçkırarak ağlayıp bittikten sonra öğlene doğru ayıldı. Masaya tutunup yürümeye çalışırken sol bacağı kırık kemikle dizinden aşağı sallanan ve gıkı çıkmayan Samet’i kasaba sağlıkçısına götürdü. Bir yıllık bekleyişin sonunda, sonsuza dek elinden kaçırdığı karısına ağlarken Almanya’dan köylerine dönen bir akrabasının verdiği haberle yıkıldı. Karısı tıpkı kendisine benzeyen ikiz kız doğurmuştu. Aradaki son bağın koptuğunu anlayan baba aynı akşam Samet’i anneannesinin Kastamonu Daday’daki evine bıraktı. Bu, Samet’in babasını son görüşüydü.

Bir orman köyüne gelmenin sevinci çok kısa sürdü. Anneanne nefes almaktan usanmanın yaşlarındaydı. Huysuzluğuyla nam salmıştı ama damat başına torunu attığında, hayattaki tek yakını olan kızının kaçışının utancıyla ezildiğinden, alamam, bakamam diyemedi. Çocuk sessiz, masum ve usluydu ama anneanneden sevgi ve ilginin zerresini görmedi. Onun yerine, yıkandığı ya da üstü değiştirildiğinde, “Azdın azdın da ormancıya vardın. Sonra zengine kaçtın, piçini başıma bıraktın,” diye kızına ilenen anneannenin yaşlı elinin ağırlığında hırpalanıp ezildi. Köydeki çocukların, kahpenin oğlu alaylarıyla arkadaşsız kaldı. Yalnızlığın kelime anlamını kavrayacak kadar büyük ama hayat karşısında hâlâ pek küçükken, her şey birden oluverdi.

Büyümeye başladığı günlerde, içsesinin kendisiyle bir dost gibi konuştuğunu fark etti. İçsesi konuşmakla kalmıyor, olabilecek iyi ya da kötü şeyler hakkında uyarılarda bulunuyor, söylediği çoğunlukla çıkıyordu. Aynı günlerde bir başka tuhaf şey daha oldu: Gördüğü rüyalar hayatta bire bir karşısına çıkmaya başladı. Önceleri bire bir, sonra ancak Samet’in anlamlandırabileceği işaretlerle rüyalar, ona hayatında ve çevresinde ne olup biteceğini söylemeye başladı. Yıllarını kafasının içindeki sesi düşünebilme becerisi ve rüyaları yorumlama yeteneğini geliştirerek geçiren Samet’in yaşamı, haline acıyan köy muhtarının onu Gölköy Köy Enstitüsü’ne yazdırmasıyla değişti. Orada sohbet edebileceği, kahpenin oğlu diye alay etmeyen arkadaşlar bulsa da insanlarla konuşmaya yabancıydı. Ve arkadaşlarının bu içekapanıklığına gösterdiği kendi haline bırakma tutumuyla çok mutlu oldu. Zamanla insanlarla ilişki kurup çocukluğundan beri öğrenemediği şeyi yaparak insanları tanıma fırsatı buldu. Gölköy Enstitüsü’nde kitaplarla tanışınca gördü ki hayatın mucizesi; içsesi, rüyaları ve kitaplarıydı.

Köy Enstitüsü’nü bitirip matematik öğretmeni olduğunda Anadolu’ya sığındı. Karadeniz’den ne kadar uzaklaşırsa anne ve babasının hâlâ içinde yanan üzüntüsünden kurtulup kendini o kadar iyi hissedeceğini düşündü. O günlerde üvey babasının ortağının oğluyla evlenip varlıklı bir hayat süren kız kardeşinin izini buldu ve yanıt gelmeyen mektuplar yazdı. Kırk yıl, Anadolu’da hesaba kafası bir türlü çalışmadığını iddia eden ama dersi dinleyince sorunları tek tek çözen, önyargısı zekâlarını örtmüş on binlerce çocuğa öğretmenlik etti. Kendine kalan zamanlarda İstanbul ve Ankara’dan getirttiği kitaplarını okuyarak, öğretmenlerin ve çalıştığı okulun velilerinin arasına karışmadan yaşadı. Samet’in bu fazla kendi halindeliğinden huylanan bir okul müdürünün istihbarata yaptığı ve büyük şehirlerden getirtilen kitapların listesiyle sağlamlaştırdığı şikâyetiyle, “Komünisttir” diye fişlendi. Sağdan sola sürgün edilir, istenmeyen adam olarak yinelenen şikâyetlerle oradan oraya giderken, ne sebepsiz maaş cezalarından ne de ailesi onu terk ettiğinden beridir gölge misali yalnızlığından yakınarak, sadece üç şeyi yapmayı sürdürdü: okumak, rüyaları yorumlamak, düşünmek.

1980 Mayıs’ında, emekli olmak için işlemlerin tamamlanmasını beklemeye en uygun yerin Karadeniz olduğuna emindi. Gençlik boyu kaçtığı Karadeniz yaşlılığında artık onu çağırıyor, Karadeniz’in havası suyu olmadan yaşayamayacağını düşünüyordu. Rüyalarında hep bölük pörçük çocukluğunu görüyor, içsesi ona önemli şeyler olacağını söylüyor ama ne olduğuna dair bir işaret vermiyordu.

Baba yurdudur diyerek Kastamonu’ya döndü. Daday’da, bağları birbirlerinin var olduğundan haberdar olmaktan ibaret uzak bir akrabanın yardımıyla bir kulübe satın aldı. Gün boyu ormanda dolaşarak, çocukluğunun seslerini arayarak münzevi hayatına sadık yaşadı. Üç ay sonra Karadeniz’in bir açıp kapayan havası, bir vakitler Kars soğuğuyla paralanan ciğerlerini fena vurdu.

Memleketlileri yaşlı öğretmene duydukları saygıyı ondan uzak kalarak gösteren köylüler, birkaç gündür göremeyince telaşlanarak kulübeye gittiklerinde, hastalıktan haberdar olmadıkları için kendilerine kızdılar. Yapılacak şey belliydi, köyün hamarat genç kızları sırayla Samet hocaya yemek götürecek, evini temizleyecekti. O yüzüne bakılmayacak kadar güzel annenin evladı, pek yüzüne bakılmayacak çirkinlikteydi. Devletten sabit gelirli, mülayim bir adam olmasına karşın ne gençliğinde dolaştığı kasabaların evde kalmış kızları ne de çocuklu muhtaç dulları onunla evlenmek istedi. Can yoldaşı olmak için kimsenin gönül kapısını çalmak istememesi de onu üzmedi. Ne de olsa Tanrı’nın bildikleri insanın istediklerinden daha önemliydi. Fakat kaderin en olmadık zamandaki çelmesi insanı çıkmanın zor olduğu kuyulara yuvarlar. Öyle de oldu. Samet köylülerin kendisine bakmakla görevlendirdiği genç kızlardan Canan’a ilk görüşte âşık oldu. Gençliğinde, rüyasında uğradığı şeytan aldatmalarını saymazsak ömründe ilk kez bir cinsel istek, bir aşk arzusu hissetti. Canan’a vurulduğu gün geleceğe ilişkin rüyalarla bağı koptu Samet’in. Yetmedi, içsesi de sustu. Üzülmedi. Canan vardı. Birbiriyle hiç konuşmadılar. Birbirlerine hiç dokunmadılar. Hatta birbirlerinin gözlerinin içine bakmadılar. Ama Samet, Canan’ı sevdi. Canan da yüzüne derin bakan gözleri fark etmenin ilk büyüsünü yaşadı. Bunun adına aşk da denebilirdi ikisi için.

İyileşmesine karşın Canan’ın yaşlı öğretmenin evine yemek götürmesi, işlerini yapması, köylüler arasında öğretmene yardım edilmesi fikri kadar hızla öfkeye dönüştü. Canan’ın babası, kızının Samet’e gitmemesinin en kestirme yolunu Canan’ı bir süre evden çıkamayacak kadar dövmekte buldu. Canan yüzüne böyle içten bakılmasının arzusunu bir daha duymak için böyle on dayak yemeye dünden razıydı. Yüzünün çürüklerini özenle saklayarak Samet’e yemeğini verdi, odasını topladı ve, “Ateşine bakayım,” diyerek alnından ilk kez öptü. O sırada genç kızın babası kızının onu dövmekteki kuşkularını haklı çıkardığını pencereden izlerken haykırdı. Kulübeye girip Canan’ı çıkardı, bütün köy görsün diye meydana götürüp, “Namusumu kirleten dudaklarını kesmezsem adam değilim,” diyerek kızının altdudağına avcı bıçağını dayadığı an, Samet dağ köyünde yaşayan herkesin evinde vahşi hayvanlara karşı bulundurulması zorunlu tüfeğinin tetiğine dokundu. Öldüren, Köy Enstitüsü mezunu, eski komünist matematik öğretmeniydi. Sırtından vurulup ölense, bu cinayetten bir ay sonra gerçekleşen darbeyi yapan ordunun generallerinden birinin Bursa Işıklar Askeri Lisesi’ne gittiğinden beri yüzünü yarım asırdır görmediği kardeşiydi.

Adaletin olmadığı darbe mahkemesinde taammüden cinayetten müebbet aldı Samet Kadıoğlu. Hademeler mahkeme salonlarından topladıkları kırık kalemlerden akan kırmızı boyayla ellerinin kana battığını düşünerek delirirken, cellatlar yağlı ilmek örmekten yorulmuş ellerini geceleri tek başlarına kaldıklarında saldırgan birer ahtapot sanarak kâbuslara yatıyordu.

Samet idam edilmeyeceğini öğrendiği gece, Canan’a âşık olduğundan beridir kesilen geleceğe dair rüyaları tekrar görüp içsesine de kavuştu. Ve rüyasında öldürdüğü köylünün kardeşi olan cunta generalinin, onun asılarak ölümünü mükafat gibi gördüğünü rüyasında gördü. Samet’in bilmediği, cuntacı generalin, köylü kardeşi sırtından nasıl vurduysa katilin de öyle ölmesine hükmetmiş olmasıydı.

İdam cezaları asılarak gerçekleştirildiği için, bu ölüm şekli darbeci generale tatmin edici gelmedi. Katil komünist öğretmenin Diyarbakır Cezaevi’ne nakli kararlaştırıldı. Cuntacı generalin planına göre, Samet Diyarbakır Cezaevi’ne nakledilirken kaçtığı için, tıpkı kardeşi gibi sırtından vurularak öldürülecekti.

Ankara’dan Diyarbakır’a giden Doğu Ekspresi, 1981 yılının kar kusan kışında, bir Anadolu ilinin köhne durağındaydı. Generalin planı uyarınca, içeceğine atılan ilaçla derin uykuya daldığında Samet’in kelepçeleri çözülmüş, kompartımandaki askerler yok olmuştu. Kapısını çaldığı kompartımanlardan da ses gelmeyip, hiçbir tren görevlisini bulamayınca ne olduğunu anlamak için dışarı adım attı ama dur ihtarına uymadığında G3 piyade tüfeğiyle sırtından vuruldu. Ama bir parça buz, ülkenin tamamını donduran darbenin kudretli generalinin planını altüst etti: Tıpkı planlandığı gibi birilerini bulmak için dışarı çıkmak için adım atan mahkûm, o anda buza basıp düşerek küçükken baba dayağıyla kırılan zayıf sol bacağını aynı yerden kırdı. Samet dışarı çıkar çıkmaz arkasından ateşlenen tüfeklerden çıkan kurşunlar da istasyonun öbür ucunda karanlığa gizlenip olanı biteni izleyen ve Ankara’daki generale, “Emriniz yerine getirildi” demek için sabırsızlanan yüzbaşıya isabet etti.

Diyarbakır Cezaevi’nin revirinde kırık bacakla gıkını çıkarmadan sedyede yatan mahkûmun aklında yol boyunca ona tokat atıp, “Senin gibi bir katil gebermedi, gitti üç asker şehit oldu, dört vatandaş öldü. Devletin malı, kırılan dökülen de cabası,” diyen askerlerin haykırışları vardı.

Kırığına eliyle bastıran doktor, “Bacağın kopmuş kopacak, senin gıkın çıkmıyor, haplı mısın nesin,” diye azarladı. Arkasındaki rütbeli subaya döndü, “Bu bacak kırılalı iki gün olmuş. Adamın her tarafı uyuşmuş, baksana gıkı çıkmıyor. Gören de bacağı daha evvel de kırıldı da sesini çıkarmadı, oradan talimli sanır. Anlayacağın bu adamı öldürsen hissetmez. İşkenceye falan giremez. Girse de acı çekmez. Tedavi olmazsa vücudu zehirlenir. Bacak falan kesilir, bir sürü iş, kim uğraşacak,” dedi.

Samet’in vurulması emrini veren cunta generali çıkan çatışmadan bir hafta sonra şeref madalyası aldı. Sonra emekli oldu, İstanbul’da bir holdingin yönetim kuruluna girdi. Samet’i öldürme kumpası da gazetelerde ve TRT’de, Kürt teröristlerin askere saldırısı sonucu yaşanan çatışma diye verildi.

Bu ölümlerden dolayı kendini suçlayan tek kişiydi Samet. Eğer Canan için o cinayeti işlemeseydi, yedi kişi daha hayatını kaybetmeyecekti. Bu yüzden ikinci kez kırılan yeri düzgün alçıya alınmayan sol bacağının sakat kalmasının, her adım attığında ona bu ölümleri hatırlatacak bir ceza olduğunu düşündü. Diyarbakır Cezaevi’nde kırk dört gün işkence sesi dinledikten sonra tıpkı öğretmenliğindeki gibi Anadolu cezaevlerinde o sürgünden ötekine dolaştı. Mektubuna yıllarca cevap alamadığı kız kardeşi, Samet’e anne ve babanın ölüm haberini ve bir bavul kullanılmış giysi yolladı. Samet’in sahip olduğu tek şey bu bavuldaki giysiler oldu. Hiç parası yoktu, çünkü kırk yıllık öğretmenliğin emekli aylığı generalin emriyle devlet sırrıdır denerek bağlanmamıştı. Bunu da yedi ölümün cezalarından biri diye karşıladı Samet. Vaktini mahkûmların rüyalarını yorumlayarak geçirdi. Her söylediği Yusuf Peygamber’in rüya yorumu gibi gerçek çıkıyordu. Öteki mahkûmların yardımlarıyla yaşamını sürdürdü.

Darbeden sonra Kastamonu’da büyük bir ahşap ürünleri fabrikası kuran general onunla uğraşmayı bırakmış olmalı ki Samet sonunda Karadeniz’e döndü, Sinop Cezaevi’ne gönderildi. Karadeniz’e kavuşmanın sevincini yaşayamadan beyninde ur olduğu ortaya çıktı. Kendini yedi kişinin katili olarak gördüğü için tedavi olmak istemedi. Ama devlet, olacaksın dedi. Darbeden sonra işbaşına gelen ilk sivil cumhurbaşkanı tarafından affedildi. Emekli maaşı bağlandı. Tedavi için doktor bulundu. Hiç kimse, Samet’in yaşananlar yüzünden kendini affetmediğiyle ilgilenmedi.

Babanın Katili misin Sen?

Altan Metin yatağında bir sağa bir sola dönüp şeytanların dadandığı karmakarışık kâbuslarla boğuşurken, Babıâli’nin silah markası lakaplı polis muhabirlerinden babası Baretta Gölgesiz Kemal 25 Kasım 1980’de, yine böyle sisli bir kasım gecesi telsizinin anteni Şişli Camii avlusunda bir cinayet anonsunu geçtiğinde, çalıştığı Cumhuriyet gazetesinden çıktı. Cumhuriyet’in otuz yıllık gece polis muhabirinin cesedi ertesi gün öğle saatlerinde Haliç Tersanesi’nde bulundu.

Baretta Gölgesiz Kemal’in boğazı bıçak olamayacak kadar keskin, neşter olamayacak kadar büyük bir aletle, başını gövdede bırakacak incecik bir et parçası kalana kadar kesilmişti. Adli Tıp raporu cinayet aletinin kılıç olabileceğine işaret etti. Babasının telsizini dinleyerek polis muhabiri olan Altan bu olasılığa bir türlü inanmadı. İstanbul’da kılıçla adam öldürmek, devletin verdiği, tarihsel derinliği olan bir mesajdı. Fazla kimsenin bilmediği böyle cinai ayrıntılardan, babasının cinayet defteri için girip çıkmadığı delik, tanışmadığı derin, karanlık adam kalmadığı için haberdar olan Altan o günden sonra bir şeyi aramaya başladı. Baretta Kemal’in böyle öldürülmesine neden olan, bildiği ya da yazdığı ve devletin derinliklerinin gizli kalmasını istediği neydi? Altan bunu araştırmaya, babası gibi yazarak, yazıda derinleşerek, yazının sesini duyarak da anlayabileceğini düşünüp kendi cinayet defterini tutmaya başladı. Fakat cinayetin resmi araştırması daha bildik yollardan ilerledi. O günlerde pek çok üniversite öğrencisi, sendikacı, akademisyen, düşünür ve sıradan vatandaş otobüs duraklarında, köşe başlarında tabancalardan çıkan kurşunlarla faili meçhule kurban gidiyordu. İşleri başlarından aşkın sağcı ve solcu cinayet masası polisleri, otuz yıllık polis adliye muhabiri Kemal Metin cinayetini çözmeyi istediyseler de, bir vakitler Baretta lakabıyla bütün polis teşkilatının tanıdığı Kemal Metin’in adının eski zamanlarda İstanbul’da işlenen bir dizi cinayette geçtiğini hatırladılar. Ve cinayet soruşturmasının derinleştirilmesini, çok eskiden İstanbul’da aynı silahlarla işlenen cinayetler konusundaki uzmanlıklarıyla bu isimleri alan Türkiye’nin büyük gazetelerinin polis adliye muhabirleri Mauser, Browning, Parabellum, Smith Wesson ve Benelli’ye bıraktılar.

Bu orta yaşını çoktan devirmiş muhabirler de Baretta Gölgesiz Kemal’in cinayetini kaşımaya başladı. Temas ettikleri sinir uçlarından öğrendikleri bilgilerle daha derine ulaştıkça karşılaştıkları gerçeklerle yalanların birbirine karıştığını anlayarak, korkuya kapıldılar. Bu mevzu daha kurcalanırsa cinayetin ucu Altan Metin’e çıkacaktı. Bunu söyleyenlerin ellerinde sağlam deliller ve o delilleri yoktan üretebilme imkânları vardı. Asker darbe yapınca gazetelerde yazılanlara göre terör ve kaostan bir anda sulh ortamına geçen Türkiye’nin huzuruna herhangi bir darbe vurulmasın diye herkes köşesine çekildi. Kemal Metin’in cinayetini aydınlatmak için yazmak isteyen, yazmak için hikâye arayan, hikâyeleri de cinayet mahallerinde bulan Altan ise yıllar içinde babasının ölüm yıldönümünü unutacak kadar kendini hayata kaptırdı ya da herkesin böyle sanmasını sağladı.

Korkunun Yedi Günü

Baretta Gölgesiz Kemal Metin’in Cinayet Defterinden

Hikâyeler gerçeklerden yapılma yalanlardır. Ama bende yalan yok. Bunlar bir hafta boyunca İstanbul’da yaşandı ve büyük bir hızla unutuldu. Dünyaca ünlü Medrano Sirki 1975’in Ocak ayında, on beş günlük gösteri için İnönü Stadyumu’nun arkasındaki Küçükçiftlik’e çadır kurduğu gün, bilet kuyruğu Eminönü’ne dayanmıştı. Bu bekleyiş o güne kadar İstanbul’un gördüğü en uzun karaborsa kuyruğundan bile uçsuz bucaksızdı. Bazı devletlerin Türkiye’nin Kıbrıs çıkartması nedeniyle uyguladığı ambargoda yağın, gazın, şekerin karaborsada oluşundan vatandaşımız pek bunalmış olacak ki, insan tıraş eden filleri, ip üstünde gözleri bağlı yürüyen cambazları, trampet çalan fok balıklarını, gülmekten ağlatan palyaçoları ve daha birçok tuhaf, aynı zamanda esrarengiz gösteriyi izleyerek eğlenmek istiyorlardı. İşin garibi hemen hemen kimsenin cebinde dört kişilik bir ailenin aylık yemek masrafına denk gelen sirk biletine verecek para yoktu. İstanbullular sabah erken saatte bile başından sonu görünmeyen kuyruğa girip saatlerce soğukta bekledikten sonra nihayet gişe görevlisinin karşısına geldiklerinde, en ucuz biletin bile ceplerindeki paranın katbekat fazlası olduğunu öğrenip, gişe memurunun ağzını yorduğu için teşekkür dahi etmeden yoluna gitmeyi alışkanlık haline getirmişti. Bu durum karşısında sirk yöneticileri bilet fiyatlarını düşürmeyi aralarında tartışsalar da, ilk gösteri akşamı için tüm biletlerin satıldığını öğrenerek derin bir oh çektiler. Ve biletleri kimin aldığıyla ilgilenmediler. Oysa gerçekte sirk izleyicileri, bilete verecek parası olmayanların arasında toplanan paraları borç verdikleri başka meraklı kalabalığından oluşuyordu. En son Sultan Üçüncü Mehmed için 16. yüzyılda düzenlenen sünnet töreninden beridir şehirde bu türlü bir eğlenceye şahit olmamış ahali, parasızlık yüzünden tüp gaz, yağ, şeker, un, tuz alamıyordu. Aç yatıp aç kalkıyordu. Ama Medrano Sirki’nde gösteri izleyenlerin anlattıklarıyla dört yüz yıl aradan sonra şehrin gördüğü en büyük hokkabaz takımının yaptıklarına hayranlık duyarak açlıklarını unutuyordu.

Sirkteki gösterilerin muhteşemliği bu borç zincirinin de etkisiyle İstanbul’un en hızlı iletişim aracı dedikoduyla kulaktan kulağa yayıldığı gün, yani tam olarak 21 Ocak sabahı her şey değişti. Cinayetsiz, intiharsız ve yangınsız sakin bir geceyi devirip eve gitmeye hazırlanırken polis telsizimin anteni titredi. İhbar üzerine olay yerine ilk ulaşan ekipler, sirk çadırı yanında bir genç kadının doğranarak öldürüldüğünü bildiriyordu. Cinayet ânının tanığı olmasa da, yerde kanlar içinde yatan birini görenler bir aslan kükremesi duyduklarına da yemin etmişlerdi. Mesaim bitmişti ya, bu tür bir cinayeti gündüzcü muhabirlere bırakıp, evde Altan ile Erkan okula bin tane gürültüyle çıkarken yatakta uyumak için yastığı yüzüme bastıracak değildim. Üstelik son zamanlarda çocuklar gürültü yapıyor, tam dalmak üzereyken beni uyandırıyorlar. Ben de sonradan çok üzüldüğüm halde elimin altında onları, daha doğrusu Altan’ı haşlıyorum. Ve Erkan’ın, asıl gürültücü kendisi olduğu halde ağabeyinin sonu dayakla biten onu kurtarma çabasına ezilerek kinlendiğini görüyorum. Bu bakış, ağır ağır kinlenenlerin hiç geçmeyen ve sonu ya bir cinayete ya da bir cinayeti anlatan romana dökülen bakışıydı. Korktum.

Cağaloğlu’ndaki Cumhuriyet’ten şoför İsmet’in bıkkınlık akan direksiyon ve vites değiştirme hareketlerini izleyip sıkılarak olay yerine vardığımda güneş gri kar bulutlarından gümüş tozu döker gibi İstanbul’a iniyordu.

Bu çok sinemasal görüntü aynı zamanda kâbus içindeki bir kâbusa da benziyordu. Çeyrek asırlık gazeteciliğimin hem en kötü cesedini hem de en kanlı olay yerini gördüm. Yirmi, yirmi bir yaşlarındaki yüzünün sağlam tarafı çok güzel esmer bir genç kadın, sağ şakağından başlayıp sol kalça kemiğine değin yan yana dört neşterin eseri olabilecek kesiklerle salam gibi dilim dilim doğranmıştı. Yaralardan akan kan hayırsız bir rüyadan sızmış gibi hiç kesintiye uğramadan Dolmabahçe yokuşundan inip, damla damla Boğaz’a dolmuştu. Yüz elli metrelik ve binlerce groston ağırlığındaki petrol tankerlerini bile sayısız beygirlik motorlarıyla karşı koymasına rağmen ceviz kabuğu gibi ileriye ve geriye iten Boğaz akıntısı, ne hikmetse Karadeniz’den Marmara’ya dökülen milyonlarca metreküp suya rağmen genç bir kızın birkaç litre kanını Dolmabahçe’den silip götüremedi. O sırada, sanki bir romanın içinden geliyormuşçasına derinden, ürkütücü ve acılı bir aslan kükremesi duyuldu. Kulaklarının kendisine oyun oynamadığına inanan herkes o sesle kendinden geçti. Boğaz’ı kırmızıya boyayan ve yedi gün boyunca yok olmayan bu masum kızın kanına, onun haberleriyle dolu gazetelerin ellere bulaşan kapkara mürekkebi karışacaktı. Pek çabuk unutulan bu tuhaf haftanın rengi böylece kırmızı olmuştu.

*

Ülkenin en kıdemli polis muhabiri olarak, yani öldürülme biçimi bakımından görmediği insan kalmayan bir ceset tarihçisi olarak katledilme vahşetinden ürktüğüm ilk kurbandı Sevda Peri. Cesedin böylesine tahrip edildiği cinayetlere nedense bir türlü alışamamıştım. Mesleğe başladığım 50’li yıllarda cinayetler, tabancalarla kalbe ya da kafaya tek kurşunla işlenirdi. Maktulün vücudunda merminin girip çoğunlukla içerde kaldığı delik küçücük, simsiyah ve gerçeküstü görünürdü. Biz polis muhabirleri ise, belki de cinayetler bu kadar temiz işlendiği için, her gün rutin kalıplarla cinayet haberlerini gazetelerde yazmaktan sıkılarak işi daha eğlenceli hale getirmeye çalıştık. Böylece hepimiz birer silah adı beğendik, onun uzmanı olmaya karar verdik. Bu duruma İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nü de ikna ettik. Cinayet bürosu polisleri bu konuda derinleşmeye çalışsa da, biz muhabirlerin tabancaları birbirinden ayırt edebilme yeteneği kazanırken duyduğu heyecanı yaşayamadıklarından, karşımızda düpedüz başarısız oldular. Adli Tıp’taki balistik incelemesi de, kurbanın vücudundaki mermi çekirdeğinin hangi tabancaya ait olduğuna dair sonucu aylar sonra veriyordu. İstanbul’un en büyük gazetelerinin polis muhabirleri olarak, cinayetlerin aydınlatılmasında emniyet teşkilatına silah uzmanlığımızla yardım ettik. Sırrını anlatması uzun, ama bu çabanın sonucunda cinayet silahı incelemelerimizin hepsi doğru çıktığından, şehirde aydınlatılmamış bir cinayet dosyası bırakmadık. Gece çalıştığım, güneş görmediğim için Gölgesiz olan lakabıma, böylece bir de Baretta eklendi. Öteki polis muhabiri arkadaşlarıma da Smith Wesson, Parabellum, Benelli ve Mauser lakapları verildi. Uzun bir süre boyunca İstanbul’un tabancalı katilleri kaçtı, biz beş polis muhabiri uzmanlıklarımızla emniyete yardımcı olup arkalarından kovaladık. Sayısız olayı aydınlattık. Ama bu cinai uzmanlık arkadaşlarımda dişine kan değmiş vampirinki gibi bir zevke dönüştü, bendeyse ne yapsam kanaması dinmeyen çok derin yaralar açtı.

Katiller tabancayla işlenen cinayetin –olay yerine nüfus cüzdanlarını bıraksalar daha iyiydi– polisin kendilerini yakalamasını sağladığını görünce, cinayet aletlerini ateşli silahlar arasından seçmemeye başladılar. Bıçak, zehir, ip, makas, kürek, çivili odun, asit, şiş, siyanür ve aklınıza tabanca hariç ne gelirse, içlerindeki hırsla karşılarındaki çoğu masum insanı bu şekilde katlettiler.

Uzmanı olduğumuz silahlarla işlenen cinayetlerin sayısı azaldıkça da ben, birileri Baretta marka tabancayla öldürülsün de olayın çözülmesine yardımcı olduğum hikâyeyi defterime yazayım diye kendimi dua eder buldum ve büyük bir utanca düştüm. Çünkü kalbinden ya da karnından tek kurşunla vurulmuş ölülerin yakınları helalleşmek için cenazelerine bol bol sarılırken, cinayet aletleri değiştikçe cesetlerin vücut bütünlükleri bozulduğundan pek çok insan sevdiğini son bir kez göremeden defnetmek zorunda kaldı. Bundaki payımı düşündükçe huzursuzlandım ve gazeteci kalmaya, polisçilik oynamamaya karar verdim.

Aynı günlerde, Adli Tıp bu silah uzmanı gazetecilerin birçok kez yanıldığını kanıtlayan inceleme teknikleriyle çalışmaya başlayınca, diğer tabanca markası lakaplı muhabirler cinai uzmanlıklardan emekli oldu. Gene haber peşinde koşan gazetecilere dönüştüler. Sanki isimlerini tabanca markalarından alanlar onlar değildi. Ama o günlerde İstanbul’da ne şahit ne delil bulunabilen, beş farklı silah kullanılmış on esrarengiz cinayet işlendi. Polis de daha ilk günlerden bu cinayetlerin çözülemeyeceğine hükmetti. Gazeteler de daha kısa süre önce olsa manşetlerinden indirmeyecekleri bu cinayetleri görmezden geldi. Bir müddet sonra her şey unutuldu. İstanbul katilleri tekrar cinayetlerin tek hâkimi oldu. Maktullere gösterilen vücut bütünlüğü saygısı tamamen kayboldu. Hasımlar birbirlerinin başını kesti, gözünü oydu, kalbini söktü, ciğerini parçaladı. Yetmedi asit kuyusunda zerresi kalmayana dek erittiler ya da tez çürüsün diye güvercin gübresiyle dolu çukura gömdüler. Gel gör ki yirmi beş yılda sayısız cinayet içinde hiçbiri 21 Ocak 1975 gecesi Medrano Sirki yakınlarında vücudunun yarısı dilimlenmiş Sevda Peri’ninki kadar beni ürkütmedi.

*

Bir elinde kırbaç öteki elinde tahta sandalye olan terbiyecisinin ateşten çemberlerden atlatıp, yatıp yuvarlatıp, pençesiyle selam verdirtip bir hafta boyunca İstanbul ahalisini yeteneklerine hayran bıraktıran, kuyruğundan burnuna bir metre doksan santimetre uzunluğunda, iki yüz otuz beş kilo ağırlığında, yelesi koyu kahverengi, sağ arka baldırında sirkin amblemi MS harfleri dövmesi olan Mario adlı erkek aslan kayıptı. Ve Sevda Peri adlı Tepebaşı Gazinosu’nun yirmi beş yaşındaki uvertür şarkıcısını, kafesinden firarının ilk dakikalarında parçalamıştı.

Herkesin inandığı buydu, çünkü Sevda’nın ölüm haberi gazetelerde böyle verilmişti. Maktulü görüp ihbarda bulunan sirk yetkilileri, Sevda Peri’nin erkek bir aslan dışında hiçbir hayvan tarafından bu şekilde öldürülemeyeceğini söyleyerek, ehlileştirme eğitimlerinde pek çoğuna şahitlik ettikleri vahşi hayvan saldırısı uzmanlıklarıyla İstanbul polisine yardımcı oldular. Ama bu aslan kendi sirklerine ait değildi, adları kadar emindiler. En önemli güvenceleri, Kapıkule’den Türkiye’ye girerken gümrük görevlilerinin sirkin TIR’larında yaptıkları hayvan sayımı tutanağıydı. Resmi evraka göre, dört aslan diğer sirk hayvanlarıyla birlikte yurda giriş yapmıştı ve sağlık muayeneleri tamdı. Kafeslerinde fotoğrafladığımız dört aslan ve evinden ulaşılan Kapıkule Gümrük Müdürü’nün söyledikleri de evrakı doğrulayınca, sirk yetkilileri İstanbul’daki hayvanat bahçelerinde aslan sayımı yapılmasını polise salık verip işlerinin başına döndü.

Gerçekleri değil halkın okumak istediğini yazan gazeteler, kafesinden firar eden Mario’nun Sevda Peri’yi katledişini anlatıp durdu. Kayıp aslan hikâyesi bir anda şehrin en önemli gündemi haline geldi. Üstelik aslanların gündüz uyuyup, gece avlanan hayvanlar olması, Sevda Peri’nin gece öldürülmesi şehirde büyük bir panik havası yarattı. Sokak lambaları Taksim Meydanı, Beşiktaş İskelesi, Kadıköy Çarşısı, İstiklal ya da Bağdat Caddesi’ni aydınlattığından buralarda bir aslanla karşılaşıldığında kaçmak kolaydı. Ama şehrin geri kalanı büyüktü ve aydınlatma direklerinin ampulleri de güvercin etinin lezzetiyle ağzı buruşan çocukların sapanla çıktıkları avlardan dolayı kırık olduğundan, katil aslan Mario’yla her an herkes karşılaşabilirdi.

İstanbullular, adı konmamış bir gece sokağa çıkma yasağı ilan edip aydınlatma direklerinin sarı ve puslu ışığına sığındı. Hava karardıktan sonra dışarıya adımını atamamanın acısını da, gün ağarınca gazete bayilerinde kuyruk olarak çıkardılar. Bu sayede katil aslan Mario ve Sevda Peri hikâyesini bu büyük gazete okuma seferberliğinde bütün şehir duydu.

Türkiye’ye uygulanan Kıbrıs ambargosu nedeniyle kalitelisi ithal edilemediğinden, üçüncü sınıf yerli gazete mürekkebinin elleri simsiyah yapma gibi bir özelliği vardı. Böylece katil aslan Mario ile zavallı genç kız Sevda Peri’nin hikâyesini gazetelerden takip edenlerin lavabolardan akan gazete mürekkebi, kanalizasyonlar doğrudan denize aktığından İstanbul Boğazı’nın lacivert sularını kapkara yaptı. Ve İstanbul martıları üç gün içinde bu gazete mürekkebine iyice boyandı, karardı. Sonunda İstanbullu kuşbilimciler bu kapkara martı türüne Karabatak adını verdi. Hem herkesin gözü önünde oldu bu hem de kimse farkına varmadı, İstanbul gazeteleri şehrin ekolojisini değiştirmiş oldu. Boğaz’ın kapkara gazete mürekkebine boyanması çok eski bir hesabın da kapanmasını sağladı. 1950’li yıllarda İstanbullu balıkçıları bol parayla yoldan çıkaran Japonların tonbalığı sevdası nedeniyle bu kocaman balıkların nesli dinamitle ve tüfekle avlanan deniz eşkıyalarının açgözlülüğüyle Marmara’dan silinmişti. Bu öylesine bir katliamdı ki o günlerin gazetelerinde küçücük haberlerle yer almış ama bu şehrin hikâyesini yazan benim gibi üç beş hikâyeci tarafından hiç unutulmamıştı. Şarap ve mazot parası için heba olan tonbalıklarını İstanbullu balıkçıların rüyasından çıkmamış olacak ki, Boğaz’ın kapkara oluşunu Japonlarla hesaplaşmak için bir fırsat olarak görmeyi unutmadılar. Yüzlerce tekne Prens Adaları açıklarına akın etti, ağlarına takılsa çöp diye yüzüne bakmadan denize attıkları eti kayış gibi sert ve lezzetsiz Marmara ahtapotlarını, işte o gazete mürekkebi suyunun olduğu kaplarla Japonlara halis Marmara mürekkepbalığı diye yutturdular. Bu sayede yaptıkları son vurgundan ellerine geçenle mazot alıp Marmara’dan çıkardıkları lüfer, çinekop, istavrit, kefal, mezgit, sardalye, uskumru, çaça ve kalkanları kasa kasa Eminönü, Üsküdar, Sarıyer, Beykoz’da ahali huylanmasın diye ucuz ucuz sattılar. Sonra da el açıp tonbalıklarının ruhlarından af dilediler ve ağlarını yırttılar.

*

Genç kadının kayıp aslan tarafından öldürülüşü birkaç gün içinde şehirdeki günlük yaşamı fazlasıyla etkilerken İstanbulluların ruhunda garip değişimler yaşandı: Gazetelerde o haftanın birkaç günü boyunca olay yerinin kanlı görüntüleri, Sevda Peri’nin bir aslanın pençeleriyle doğranmış yüzü ve vücudu manşetlerde boy boy yer aldı. Adli Tıp’ta, maktulün ölüm nedeninin bir aslan mı yoksa vahşi hayvan cinayeti süsü verilerek işlenmiş sapıkça bir cinayet mi olduğuna ilişkin incelemenin bir hafta süreceği bilindiğinden, Sevda’yı kayıp aslan Mario’ya çoktan öldürten gazeteler ellerindeki kan malzemesi bitince işi ajitasyona döktüler. Kurbanın ailesine dair herhangi bir kayıt, daha üç günlük bebekken kapısına bırakıldığı Çocuk Esirgeme Kurumu’nun kayıtlarında bulunmuyordu. Fakat çocukluğu ve genç kızlığının ilk günleri boyunca suskun, uyumlu, aynı zamanda melankolik tavırları hakkında bolca not alan devletin maaşlı anneleriyle yurt müdürlerinin talihsiz kız hakkındaki karakter analizleri gazetelerde bol bol haber oldu. Yetiştirme yurdunda on sekiz yaşına gelince mevzuat gereği nasıl kapı dışarı edildiğinden şarkıcılığına uzanan Sevda’nın Yeşilçam soslu hayatı, gazetelerde tefrika edilen ama romancıların değil polis muhabirlerinin yazdığı bir romana dönüştü.

Gazetelerde ambargo, kıtlık, kuyruk, karaborsa haberlerinden daha çok kendine yer bulan Sevda Peri’nin korkunç ölümü hakkında sözlerin anlamını yitirdiği o kadar çok şey konuşuldu ki İstanbullular yemek yemeyi unuttu. Onlara göre bu orucun nedeni, genç kadının talihsiz sonuna duydukları üzüntüydü.

Yoksa kimse ambargo yüzünden yağ, şeker, un, tuz, tüp gazı bulunamadığı ya da karaborsadan alacak parası olmadığı için Sevda Peri’yi bahane ederek açlık çekiyor değildi. Sadece üzüntülerini yaşıyorlardı. Ve böylece koca şehirde hemen herkes katil aslan Mario korkusuyla Sevda’nın akıbetini konuşmaktan ocaktaki tencereleri unutup yemekleri yakınca, konuşulanların anlaşılmadığına karar verip tencere kaynatmayı bıraktı. Bir iki gün önce balıkçılardan alınan ucuz deniz nimetlerinin sonu gelince ya da onları kızartacak yağ ve tüp gaz bulunamayınca, kursaklardan lokma geçmeden tutulan, bu iftarı ve sahuru olmayan orucun ne zaman biteceği endişeleriyle günler geçmeye başladı.

Yeryüzünde bunlar yaşanırken, yeraltında şehri boydan boya geçen ve 1777 ile 1896’da taş üstünde taş bırakmayan Kuzey Anadolu Fay Hattı gibi sessizce değil de bağıra bağıra gerilen başka fay hatları vardı: Para darlığından zaten günden güne seyrekleşen yağ, şeker, ekmek, tüp gazı kuyruklarını vatandaşın tümden terk etmesi, karaborsadan milyonlar kazanan mafya babalarında deprem etkisi yarattı. Dünyanın parasını yatırdıkları yağ, un, şeker, sucuk, pastırma gibi hızlı tüketim mallarının kolileri ve çuvalları depolarda öylece kalakaldı. İnsanların çöplerdeki yemek artıkları ve kanalizasyonlardaki dışkılarından beslenen İstanbul fareleriyse 16. ve 17. yüzyıllarda şehri kasıp kavuran veba illetini bulaştıran atalarının saldığı korkuyu açlıktan birbirlerini yemek için üfledikleri kulaklarına fısıldayarak saklandıkları yerlerden sokaklara çıktılar. Tüm aramalarına rağmen elleri ve karınları boş kaldı, yuvalarına döndüklerindeyse öncü birliklerin yere dökülen zehri bitirme fedakârlığına viyk ciyk diyerek ağlaştıktan sonra mafyanın malları stokladığı depolara hücum ettiler.

İstanbul mafyası, elindeki bütün zehir stoku bittiği ve kurşunlar bir türlü hedefini bulmadığı için çaresizlik içinde farelerin yağ, un, şeker, sucuk ve pastırma çuvallarına dalıp çıkışını izleyerek vakit öldürdü. Fareler bir iki gün içinde İstanbul’un çeşitli semtlerindeki mafya depolarına baskınlar düzenleyip öyle çok tıkındılar ki, birer parmak büyüklüğündeki cüsseleri karşılarına çıkan kedilerin yolunu değiştirecek denli büyüdü. Hatta fareler sokakta kedileri avlayıp tarihsel kaçma kovalamacanın hesabını çok kanlı bir şekilde keserken yedikleri her lokmanın ardından kocaman oldular. En sonunda mafyanın kötü nişancılarının silahları tarafından bir mermiyle haklanabilecek büyüklüğe ulaştıklarında, bir vakitler kuyruklarının sığabildiği deliklerden geçtiklerini hatırlayıp buldukları her oyukta saklanmaya başladılar.

Kedilerden daha da büyük farelere mallarının neredeyse yarısını kaptıran mafya, yeni ürün sevkiyatları öncesinde ahaliyi kendine getirmenin, yemek yeme isteğini yeniden artırmanın yolunu aramaya başladı. Akıllarına ilk gelen, bu şehirde iki bin yıldır kazanların yemek için kaynadığını İstanbullulara hatırlatmak için tarihsel gerçeklerin üzerinden geçmekti. Anımsatma yöntemi olarak halkın üzerine yaylım ateşi açmayı tercih ettiler. Bu hem en bilindik ve başarılı aynı zamanda en sarsıcı ve korkulu mesaj olacaktı. Daha mermi kovanları soğumadan, vatandaşlar babalarını kızdırdıklarının farkına varıp karaborsa kuyruklarına gireceklerdi.

Mafya kurşunları, köşe başlarında ahaliye ellerindeki gazetelerden katil aslan Mario’nun dün gece aynı anda hem Taksim’de hem Kadıköy’de olduğuna ilişkin polise verilen yeminli ifadeleri okuyanları buldu. Bu küçük katliamlarda onlarca kişi can verse de, cenazelerinde ne un ne irmik helvası kavrulup dağıtıldı. Fatih’in İstanbul’u fethinden beri kesintisiz süren bu âdetin son bulmasından huylanan mafya acil bir kararla taktik değiştirdi.

Yine kurşundan medet umdular ama bu kez öldüreninden değil nazar döktüreninden. Şehrin ünlü üfürükçü ve büyücülerine, sayarken parmakları kopacak kadar çok para verip en kuvvetli nefeslerini, en şeytan kulağına kurşunlarını dökmelerini istediler. Beyaz örtüler altına yatıp tepelerindeki erimiş kurşunun cozurdamasıyla talihsizlik sildirdiler. Eyüp Sultan Camii’nin çatı, kapı, kiriş, kenar bütün eksik gedik tamiratını yaptırıp dualara yattılar. Yetmedi, kendilerinin babalığını bir kenara koyup mezhep ayırmadan şehrin gerçek babaları Telli Baba, Oruç Baba, Somuncu Baba, Ali Baba, Keçi Baba, Zuhurat Baba ve Nah Baba türbelerinde şeker dağıttılar. Fakir doyurdular, çıplak giydirdiler. Sevdiğine düğün yapacak parası olmadığı için kavuşamayanlara davullu zurnalı eğlenceler düzenlediler, sevdiğine ailesi vermediği için kavuşamayanlara fidye için insan kaçırmadaki tecrübeleriyle yardımcı olup samanlığı seyran eylediler. Yetmedi Sultanahmet, Hırka-i Şerif, Süleymaniye ile Yeni Cami’de başta kendi katlettikleri ahalinin ruhuna olmak üzere tüm geçmiş nesiller adına mevlitler okuttular. Halkın tuttuğu Sevda Peri orucuna saygı gösterip şeker ve lokum da dağıtmadılar.

Kutsal mekânlara bu gidiş gelişler sırasında hacılarla, hocalarla ve mollalarla karşılaşan mafya babaları ve üyelerinden kimileri beş vakit namaza başladı. Kimileri Kasımpaşa kimileri Üsküdar cemaatlerine girip onların dudağı dualı, beli silahlı gücü olmayı seçti. Kimileri yıllardır emir vermeye alışık olduğundan bir şeyhin buyruğu altına girmektense Fatih’in Çarşamba semtine yerleşerek “Babaigiller Tarikatı”nı kurdu. Mafya o gün bir şeyi fark etti: Bir tarikatın gelirlerinin yanında mafyanın gelirleri solda sıfır kalıyordu. Babaigiller Tarikatı kısa sürede mafyanın eski alışkanlıklarıyla pek çok cami, türbe, külliye, imarethane, aşevi, düşkünlerevi, huzurevine çöktü. İmamlarını, müezzinlerini, türbedarlarını, vakıfdarlarını ya vurdu ya dövdü ama kısa sürede kendi adamlarını yerlerine koydu. Babaigiller birkaç gün içinde İstanbul’da yoksul takımından yardım edeceği binlerce üyesine kavuşunca cami, türbe, külliye, imarethane, aşevi, düşkünlerevi, huzurevi masraflarını çıkarmak için zenginlerden silah zoruyla gönüllü bağış almaya, işyerlerine el koymaya, otelleri, benzin istasyonlarını, kumarhaneleri, kerhaneleri haraca bağlamaya başladı. Babaigiller Tarikatı zenginden, varsıldan haram yolla kazanılmış parayı yoksula, fukaraya, düşküne yardımla helale çeviren sistemini kısa sürede oturtup elini eteğini ülkenin yeraltı işlerinden çekti.

Hem Sevda Peri’ye hem aslan Mario’ya üzülmekten hem de açlıktan bitap düşmüş İstanbullunun hatırlamak istemediği için kayıtlardan sildiği o haftanın son günlerinde, telsiz anonsu pek alışılmadık bir suç tipini haber verdi. Aşiyan Mezarlığı’nda başında onlarca polisin olduğu mezara gittiğimde, definin kırkıncı gününde Profesör Ali Osmandan’ın cesedinin çalındığını gördüm. Oxford Üniversitesi’nin Osmanlı Tarihi bölüm başkanı Profesör Ali Osmandan’ın otuz yıl İngiltere’de yaşadıktan sonra Türkiye’ye dönüşünün dördüncü gününde katledilmesi gazetelerin pek ilgisini çekmedi. Oysa kaç yılın Hacıhüsrevli hırsızı Celal B.nin polis ifadesine göre güpegündüz girdiği yalıda, karşısına çıktığı için kalbine yalıdan yürüttüğü mektup açacağını saplaması tuhaftı. Sabıka dosyası ansiklopedilerden kalın Celal, anne karnında girip delikanlıyken çıktığı, sonra evi bellediği mahpushanede hırsızlık için iki ay kalmaktan korktuğundan mı cinayet işlesin? Üstelik Sansaryan Han’daki Emniyet Müdürlüğü’nde tek cümle ifade verdikten sonra, sigara içmek için ellerini çözen iki aylık polis memuru Ahmet Y.nin acemiliğinden faydalanıp kendini altıncı kattan beton zemine atsın?

Profesör Ali Osmandan ablasının eşi, tanınmış sanayici Suat F.nin evinde öldürülmüştü ve Suat F. kayınbiraderinin cenazesi için gazetelere her şirketinin adına ayrı ayrı o kadar çok ilan vermişti ki ceset hırsızlığından gazete okurlarının haberi olmadı. Suat F.den ilan alamayan gazeteler de İstanbul Valiliği’nin emriyle haberi yayımlayamamıştı.

Mezarı, aç kalan, kediden büyük farelerin deştiği söylentisi fotoğraf görünce anlaşılacağından, aslan korkusundan istim üstündeki İstanbulluyu delirtmenin anlamı yoktu. Mezar hırsızlığı İstanbul’da rastlanır şey değildi, üstelik ceset çalındıktan sonra mezarın delik deliş edilmesini, mezarlıktaki öteki taze ölülere dokunulmamasını akıl almıyordu.

Ertesi gün bir haber umuduyla tekrar mezara gittiğimde, cesedi saklamanın en kolay yolunun aynı mezarlıkta bir yere gömmek olduğunu bilen polis etrafı didiklerken istihbarat teşkilatından tanıdığım Remzi’yi gördüm. Haber değil de Ali Osmandan’ın hikâyesini aradığımı fark ettiğini, bana bir sır vermenin heyecanıyla kısılan gözlerinden anlamıştım. Haliç kıyısına gittik. Tarih Profesörü Ali Osmandan’ın Avrupa’nın en önemli arşivlerinin olduğu İngiltere’de Osmanlı tarihi üzerine çalışan en büyük araştırmacılardan olduğunu, edindiği bilgiler Türkiye’dekilerin hoşuna gitmediği için de elli yıldır tehdit edildiğini anlattı. Artık yaşlanıp da ölüm korkusu günlük hayatın biraz daha içine yerleşince, kırk dört gün önce İstanbul’a gelmiş. İstihbarat teşkilatımız havaalanından itibaren ünlü profesörün peşindeymiş. Fakat Balat’ta ancak profesyonellerin yapabileceği bir manevrayla izini kaybettirmiş. Üç gün boyunca Ali Osmandan’ın izine rastlanamamış. O arada nereye gitti, kimlerle buluştu, meçhulmüş ki insan böyle buluşma yapmayacaksa ortadan kaybolmazmış. Nihayet Tarabya’daki yalının ziline bastığı gün ablası ve eniştesi Büyükada’da kış partisi düzenlemek için evin çalışanlarını da alıp ayrılmışlar ve gerisi kara toprak.

Gazete okurları büyük bir içtenlikle Sevda Peri’nin uğradığı sona üzülüp dururken, şehrin ileri gelenleri bir şeyi unuttuklarını hatırladı. Genç kızın naaşı otopsiden sonra morga kaldırılmış ve kimi kimsesi olmadığından defin işlemi için cenazesini alan olmamıştı. Sevda için cenaze töreninin Sultanahmet’ten mi yoksa Fatih Camii’nden mi düzenlenmesinin uygun olacağını birkaç gün boyunca tartışan ama bir sonuca varamayan şehrin ileri gelenlerine sıradan insanlar da katıldı. Bu talihsiz kızın uğradığı berbat sonun kötü izlerini silecek bir cenaze töreni, cenazesinin yıkanacağı gasilhane, namazın kılınacağı cami, defnedileceği mezarlık ve tabutunun üzerine konacak çiçeklerin cinsine kadar en ince ayrıntısıyla düşünülüp gazetelerde çarşaf çarşaf haberleştirildi. İstanbullular kendi zihinlerinde Sevda Peri adlı tahlisiz kız için öyle çok cenaze töreni düzenledi ve öylesine çok ağladılar ki, bir süre sonra cenaze fikrini akıllarına getiremeyecek denli yoruldular. Kimse kimsenin yüzüne cenazeye ilişkin yorgunlukları nedeniyle utanmadan bakamazken yine şehrin ileri gelenleri devreye girdi, kayıp ve katil bir aslan İstanbul’da tehlike saçarken milyonlarca kişinin katılacağı bir cenazenin aslan Mario için açık büfeden farksız olacağını söylediler. Gazetelerin görüş aldığı hayvanbilimciler de Mario gibi kana susamış vahşi bir aslanın bu tür bir kalabalığa saldırdığında pençe ve diş darbeleriyle en az yirmi, yirmi beş kişinin ölüm nedeni olacağını, bir o kadarını da sakat bırakacak denli yaralamasının sürpriz olmayacağını açıklayınca, Sevda Peri’nin cenaze töreni uygun bir vakitte düzenlenmek üzere rafa kaldırıldı. Tam da o gün ortaya çıktı ki, beş gün boyunca cenazesi alınmadığı için genç kızın naaşı yasa gereği kimsesizler mezarlığına defnedilmişti. Üstelik buna karar veren, Büyükşehir Belediyesi Mezarlıklar Müdürlüğü’nde görevli basit bir memur, kararı uygulayan da yine aynı müdürlüğün basit birkaç görevlisiydi. Bu gerçek gazetelerin manşetlerinde yer alınca herkesin içi cenazeye gitmek isteyip de gidememenin acısıyla biraz burkulsa da, kimin ortaya attığı bilinmemekle birlikte, işler yoluna girdiğinde planlanandan daha büyük bir gıyabi cenaze töreni düzenleme fikri dalga dalga bütün İstanbul’a yayıldı. Herkes derin bir nefes aldı. Ve bir aslan kükremesi duydu.

İstanbul’un kayıp aslan Mario tehlikesiyle geçirdiği haftanın altıncı günü şehrin ve tüm sıkıntıların üstü örtüldü. Sabah saatlerinde meteoroloji tarafından öngörülemeyen kar başladı. Öyle güzel yağdı ki havadan değil de bir masalın mutlu sonundan geliyor gibiydi.

İstanbullular daha önce şehirde böylesi görülmemiş, her biri elma büyüklüğündeki kar tanelerini hayretle izlemeye koyuldu. Kar taneleri düştükleri yerleri bembeyaz yaptı.

Kar tanelerine basarak Boğaz’ın üzerinde yürüme hayalleri Ağbi şehir halkı bu gücünden korktu. Eğer benim gibi 1954’ün 24 Şubat’ında Boğaz’ın buz tutan Poyrazköyü’nden Rumelikavağı’na yürümüş olsalardı, kışın İstanbul’da her türlü mucizenin yaşanabileceğini bilirlerdi. Fakat onlar, yağınca gazete mürekkebinin karasını kapayan karı Boğaz’da izlemekle yetinmek için koşmanın telaşındayken akıllarına tarihin gelmemesi talihsizlik sayılmazdı. Ne de olsa onların yerine bir hatırlayan vardı.

Kar yarım saat içinde, iki yıl önce bitirilip şehir trafiğinin can damarı olan Boğaziçi Köprüsü’nü, ana caddeleri, sokakları ve çıkmazları altı gündür aslan tehdidinden tıklım tıkış yorulmuş otobüs ve minibüsleri tekerlek döndürmeyecek kadar teslim aldı. Özel araçlar ambargonun yol açtığı yedek parça ve yakıt kıtlığından sokak müzelerinde sergilenmeye başladı, bir şehir yolda kaldı. Mario’nun korkusundan işe, okula yürüyerek de gitmek mümkün olmadığından, insanlar sokaklarda toplu halde aylak aylak dolaşarak şehrin rutinine döndü. Evde tencere kaynamadığından alışverişe de gitmeyen kadınlarsa nicedir Sevda Peri’nin hazin hikâyesiyle tarumar olmuş gönüllerinin üstüne kar yağsın, yürekleri soğusun diye, kalabalığı görünce sokaklara çıktı. Mario gelip bir lokmada yutuverir korkusuyla altı gündür uykularda büyütülen çocuklar büyüklerin sokakta kar altında pürneşe olduğunu görünce, sokakları şenlendirmekle Tanrı’nın onları görevlendirdiğini bilmeden hatırlatmak için, pencere önü esaretlerinden kurtulup bir koşuda sokakları doldurdular.

İnsanlar sokaklara çıktıkça kar daha da hızlandı. Kardan nasibini almayan tek bir çatı, tek bir bahçe kalmadı. Hava kar koktu ama bu koku arasında İstanbulluyu bir işkillenme aldı. Galata Kulesi, Ortaköy Camii, Ayasofya önündeydiler, kar da bileklere kadardı ama İstanbul, İstanbul gibi kokmuyordu. Savaşmasalar bile yakın bir cepheden seken kartopunun koyunlarına kaçıp da onları huylandırdığına bakılırsa rüya da görmüyorlardı. O anlarda İstanbul kokusudur dedikleri rutubetle karışık yemek kokusunu arayanlar inilti denemeyecek tuhaflıklar duydu. Zaman zaman yeraltından sanki İstanbul’un altında bir İstanbul daha varmışçasına uğultu duyulduğu vakitler olurdu da, bunu duyan, başkasına inandıramayacağından susardı. Şimdi bütün bir şehir aynı derin, boğuk, uğursuz sesleri duyarak ürktü. Acaba aslan korkusundan nicedir ziyaret etmedikleri mezarlıklardaki yakınları mı yakınıyor diye şehirde yıldırım hızıyla yayılan bir dedikodu peyda olduysa da, sokakları saran hamsi ve palamut ızgarası kokusuyla seslerin, acıktığını unutan karınlarından geldiğini anladılar. Hava buz kesince ve kar mürekkep kirini yok edince Boğaz’ı balık bastı. Balıkçılar kepçeleri daldırıp daldırıp kayıklarına tıka basa doldurdukları balıkları insanların korku orucu bozulsun diye mangallarda kızartmaya başladı. Boğaz’ın mürekkep siyahının kar beyazına, sonra da her zamanki kış rengi griye dönüşüne tanıklık etmek için kıyılarda bulunan İstanbullular günlerdir süren açlıklarını mangaldaki balıklarla sonlandırdılar. Bir acıkma dalgası, şehri zaman zaman yıkan zelzeleler gibi salladı. Balıkları tıka basa yiyenler tatlıcılara, balık kokusuyla kendinden geçenlerse lokantalara akın edip ocakların, fırınların yanması için bastırdı. Birkaç saat içinde İstanbul’daki büyük yemek şenliğinde normal zamanlarda yolsuzluktan karnı zil çalan evsizler dahil aç bir tek insan evladı kalmadı. Karınları doyanlar evlerinin bir haftadır tamtakır olduğunu hatırladı, toptancı, bakkal, kasap, manav ve tüp gaz dükkânları önünde kuyruklara girdiler.

Bir haftadır karaborsa mallar satılmadığından ve İstan-bul’un yeni yeraltı babaları marifetlerini göstermek için sınırdan onlarca kaçak mal kamyonu indirdiğinden, dükkânlardan taşan bolluk bereket birkaç saatte tükendi.

Evlerde yine tencereler kaynamaya, sokaklarda mangallar yakılmaya başladı. Sis İstanbul’un üstüne bir yemek buharı gibi çöktü, şehrin havası yerine geldi.

İstihbarat elemanı Remzi, Sevda Peri’yi farklı gazetelerin polis muhabirlerinin, namı diğer Parabellum, Smith Wesson, Benelli ve Mauser’den birinin ya da hepsinin birlikte öldürdüğünü düşündüklerini söyledi. Gençliklerinde de hastalıklı bir iştahla cinayet haberi kovalayan ama cinayetin ardını ötesini gönüllerince gazetelerde uzun uzun haberleştiremeyen bu dört tabanca, Sevda Peri’yi öldürmüş olmasın?

Remzi bu bilgiyi verirken, tıpkı daha önce bazen öyküsünü yazmam için, bazen de istihbarat teşkilatının beni işimden etmemesi için yardımcı olmam kaydıyla bilgi verirken yaptığı gibi gözlerime baktı.

“Cesedi gördüğüm andan beri, aynı şeyi düşündüm,” dedim.

“Parabellum, Smith Wesson, Benelli, Mauser. Sence bu delilerden hangisi o kızı katletti,” diye sordu.

“Birlikte yaptılar, yani birlikte yapmışlardır. Sevda Peri’yi de içlerinden biri öldürebilirdi,” dedim. “Ama o zaman bu cinayeti işleyen de yine dillere destan olacak başka bir cinayete kurban giderdi. Arkadaşları kendilerini bu işe dahil etmeyeni affetmezdi.”

“Haklısın. Biz de aynı şeyi düşünüyoruz,” dedi. “Senin ne düşündüğünü öğrenmek istedik. Elde tek delil yok. Adli Tıp incelemesinde Sevda Peri’nin aslan pençesinden başka hangi kesici aletle doğrandığını kesiklerin derinliğinden, şeklinden ve şiddetinden çözmek mümkün olmadı. Adli Tıp uzmanları da kızı bir aslanın öldürmüş olabileceğini düşünmeye başlayınca, onların kurumdan çıkmalarını ve kuruma da gazeteyle haber girişini yasakladık ki haberlerden etkilenmesinler. Yeniden yeniden inceledilerse de sonuç değişmedi.”

İstihbarat eğer düşünüyoruz diyorsa, bu onların emin olduğu anlamına gelirdi. Remzi gelip bana bunu anlatıyorsa, Parabellum, Smith Wesson, Benelli, Mauser’den sonra Baretta’yı, yani bendeniz Gölgesiz Kemal’i de kastettiğini anlıyordum. Ama benim bu gruptan çoktan ayrıldığımı bildiklerinden, Sevda Peri cinayetinin üstüme kalabileceği tehdidiyle başka bir şeyin, Profesör Ali Osmandan cinayetinin peşindeydi.

Anladığımı fark eden Remzi, “Delil bulamasak da, Sevda Peri cinayetini işlediğinden hemfikir olduğumuz Parabellum, Smith Wesson, Benelli, Mauser’e pekâlâ cinayet suçlaması yöneltebiliriz,” dedi. “Bir zamanlar altı günde işlenen altı faili meçhul cinayeti unutmadık. Sen de unutmamışsındır. Ama biz tamamen konuyu kapamayı düşünüyoruz. Üstelik Sevda Peri meselesini de. Profesör Ali Osmandan ömrünün son günlerinde olduğunu öğrenince gelmiş İstanbul’a. Takibimizi atlatınca da Türkiye tarihiyle ilgili çalışmalarının bulunduğu defterini birilerine vermiş. Defterin peşindeyiz.”

“Ali Osmandan’ı devlet öldürmemiş mi ki şimdi katilini arıyor? Profesörün elindeki tarihi bilgiler devleti sarsacak şeyler olmasa niye peşine düşesiniz,” dedim.

“Sır onlar. Devletin sırları, kirli çamaşırları. Ortalığa mı saçılsın? Elbette bizim elimizde, güvencemizde olmalı. Şimdi senin görevin, devletine yardım etmek. Zamanında biz de sana az yardım etmedik. Elimizde Ali Osmandan’ın Sultanahmet Camii’ne ilişkin bir çalışması var. Neler yazmış neler. Sana onu vereceğiz. Sen de bize ondan bir hikâye yazacaksın. Bize dediysek, cinayet defterine.”

“Ne işinize yarayacak bu hikâye yayımlamadıktan sonra,” dedim.

“Yarayacak kısmı şu ki, lazım geldiğinde defterini alacağız, bir edebiyat eseri olarak sunacağız. Okuyanlar Ali Osmandan’ın bilgilerine sahip olduğumuzu bilecek. Onların elindeki bilgilerin bizde çoktan beri olduğunu ve gereğinin yapıldığını anlatmış olacağız.”

“İyi de çok saçma bir plan bu. Onca ünlü yazar varken, benim gibi ekmek parası için gece bin çileyle haber yazan adamın defterindeki hikâyeyi kim ne yapsın?”

“Söz uçar yazı kalır Baretta Kemal, katil Kemal. Ama en güzeli Gölgesiz Kemal. O dediğin hiç belli olmaz.”

İstanbul haftanın son gününe uyandığında gazetelerde ne Sevda Peri’den ne de kayıp aslan Mario’dan tek haber ya da fotoğraf vardı. Şehri beyaza bürüyen kar ve yeme içme çılgınlığı gazetelerin de sokağın da manşetiydi. Sabah saatlerinde pastaneler, pideciler, börekçiler, kahvehaneler, salepçiler dolup boşalırken öğle saatlerinde yayılan bir haberle herkes şaşakaldı. Güneşin yüzünü göstermesiyle İstanbul karı, âdeti olduğu üzere hemencecik eridi. Taksim Meydanı’nda Atatürk Kültür Merkezi önünde sarı bir yükselti ortaya çıktı. Yakından bakanlar bunun şehri zapt eden farelerden birinin leşi olduğuna hükmetti. Yıldırım hızıyla yayılan dedikodu böyle yayılırken aklı başında kişilerin yaptığı incelemede, bunun kayıp aslan Mario olduğu tespit edildi. Tıpkı gazetelerin yazdığı gibiydi ve cansızdı. Kar yağarken buraya gelip muhtemelen donarak ölmüştü. Mario’nun bulunması şehirde beklenen etkiyi yaratmadı. Çünkü herkes artık ondan ve Sevda Peri isminden bıkmıştı. İstanbullu çabuk usanır. Mario’nun leşi gömülmek için götürülürken, zavallı hayvanı zehirleyerek arkalarında bırakan ve Kapıkule Sınır Kapısı’ndan çoktan ülke dışına çıkan M. Sirki yetkilileri kazandıkları İstanbul servetini saymakla meşguldü. Derken o saatlerde İstanbul üstünde bir vınıltı duyuldu. Camlar ve yürekler titredi, başlar yukarı kalktı. Bir yolcu uçağının vınılıyarak Yeşilköy Havaalanı civarında Marmara Denizi’ne çakılışını milyonlar gördü. Ellerdeki çatal ve bıçaklar bırakıldı. Ertesi gün gazeteler Mario’dan tek satır söz etmeden kırk bir kişinin yaşamını yitirdiği uçakla sayfalarını doldurdu. İstanbul sokaklarında ise konuşuluyordu.

“Ya başımıza uçak düşerse...”

Aşk Yalnızlığın Cinayetidir

Sebebini bilmediği bir korkuyla gözünü karanlığa açınca henüz sabah olmadığını sandı. Ama fazla uyuduğunda duyduğu bel ağrısıyla baktığı saati ona öğlen olduğunu söylerken, çatıları delip pencereleri kıracakmışçasına yağan sağanak ve tam Laleli Apartmanı’nın çatısında patlayan şimşekle yürek çarpıntısını duydu. Yedinci kattaki perdesiz penceresinden havanın yıllanmış bir intikam gibi karardığını, Dolapdere ve Tarlabaşı hanelerinde tıpkı akşam olmuşçasına ışıkların yandığını gördü. Sanki geceki İstanbul zehri hiç dağılmamış, şimdi yağmur kılığına bürünüp şehri hem sesiyle hem suyuyla yıkıyordu. Öğle vakti bu tür bir karanlıkla çöken sağanağa daha önce tanık olmamıştı Altan. Böylesi ancak kâbusta ya da cinayet defterindeki hikâyelerde mümkün, diye düşündü. Sonra, garipti ama az önce gördüğü rüyayı unuttuğunu fark etti. Kalbi hâlâ hızlı çarpıyordu, biraz da zor nefes alıyordu. Kâbus gördüğünü biliyordu ama ne gördüğünü hatırlayamadığından, sağanak sesinin rüyasında kendisini korkuttuğunu düşündü. Elini kalbinin üstüne koydu, sakinleşmeye çalıştıysa da bugün annesine gideceğini, kayıp kardeşi Erkan’ı bulamadığını söyleyeceğini, annesinin de onu beceriksizliği yüzünden aşağılayacağını düşününce kalbi daha hızlı attı. Sağanak daha da hızlandı. Gece polis muhabirliği yaptığı yıllardan bilirdi ki, bundan daha az şiddetli ve aydınlık yağmurlarda İstanbul’da intihar etmek için gökten sebep de yağar. Ve cinayet defterine yazacak çok hikâye bulur insan.

Eskiyi düşündü, küçük bir mutlulukla yataktan kalktı. Bir haftalık sakalını kazıyıp giyindi, aklına dün gecenin parçaları düştü, takipçisinin yüzünü ayan beyan gösterdiği an geldi önüne. Tarlabaşı’dan Dolapdere’ye inerken takipçinin ayak seslerini duyduğunda sağanağın geldiğini bildiği halde adımlarını yavaşlatmış, onu takip etmenin acısını ıslanarak çekmesini istemişti. Pencereden yedinci katın bütün sokağa hâkim konumundan bu evde yaşayalı beri ilk kez istifade ederek takipçisini aradı. Böyle bir sağanakta şemsiyesi de olsa kimse sokakta kalmazdı.

Yüzünü açık açık gösterenin niyeti benimle temas etmek demektir. Nasılsa peşime düşer, diye düşünerek evden çıkarken uzaktan akrabası, filozof dediği Samet Amca’nın odasının önünde durdu. Filozofun bir haftada zor alıştığı horlama sesini duymayınca tedavi için hastaneye gittiğini anladı, bu sessizlikle gelen garip bir kahkaha dalgasını savuşturup evden çıktı.

*

Eminönü’nde taksiden indi, saçak altlarından yürüyüp yavaş ama ıslatan yağmurdan da kaçamadan Cağaloğlu’ndaki İran Konsolosluğu’nun önüne geldiğinde sırılsıklamdı. Bir karara varması gerekiyordu. Ya konsolosluğun bitiminden sağa dönüp Türk Ocağı Caddesi’ne saparak Cumhuriyet’e gidecekti. Ya da yolunu değiştirmeden doğruca karşıya geçip gitmesi gerektiği yere, Hürriyet’e. Bir yıldır hep aynı şey oluyordu. Ayakları on yıl çalıştığı ve geçen yıl melankoli krizinden sonra istifa ettiği Cumhuriyet’e gitmek istiyor, aklıysa bir âşığın onu beklediği Hürriyet’e gitmesini söylüyordu.

Cumhuriyet baba demekti Altan için. Kendisinin ilkgençliği demekti. Kemal Metin’in öldürülüşünden iki ay sonra, Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde gündüzleri öğrenci, geceleri Cumhuriyet’te polis muhabiriydi. Nedenini kimse bilmese de bir gün delirmeyi seçip bunu yarım yapan annesinin boğuculuğundan, kardeşinin tahammül sınırlarını zorlayan duyarsızlığından kurtuldu. Aldığı ücretle ikisinin geçimini sağlayabildi. Babası gibi yıllarca gece muhabirliği yaptı ve insanlığın bütün hallerini, cinayetlerin, katliamların, cinnet anlarının, suç sonrası masumiyetlerin, bitmeyen çaresizliğin her türlüsünü gördü. Başlangıçta hayata bu kadar yakın olmaktan ürktü ama sonra bu yaşam biçiminden tarifsiz bir haz duydu.

Günün ilk ışıklarıyla dünya uyanırken Altan bin defa bölünecek huzursuz bir uykuyla savaşmaya evine gitti ve hep aynı saatte Cumhuriyet’e döndü. Dönmeden önce, haberler için gide gide ezberlediği İstanbul’un yeraltında dolaştı. Bu gerçeği kimse öğretmedi ona. Bunun bir gerçek olduğundan da kuşkuluydu ama gece yaşamak insana göre değildi. Karanlıkta yaşayanların da, gün ışığından faydalananlara göre ayrıcalıkları olmalıydı. Altan bu ayrıcalık hakkını güzel kadınları elde edebilmek için kullandı. Bunu yapacaksa da ahlaki bir ilişki kurmamaya karar verdi. Kısa süre önce bir cinayet ya da intihar haberine gittiğinde tanıştığı maktul eşi, kızı, yakını, komşusu ve çoğunlukla da bizzat katille yatağa girdi. Sayısız kadınla geçen sekiz yıllık bu tutkulu gece muhabirliği, soyadını dedesinden alan Cumhuriyet’in Genel Yayın Yönetmeni Hasan Cemal’in, Altan’dan yazı dizileri hazırlamasını istemesiyle birdenbire son buldu. Uzun boylu, gözlüklü, yavaş konuşan yayın yönetmeninin tek derdi, Cumhuriyet’i tirajıyla ayakta kalabilen ve okunan bir gazete yapmaktı. Onun için umut vaat eden yazarlara kapısını açarken Altan’ı keşfetti. Babası gibi cinayet haberlerinden hikâyeler yazdığı defterinden haberdardı, Altan’dan ileride hem iyi bir gazete yazarı hem iyi edebiyatçı olacağını düşündü ve karşısına alıp şöyle dedi:

“Oğlum sende yazıya karşı kalıtsal bir yetenek var. Kemal Metin’in edebiyatı onunla ölmemiş, sende yaşıyor. Bunu gazetenin ve kendinin hayrına kullan. Al sana fırsat.”

Bu yüreklendirici söz Altan’ı etkilemese de, Cumhuriyet’i aklındaki o güzel gazete yapmak için kimsenin kaprisini çekemeyeceğini ilan eden genel yayın yönetmeni dediğini yaptı. Zaman yayın yönetmenini haklı çıkardı. Altan’ın hikâyeleştirerek anlattığı depremler, seller, Güneydoğu’daki çatışmalar, İstanbul’da emeği sömürülen asgari ücretlilerin yazı dizileri çok sevildi. Ama geceden gündüz hayatına geçmenin ilk olumsuz etkisi, kadınlarla ilişkisinde tutkulu sevişmelerin ritmik bir yorulmaya dönüşmesiyle ortaya çıktı. Cinayet defterine yeni hiçbir hikâye yazamamak, aklında pek çok hikâye dolaşırken boğulmak gibiydi ve bu da ikinci en büyük olumsuzluğu yarattı. Altan bir süre edebi hikâyeler yazmaya çabalasa da bunu beceremeyince kendine olan inancını da saygısını da yitirdi. Göz açıp kapayıncaya dek geçen yazı dizisi yazarlığının ikinci yılıydı. Artık gece polis muhabirliği yapmazsa yaşayamayacağına karar verdiği gün Cumhuriyet’e istifasını verdi. Onu vazgeçirmeye çalışan genel yayın yönetmeni, her zamanki sakinliğiyle kelimeleri onlara yeni anlamlar yüklemek istermişçesine sündürerek Altan’ın zihninden hiç çıkmayan şu sözleri söyledi:

“Tanrı yeteneği insana verir ama o yeteneği görecek bir başka kişiyi de yaratır. Yetenek sahibi olup da bunu keşfedecek kişiyle karşılaşamadan hayal kırıklığıyla ölüp giden, daha da kötüsü, yaşam boyu bu burukluğu yaşayarak hayatını harap eden ne kadar çok insan var biliyor musun? Sende yazı yeteneği var oğlum. Bunu gördüm. Üzerine gittim. İyi de yapmışım. Sen tutmuş istifa ediyorsun. İnsan, kafasına koyduğunu senin yaşında hiç düşünmeden yapabilir. Emin ol, sonradan keşkeyle başlayan çok cümle kurarsın. Pişman olmak ayıp değil. Pişmanlıktan suçluluk duyarak hayatını berbat etmek. İşte o çok ayıp. Bence kendine ayıp etme.”

*

Hürriyet’teki dolabında ansızın şehir dışına çıkması gerektiğinde hazır olan bavuldan aldığı havluyla saçını kurularken o günkü konuşmanın ne kadar haklı olduğunu düşündü. Bir yandan da üzerinde elyazısıyla adı bulunan, göndereni yazmayan zarfı inceledi. Yağmur ıslaklığıyla kasım soğuğunu iyice çekmiş vücudu inceden titrerken daktiloyla yazılmış yarım sayfalık mektubu okudu.

“Mevsim normallerinin üzerinde bir sıcakla kavrulan yaz günü elbiselerim terden ıslanmışken evimizin kapısına vardım. Bahçe duvarının gölgesinin altına girmemle serinlemem bir oldu. O an serinliğin tadını çıkarırken beş on adım arkamdan gelen kardeşim gölgeye sığınıp yürüdüğümüz onca yolun yorgunluğunu derin bir nefeste atabilecekmiş gibi iç geçirdi. Aynı şeyi yapmam gerektiğini hissederek nefesimi olabildiğince hızla boşalttım. Bunu yapınca başım döndü. Sırtımı duvara yasladım. Kolumu alnıma götürüp terimi sildim. Kardeşim yerinden kıpırdamadı. Benimle ilgilenmiyordu. Oysa o an bilmediğim bir nedenden ötürü benimle ilgilenmesini, bana bakmasını istiyordum. O bana bakmak yerine güneşin erittiği asfalta ve yolun başında beliren kırmızı otomobile bakıyordu. Otomobil köşeden dönüp gözden yitene kadar duruşunu bozmadan izledi. Sonra yine bana bakmadan başını bana doğru çevirdi. Alnında ter birikmişti. Elini şöyle bir gezdirse alnında, güneş yere silktiği teri havada kuruturdu, bunu yapmadı. Terin kaşlarından akıp kirpiklerinden süzülerek gözlerini yakmasına izin verdi. Ona bakarken ter benim gözlerime akmışçasına gözlerim yandı, ovarken duyduğum acıyla ellerimi gözlerime daha da bastırdım. O ise gözlerini kırpıştırarak teri atmaya çalışıyordu. Oysa ellerimle onun gözlerini ovuşturmamak için kendimi zor tutuyordum. Hatta kızıp bağırmayacağını bilsem, gözlerine bütün gücümle bastırıp ovacaktım. O istek içimde o an öylesine büyüdü, öylesine ateşli bir hale geldi ki artık bir an bile duramayacağımı hissedip ona doğru davranırken, Topu çocuklara verdin oynasınlar diye ama bil ki eğer topun başına bir şey gelirse hesabını senden sorarım, diye tehdit etti beni. Korkma, kimse bir şey yapmaz topuna. Biraz oynayıp getirecekler işte. Başına bir şey gelmez tasalanma, dedim. Görürüz bakalım, hele bir kaybetsinler, patlatsınlar, onlardan değil senin gibi malına sahip çıkamayan salaktan sorarım bunu, dedi. Salak sensin, patlatırım gözünü adam gibi konuş, diye çıkıştım. Ne bok yersen ye, topa bir şey olmasın, sonra karışmam bilesin, diye kapıyı açtı ve bahçeye girdi. Dudaklarımı ısırıp öylece duman tüten asfalta baktım.”

*

Çocukluğundaki o yaz gününün öğleden sonrasını zaman zaman hatırlardı ama bunu ne kimseye anlatmıştı ne de bir yere yazmıştı. O ânı yaşayan bile olsa, Erkan onun zihninden neler geçtiğini nereden bilecekti ki? Peki mesaj vermek için niçin telefon etmeyi ya da biriyle haber göndermeyi değil de bu yöntemi seçsin?

Muhaberat servisinden hiç şaşırmadan öğrendiğine göre zarfı getiren ne adını bırakmıştı ne de servistekiler kimin getirdiğini hatırlıyordu. Türkiye’nin en büyük gazetesi Hürriyet’e günde binlerce mektup geliyordu. Kimi gazetenin köşe yazarlarına yazılarına katılmadıklarını bildiriyor, kimi haber yapılmasını gerekli gördüğü bir konuyu istihbarat servisine ihbar ediyordu. Kimi de Başbakan’a da, evinin kapıcısına da, çalıştırdığı çalıştırmadığı gazetecilere de “yavrum” diyen Babıâli’nin babası Hürriyet’in eli açık sahibinden küçük maddi yardımlar istiyordu.

Altan mektuptaki hikâyenin ve üslubun babasının yazım tarzına benzediğini düşünürken sevgilisi İnci’nin köşede durup kendisini izlediğini fark etti. Dışarıda ajan, içeride sevgilim beni izliyor, dedi içinden.

O sırada gazetenin polis muhabirlerinden Sait geldi, “Abi sence bu cinayeti kim işlemiş olabilir,” diye masasına fotoğraf dolu bir zarf bıraktı.

Altan fotoğraflara tek tek bakıp, “Katilin genç kızı tanıyan biri olduğu kesin. Odaya baksana, eşyalar hiç dağılmamış, demek ki boğuşmamışlar,” diye yanıt verdi.

Sait yerde yüzükoyun yatan kızıl saçlı, beyaz tenli ve çırılçıplak bir genç kadının bulunduğu fotoğrafları eline alıp Altan’ın söylediklerini fotoğrafta aradı.

“Vallahi haklısın. Odada boğuşma izi yok. Genç kız hiç beklemiyormuş katilin bu hamlesini. Zavallı belki de uyuyordu.”

“Siz olayı çözdünüz ama polis katilden en küçük bir iz bile bulamamış,” dedi İnci. “Haberi yarın gazetede, Esrarengiz cinayet diye vereceğiz.”

Sustular. Birkaç saniye gazetenin koridorlarından, odalarından gelen konuşmalar, telefon zilleri, bilgisayar klavyesi şakırtıları duyuldu ve sonra Sait, “Ablacım, ağbicim saat ikiyi geçiyor. Daha Cihangir’e gidip kızın komşularıyla konuşmam lazım. Sait kardeşinize müsaade,” deyip el çabukluğuyla fotoğrafları zarfa yerleştirip gitti. Sait’in arkasından bakarken İnci’nin bakışları Altan’ın gözlerinin yolunu kesti.

“Bu çocuk el âlemin işine karıştığı sürece adam olmayacak. Gelmese ne güzel kavga edecektik,” dedi Altan. Genç kadın gözünü kırpmadan sinirli bir ifadeyle gözlerine bakınca devam etti. “Yalan mı? Sait gelmese şimdi bana darılıp gitmiştin.”

“Sana dünün hesabını sormadan hiçbir yere gitmem,” dedi İnci.

Altan bu sözün altında ezilmiş gibi bir süre kıvrandıktan sonra, “Dünü hiç yaşamamış olmak için neler vermezdim bilemezsin,” dedi. Koltuğunda çöküp kaldı.

İnci hem aldığı yanıta hem söyleniş biçimine şaşırdı. Altan’ın dün gazetede birlikte oturup her zamanki gibi kahvelerini içtikleri sıra birden, “Gidiyorum,” deyip yok olmasını açıklayacağını düşünmüştü. Altan bir yıldır Hürriyet’te çalışmaya başladığından beri onu çok iyi tanımıştı. Ve önemli bir durum yoksa asla böyle bir yanıt vermeyeceğini biliyordu. Genç kadın aralarındaki suskunluğun uzamasına dayanamayarak sordu.

“Sana ne olduğunu anlatacak mısın? Dün buradan melankoli krizine kapılarak çıktın, şimdi de pişman bir katil gibi eziliyorsun karşımda.”

“Büyük bir günah işledim.”

“Neymiş bu büyük günah?”

“Genç bir kızın kanına girdim.”

İnci o güne kadar Altan’ı böyle bitkin, sinirli ve çaresiz görmemişti, sevdiği adamın konuşmalarında anlam aramak yerine onun hasta olduğunu düşünmekle meşgul etti zihnini.

“Ne demek bu?”

“Bir insanın işleyebileceği en büyük günahlardan birini işledim. Öyle ki, onu işleyen kişinin vicdanının sesi insan ölene kadar susmuyor. Kim bilir, belki öldükten sonra da susmuyordur. Çünkü vicdan, insanın içindeki Tanrı’nın sesiyse eğer, Samet Amca’nın dediği gibi, o zaman bizim filozofa inanmaya devam edersek, ölümden sonra da yaşam olduğuna göre vicdan hiç susmayacak demektir.”

Altan’ın melankoli krizinin geçmediğini düşünen İnci, “Öğretmen bey hâlâ sende mi kalıyor,” diye sordu.

Altan evet anlamında başını aşağı yukarı birkaç kez salladıktan sonra, “Bugün tahlil sonuçlarını doktoruna göstermeye gidecekti,” dedi. “Daha doğrusu ne kadar ömrü kaldığını öğrenmeye gitmiş ben uyurken.”

Bunu söyledikten sonra başı önüne düştü Altan’ın. İçinde güçlü bir ağlama isteği yükseldi. Gözünden yaş geldiği halde hıçkırmamak için altdudağını dişlerinin arasına alıp ısırdı. Kendini koyuverse hüngür hüngür ağlayacağını düşünüyordu. İşin ona tuhaf gelen yanı, o güne kadar, Samet bir gece yarısı kapısını çalıp da, “Sana geldim evlat, misafir kabul eder misin,” diye sorduğu gece onun hastalık öyküsünü dinlediğinden beri olandı. Filozofun beynindeki urun onun ölümüne neden olabileceği düşüncesini aklından onlarca kez geçirmesine rağmen, ağlamak bir kenara üzüldüğünü bile hatırlamıyordu. Çabası işe yaramış, ağlamasını durdurmuştu ki sevgilisini duydu.

“Babası öldürüldüğünde bile ağlamayan biri, yalnızca bir haftadır beraber olduğu çok uzak bir akraba için herkesin önünde, ama ağladığını acemice gizlemeye çalışarak gözyaşı döküyor. Bu zavallılık değil de nedir? Altan, ya doğru düzgün ağla ya da kendini daha fazla rezil etme, git buradan.”

Altan bu sözlerin ardından donup kaldı. Karşısında duran uzun boylu, siyah saçlı, beyaz tenli, siyah gözlü yirmi sekiz yaşındaki güzel İnci’ye bakakaldı. Zayıf yüzü makyajsızdı, zaten makyaj yaptığını hiç görmemişti bir yıldır. Saçlarını atkuyruğu yapan İnci’nin siyah boğazlı kazağı ve siyah kot pantolonu vardı. Yüzüne dikkatle bakılırsa gözlerinin kenarlarındaki çiller fark edilebilirdi. Ve küçücük ağzı çekik gözleriyle öyle uyumluydu ki onu gören bir Japon prensesiyle karşılaştığını sanabilirdi. Hatta Altan gibi âşık da olabilirdi.

Hürriyet’in koridorlarında, bir yıl önce gazetenin yeni dizi yazarı olarak keşfe çıktığında başlamıştı bu aşk. Yazıişleri odasında üstünde omuzlarını açıkta bırakan kırmızı bir kazak olan İnci’yi masada oturup fincanındaki kahveden büyük bir yudum alır ve ardından önündeki dumanı tüten sigaradan derin bir nefes çeker görünce, o güne kadar seviştiği onlarca kadının çırılçıplak görüntüleri dolaşmıştı zihninde. İnci ile Altan’ın ilişkisi, kadının, erkeğin kendisini sevdiğini anlaması ve bu sevgiye karşılık vermesiydi. Altan’ın İnci’nin kendisini ele geçirmesine izin vermesiydi. İnci’nin deminki gibi, git başka yerde ağla diyebilmesiydi. Aralarında ne bir kez olsun birbirlerini sevdiklerine dair bir söz geçmişti ne de ikisi birlikteyken dışarıdan birisi sevgili olduklarına ilişkin bir şey söylemişti. Sanki ikisi dünya kurulduğundan beri sevgiliydi; ikisi de doğru zamanın gelmediğini ve gerçek sevişmenin gözlerde yaşandığını bildiklerinden, hatta birbirlerine daha da fazla bağlanmaktan korktuklarından aşkın medcezirlerini ertelemişlerdi.

İnci iç çekip, “Susmakla hiçbir şeyi halledemezsin. Oysa eskiden bu kadar susmazdın,” dedi.

“Ne çabuk eskidik değil mi? Eskilerden bahsetmeye başladığına göre.”

“Filozof gibi konuşuyorsun. Sesin bir yarı delininki gibi çıkıyor, farkında mısın?”

“Delirdiğimin mi?”

“Hayır, kendinden uzaklaştığının,” diye yanıt verdi İnci ve yorgun bir sesle devam etti. “Bu konuşan Altan değil bir başkası sanki. Öğretmen amca evine geldiğinden beri bir başka insan olup çıktın. Ne oluyor sana? Niçin devamlı susuyorsun, benimle niye konuşmuyorsun, seni üzen şeyi bana anlatmıyorsun?”

“Erkan kayıp. Daha doğrusu bana gönderdiği mektuba bakarsan, kayıp da değil.”

“O hiçbir zaman kaybolmadı. Sadece sen hep onun kaybolacağından korktun durdun. Zaten elinden korkmaktan başka bir şey de gelmiyor.”

Altan ona haklı olduğunu söylemek istedi, ama bir hüzün bulutu yüzünü kararttı. Az önce birkaç damla gözyaşı dökmemiş olsa ağlardı belki de. Susup kaldı.

Anne Evi Sigara Kokar

Annesinin Samatya’daki evinin kapısını on dokuz, yirmi yaşlarında güzel bir kız açtı ve ilk defa gördüğü, yağmurdan sırılsıklam adamı kim olduğunu sormadan içeri aldı. Altan kapıyı açanın kim olduğunu sormadan içeri girerken sol kolu kızın iri memelerine sürtününce, annesinden utanmayacağı bir duygunun tadını yaşadı.

Anne evi sigara kokusu demekti. Zeynep Metin, Altan’ın kendini bildi bileli çözemediği, Kemal ve Erkan Metin’in ise umursamadığı sebeplerden ne tam delirmiş ne de normal sayılan insanlar gibi deliliğini gizleyebilmişti. Hayatta hangi sorunla karşılaşsa, ki İstanbul yoksulları arasındaysan hayat kelimesi sorunun eşanlamlısıdır, hep kendi âlemine dalardı. Kocası öldürülmeden önce normal bir insan olduğu günleri takviminden çıkarmış, sabaha dek uyumadan sigara içen, parmaklarının etlerini yolan ve gündüz de bunlara ilaveten patavatsız konuşan bir insan olmuştu. Sigarayı içmiyor da ancak o ağzındayken nefes alabiliyor gibi içine çekiyordu. Kira evi bir kül düşüp tutuşmasın diye her yeri kül tablası ya da o niyetle kullanılmış eşyalarla doluydu. Altan’ın dün geceden beri boş olan midesine eski püskü ayakkabılıkta ağzına kadar izmaritle dolu kül tablası olarak kullanılan kavanoz kapağından yayılan koku sağlam bir darbe vurdu. Hep aynısı oluyordu ama bu kez kusmadıysa bir adım yanında yürüyen o güzel kızın saçından gelen mis kokusunun sigarayı bastırmasındandı.

Altan kızla ilgilenmeyi bırakıp düşündü. Bir yandan az sonra kendisine sorulacaktı. Erkan kayıp değilse neredeydi? Eğer kayıpsa bulmak için ne yapmıştı? Tabii bir de eğer ağabeyi olarak cebindeki mektubu delil gösterip kardeşini aramıyorsa bu evde ne işi vardı?

Sorulara cevap düşünürken, komşuların kapıya attığı masa, sandalye, vazo, kitaplık gibi kırık dökük eşyaların tıkıştırıldığı dar koridordan salona girince ne gördüğünü algılamadı. Biraz durunca şaşırmayı çoktan unuttuğu halde ona benzeyen bir donuklukla şu manzarayı izledi: Parlak esmer tenli, yeşil gözlü, siyah saçlı, kırk yaşlarında gösteren ve oturduğu koltukta bile uzun boyu belli olan yakışıklı bir adam vardı. Hayır, yakışıklı değil, ilahi bir el değmiş gibi güzeldi. Sol kolunda da sanki bir kâbusun artığı gibi duran derin, usul usul simsiyah kanayan bir yara vardı. Adam, yüzünde acının hiçbir ifadesi olmadan kolundaki uzun ve derin yaranın iki ucuna batıp çıktıktan sonra ucundaki ipi gererek yarayı birleştiren iğnenin devinimini izliyordu. Yaralının kıpırdamadan gözleriyle iğnenin havada çizdiği işaretlere öyle bir bakışı vardı ki, gören de iğnenin bakışlarından yapılma bir iplikle yarayı diktiğini sanırdı. Bir türlü şaşıramayan Altan, annesinin yaranın içinden geçirdiği iğneyi çekerek ikiye bölünmüş et parçasını nasıl çirkince bir araya getirdiğini, yaranın dudaklarının bu barbarca hareketle nasıl büzüştüğünü görünce beyninin uyuştuğunu hissetti. Fakat yara öyle büyüktü ki Altan ipin yetmeyeceğini, yaranın açık kalacağını sanarak korkuya kapıldı. Sanki ip gerçekten bitse ve iğneye yeni bir ip takılsa, yarası dikilen adam, şu anki hipnotizma olmuş halden çıkıp iğnenin yaraya battığı an acıyla feryat edecekti.

O anda annesi gözlüklerinin üstünden bakıp, “Çocukken yere düşüp de dizini kolunu az parçalamadın. Yerlerde yatmayı pek severdin oldun olası. Üstün başın pislik içinde ya da bir yerin yaralanmadan eve geldiğini hatırlamıyorum. Haksız mıyım oğlum,” diye sordu Altan’a.

Bu kan donduran kayıtsızlığıyla yapılan saldırıya, Altan aynı şekilde yanıt verdi. “Haklısın. Oyun oynarken yere düşüp de yaralanmadan eve döndüğüm gün çok azdır. Ama hiçbir zaman kolumda böyle derin bir bıçak yarasıyla gelmedim yanına.”

İmalı sözlerinin yaralıda bir etki yaratmadığını görünce dayanamadı.

“Burada ne olduğunu söyleyecek misiniz?”

Annesi alaycıydı. “Doktor oldum bu yaştan sonra. Görmüyor musun?”

Altan hem kızmış hem de yaralının önüne gelmişti. Bağırdı. “Ne oluyor dedim, yok mu anlatacak kimse?”

Laçkalaşmış her ilişkideki gibi bağırarak kurmaya çalıştığı otorite, karşı tarafın bunu görmezden gelmesiyle sonuçlandı. Annesi kapıyı açan güzel kıza, “Melek, tut şunun kolundan, koltuğa oturt,” diye emir verdi. “Açlıktan rengi kaçmış, bir de bağırıp çağırıyor, şimdi düşüp bayılacak.”

Altan kızın bir daha kolundan tutmasına fırsat vermeden hemen yanındaki koltuğa otururken ereksiyonun zirvede olduğunu fark etti. Utanmayı düşünmeden, bu erkek olma halini uluorta yaşadı. Sanki normal bir ev ziyaretine gelmişçesine Melek’in tepside getirdiği kurufasulyeyle pilavı yedi. Anne ve oğul dışında, olan bitene şaşıranlar konuşmayı unutmuşçasına sustular. Yamuk bir dikişle yarayı kapayan Zeynep ipi dişiyle kesti, gazlı bezle sardı. Sihirbaz gibi el çabukluğuyla cebinden sigara çakmak çıkarıp zaferini kutladı.

Yaralı, canlı canlı dikilmenin acısını yine hiç belli etmeden Melek’in yardımıyla koltuğun yanında duran temiz ceketi giydi. Sigara dumanın yayıldığı odayı hızlanan yağmurun evin camlarına çarpma sesi doldurdu. Kimsenin konuşmadığı huzursuz birkaç dakika geçerken Altan midesine taş gibi oturan yemeğin ağırlığıyla yüzünü ekşiterek sordu. “Anne, yaralı arkadaşla tanıştırmayacak mısın?”

Annesi ikinci sigarasının dibinden en tatlı yeriymiş gibi derin bir nefes aldı, “Peki, sen Erkan’ın nerede olduğunu söyleyecek misin,” dedi.

İnsan Zeynep’in deli olmadığını bilmese, karşısındaki kadını dünyanın en otoriter insanı sanırdı. Ki söz zaten en çok Altan’da işe yaradı, söylemeyi unuttuğu bir şeyi iş işten geçmeden hatırlamış bir edayla, “Erkan, kayıp değil. Üzülmene gerek yok artık,” diye ezilip büzüldü.

Annesi heyecanlanmıştı. “Konuştunuz mu? Neredeymiş, nereye gitmiş?”

“Sesini duymadım ama kayıp olmadığını bana söyledi.”

“Anlamadım. Konuşmuyorsunuz da söylüyor. Ne biçim şeymiş öyle.”

Elini ceketinin cebine atıp zarfı çıkardı, “Bununla oluyor,” dedi. “Mektup yazdı bana. Gazeteye getirmiş bu sabah.”

“Mektup mu yazmış? Niye gitmiş, nereye gitmiş anlatmış mı?”

“Hayır, yazmamış. Başka bir şey yazmış,” dedi. Dediğine pişman oldu. Şimdi açıklama yapması gerekecekti. Bu karmaşık mektup nasıl açıklanırdı ki?

“Başka bir şey yazmış. Başka bir şey yazmış,” diye kendi kendine söylenmeye başladı annesi. Bir taraftan da külü uzayıp düşmek üzere olan sigarasından nefes çekiyordu. Aynı anda olduğu yerde vücudunu ileri geri hafif hafif salladı. Bedeni oradaydı da ruhu orada değildi sanki ama nasıl olduysa ruhu bu kalın hayal duvarında bir çatlak bulup gerçek dünyaya sızmayı başardı, birden oğluna doğru döndü. “Ne yazmış ulan? Ha söyle, ne yazmış o it? Annemi üzüntüden gebertemedim diye mi yazmış? Babamın soyuna çektim, size gün yüzü göstermeyeceğim mi yazmış? Kaçıp gidene bir şey demiyorum da, şu karşımda duran yok mu. Hep bunun pısırıklığı getirdi bizi bu hale. Çocukken de kaybolurdu Erkan, bir sahip olamazdın. Kardeşim kayıp, diye kusa kusa eve gelirdin. Şimdi de, kayıp değil ama yeri de belli değil diyorsun. Ha siktir oradan. Sen şu hayatta katil orospulardan başka neyi becerdin ki kardeşini bulmayı beceresin?”

Altan bu isyan cümlelerinin bitmesini sakince bekledi. Hatta sözlerinde haklı olduğunu düşündü. Yalnız olmadıklarını hatırlayınca da tanımadığı insanların içinde böyle suçlanmak ağırına gitti. Ansızın bir öfke krizine tutuldu. Bağırıp çağırmak istedi ve bunları aklından geçirdikçe tıpkı gerçekten yapmış gibi hem rahatlama hem de yorgunluk duydu da bunlar birkaç saniye de olup bitti.

“Yine tırnaklarını yemeye başlamışsın. Hani söz vermiştin, bir daha yapmayacaktın. Bak, bütün parmakların yara olmuş. Uyumuyorsun hiç değil mi? Gözlere bak kıpkırmızı. Kül tablaları da ağzına kadar dolu. Evin her yeri zift gibi sigara kokuyor. Hay Allah kahretsin şu zıkkımı.”

Annesi şaşırdı. Külü uzayıp düşmek üzere olan üçüncü sigarasını tablaya koyup parmaklarına baktı, sonra sağ elinin işaretparmağının kenarındaki yaranın kabuğunu yolmaya başladı.

“Anne, misafirlerinle tanıştırmayacak mısın? Demin de sordum, yanıt vermedin.”

Annesinin ruhunun dalgalandığı tırnaklarıyla oynamasından belli olurdu. Altan’ın ustaca hamlesiyle deminki sinirli halinden sıyrılıp dalgın ve zararsız bir hale büründü, tırnaklarını yolmaya devem ederek yanıt verdi.

“Resul Bey Urfa’dan geldi, kayıp yeğenini arıyor. Melek de komşumun kızı. Hem de Resul’un yeğeni Zühre’nin arkadaşı.”

Melek konuşma sırası bir daha ona gelmez diye telaşla ve ağlayarak, “Nerede olduğunu bilmiyorum ama Zühre’nin,” dedi. “Yemin olsun ki bilmiyorum. Zaten ne zamandır aramadı beni. En son nişanlısıyla gelmişlerdi evime, üç ay kadar önce. Şimdi Zühre’nin nerede olduğunu bilmiyorum. Hem seni öyle kanlar içinde görünce aklım başımdan gitti.”

“Çok mu sigara kokuyor evin içi,” diye kendi kendine konuşur gibi sordu annesi.

“Kokuyor. Kusmaktan öldüren bir cinayet kadar kokuyor,” dedi Altan. Aklı Melek’in söylediklerindeydi. Kız konuşurken ustura üstünde yürüyormuşçasına temkinli ve huzursuzdu. Ağzını açmadığı için gizemini hâlâ koruyan Resul denen adamı iyice merak etti. Kızın amca dediği Resul’dan hem korktuğunu hem de ona acıdığı belliydi.

“İçmek istemiyorum şu zıkkımı. Ama içmeyince de olmuyor, dayanamıyorum. Gece defalarca uyanıyorum sigara için,” diye acıklı bir sesle dert yanmaya başladı annesi.

“Bir ara ne güzel bırakmıştın hatırlıyor musun, hiç içmemiştin birkaç hafta.”

“Ciğerlerim sökülüyordu ya öksürükten. Doktor da içme demişti, öksürük geçince bir tane yaktım. Aslında sigara yakmak için geçti öksürüğüm. Yoksa ilaç falan palavra. Dumanı ciğerlerime çekince bir şeyim kalmadı. Doktorun da foyası meydana çıktı o an. Allah bilir sen doldurdun doktoru bana karşı.”

“Yapmadım ama fena fikir değilmiş. Keşke yapsaydım, pişmanım şimdi,” dedi gülerek. Annesi de güldü, sigarasından bir nefes daha çekti. Sonra bir kez daha güldü. Altan da yanıt verdi annesine. Bu garip durumu ilgiyle izleyen ve ilgisini belli etmemeye çalışan Melek, anne oğlun kendilerinin oradaki varlığını unuttuğunu düşündü. Bu gülme krizinin sona ermesini bekledi. Biraz sonra Altan’ın gülümsemesi kaygılı bir ifadeye dönüştü. Gülerken belli etmeden Resul’u gözlemişti. Yaralı adam orada değilmiş gibiydi. Dakikalardır ne başını kaldırmıştı ne de en küçük bir ses çıkarmıştı.

Altan merakına son vermek için, “Kolundaki yara çok derindi, omuzundan dirseğine kadar dümdüz iniyor,” dedi. “Bu bıçak yarası, lakin alelade bir bıçakla tek seferde açılabilecek bir yaraya benzemiyor. Anladığım kadarıyla bıçak epeyce keskinmiş, onu kullanan el de işinin ehli.”

“Haklısın. Namlı bir katilin bıçağı açtı bu yarayı,” dedi Resul. Konuşurken ne başını kaldırdı ne gözlerini. Cevap verirken sanki demin kolunun dikildiği andan daha çok acı çekiyordu. Altan karşısındakinin konuşmaktan hiç hazzetmediğini, yıllarca Anadolu’yu dolaşıp diziler yazarken edindiği tecrübeyle anlamıştı. Sormadan edemedi.

“Seni yaralayanı gördün. Polise eşkal verebilirsin öyleyse.”

“Kuş uçmak isteyince, rüzgâr hükmüm kalmadı sanırmış. Merak ettiğini sor da, bildiğin şeyleri sorup yorma kendini,” dedi Resul.

“Anadolu’yu yıllarca dolaştım. Her kültürünü iyi bilirim... Düşman yarası almış çok da adam gördüm. Vallahi arkadaş ne bu sözü duydum ne senin gibi birini gördüm. Annem canlı canlı kolunu dikti, gıkını çıkarmadın da konuşurken kolun kesiliyormuş gibi canın yanıyor.”

Resul Altan’a, yüzüne değil de ruhuna bakar gibi bakıp konuştu. “Susan kişi kendini dinler. Susmaya çok hacet var.”

Altan ukalaca bulduğu bu cevap karşısında sinirlendi, kendini tutamayarak tıslar gibi, “Seni de kendini dinleyenler mi yaraladı da soluğu annemin evinde aldın, bu hasta kadına kolunu diktirdin,” dedi. “Onu da kendini de tehlikeye attın. Laf kalabalığı yapma da ne olduysa anlat?”

“Altan Bey bir dakika lütfen, sakin olun. Resul Amca’yı ben getirdim buraya,” dedi Melek. Her halinden, Resul’un Altan’ın çıkışına ters bir yanıt ya da hareketle karşılık vermesinden ödü koptuğu belliydi. Tatlı bir tonda sürdürdü. “Zil çalınca açtım kapıyı. Bir de baktım ki Resul Amca kan revan içinde. Onu öyle görünce aklım başımdan gitti. Tam o sırada Zeynep teyze apartmanın koridoruna çıktı. Daha ben tek kelime etmeden evine soktu bizi. Yaraya baktı, Ben bunu dikerim, dedi.”

Ortamı yumuşatmazsa bir şey öğrenemeyeceğini kavrayan Altan, “Anladım,” dedi ve kıza bakma özgürlüğünü yakalamanın tadını çıkardı. Siyah iri gözleri çok güzeldi. Yüzü yuvarlak, burnu biçimliydi. O sırada yağmurun pencerede çıkardığı sesten başka bir şey duyulmadı. Altan yağmur gürültüsünü dinleyerek gözlerini kapadı. Annesi tırnaklarını yolmaya, Resul daldığı yere bakmaya, Melek kaygılı düşüncelerde gezmeye devam etti. Altan ortamın iyice yumuşadığını düşünüp mutlaka yanıt istiyorum tınısıyla Resul’un anlayacağı biçimde sordu. “Başına ne geldi kardeşim? Madem tanıştık, annem de kolunu dikti, artık anlatman şart oldu.”

Resul, yanıt mı versem, kalkıp gitsem mi diye düşündü, sonra sağ elini sarılı sol koluna götürdü, Zeynep’e şükran duygusuyla gülümsedi. Kadın başka âlemde olsa da Altan meraktaydı. Resul, Altan’ın gözlerindeki samimiyeti çoktan okumuştu. İçindeki ses, anlat diyordu.

Resul

Gönül kaderin pusulasıdır. Her şey aşkla başladı. Annem, bebekliğinden beri yüzü güneşte parlar, ışığı küstürür, gözlerinin yeşili ağaçları soldurur, şavkı kuşları susturur bir huriymiş. Peygamberimiz Hazreti Muhammed’in soyundan gelen ailesi, kızları evlilik çağına varınca kendilerine armağan edilen bu meleğin, başkasının olmasına bir türlü razı gelmemiş. Bilseler ki bu armağanı başkalarıyla paylaşmamak kibirlerin en büyüğüdür. Ve şeytanın en sevdiği günahtır kibir, uzak dururlardı. Görüp de kimsenin kalbi yerinden oynamasın diye, yedi erkek evlattan sonra gelen kızlarını on altı yaşına kadar Halep’teki evlerinin avlusundan çıkarmamışlar. Annem insan arasına karışmadığından hayatı öğrenememiş, o avluda tüccar babası ve kardeşlerinin dünyaya dair anlattıklarını yaşamak isteyerek büyümüş. On altı yaşı dolduğunda Halep âdetlerine göre genç kızın gidip gelinlik çağına geldim demek için çarşıdan ilk çarşafını alması gerekmiş. Dedemle ninem âdete uymayıp kızlarını evde saklamayı sürdürmüşlerse de daha önce haklarında iffetsiz dedikodu çıkarılınca intihar edenlerin akıbetiyle korkmuşlar.

Annem Halep çarşısına annesiyle birlikte gittiğinde hep pencereden izlediği dünyanın gürültüsüne, alışverişin neşesine, insanların kalabalığına, seslere, renklere ve satılan malların kokusuna kendini kaptırmış. Sarhoşluğun ne olduğunu bilse o an sevinçten sarhoş olduğunu anlarmış. Ama daha başka bir şey düşünmeye fırsat bulamadan, dükkânlardan birine mal indiren kırklı yaşlarında bir adam görmüş. Uzun boylu, heybetli, tok sesli bu adam etraftaki kadınlara saygısından hiç bakmıyormuş ve annemi fark etmemiş. Oysa herkes gelinlik çağına geldiğini ilan için sokağa çıkan anneme bakıyormuş. Annem de kendisine bakmayan bu adama bakakalmış. O günden sonra da gizli gizli ağlamış. Dedesinin vahiylerini naklettiği Kuran’ın hafızı olduğundan gece gündüz hatim indirerek Allah’a, o adamı bir kez daha karşısına çıkarması için yalvarmış.

Dedemle ninem önceleri kızlarının bu durumunu anlamakta zorlanmış. Vaktini namazla, iki günün birini oruçla ve hatimle geçiren kızlarının dine bağlılığından hoşnut olsalar da, onun dalgın, suskun ve iştahsız haline üzülmüşler. İşi sevdaya yoracak olmuşlar ama eve aileden başka yabancı girmediği, kızları da çarşı hariç dışarı çıkmadığı için buna bir türlü ikna olamamışlar. Meraktan da ölmemek için onu bu hale koyanın ne olduğunu öğrenmeye çalışmışlar. Anneme öyle tatlı dil dökmüşler ki, evlerinin etrafı deliklerinden bu dile kanarak çıkan yılanlarla dolmuş. Fakat annem dilsiz bir melek olmuş. Tek kelime etmemiş. Ne yaptılarsa kızlarının derdini öğrenemeyen ailesi, “Kızımız evliya olacak desek gösterdiği bir mucize yok. Anlaşılan âşık olmak ister ama söyleyecek dili yok. İyisi mi sokağa çarşıya çıkmasına izin verelim. Belki sevdiğini peşine takar, eşiğimize getirir,” demişler.

Annemin sadece kaşlarını ve gözlerini açıkta bırakan çarşafında gören Halep’in ve oraya ticarete gelen Şam’ın Bağdat’ın nice zenginleri, civanmertleri, beyleri, paşaları, bekârları, evlileri, dilencisi, dilsizi mecnun olmuş. Yoksul ve sakatlar, âşık oldukları kızı istemeye gidemeyeceklerini bilerek Halep’i terki diyar etmişler. Kendilerine güvenen zenginlerse, dedemlerin kapının eşiğine yaklaşmasınlar diye kazdırdığı hendeklerde sürünen yılanlardan birini öldürüp büyüklerini ve hediyelerini alarak görücü gelmişler. Sözlerinde kervanlar, hanlar, hamamlar, küp küp altınlar varmış. Kendi yurtlarında nam sahibi olan bu damat adayları, ailesine bağlı annem üzülmesin diye içgüveyi olmayı istemiş. Lakin annem onca yol gelip bunca fedakârlık yapanlara bari içleri soğusun diye yüzünü apaçık göstermişse de, hiçbirine dönüp alıcı gözüyle bakmamış. Taliplerse sadece kaşını gözünü görerek vuruldukları genç kızın güneşten parlak, aydan güzel, sudan berrak yüzünü görünce, kalpleri yerinden söküldü sanıp inleyerek ağlamaya tutulmuşlar.

Koca koca adamlar, bu sevdaya can vermeye Azrail aramışlar. Dedemle ninem görücülerin hallerine içleri