Miguel de Cervantes

Çingene Kızı

İspanyolcadan çeviren

Adnan Özer

Roman

Künye

Notos Kitap 178

Büyük Kitaplar 018

Miguel de Cervantes Saavedra

Çingene Kızı

© Notos Kitap Yayınevi, 2020

Birinci Basım Eylül 2020

Birinci Sürüm Eylül 2020

ISBN 978-605-7643-26-1

ISBN (e-kitap) 978-605-7643-32-2

Sertifika 16343

Özgün Adı

La gitanilla

İspanyolcadan çeviren

Adnan Özer

Editör

Tuğba Eriş

Kapak resmi

Paulus Bor’un Jacob Cats’ın Spaens Heydinnetje kitabından esinlenerek yaptığı resim: ihtiyar çingene kadın, Preciosa ve Don Juan, 1641.

Notos Kitap Yayıncılık Eğitim Danışmanlık ve Sanal Hizmetler Tic. Ltd. Şti.

Ömer Avni Mahallesi, Prof. Dr. Tarık Zafer Tunaya Sokak No: 11/6 Gümüşsuyu, Beyoğlu İstanbul

0212 243 49 07

www.notoskitap.com

facebook.com/NotosKitap

twitter.com/NotosKitap

İçindekiler

Künye

İçindekiler

Çevirmenin Önsözü • Adnan Özer

Yeni Basım İçin Çingene Kızı’nı Sunuş • Adnan Özer

Okura Önsöz • Miguel de Cervantes Saavedra

Çingene Kızı

Miguel de Cervantes Saavedra - Kronoloji

Gustave Doré, Gitana dansant dans un patio de Séville (Sevilla’da bir avluda dans eden çingene kızı), 1874.

Çevirmenin Önsözü
Adnan Özer

İspanya’da, bugün Madrid’in banliyölerinden biri olmuş Alcalá de Henares’te Santa María Kilisesi’nin cemaat kayıt defterinde yazılıdır: “1547 – Pazar, Ekim ayının dokuzuncu günü, yüce yaratıcının yıllarından bin beş yüz kırk yedi, Rodrigo de Cervantes ve karısı Leonor de Cortinas’ın oğulları Miguel vaftiz edildi...”

Bu vaftiz töreni, Hıristiyan Katolik dünyasının imgesiyle söylersek, dünya edebiyatının en önemli vaftiz törenlerinden biriydi. Küçük Miguel dünya romanının babası sayılan Miguel de Cervantes Saavedra’dan başkası değildi.

Tarihin derinliklerinde kimi büyük öncü ve kurucu sanatçıların doğumlarına ilişkin bilgiler eksiktir. Eksik olması bir yana kesinlik de yoktur. Hıristiyan Katolik geleneği sayesinde bilinir ki Miguel de Cervantes Saavedra 1547 yılının 29 Eylül günü Alcalá de Henares’te doğmuştur.

Miguel berber cerrah Rodrigo de Cervantes ile Leonor de Cortinas’ın dördüncü çocuğudur. Alcalá yerlisi çiftin Miguel’den sonra üç bebeği daha dünyaya gelir. Yaygın adıyla Cervantes çok çocuklu bir ailede büyür. Abisi Andrés ile ablaları Andrea ve Luisa. Erkek kardeşleri Rodrigo ve Juan. Bir de kız kardeşi vardır: Magdalena.

Cervantes’in anne tarafı köken olarak Kastilyalıdır, baba tarafıysa Endülüslüdür. Şaheser Don Quijote’nin yazarı Cervantes’in dedesi, büyük dedesi, büyük büyük dedesi Córdoba’da doğmuştur. Cervantes’te bölgelerin kültüründen belirgin izler görürüz.

Bu önsözün kapsamı içinde uzun uzadıya biyografik bölümlere yer vermekten kendimizi alıkoyacağız. Okur belki bize kızar, kim bilir belki de teşekkür eder. Tepki ne olursa olsun göze almak durumundayız. Öyle ki Cervantes hakkında kabaca bir biyografik girişim bile sayfalarca sürecektir. Çünkü yazarımızın gerçekten de hareketli, deyim yerindeyse fırtınalı bir yaşamı olmuştur. 1547 ile 1616 yılları arasında yaşanmış, savaşlar, tutsaklıklar, mahkûmiyetler, suçlamalar, mağduriyetler, değer bilmezlikler içindeki dopdolu bir hayat bu önsözün kapsamını haylice aşacaktır. Önsözler zahmeti kadar bir seda bırakmayan, sundukları eserlerin sıkıcı komşusu olan metinlerdir ve görülmüştür ki ne denli başarıyla kaleme alınmış olursa olsunlar birtakım meramları dışarıda bırakırlar.

Cervantes’in yetişmesindeki doğal edebiyat ortamına değinmek gerekir yine de...

Cervantes’in babasının berber cerrah olduğunu söylemiştik. Rodrigo de Cervantes üniversite düzeyinde bir tıp eğitimi almamıştır, kendi kendini yetiştirmiştir. Alcalá’nın ünlü bir tıp okulu vardır, böylece şehirdeki tıp bilgisinden epey nasiplenmiştir. Aslında Rodrigo de Cervantes romanslar yazan bir şifacıdır. Dolayısıyla yazarımızın karşılaştığı ilk edebi örnekler bu romanslardır.

Cervantes’ler 1551 yılında evlerini satıp Valladolid şehrine, oradan da Córdoba’ya göç etmek durumunda kalır. 1556’da Sevilla’ya giderler, Miguel orada gittiği Cizvit okulunda din eğitimi yanında dil ve edebiyat eğitimi de alır. Aile 1566 yılında Madrid’e yerleşir.

Miguel, Madrid’de bu tarihten başlayarak iki yıl dönemin önemli akademisyeni Juan López de Hoyos’tan ders alır (bu dönem yazarımızın yirmi ile yirmi iki yaşları arasına tekabül eder.) Cervantes’in bilinen ilk eserleri Kraliçe Isabel de Valois’e adadığı şiirlerdir. Isabel de Valois 3 Ekim 1568 yılında vefat eder; gelenek olduğu üzere ardından şiirler yazılacaktır. Bir sürü Latince ve Kastilyaca şiir yazılır. Bunlar arasında dördü Cervantes’in imzasını taşır: bir soneto-epitáfio (“kitabe-i sengi mezar” dense okur daha iyi anlayacaktır), bir copla real (kısa halk şiiri), dört adet redondilla (dörtlük tarzı şiir), bir de mencionado elegía (“ardından yakılan ağıt” denebilir). İşte bu ağıtla Cervantes’in yeteneği ilk defa dikkati çeker. Hocası Hoyos, “Bellekten çok iyi seçilmiş öğelerle, pırıltılı bir üslupla yazılmış” değerlendirmesinde bulunur (Juan López de Hoyos, 1569, Madrid – Kraliçe Isabel de Valois’i anlattığı hatıratı).

Cervantes şiiri hep sevmiştir ama bu sanattaki başarısı o günlerle sınırlıdır. İspanya toprağı güçlü şiir akımları ve çok parlak şairler çıkarmıştır. Cervantes şiirde ısrar etmiş olsaydı dünya romanı büyük bir kanondan mahrum kalacak, unutulmuş vasat şairler hanesine bir isim daha eklenecekti. Cervantes düzyazıya yöneldi. Önceleri entremés denen kısa oyunlar yazdı. Bu oyunlarda alaycılığı elden bırakmayan kıpır kıpır bir üslup vardı.

Miguel de Cervantes Saavedra zor yaşam koşullarından yılgınlık göstermeyen cesur biriydi. 1570 yılında İspanyol donanmasına nefer olarak girdiğinde Hıristiyanlık ve Kraliyet adına savaşmayı göze alıyordu. Öyle de oldu. Tarihin cilvesi onu Türklerle savaşa itmişti. Katıldığı ilk deniz muharebesi 1570 yılında Kıbrıs’ın Türklerden geri alınması içindi. Ne var ki bozguna uğradılar. 7 Ekim 1571’deyse ünlü İnebahtı (Lepanto) Deniz Muharebesi yapıldı. Batı Yunanistan’da Korinth Körfezi’nin kuzeyinde yer alan İnebahtı’da (Yunanca Naupaktos, İtalyanca Lepanto) bu kez İspanya, Venedik ve Papalığın oluşturduğu ittifakın donanması zafer kazanmıştı. Bu muharebede yazarımız sol elinden bir arkebüz mermisiyle yaralandı. İspanyollar ona işte bu yüzden El manco de Lepanto (İnebahtı Çolağı) lakabını vermiştir.

1575 yılının Ağustos ayı Cervantes için başka bir talihsizliğe gebeydi; bir İspanyol kalyonunda ülkesine dönerken Türklere esir düştü, Cezayir’e götürüldü. Cervantes beş yıl boyunca Osmanlı amirali ve Cezayir valisi Hasan Paşa’nın tutsağı oldu.

Sonunda iyice bir fidye karşılığı özgürlüğüne kavuştu. Tarihi kaynaklarda Hasan Paşa’nın onu takdir ettiği ve İstanbul’a götürmek istediği yer alır.

Cervantes’in fırtınalı yaşamından bu önemli kesitleri atlayıp geçemezdik. Yazarımızın başına gelen talihsizlikler bunlarla sınırlı kalmamıştır. Yukarıda kısaca hikâye ettiğimiz olaylar Türk okurlar için ilginç tarihi anekdotlardır. (Okur daha fazla biyografik bilgi için kitabın sonundaki kronolojiye bakabilir.)

≈

Novelas ejemplares (Örnek Alınacak Hikâyeler) aslında birer kısa roman modelidir. Bilindiği üzere o yıllarda bir Avrupa sanatı olarak roman türü henüz tekamül etmemiştir. Anonim halk anlatıları bazı din adamları tarafından derlenip yazıya geçiriliyordu. Bunlar kahramanlık, gezginlik ve serserilik anlatılarıydı – aşk anlatıları da vardı tabii ki.

Okur, Cervantes’ten önce kısa roman modelinin olmadığını da bilmeli. Cervantes 5 Eylül 1592 tarihinde Sevilla’da yedi piyes yazmak için yayıncısıyla sözleşme yaparken roman türünün kokusunu almıştı. Sözleşmenin açıklama bölümüne yazdığı yazıda Kastilya dilinde roman yazan ilk kişi olduğundan dem vurmuştur.

1606 dünya edebiyatında büyük bir yıldızın, bir mucizenin parladığı yıldır. Madrid’de yayıncı Juan de la Cuesta Don Quijote’yi yayımlamıştır. Bununla birlikle altı yayıncı daha bu büyük eserin basımını gerçekleştirir. Eser Lizbon, Barselona ve Valencia’da okurlara sunulur. Fakat on yıl boyunca bu dünya şaheserinin yeni basımı yapılmaz. 1616 yılında yayıncı Francisco de Robles eseri yeniden keşfeder. Basımı yapılan eser büyük yankı yaratır. Cervantes aynı yılın 26 Mart günü Toledo Kardinali Bernardo de Sandoval y Rojas’tan bir mektup alır. Bu mektupta övgü dolu ifadelerin yanı sıra yazarların trajedisine tarihi bir örnek oluşturacak bir not düşülmüştür: Cervantes’e bir yıl için 70 bin duka altın maaş bağlanacaktır! Bu bir servettir. Ne yazık ki bu servet büyük yazarın yaşamının son günlerinde gelmiştir. Onca çile, onca yoksulluk çeken Cervantes insanlıkla kucaklaştığında hak ettiği varlığı yine insanlığa miras bırakacaktır.

Cervantes Novelas ejemplares’i yazarken Don Quijote’nin getireceği ün ve servetten uzaktı. Bu eserlerin elyazmaları 1612 yılında tamamlanmıştır. Yazar tarafından Kraliyet Konseyi’ne gönderilen elyazmaları aynı yılın Temmuz ya da Ağustos ayında onaylanır. Bu onayın altında Gutierre de Cetina ile Fray Diego de Hortigosa’nın imzaları vardır. Onaylanan eserler 1613 Ağustos’unda Aragon Krallığı’nın kütüphanesindeki saygın yerlerini alır.

Novelas ejemplares 1613 yılında üç cilt halinde bir krallık kütüphanesindeki yerini almıştır. Şimdi de bu hikâyelerden biri olan Çingene Kızı bizlerin kütüphanesinde. Okuması ibretten başka nedir! Derin saygıyla...

16 Mayıs 2004, Taşlıtarla

Yeni Basım İçin Çingene Kızı’nı Sunuş
Adnan Özer

Miguel de Cervantes 1612 yılının ortalarına doğru Madrid’de dünya edebiyatı adına büyük bir esere imza atmış oldu. Novelas ejemplares adını verdiği bu eserini aynı yılın Ağustos ayında Kraliyet Konseyi’ne sundu. Kraliyet Konseyi’ndeki okutmanlar –Guiterre de Cetina, Fray Juan Bautista Capataz ve Fray Diego de Hortigosa– 1613 yılının Ağustos’unda söz konusu eseri Aragon Krallığı adına onayladılar.

Novelas ejemplares on iki kısa romandan oluşan gayet hacimli bir eserdi. O dönemde roman ve öykü türleri henüz tam bir ayrıma kavuşmamıştı. Bu bakımdan ona modern dönemlerde Örnek Hikâyeler ya da Örnek Alınacak Hikâyeler dendiği de bilinmelidir.

Yazarına bakacak olursak, “roman” kavramına daha yakın durmamız gereği ortaya çıkacaktır. Cervantes’in dediği tam da şudur: “Ben Kastilya dilinde roman anlatımını yapan ilk kişiyim.” (“Yo soy el primero que he novelado en lengua castellana” şeklinde geçen bu cümlede novelar fiili –bir olayı roman şekli veya görünümünde anlatmak– önem arz ediyor.) Onun bu ifadesinden kendisini bile isteye roman sanatını biçimlendirmeye verdiğini anlamak zor olmasa gerek.

Bu kısa romanların ilki elinizdeki Çingene Kızı’dır. Bu eser içeriği bakımından daha birkaç “ilk” nitelemesini de hak eder. Dünya edebiyatında Çingenelerin yaşamını anlatan ve başkişisi Çingene olan ilk edebi eser olmasının yanı sıra Çingeneleri kategorik olarak aşağılamaya tabi tutmayan ilk edebi eserdir. “Kültürlerarası” tarza da ilk örnektir.

İspanyol yazılı kaynaklarında ve yine İspanyol folkloru ve sanatında “Çingene” bahsi ayrı bir konudur. Yazılı kaynaklar denince Kraliyet kayıtları başta geliyor. İlk kayıt 1425 yılına ait; bu Zaragoza kaynaklı bir “serbest dolaşım” belgesi, “El Magnanimo” diye de bilinen Aragon Kralı V. Alfonso’nun mührünü taşıyor. Belge “Don Johan de Egipte Menor” ibaresiyle Johan adlı bir Çingene şefi adına düzenlenmiş. Görüldüğü gibi o yıllarda henüz “Gitano” (Çingene) sözcüğü kullanılmıyor, “Condes de Egipto Menor” (Küçük Mısır’ın Beyleri) deniyor ki bu zarif bir nitelemedir.

Çingeneler İspanya’ya Fransa üzerinden geldi, dönem ise XV. yüzyıldır. Yukarıdaki kayıt da bunu gösteriyor. 4 Mart 1499 tarihli Katolik Krallığı’nın bir belgesindeyse “Mısır’dan gelenler” olarak geçmektedirler. Ancak devamı ilginç: “Nereye gidecekleri de belirsiz.”

1539 yılında “kabul”ün yerine “kuşku”nun da ötesinde bu sefer düpedüz “tedbir” aşamasına gelindiği anlaşılacaktır. O yılın 24 Mayıs’ına ait bir belge var, Toledo’da V. Karl imzalı: “Mısırlılar ya bir hizmete koşulsunlar ve birilerinin yanına verilsinler, ya da Krallık sınırlarından çıkarılsınlar.” Bu kovma niyetiyle hazırlanmış belgelerin ilkidir. Devamı da gelecektir.

Çingeneler hakkındaki Kraliyet kayıtlarındaki seyir İspanyol folkloru ve sanatında da görülür. Önce sempati söz konusudur; tonadilla denen neşeli türkülerde geçerler, Fernando de Rojas’ın La Celestina (1499) adlı oyununda görünürler, ardından Gil Vicente, Diego de Negueruela, Lope de Rueda ve Juan de Timoneda’nın oyunlarında.

Bunlar hep Cervantes’in yazarlığının öncesindeki kültüre ait olaylardır. Özellikle Novelas ejemplares’in yazıldığı dönemde –II. Felipe dönemi– işler deyim yerindeyse tersine döner. O dönemin oyunlarında Çingeneler kötü karakterler olarak yer alır. Büyük sözlükçü Sebastián de Covarrubias Orozco Tesoro de la lengua castellana o española (Madrid, 1611) adlı eserinde onları “meskûn mahallerde çalma çırpma ve kırlarda yağmalama işinin elebaşı ve şefleri olan sefil ayaktakımı” diye niteler. Cervantes’e kadar da bu böyle gider.

Cervantes her ne kadar Çingeneleri hırsızlık sanatının ustaları olarak nitelese de onlara içten bir sevecenlikle yaklaşır. Onları hakikatli ve doğal bulmaktadır. Çingene Kızı’ndaki üslubu da gerçekçi ve doğaldır.

Sevecenlik ve gerçekçilik anlatım bakımından bir çelişki oluşturmaz mı? Elbette üzerinde düşünülmesi gereken bir konudur bu. Cervantes Çingene Kızı’nda kahramanı Preciosa’yı öylesine idealize etmiştir ki, her ne kadar Çingenelerin sinik karakterlerini gerçekçilikle işlemiş olsa da çelişkiye düşmekten kaçamaz.

Aslında buradaki “çelişki”, “yeni Bizans romanı” denen akımın yüklediği duygusallıktan kaynaklanmaktadır. Avrupa roman sanatına kaynaklık eden Bizans romanı, fantastik ve gerçekleşmesi bir hayli zor görünen olayların son derece melodramatik düğümlü (çatışmalı) bir aşk hikâyesiyle birlikte, bu arada egzotik yerlerde gezintilerden oluşuyordu. Cervantes’in yaşadığı İber Yarımadası da bu ilksel romanlardan nasibini almıştı. Yazılı dönem itibariyle bu tarzın birçok örneği verilmiştir İspanya’da. Bunlardan ilkini tarihsellik bakımından zikretmeliyiz: 1552 yılında Alonso Núñez de Reinoso tarafından kaleme alınan Los amores de Clareo y Florisea adlı eser.

Preciosa ve Andrés’in aşkının anlatıldığı Çingene Kızı, tarihin kaydettiği en büyük sanatçılar arasında yer alan Miguel de Cervantes Saavedra tarafından 1613 yılında dünya kitaplığına roman aşkıyla armağan edildi.

12 Mart 2010, Taşlıtarla

KAYNAKÇA

Ricardo de la Fuente Ballesteros, “Los gitanos en la tonadilla escénica”, Revista de Folklore, 1984.

Miguel de Cervantes, Novelas ejemplares, hazırlayan, önsöz ve notlar Juan Bautista Avalle-Arce, Clásicos Castalia, Madrid, 1982.

Diccionario de la lengua española, Real Academia Española, Madrid, 1992.

Timoteo Domingo Palacio, Documentos del Archivo General de la Villa de Madrid, Imprenta y Litografía Municipal, Madrid, 1907.

Novelas ejemplares’in 1613 tarihli Juan de la Cuesta baskısının kapağı.

Juan de Jáuregui’nin yaptığı Cervantes’e atfedilen portre, 1600.

Okura Önsöz
Miguel de Cervantes Saavedra

Pek sevgili okur, şayet mümkün olsaydı bu önsözü yazmaktan kendimi alıkoymak isterdim, zira Don Quijote’min başına koyduğum önsöz hakkımda pek o kadar hayırlı olmamıştır, kaldı ki aynı arzuyu bunda da duyayım.¹ Bunun kabahati, hayatım boyunca zekâ ve konumumdan çok halimle ve tavrımla edinmiş olduğum sayısız dostumdan biri olan ünlü Don Juan de Jáuregui’ye² aittir. Kendisine portremi verebileceğime göre bu dost, göreneğe uyarak, pekâlâ da beni bu kitabın ilk yaprağı üzerine resmedip tasvir edebilirdi. Böylece içimde kalmış bir arzu yerine geleceği gibi, herkesin gözü önünde türlü türlü buluşlarla ortalığa çıkma cesaretini gösteren kimsenin yüzünü ve boyunu posunu merak edecek bazı kimselerin arzusu da resmin altına şunlar yazılarak tatmin edilmiş olurdu:

Burada gördüğünüz kartal yüzlü, kestane saçlı, düz ve açık alınlı, şen gözlü ve orantılı olmakla beraber kıvrık burunlu, yirmi yıl var yok önce altın sarısıyken şimdi kır sakallı, palabıyıklı, küçük ağızlı, yabadan sık, tespihten seyrek dişli –zira kala kala altısı kalmıştır, onlar da pek fena durumdadır, birbirine de hiç uymamaktadır–, kollarıyla bacakları arasındaki gövdesi ne iri ne ufak, teni esmerden çok beyaza kaçan, biraz düşük omuzlu, pek çevik ayaklı olmayan adam, La Galatea ile Don Quijote de la Mancha’nın, César Caporal Perusino’nun eserini takliden yazılmış olan Viaje del Parnaso’nun (Parnassos Yolculuğu) ve olasılıkla sahibinin adını bile taşımadan her yana yayılıp giden diğer birçok eserin yazarıdır. Ona hemen hemen herkes “Miguel de Cervantes Saavedra” der. Uzun yıllar askerlik etmiş, beş buçuk yıl esarette kalmış, orada felaket anlarında sabırlı olmayı öğrenmiştir. Lepanto [İnebahtı] Savaşı’nda bir arkebüz kurşunuyla sol elini kaybetmiştir. Bu yarayı, çirkin görünmekle beraber, kendisi güzel buluyor, çünkü onu geçmiş yüzyılların gördüğü, gelecek yüzyılların da görmeyi ümit etmediği en anılmaya değer ve yüksek olayda, V. Karl’ın o savaş yıldırımı ve hatırası mutlu oğlunun galip bayrakları altında çarpışırken almıştır.

Kendisinden şikâyet ettiğim dostumun aklına bu söylediklerimden başka bir şey gelmediği takdirde, ben tek başıma iki düzine şahit gösterir, onları kendisine gizlice dinlettirir, bu suretle adımı daha çok yaymasını, zekâ ve becerimi övmesini sağlamış olurum. Bu gibi övgülerin gerçeği olduğu gibi yansıttığını düşünmek budalalık olur, çünkü ne övmenin ne de yermenin kesin ve belirli bir sınırı vardır.

Ama mademki bu fırsat kayboldu, ben de kâğıt üzerinde bembeyaz ve tasvir edilmeden kaldım, o halde dilimi kullanarak kendi kendimi tanıtmak zorundayım. Dilim, kekeme olmakla beraber, işaretle söylendiği takdirde bile anlaşılması mümkün olan gerçekleri söylerken kekelemeyecektir. Tekrar ediyorum ki sevgili okur, sunduğum bu hikâyelerde bir kumaştan iki gömlek çıkaramayacaksın, çünkü onlar topu endazesi belli kumaştandır. Demek istiyorum ki bazı hikâyelerde bulacağın gönül maceraları o kadar edepli, Hıristiyan mantığı ve meşrebine göre o kadar ölçülüdür ki onları okuyacak gafil veya dikkatli okuru kötü bir düşünceye sürüklemesine imkân yoktur.

Onlara exemplares (örnek alınacak) adını verdim ki dikkatlice bakarsan kendisinden faydalı bir örnek çıkarılmayacak hiçbir hikâyenin³ bulunmadığını görürsün. Konuyu uzatma korkusu olmasaydı, gerek hikâyelerin bütününden gerekse her birinden ayrı ayrı çıkarılabilecek lezzetli ve şerefli meyveyi göstermeye çalışabilirdim.

Benim amacım, halkımızın önüne bir marifetler masası koymak ve burada herkesin, hiçbir zarara uğramaksızın, eğlenebilmesini sağlamak olmuştur. Ruhun ve vücudun hiçbir zarara uğramaması diyorum, çünkü namuslu ve hoş çalışmalar zarar vermek şöyle dursun faydalıdırlar.

Evet, insan vaktini daima mabetlerde geçirmez, durmadan ibadet yerlerine doluşmaz ve ne kadar önemli olursa olsun hep işbaşında değildir. Yorgun ruhun dinlendiği eğlence ve dinlence saatleri vardır.

Bu niyetle kavak ağaçları dikilir, pınar yerleri aranır, bayırlar düzeltilir ve özenle bahçeler düzenlenir. Sana bir şey söylemeye cesaret edeceğim: Bu hikâyelerin onları okuyanı herhangi bir suretle kötü bir arzuya veya düşünceye sürükleyeceğini bilsem, onları halkın önüne çıkarmaktansa yazmış olan elimi kesmeyi tercih ederim. Artık öteki dünyayla eğlenecek yaşta değilim, çünkü elli beş yaşında olsam dokuz yıl ve elimi kazanırdım.⁴

Zekâm bu yolda çalıştı, eğilimim bu yönde, üstelik sanıyorum –ki muhtemelen öyle– ben Kastilya dilinde roman anlatımını yapan ilk kişiyim. Zira bu dilde basılmakta olan birçok hikâyenin hepsi yabancı dillerden çevrilmiştir. Bu hikâyeler ise benimdir, ne taklit ne de alıntıdır: Zihnim onları tasarladı, kalemim onlara vücut verdi, matbaanın kolları arasında da büyüyüp gidiyorlar. Ömrüm yeterse onların arkasından sana Los trabajos de Persiles y Sigismunda’yı (Persiles ile Sigismunda’nın Acıları) sunacağım. Bu kitap Heliodoros⁵ ile aşık atma cüretinde bulunuyor – cüret etmiş olmaktan ümitsizliğe düşmezse. Ondan önce ve yakın bir zamanda “Don Quijote’nin Yaptıkları ve Sancho Panza’nın Hoş Halleri”nin genişletildiğini, ondan sonra da Las semanas del jardín’i (Bahçenin Haftaları) göreceksin.

Benim gibi dermanı kalmamış biri için çok şey vaat ediyorum, fakat arzulara kim gem vurabilir ki? Yalnız şunu göz önüne almanı isterim: Mademki bu hikâyeleri büyük Lemos Kontu’na⁶ ithaf etme cesaretini gösterdim, onlarda değerini yükseltecek bazı gizler saklı olsa gerek.

Söyleyeceklerim bu kadar, Tanrı seni korusun ve bana da dört beş kurumlu allamenin hakkımda söyleyeceği kötü laflara katlanma sabrını versin. Eyvallah.

Çingene Kızı’nın (La gitanilla) 1613 tarihli Juan de la Cuesta baskısının başlangıç sayfası.

Çingene Kızı

Erkeğiyle kadınıyla Çingeneler dünyaya sırf hırsız olmak için gelmiş gibidir. Hırsız ana babadan doğarlar, hırsızlarla birlikte büyürler, hırsızlık etmeyi öğrenirler ve sonunda gözden sürmeyi çalacak kadar ustalaşırlar. Bir şeyleri aşırma arzusu ve hırsızlık ancak ölümle sekteye uğrayan ayrılmaz bir alışkanlıkları haline gelir.

Bu milletten olan ve Caco’nun⁷ ilminde emekliye çıkarılabilecek kadar bilgili bir ihtiyar Çingene kadın küçük bir kızı kendi torunu diye büyüttü ve ona Preciosa adını koydu. Kıza Çingenelere özgü tüm davranışları, aldatma yöntemlerini ve hırsızlık yollarını öğretti. Preciosa bütün Çingene dünyasındaki en iyi rakkase olarak yetişti, hem yalnız Çingeneler arasında değil, nam salmış güzeller ve akıllılar arasında da en güzeli ve en akıllısı oldu. Herkesten çok Çingenelerin maruz kaldığı güneş, rüzgâr ve gökyüzünün bütün sertlikleri ne yüzünü solduruyor ne de ellerini karartabiliyordu. Ayrıca gördüğü basit terbiye kendisinde bir Çingene kızda olmayan daha yüksek bir yaradılış bulunduğunu ortaya koyuyordu, çünkü son derece nazik ve akıllıydı. Bununla beraber biraz çapkındı ama bu herhangi bir iffetsizlik derecesine varmıyordu. Tam tersine, oynak olmakla beraber o kadar namusluydu ki onun önünde ihtiyar veya genç hiçbir Çingene kadın açık saçık şarkılar veya kötü laflar söylemeye cesaret edemezdi. Nihayet büyükanne torununun ne büyük bir hazine olduğunu anladı. Böylece ihtiyar kartal küçük kartalını uçurmaya ve ona kendi pençeleriyle yaşamayı öğretmeye karar verdi.

Preciosa Noel ilahileri, şarkılar, seguidilla ve zarabanda danslarında söylenen deyişler, daha başka dizeler ve bilhassa romanslardan⁸ kendine zengin bir repertuvar edindi. Bunları kendisine özgü bir hoşlukla söylüyordu. Kurnaz büyükanne bu gibi oyunların ve inceliklerin torununun genç yaşına ve aşırı güzelliğine eklenince kendi servetini çoğaltacak, gönül şenlendirici ve akıl alıcı hareketler haline geleceğini gördü. Bu türden beyitleri ve şiirleri elindeki her imkânı kullanarak arayıp buldu. Zaten bunları vermeyecek şair de yoktu. Çünkü Çingenelerle anlaşıp onlara eserlerini satan şairler olduğu gibi körler için mucizeler uydurup kazancı paylaşan şairler de vardır. Dünyada her şey vardır ve açlık ruhları bazen yeryüzünde bulunmayan şeylere doğru sürükler.

Preciosa çocukluğunu Kastilya’nın çeşitli yerlerinde geçirdi. On beş yaşına girdiğinde büyükannesi diye bilinen Çingene kadın onu eski obasının da bulunduğu vilayete götürdü. Çingeneler obalarını burada, Santa Bárbara alanlarında kurmayı alışkanlık edinmiştir. Böylece Çingene kadın her şeyin alınıp satıldığı vilayette kendi malını satmayı düşünüyordu. Preciosa’nın Madrid’e ilk girişi şehrin azizesi ve koruyucusu olan Santa Ana Bayramı’na rast geldi. Şehre giriş, dördü ihtiyar dördü genç sekiz Çingene kadının icra ettiği ve aralarında onları idare eden ve büyük bir köçek olan bir Çingene erkeğin de bulunduğu dansla yapıldı. Hepsi temizdi ve iyi süslenmişti, lakin Preciosa’nın giyinişi öyle idi ki bakanların gözlerinde yavaş yavaş aşk beliriyordu. Tef, kastanyet sesleri ve dansın canlılığı arasında Çingene kızının güzelliğini ve zarafetini öven bir fısıltı yükseliyordu. Delikanlılar onu görmeye, yetişkin erkekler de hayranlıkla seyretmeye koşuyorlardı. Hele dans şarkılı olduğu için sesini duyduklarında kızılca kıyamet koptu. Öyle ki Çingene kızın ünü hemen yayıldı. Bayram heyetinin oybirliğiyle kendisine derhal en iyi dansçı ödülü ve mücevher sunuldu. Bayram töreni için Santa María Kilisesi’ne vardıklarında, öteki Çingene kadınların Santa Ana’nın tasviri önündeki dansından sonra Preciosa eline aldığı zillerin sesleri içinde, uzun ve çok hafif dönüşlerle dans ederek aşağıdaki romansı okudu:

Bir ağaçsın,⁹ yoktur eşin,
kaç bahardır meyvesizsin.
Karalar bağlarsın ya
içinde senelerin.

Ve kocanın¹⁰ isteğinin aksine,
böyle mi diledi kocaların kocası,
yarım kaldı arzusu
şimdi hali nicedir, boşa çıktı umudu.

Bu gecikme iş değil,
bir kötülük doğdu ki
bir daha göremedi mabedi
o yiğitler yiğidi.¹¹

Ey mukaddes kısır toprak,¹² 
sonunda verdin bize
yeryüzünü beslemekte
olan bütün bereketi.¹³

O darphanede oldu,
Tanrı şekil bulup
beniâdem oldu,
işlendi kalıp.

Bir kızın annesi,
mekân oldu
Tanrı’nın kerametine
onun bedeni.

Sendedir efendim, bir de kızında
böyle oluşun sebebi,
bir sığınaksın ki elbet
bahtsızların iyileştiği.

Nasıl ki er torun¹⁴ doğdu
bundan şüphe etmem elbet,
hayırlara vesile o devlet,
yerini buldu adalet.

Yüksek sarayın sahibesi¹⁵ 
olduğun için sen,
birlikte olayım derdi
binlerce kimse seninle.

Ah o nasıl bir kız, o nasıl bir torun, 
ah o nasıl bir güveyi,¹⁶
kutlamak ve övmek gerek
böyle haklı bir davayı.

Gösteriş nedir bilmeyen sen
öyle bir okul oldun ki
edindi orada kızın
alçakgönüllü olmayı.

Ve şimdi onun yanında,
Tanrı’nın pek yakınında,
aklımın eremediği
yüksek mertebedesin sen.

Preciosa söylediği şarkıyla dinleyenleri kendisine hayran bıraktı. Kimileri, “Tanrı seni kutsasın kız!” diyordu, kimileriyse, “Bu çocuğun Çingene olması ne yazık! Aslına bakarsanız bir bey kızı olmaya layık.” Daha kaba kimseler, “Bırakın kızcağızı büyüsün, o zaman kendisinden söz ettirecek. Hele gönüller avlamak için serpme ağ kullanmasına ne demeli!” diyordu. Daha insancıl ama yine de kaba ve uyuşuk başka birisi de kızın bu kadar hafif dans ettiğini görünce, “Hele hele kızım, oyna yavrum, nefesin kesilinceye kadar oyna,” diye bağırdı. Kız ise dansı bırakmadan yanıt verdi:

“Nefesim kesilmeden oynarım ben.”

İkindi duaları ve Santa Ana Bayramı sona ermiş, Preciosa da biraz yorgun düşmüştü. Fakat güzelliği, inceliği, zekâsı ve dansıyla o kadar ün kazanmıştı ki bütün vilayette kendisinden başka bir şey konuşulmuyordu. Bu olaydan on beş gün sonra Preciosa üç kızla beraber ellerinde zillerle ve yeni bir dansla Madrid’e döndü. Romanslar ve neşeli şarkılar bulmuşlardı ama hepsi de ahlaklıydı. Preciosa yanındakilerin açık saçık şarkılar söylemesine razı olmazdı, kendisi de asla böyle şarkılar söylemezdi. Buna çok dikkat edilmiş ve bundan dolayı beğenilmişti.

Baştan çıkarılır ve kaçırılır korkusuyla ihtiyar kadın, Preciosa’nın Argos’uymuş¹⁷ gibi ona göz kulak oluyor, yanından hiçbir zaman ayrılmıyordu. Ona torunum diyor, kız da onu büyükannesi sanıyordu. Toledo Caddesi’nde gölgede dans etmeye koyuldular ve peşlerine takılanlardan hemen büyük bir halka kuruldu. Kızlar halay çekerken ihtiyar kadın da etraftakilerden sadaka istiyordu. Üzerlerine harman yerine atılan demetler gibi sekizlikler ve dörtlükler¹⁸ yağıyordu. Zira güzellikte insanın içindeki iyilikseverliği uyandırma gibi bir incelik vardır.

Dans bitince Preciosa dedi ki:

“Bana dört tane dörtlük verirseniz size tek başıma bir romans seslendireceğim, son derece güzel olan bu romans Kraliçemiz Margarita’nın Valladolid’den loğusa duası için San Llorente’ye gidişinden bahseder. Size diyorum ki ünlü bir romanstır, önde gelen büyük şairlerden biri, dizelerin sultanı biri tarafından yazılmıştır.”

Bunu söyler söylemez çevrede bulunanlar hep bir ağızdan, “Söyle Preciosa, işte dört tane dörtlüğümüz,” dedi.

Kızın üstüne dörtlükler dolu gibi yağmaya başladı. İhtiyar kadın bunları toplamakta zorluk çekiyordu. Preciosa bu suretle ganimetini topladıktan sonra zilleri eline takarak akıcı ve şuh bir edayla şu romansı okudu:¹⁹

Çıktı loğusa duasına
Avrupa’nın en büyük kraliçesi,
hem değeri hem de ismi
pahalı ve hayranlık verici bir inci.

Gözleri alıp götürür,
alıp götürür ona bakan
ve ibadetle görkemine
hayran olan gönülleri.

Bütün dünyada gökyüzünün
bir parçası olduğunu göstermek için
taşır bir yanında Avusturya güneşini,²⁰ 
öteki yanında taze şafağı.²¹

Ardı sıra onu izler bir parlak yıldız ki ²²
gök ile yerin bir olup ağladığı
bir günün gecesinde,
vakitsiz geldi dünyaya.²³

Gökte parlak arabalar
çizen yıldızlar varsa,
başka arabalarda da onun göğünü
süsleyen canlı yıldızlar var.

İhtiyar Satürn²⁴ burada
sakalını tarar, gençleşir,
çevik gider, her ne kadar yavaşsa da;
zevk dediğin damlayı dinçleştirir.

Geveze ilah, iltifatkâr
ve âşıkane diller döker,
Cupido²⁵ da taşır nişaneler,
üstü yakutlar, inciler bezenmiş.

Kızgın Mars²⁶ gider orada,
kendi gölgesinden korkan
güzel, çapkın birçok gencin
meraklı, garip şahsında.

Güneşin evi²⁷ yanından
gider Jüpiter,²⁸ zira
gümüş işleyen ellerden çıkmış
o gözdeden incesi yoktur.

Gider Ay şu veya bu
insani tanrıçanın yanaklarında,
soylu Venüs de gider,
güzelliğinde göğü dolduran ne varsa.

Genç Ganymedes’ler²⁹
gider, döner, kavuşurlar
bu mucizeli kürenin
altın kakma kuşağında.

Her şey hayret uyandırsın,
hem de hayran bıraksın diye,
hiçbir şey yok ki geçmesin
cömertlikten müsrifliğe.

Milano zengin kumaşlarıyla
garip kıyafetle gider,
elmaslarıyla Hindistan,
kokularıyla Arabistan.

Kötü niyetliler ile
ısıran ihtiras gider,
iyilik ise İspanyol sadakatinin
yüreğinde yatar.

Âlemin neşesi
sıkıntıdan kaçışarak
gezer o sokak senin bu meydan benim,
bir avare, bir deli misali.

Bin sessiz hayırduaya
açar sessizlik ağızları
ve çocuklar uydurur sesini
büyüklerin duasına.

Biri der ki: “Bereketli Asma,³⁰ 
büyü, yüksel, sarıl, dokun
bahtlı gürgen ağacına,³¹ 
binlerce yıl gölge yapsın sana,

senin şan ve şerefin için,
İspanya’nın dirliği için,
kilisenin birliği için,
Muhammed’in gölgesi için.”

Başka bir dil de şöyle der:
“Yaşa ey beyaz güvercin!
Bizlere yavru olarak
çift taçlı kartallar verdin³²

havalardan kovmak için
yırtıcı ve vahşi kuşları,
kanatlarıyla örtmek için
korkutulmuş fazileti.”

Daha ağır, sakin olan,
hem de garip başka bir dil ise
gözlerinden ve ağzından
neşe saçarak şöyle der:

“Ey Avusturya sedefi,³³ 
bize verdiğin bu bir tanecik inci³⁴
ne de çok fesatlar kırar,
ne kötü maksatlar bozar.

Ne çok da umutlar verir,
kaç hevesi yarım bırakır,
korkuları çoğaltır,
kötü niyetleri yok eder.”

Vardı böylece Kraliçe,
Roma’da yakılan ama
şan ve ünde canlı kalan
Aziz Fénix’in mabedine.³⁵

Hayatın tasvirine,
gökyüzünün sahibesine,
gönül eğdiği için
şimdi yıldızlar üstünde olana,

Anaya, hem de Bakireye,
Tanrı’nın hem Kızına hem Karısına,³⁶ 
diz çökerek Margarita
başlar şöyle bir duaya:

“Ezelden cömert olan el,
bana verdiğini sunarım sana,
lütfunun eksildiği yerde
artar sefalet daima.

İlk ürünlerimi sana sunarım,
ey güzel bakire:
onları oldukları gibi gör,
kabul et, koru ve ıslah eyle.³⁷

Nice nice diyarın
ve uzak iklimlerin ağırlığı altında
eğilen insani bir Atlas³⁸ olan
babalarını sana emanet ederim.³⁹

Bilirim Kral’ın yüreği
Tanrı’nın eli içindedir,
bilirim ki sana Tanrı
dilediğini hep verir.”

Bu dua sona erince
bir benzerini okurlar,
o sesler ki gösterir
yerde de vardır yücelerin yücesi.

Kral debdebesi içinde
merasim sona erince,
döndü eski yerine
bu gök ve bu muhteşem küre.⁴⁰

Preciosa romansını henüz bitirmişti ki ünlü dinleyiciler ve vakarlı cemaat arasından birçok ses tek bir ses gibi yükseldi:

“Bir daha söyle Preciosacık, dörtlükler daha ballı olacak.”

İki yüzden fazla insan Çingene kadınların dansını seyrediyor, şarkısını dinliyordu. Dansın en canlı ânında tesadüfen oradan geçmekte olan şehir vekillerinden biri bu kadar kişinin bir arada toplandığını görünce ne olduğunu sordu. Şarkı söyleyen güzel Çingene kızını dinlemekte oldukları yanıtını aldı. Meraklı vekil yaklaşarak bir müddet dinledi. Ancak konumuna halel getirmemek için romansın sonuna kadar kalmadı. Çingene kız kendisine son derece iyi göründüğünden gece olunca diğer Çingene kızlarla beraber evine gelmesini, karısı Donya Clara’nın onları dinlemek istediğini ihtiyar Çingene kadına söylemesi için maiyetindeki bir hizmetkâra emir verdi. Görevli emri yerine getirdi, ihtiyar kadın da geleceklerini söyledi.

Dans ve şarkı bitince yer değiştirdiler. Bu esnada çok güzel giyinmiş bir hizmetkâr Preciosa’ya yaklaştı ve kendisine katlanmış bir kâğıt vererek dedi ki:

“Preciosacık, bunun içindeki romansı oku, pek güzeldir. Ben sana ara sıra bu romanslardan veririm, böylelikle dünyanın en iyi romans okuyucusu olarak ünlenirsin.”

“Bunu büyük bir istekle öğrenirim,” diye yanıtladı Preciosa. “Fakat bakın bayım, sözünü ettiğiniz romansları içlerinde bir bayağılık yoksa veriniz. Bir ücret ödememi istiyorsanız düzine üzerine uyuşalım. Okuduğum on ikisine on iki öderim; peşin ödeyeceğimi düşünmek mümkün olmayan bir şeyi düşünmek demektir.”

Hizmetkâr:

“Senyora Preciosacık, bana yalnız kâğıdın parasını da verseniz yine memnun kalırım. Onun ötesinde temiz ve iyi çıkmayan romans da hesaba katılmaz.”

Preciosa, “Onları seçmek bana düşer,” diye yanıtladı.

Bunun üzerine bir sokak öteye gittiler. Bir parmaklıktan birkaç beyefendi Çingene kadınları çağırdı. Preciosa alçak olan parmaklığın önüne doğru gitti, çok iyi döşenmiş ve çok serin bir salonda birçok beyzade gözüne ilişti. Bunlardan kimisi dolaşarak kimisi de türlü oyunlar oynayarak eğleniyordu.

“Beyefendiler bana bozuklukları vermek isterler mi?” dedi Preciosa. Peltek konuşuyordu. Bu, Çingenelerde doğal olmayan, yapmacık bir söyleyiştir.

Preciosa’nın sesinin işitilip yüzünün görünmesi üzerine oyun oynayanlar oyunlarını, gezinenler gezintilerini bırakarak onu görmek için parmaklığa koşuştu, çünkü kendisinden bahsedildiğini duymuşlardı.

“Girin, girin Çingene kızlar, size bozuklukları burada veririz,” dediler.

Preciosa, “Sonra bizi çimdiklemeye kalkarsanız bu size pahalıya patlar,” dedi.

İçlerinden birisi, “Beyefendi onuru üzerine böyle şey olmaz,” dedi. “Pabucunuzun topuğuna bile dokunulmayacağından emin olabilirsiniz. Göğsümde taşıdığım nişan namına söz veririm.” Elini Calatrava Nişanı üzerine götürdü.

Kendisiyle beraber gelen üç Çingene kızından birisi Preciosa’ya, “Girmek istiyorsan uğurlar olsun Preciosa, ben bu kadar erkeğin bulunduğu yere girmeyi aklımdan bile geçirmem,” dedi.

“Bak Cristina,” dedi Preciosa, “sakınacağın şey tek bir erkekten ve onunla yalnız kalmaktan ibarettir. Böyle toplu erkeklerden sakınmak gerekmez, çünkü çok erkekle beraber bulunmak hakaret görme korkusunu ve şüphesini ortadan kaldırır. Bir şeyi aklında tut ve ondan emin ol Cristina: Kendisine saygı gösterilmesine karar vermiş bir kadın bir ordu asker içinde de namuslu kalabilir. Şurası doğrudur ki bazı durumlardan sakınmak iyidir, fakat açık olanlarından değil, gizli olanlarından kaçınılmalıdır.”

Cristina, “O halde girelim Preciosa,” dedi. “Sen bir bilginden de çok bilirsin.”

İhtiyar Çingene kadın da onlara cesaret verdi ve girdiler. Preciosa henüz içeri girmişti ki nişan sahibi beyefendi Preciosa’nın göğsünde taşıdığı kâğıdı gördü. Yaklaşarak kâğıdı aldı.

Preciosa, “Bayım, onu benden almayın, bana biraz önce verdikleri bir romanstır, daha okumadım bile,” dedi.

İçlerinden birisi, “Sen okumayı biliyor musun kızım?” diye sordu.

İhtiyar kadın, “Yazmayı da bilir, ben torunumu okumuş bir adamın kızı gibi büyüttüm,” diye yanıtladı.

Beyefendi kâğıdı açtı, içinden altın bir eskudo⁴¹ çıktığını görünce dedi ki:

“Gerçekten Preciosa, bu mektubun pulu zarfın içindeymiş. Romansla beraber gelen bu eskudoyu al.”

“Yeter!” dedi Preciosa. “Anlaşılan şair beni fakir zannetmiş. Bir şairin bana bir eskudo vermesi benim onu kabul edişimden daha büyük bir mucizedir. Onun romansları böyle bir katkıyla gelecekse Romancero general’da⁴² ne kadar romans varsa kopya etsin ve bana birer birer yollasın. Hepsinin nabzını yoklarım, altın para gibiyseler onları kabul etmekte anlayışlı davranırım.”

Gustave Doré, Gitana dansant le vito sevillano (Sevilla’ya özgü vito müziğinde dans eden Çingene kızı), 1874.

Çingene kızı dinleyenler inceliğine ve zarif sözlerine hayran kalıyordu.

“Okuyun bayım,” dedi Preciosa, “hem de yüksek sesle okuyun, bu şairin cömert olduğu kadar akıllı olup olmadığını görelim.”

Beyefendi şöyle okudu:

Güzelliğinden Çingenecik
seni hep tebrik ederler,
taş gibi oluşundan da
adına Preciosa derler.⁴³

Bu sendeki görünüş
bana gerçekten güven verir,
birbirinden ayrılmaz hiç
gururunla güzelliğin.

Eğer yükselen değer gibi
küstahlığını artırırsan,
bahtı gülmesin derim
içinde doğduğun asrın.

Bir yılan çöreklenmiş içine,
can alır bakışıyla,
narindir narin olmasına
ama hükmeder bizlere.

O sefil mezbelelikten
nasıl doğdu bu güzel kız,
nasıl yarattı böyle bir şaheseri
kendi halinde Manzanares.⁴⁴

Bununla ünlenecek
altın Tajo⁴⁵ ile eşleşecek,
seninle bilinecek
muhteşem Ganj’ınkinden üstün kıymet.

Gülen yüzler sende gelir dile,
kötü haber de sende,
çünkü düşüncenle güzelliğin
yürümez birlikte.

Davet eder amansız tehlikeyi
sana bakmak ya da hayran olmak,
niyetin örter kabahatini,
güzelliğinse cana kıymak.

Derler ki ırkından gelenlerin
gözbağcıdır hepsi,
ama o senin büyülerin
daha güçlüdür ve daha sahici.

Değil mi ki sana bakan gözlerden
el koyduklarını götürmek için
nedir bu ettiğin ey güzel,
büyü saçılır gözlerinden.

Bu gücünle nice yollar aşarsın,
bir dansınla bizi teslim alırsın,
bakışın yeter bizi öldürmeye,
büyüleniriz şarkı söylediğinde.

Sen yüz binlerce şekilde
konuşur, susar, bakarsın,
kâh yakına gelir kâh uzaklaşırsın
körüklersin aşk ateşini içimizde.

En geniş gönülde
senin hükmün ve kudretin sürer,
gönlüm şahididir bunun,
senin hükümdarlığına meftun.

Aşk pırlantası Preciosa,
bunu senin için yazar,
senin için ölür, senin için yaşar,
bu fakir, garip âşığın.

Preciosa bu esnada, “Son dizede ‘fakir’ sözcüğü geçiyor,” dedi. “Bu kötü belirtidir. Âşıklar hiçbir zaman fakir olduklarını söylememeli, çünkü bana göre başlangıçta fakirlik aşkın büyük düşmanıdır.”

İçlerinden birisi, “Kız, bunları sana kim öğretiyor?” dedi.

Preciosa:

“Bana kim mi öğretecek? Benim ruhum bedenimde değil midir? Ben artık on beş yaşında değil miyim? Çolak değilim, ne belim bükük ne de kafadan sakatım. Çingene kadınların zekâsı diğer kimselerinkine göre başka yoldan gider, yaşlarına oranla hep ileridedir. Ahmak Çingene erkek olmadığı gibi hantal Çingene kadın da yoktur. Hayatlarını kazanmaları açıkgözlülüğe, kurnazlık ve yalancılığa bağlı olduğundan zekâlarını her adımda işletir ve hiçbir şekilde paslanmasına izin vermezler. Susmakta olan ve budala gibi görünen şu kız arkadaşlarımı görüyor musunuz? Peki, parmağınızı ağızlarına sokun ve akıldişlerini yoklayın, göreceğinizi görürsünüz. On iki yaşında bir kız yoktur ki yirmi beş yaşındaki birinin bildiklerini bilmesin, çünkü şeytan ve tecrübe onların ustasıdır. Sizin bir yılda öğreneceklerinizi onlar bir saatte öğrenir.”

Çingene kız bu söyledikleriyle dinleyenleri ağzı açık bırakmıştı. Oynayanlar ona