İlker Karakaş

Kasaba Avukatı

Anlatı

Notos Kitap 096

Edebiyat 031

Anlatı

©İlker Karakaş, Kasaba Avukatı, 2014

©Notos Kitap Yayınevi, 2014

Birinci Basım

Mart 2014

Sertifika 16343

Editör

Tuğba Eriş

Kapak Tasarımı

Faruk Ulay

Notos Kitap Yayınevi

İnönü Caddesi, Dümen Sokak, 7/7

Gümüşsuyu, Beyoğlu 34427 İstanbul

0212 243 49 07

www.notoskitap.com

facebook.com/NotosKitap

twitter.com/NotosKitap

Bu dijital eser Libronet e-kitap atölyesinde üretilmiştir.

İlker Karakaş

Bodrum’da, 1968’de doğdu. İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirdi (1998). Bodrum’da avukatlık yapıyor, yazıyor. İlk öyküsü 1997’de Adam Öykü’de yayımlandı. Hennoz (2007) ve Tahterevalli (2011) Notos Kitap tarafından yayımlandı. Kasaba Avukatı üçüncü kitabı.

Nedim Ayhan’a

KASABA AVUKATI

Yemin töreninde yanımda annemle babam ve benimle beraber yemin edecek öbür iki stajyer avukatla yakınları vardı. Bir de Muğla Barosu başkanı ve baroda görevli birkaç kişi daha.

İşte böyle. Cüppelerimizi giydik ve yemin ettik. “Hukuka, ahlaka, mesleğin onuruna ve kurallarına uygun davranacağıma namusum ve vicdanım üzerine ant içerim.”

Yemin tutanağa bağlandı, imzaladım. İki ay önce otuz yaşını bitirmiştim. Avukat olmak için erken bir yaş değildi. Önlerden açılmış saçlarım dağınıktı. Üstümde geçen yıl Hukuk Fakültesi mezuniyet töreninde giydiğim ceket, yakası iliklenmeyen bir gömlek ve emekli babamdan ödünç aldığım kravat vardı.

Muğla’dan Bodrum’a dönerken yemin eden öteki iki stajyeri düşündüm. Benden çok daha şık, tıraşları, görünüşleri çok daha düzgündü. Genelde kendi aralarında konuştular, benimle ilgilenmediler. Konuşmalar hep meslekle ilgiliydi. Davalar, mahkemeler... Benimse şimdiye kadar böyle şeylerle pek ilgim olmamıştı. Yemin töreninden yorgun döndüm. Akşam birkaç bira içip yattım.

Ertesi gün kız kardeşimin bürosuna gittim. Yaşı benden küçük olmasına rağmen okulu benden önce bitirmiş, benden önce avukatlık yapmaya başlamıştı. Bana pek benzemezdi.

“Ettim yemini,” dedim.

“Hayırlı olsun.”

“Sağ ol. Eee, ne olacak şimdi?”

“Ortak olalım,” dedi.

Aslında daha önce birçok kez konuştuğumuz bir konuydu bu. Ama şimdi iş biraz daha ciddiye binmişti.

“Nasıl olacak bu?” dedim.

“Beraber çalışırız,” dedi kız kardeşim.

“Olur.”

“Ortak alırız vekâletleri, davalara da ortak bakarız.”

Benim için fark etmezdi. Hayata dair bir planım yoktu. Ne olsa yapardım.

Kabul ettim. Ben ve kız kardeşim. Kapıya tabelayı astık.

ARI HUKUK BÜROSU

Av. Ayla Arı

Av. Arman Arı

Cebimde hiç para yoktu. Annemle babamın evinde kalmaya devam ediyordum. Küçük bir masa alıp Ayla’nın büyücek masasının yanına koydum ve gelecek davaları beklemeye başladım.

Mezun olmadan önce İzmir’de bazı avukatlık bürolarında staj yapmıştım ama bu seferki farklıydı. Artık avukat olmuştum.

Yemin töreninden birkaç hafta sonra büroda gazete okuyup çay içerken içeri bir adam girdi. Elindeki çanta bir sürü karşılıksız senet ve çekle doluydu. Kimi borçluların malı mülkü vardı, kimilerininse hiçbir şeyi yoktu.

“Bu senetleri tahsil edebilir misin?” dedi.

Adamı biraz ilerideki notere vekâlet çıkarması için gönderdim. İlk işimi almıştım. Hemen icra takiplerini hazırlayıp borçlulara tebligatlarını gönderdim.

İki hafta içinde tebligatlar borçlulara ulaşmaya başladı. İcra daireleri, haciz işlemleri, borçlular, alacaklılar... Borçlular her zaman alacaklıların bir adım önündedir. Avukatın görevi onları yakalamak ve mahvetmektir. Zaten hepsi kaybetmiştir. Alacaklıların da onlardan bir farkı yoktur aslında ama benim elimden ne gelir ki?

Bodrum İcra Dairesi’nde on beş binden fazla dosya vardı. Kasabanın nüfusu otuz bin olduğuna göre, kasabanın yarısı öbür yarısından alacaklıydı.

İcra dairesi de boktan bir yerdi. İcra İflas Kanunu’nda yazanlardan başka kuralları vardı.

Haftanın birkaç günü hacizdeydim. Bitmiş, mahvolmuş borçluların ellerinde kalanlarla alacakları tahsil etmeye çalışıyordum. Ne kadar yanlış. Oysa bir avukatın kendisini kollaması gerekiyordu. Toydum ve öğrenecektim.

Bodrumlu zengin bir baba oğluyla kavga etmişti. Oğlan babasının hastalığından faydalanıp ortak şirketin üzerine oturmaya çalışıyordu. Biz babanın avukatıydık. Ayla hemen delil tespitini yaptırdı ve davayı açtık. Davayı açar açmaz da mahkeme şirketin bütün hesaplarına, menkullerine ve araçlarına tedbir koyup şirketi bir kayyuma teslim etti.

Davalı çıldırmıştı. Küfürler, hakaretler havada uçuşuyordu. Bizi tehdit etmekten de geri kalmıyordu. İşimizin bir parçasının da sürekli tehdit almak olduğunu kavramaya başladım.

Önemli bir işti aslında. Davacı babanın şirketini davalı oğlun yiyip bitirmesinden kurtarmış, tedbiri koydurup tasfiye aşamasına doğru adım atmıştık. Zengin baba, oğluna ders verilmesinden memnundu.

Ama ne kadar vekâlet ücreti isteyeceğimiz konusunda kararsızdık. Yeni avukatın en önemli sorunu buydu işte. Vekâlet ücreti nasıl söylenecek, neye göre söylenecek? Yapılan işin bedeli nasıl tespit edilecek, o bedel karşıdan nasıl istenecek?

Zordu. Bu konular konuşulurken Ayla da ben de utanıp sıkılıyor, bir türlü yaptığımız işin karşılığını isteyemiyorduk.

“Bin lira isteyelim,” dedi Ayla.

Büyük paraydı. İkimizin de doğru düzgün parası yoktu. Bin lira. Sonra birkaç meslektaşımıza danıştık. Ablalarımıza ağabeylerimize.

Azmış bin lira. Az mı? Nasıl olur. İki mi istesek? O da azmış. Ne düşünüyorsak en az iki katını istemek gerekirmiş. Formül buymuş. Sonunda üç bin istedik. İçimde bir huzursuzluk...

Hiç tereddütsüz kabul edildi isteğimiz. Vay be, diye düşünmeden edemedim. Demek Hukuk Fakültesi’nde çektiğim onca sıkıntının karşılığını alabilecektim. Şirkete tedbir konur konmaz paranın yarısı peşin ödendi.

Artık cebimde para vardı.

Mesleğe yeni başlayan avukatlar utanır para istemeye. Ne diyeceğini bilemez. Yersizdir bence bu duygu. Bürodan içeri adım atan, senden iş isteyen herkesten bir miktar vekâlet ücreti istemek gerekir. Angaryası çoktur bizim işin. Eş dost akraba senden sürekli bir şeyler ister. Karşılığını vermez. Seni kullanır. Sözlü ve yazılı danışmaya para ödemek istemez. Bir kira sözleşmesi, ne olacak yapıver. Bir dava ne olacak. Zaten ben haklıyım. Bir de para mı vereceğim. Karşıdan alınmıyor mu bu? Böyle böyle kullanılırsınız. Eğer para istemezseniz bir süre sonra çırak çıkarsınız.

Kız kardeşim Ayla’nın yaşı otuza dayanmıştı. Evlendi o da. Kendisi gibi avukat bir koca buldu. Çevrende ne varsa odur. Benim çevremde de güzel, ağzı laf yapan avukat kadınlar, bankacılar, öğretmenler vardı. Sıkıyorlardı beni. Ben de uzak duruyordum onlardan.

Hacizlere çıkıyor, mal kaldırıyor, sattırıyor para kazanıyordum. Para kazanınca güzeldir avukatlık. Başka türlü çekilmez.

İcra dairesinde müdür yardımcısı Karslı bir kadın vardı. Öbürlerinden farklıydı. Rüşvet almıyor, hediye kabul etmiyordu. Ona nasıl davranırsan davran, herkesin işini eşit yapıyordu. Haciz sırasında mazlumdan yanaydı hep. Zor durumda olan borçluysa borçluya, alacaklıysa alacaklıya yardım ediyordu. Akılsızın biriydi anlayacağınız. Kara saçları kara gözleri vardı. Hep onunla çıkıyordum hacizlere. Çevresindekileri iplemez bir tavrı vardı.

Çekiyordu öyleleri beni. Bir yıl birlikte yaşadık, sonra evlendik. Başka kiminle evlenebilirdim ki?

Yarım saat süren sade bir nikâhla evlendik. İkimiz de istemedik düğün yapmayı. Nikâhtan bir gün önce aileler yemek yedi. Taksitle ev eşyası aldık.

Güzeldi evlilik, akşamları kafayı çekiyordum. Gündüzleri de duruşmalar, hacizler... vakit geçiyordu. Fazla bir zorluğu yoktu. Çok sorumlu hissetmiyordum kendimi. Karım Azime de iyi bir maaş alıyordu. Durumumuz iyiydi.

Ne kazanıyorsak harcıyorduk. Yeme içme, kılık kıyafet... Para biriktirmek aklımızın ucundan bile geçmiyordu. Sonra araba almaya karar verdik. Otuzuna kadar araba almayı düşünmemiştim. Artık param vardı. Biraz araştırma yaptım. Güzel arabalar vardı ülkede, ama param onlara yetmiyordu. Sonunda orta halli yerli bir halk arabasında karar kıldık. Aldık taksitle.

Şimdiye kadar babamın eski arabasıyla idare etmiştik. Kendi arabamın direksiyonunda otururken gurur kapladı içimi. Kendi paramla almıştım. Evime doğru sürdüm. Yanımda karım vardı. Yol akıyordu. Gözucuyla karıma baktım. O da mutluydu.

“Nasıl bakalım arabamız?” dedim.

“Güzel, çok güzel,” dedi. Biraz duraksadıktan sonra ekledi. “Galiba hamileyim.”

“Şaka mı yapıyorsun?”

“Çok ciddiyim.”

Bundan daha mutlu olabilir miydi insan? Daha düne kadar hiçbir şeyim yoktu. Şimdi bir karım, bir arabam vardı, bir de çocuğum olacaktı. Sürdüm arabayı.

Büroya gelip gidenlerle oyalanıyordum. Durmadan sorunlarını anlatıyorlardı. Ben de bıkıp usanmadan yanıtlıyordum. İşimizin yüzde ellisi angaryaydı. Siz para almadıkça artardı angarya. Eğer para isterseniz bıçak gibi kesilirdi, siz de rahat ederdiniz.

Bazen bunaltır, yorarlardı beni. Toplumun tükendiğine inandığım zamanlar olurdu. Bazen de tersi.

Bir gün bir adam geldi büroya. Köylü. Temiz giyimli ciddi bir adam.

“Bir konuyu danışmak isterim size avukat bey.”

“Buyurun.”

“Ücret alır mısınız?”

“Anlatın bakalım. Dinlemeye ücret almıyorum.”

“Birini öldürsem kaç yıl yatmam gerekir?”

Yüzüne baktım, o kadar ciddi ki. Ne yanıt versem? Öyle de bakıyor. Ne bekliyor benden?

“Birini mi vuracaksın?”

Uzun uzun içini çekiyor. Öylelerinden kimseye zarar gelmez. Kendine zarar verir de başkasına veremez. Güçlükle gönderdim adamı. Bin bir tembih. Sakın birini öldürme. Böyleleri arayıp da bulur beni.

Sabah kalkıp işe gidiyorum. Sıradan insanlar gibi. Gürültülü yollar, sinirli insanlar. Köşedeki bayiden gazete alıyorum. Dünyanın çıldırdığından söz ediyor.

Büroya adımımı atar atmaz işlere gömülüyorum. Susmak bilmeyen telefonlar. Bir adam aradı. Torpilli. Bir tanıdıktan almış telefonumu. Kaza yapmış dün gece. Yirmi yaşında motosikletli bir genci öldürmüş. Telefonda anlatıyor.

“Gece yarısını biraz geçmişti. Hızlı kullanmıyordum arabayı. Birden çıkıverdi önüme. Kaçamadım.”

“Alkollü müydünüz?”

Susuyor.

“Hayır. Yalnızca bir bira...”

“Evet. Büroma gelin de bir görüşelim.”

“Gelemem.”

“Niye?”

“İstanbul’a dönmem gerekiyor. İşimin başına.”

“Siz bilirsiniz.”

“Avukat bey, siz halledemez misiniz bu işi?”

“Hangi işi?”

“Bu kaza işini.”

“Nasıl halledeyim?”

“Bugün bitsin bu iş.”

“Nasıl yani?”

“Bugün kapatalım bu konuyu.”

“Hangi konuyu?”

“Bu kaza konusunu.”

“Nasıl kapansın beyefendi?”

“Ama kazaydı.”

“Kaza bile olsa soruşturma yapılacak, ardından da hakkınızda dava açılacak.”

“Bir de hakkımda dava mı açılacak?”

“Ne sanıyordunuz beyefendi. Adam ölmüş, tutuklanmadığınıza dua edin.”

Duraklıyor. Sessizlik oluyor.

“Yani bugün bu iş kapanmaz mı?”

“Dün gece yarısından sonra bir kaza yaptınız, birisi öldü ve bu sabah bunun bitmesini mi istiyorsunuz?”

“Evet.”

Adam uzun uzun konuştu. Onun her sözcüğünde ben uçurumlara yuvarlandım. Bitmiş, diye düşündüm. Bir insan ölmüş. Adamsa işe gitmekten söz ediyor. Acaba şok mu geçiriyor, diye düşünüyorum. Hayır, şok falan geçirmiyor. Gerçek düşünceleri. Bir de hâkim önüne mi çıkacakmış? Nasıl olurmuş? Onun işleri varmış. Kaç para istersem verirmiş. Yeter ki hallolsunmuş bu iş. Ne varmış bunda. Alt tarafı bir kazaymış. Hem onda hiç kusur yokmuş. Bütün kusur karşı taraftaymış. Ölenin ailesini aramaya ne gerek varmış. Bu kadar basit bir işi halledemezsem ben de avukat mıymışım?

Hafta içi günler yoğun geçiyor. İnsanlarla uğraşmak hem oyalıyor hem de yoruyor. Ne yapabilirim. İşim bu. Bir adam domuz avında en yakın arkadaşını öldürmüş. Kast yok. Taksirli suç dediğimiz türden. Kaza. Ormanlık yerde rastgele açılan ateş sonucu ölmüş. Ben ölenin yakınlarının avukatıyım. Kamu davasına müdahil olduk. Aradan geçen bir yıla yakın süre acıları biraz azaltmış. Duruşmalarda öldüren adamı izliyorum göz ucuyla. Sakin sakin oturuyor sanık sandalyesinde. Ne düşünür bu adam? Ne kadar acı çeker? Yakın arkadaşını öldürmüş işte. Kaza bile olsa yalnızca bir ay tutuklu kaldı. Delilleri karartma tehlikesi olmadığı için salıverildi. Ölenin yakınları anlayamıyor bunu. “Yalnızca bir ay mı?” diyorlar. Ne desem boş...

Alacaklılar, boşanmak isteyenler, kiracısını çıkaramayanlar… sabahtan akşama dertlerini anlatıyor. Her sabah öğlene kadar duruşmalara giriyorum. Duruşma saatini beklerken öbür avukatlarla laflıyorum. Bir süre sonra onlarla konuşmaktan sıkılıyorum. Çıkıp gitmek istiyorum adliyeden. O kasvetli davalardan sıkılıyorum. Kaçmak... Sorumlulukların var. Para aldın o duruşmalara girmek için. Hakkını ver. Domuz avında öldürülen adamın yaşlı babası, anası, kardeşleri, hepsi, hepsi adliyede. Nasıl da sabırla bekliyorlar. Katil de aynı bekleme salonunda. Rahatça bakıyorlar birbirlerinin yüzüne. Ömür boyu da bakacaklar. Komşuymuşlar zaten. O öldürmemiş, üstlenmiş diyenler var. Umurumda değil. Üstlendiyse de katil o. Kiracısını çıkaramayan adam daha sabırsız. Ne zamanmış onun duruşması... Sabırlı ol, bekle. Bak herkes bekliyor. Öldürülen adamın yaşlı babası yanıma geliyor.

“Avukat bey?”

“Buyurun.”

“Şimdi bu adam bir daha hapse girmez, değil mi?”

“Girmez.”

“Bir ay yattı yalnızca.”

“Öyle. Trafik kazası gibi düşünün. Kaza sonucu öldürmüş oğlunuzu.”

“Avukat bey, ben para falan da istemiyorum.”

“Tazminat yasal hakkınız. Kusuru oranında manevi tazminat alacaksınız. Onun için de ayrıca dava açtık.”

“İstemem ben. Neyin tazminatı bu?”

“Acınızı dindirmek için.”

“Dinmez benim acım. Aslan gibi oğlum gitmiş. Avukat bey?”

“Buyurun.”

“Şimdi ben bu adamı öldürsem devlet bana bir ay mı ceza verecek?”

“Olur mu, siz kasten öldürmüş olursunuz, yıllarca çıkamazsınız.”

“Vay be, o bir ay yatacak, ben yıllarca. Olsun kaç yaşına gelmişim zaten, içerde yata yata ölürüm.”

Her duruşma öncesi yaşlı adamı yatıştırmak zorunda kalıyorum.

Büroya gidiyorum. Çalan telefonlar. Dertlerini anlatmak için bekleyen insanlar. Kurtçuklar gibi. Her taraf insan.

Yapmak zorundayım. İşim bu. Para kazanmalıyım. Kızım doğacak. Sonra büyüyecek, okul masrafları. Geçim derdi. Mutfak, giyim. Arabaya benzin almak gerek. Tatil.

Neyse ki karımın hamileliği iyi gidiyor. Çalışmayı da hiç bırakmadı. Doğuracağı güne kadar hacizlerde. Geçenlerde adamın birisi saldırmış karıma. Borçlu, alacaklı, alacaklı vekili, karım, hepsi birlikte jandarmaya götürülmüş. Ben de gittim. İfade verme sırası karıma gelince ifadeyi alan astsubay karıma soruyor.

“Şikâyetçi misiniz?”

Karım kısa yanıtlar veriyor.

“Hayır.”

“Adam kolunuzdan çekmiş.”

“Evet.”

“Ceketinizi yırtmış.”

“Evet.”

“Size hakaret etmiş.”

“Evet.”

“Şikâyetçi misiniz?”

“Hayır.”

Tutanağı imzaladı ve eve gittik. Yol boyu hiç konuşmadık. Yatmadan önce karıma sakin bir şekilde,

“İstersen biraz dinlen. Doğuma kadar. Fazla da kalmadı,” dedim.

“Gerek yok,” diye yanıtladı.

Ertesi gün yine hacizdeydi.

Bir terslik vardı bizim meslekte. Para kazanmasına kazanıyorduk da, bir hekimden, mühendisten, mimardan farklıydı. Hak diye, haklılık diye bir şey yoktu. Haklı olduğunu düşünmek aptallıktı. Davaları haklı olanlar kazanmıyordu. Süreç böyle işlemiyordu. Katil olmak isteyen adam, trafik kazasında birini öldüren adam ya da oğlu domuz avında kazayla öldürülen baba. Her olay birbirinden farklıydı.

Bazen düşünüyordum. Acaba yanlış bir iş mi seçmiştim. Avukatlıkta üçüncü yılımı doldurmuştum. Otuz üç yaşındaydım. Başka bir iş yapmayı da bilmiyordum.

Kızım doğdu sonra. Bodrum’da bir kasım sabahı sezaryenle dünyaya geldi. Kocaman bir ağzı, kapkara gözleri vardı. Annesine benziyordu. Onu o kadar çok sevdim ki.

Annesi üç hafta izinden sonra tekrar çalışmaya başladı. İcra dairesindeki alacaklılar sabırsızdı. Mazeret kabul etmiyorlardı. Kızıma bir süreliğine annem baktı.

Evlendikten sonra karımın görevli olduğu icra dairesine hiç girmedim. Orada yeni bir dosya açmadım. Bütün işlerimi öbür icra dairesine yönelttim. İcra dairelerine bakan tetkik hâkimi bu yönde bir tutanak hazırladı. Karımın bulunduğu daireyle çalışmak yasal da değildi, doğru da.

Bir gün karımın dairesinde, dosyalardan birine bir borçlu için mal beyanı dilekçesi sunduk. Bu hem en doğal hakkımızdı hem de yasalara aykırı değildi.

Böyle başlayan bir süreçte alacaklı vekili olayı büyüterek işi Adalet Bakanlığı’na şikâyet etmeye kadar götürdü.

İşin içinde yüklü bir alacak vardı, tehdit vardı, hakaret vardı. Her şey vardı anlayacağınız. Avukat olarak benim değil, müvekkilimin sorunuydu bunlar. Karşı taraf vekili meslektaşım yüz yüze geldiğimiz bir gün parmağıyla beni işaret ederek,

“Olsun,” dedi. “Sen de dahilsin bu işe. Senin de canına okuyacağım. Seninle de uğraşacağım.”

Sözünde de durdu. Her yere şikâyet etti beni. Kuru bir tehdit değildi anlayacağınız. Şikâyetlerin dozu öylesine kaçtı ki benim gibi hayal dünyası geniş birini bile şaşırttı. Hakkımdaki iddiaların bazıları şöyleydi.

“Avukatlık hizmetinden dolayı kendisine menfaat temin etmek maksadıyla görevli icra müdürlüğü personelini suiistimal işlerinde kullanan, bunları başka kurumlara göndererek onların da görevlerini ihmal ettirerek azmettiren, devletin makamını yasa maddeleri dışında çıkarları için kullanan ilgili kişi...”

Bu ilgili kişi ben oluyordum. Neler yapmışım ben, diye düşünüp duruyordum. Bir dilekçe sunmuştuk dosyaya. İşin buralara geleceğini nereden bilebilirdim.

Şöyle devam ediyordu şikâyetler: “Bu işler Avukat Arman Arı’nın önderliğinde bir ekip tarafından tezgâhlanmıştır.”

Sonra başsavcı çağırdı beni. Başsavcı çağırdığına göre işler daha da ciddileşiyordu. Dürüst, ciddi, işini yapan birisiydi başsavcı. İfademi aldı. Anlattım olanları. Alacaklıyla borçlu arasında bir sorun olabilirdi ama avukat olarak benim bu soruna dahil edilmem hem anlaşılmaz hem de kabul edilmezdi.

Bu sorunun içinde de değildim. Ama fark etmez. Yargı süreci böyle işlemiyordu. Siz savunmanızı yapardınız ve olayın içinde olup olmadığınıza yargı karar verirdi. Başsavcı on sayfalık bir fezleke hazırlayıp Adalet Bakanlığı’na gönderdi.

“İcra Müdürlüğü personelini suiistimal işlerinde kullanmak, görevlerini ihmal etmeye azmettirmek suretiyle görevini kötüye kullanan Av. Arman Arı hakkındaki şikâyetler... Borçluyu hakarete azmettirmek...”

Adalet Bakanlığı izin verdi ve hakkımda Muğla Ağır Ceza Mahkemesi’nde dava açıldı. Muğla Barosu soruşturma yaptı, disiplin kovuşturması başlattı. Karım hakkında Asliye Ceza Mahkemesi’nde dava açıldı.

Sen sürekli davalarla, anlaşmazlıklarla, çekişmelerle uğraşıyorsan ve işin buysa o işin kirli yanı sana da dokunuyor.

Karım beraat etti, ben beraat ettim, Baro kovuşturmasından aklandım. Beni şikâyet eden meslektaşıma da kızgınlığım geçti.

Karımla oturduk, birer duble rakı koyduk.

“Bırakayım mı işi?” dedi.

“Bırak vallahi,” dedim, “yapılmaz bu iş.”

“Haklısın,” dedi.

Her şeyde bir hayır vardır. Karım istifa etti. Kızımı büyüttü. İyi de etti. Borçlularla alacaklılarla uğraşacağına kızımla ilgilendi. Biraz sıkıntılı oldu ama karımla aldığımız en doğru kararlardan biriydi bu.

Alışmıştım avukatlık yapmaya. Neredeyse ayak bileklerime kadar uzanan kara cüppemin içinde adliyede koşturup duruyordum. Dava seçmiyordum. Para kazanabileceğim her türlü dava ve icra takibini alıyordum. Artık sorumluluklarım vardı. Öte yandan kafamın basmadığı davalardan da uzak durmaya çalışıyordum. Bir yıl kadar önce trafik kazasında ayağı sakatlanan bir adamın davasını üstlenmiştim. Pek de isteyerek almamıştım davayı. Hangi müvekkilin sizi üzeceğini, hangisinin üzmeyeceğini önceden bilebilmeniz mümkün değildir. Ancak deneyim kazanınca seçebilirsiniz davaları. Başlangıçta ne geliyorsa geri çevirmezsiniz. Yaşayarak öğrenilir avukatlık.

Kazada ayağı sakatlanan adam topallaya topallaya kapıdan içeri girdiğinde akşam olmak üzereydi. İşimi bitirmiş, gitmeye hazırlanıyordum. Yakalandım, diye düşündüm. İzin bile istemeden oturdu, bir sigara yaktı. Yüzünde her zamanki ısrarcı ifade vardı. Sigarasından birkaç nefes çektikten sonra söze girdi.

“Avukat bey, bizim iş ne oldu?”

Yorgundum. Anlatmaktan da, bu adamdan da bezmiştim. Kızmamalıyım. Kızmayayım da ne yapayım. Daha bir hafta önce anlattım durumu. Bugün yine geldi. Almasaydım keşke şu davayı. Birkaç kişi de araya girmişti almam için. “Yazık zavallı, bak ayağı da sakat kaldı, bakıver davasına.” Neresi zavallı bunun. Üstelik sekizde beş kusurlu.

“Halil Efendi, yeni anlattım. İki ay sonraya kaldı duruşmanız. Eğer dosya bilirkişiden dönerse ve rapora da itiraz olmazsa karara çıkabilir.”

Oysa Halil Efendi’nin bilirkişiden rapordan falan anladığı yoktu. Onun tek derdi vardı, tazminat.

“Eee, parayı ne zaman alacağız avukat bey?”

“Dur bakalım bitsin dava, kazanalım, ondan sonra.”

“Bir yıl oldu, ne zaman biter?”

Kazanacağından emin, bitmesini düşünüyor.

“Biter yakında,” dedim. “Yeter ki bir an evvel bilirkişiden dönsün dosya.”

Biraz daha konuştuk, sonra her zamanki gibi söylene söylene gitti.

Araba çarpmıştı Halil Efendi’ye. Ellili yaşlarda, hiç evlenmemiş, sinirli, zayıfça bir adamdı. Kazadan önce bir otelde temizlikçiydi. Yakınları tedavisini üstlenmiş, koltuk değnekleriyle de olsa ayağa kaldırmayı başarmışlardı. Kazadan sonra bana geldiler. Paraları olmadığı için bütün masrafları da üstlenerek davayı açtım. Maddi tazminat, tedavi masrafları ile çalışamadığı ve çalışamayacağı iş günlerinin ücretini kapsıyordu. Kazayı gören tanıkların dinlenmesi, dosyanın Adli Tıp’a gitmesi falan derken işin uzayacağı kesindi.

Dava bitene kadar Halil Efendi iki üç günde bir büroya uğramaya devam etti. Hep, “Ne oldu şu bizim dava,” diye söze başladı. Ben de hep her zamanki yanıtları verdim. Sabırla.

Sonunda bitti dava. Hâkim on dört bin civarında bir tazminat ödemeye hükmetti karşı tarafı. Kararın çıkmasının ertesi günü tıraşını olmuş, kravatını bağlamış, karşımdaydı Halil Efendi.

“Bitti davan,” dedim.

“Şimdi ne olacak?”

“Karar yazılacak, karşı tarafa tebliğ edilecek.”

“Ne kadar sürer?”

“Bir ay kadar.”

“Tamam,” dedi ve gitti.

Koltuk değneklerini bırakmıştı. Ayağı neredeyse tamamen iyileşmişti. Karar yazıldı. Ancak ortada bir sorun vardı. Kazayı yapan adam kararın yazılmasından sonra İstanbul’a kaçmıştı. Anlaşılan borcu ödemeye de niyeti yoktu. Anlattım Halil Efendi’ye.

“Şimdi ne olacak?” dedi.

O bana bakıyordu, ben ona bakıyordum.

“Haciz için savcılıktan adres araştırması isteyeceğim,” dedim.

Ümitsiz bir şekilde,

“Koca İstanbul’da nasıl bulsunlar onu,” dedi. Bir taraftan da gözü sürekli üzerimdeydi. “Buluruz,” dememi istiyordu. Demedim.

“Bulamazsak bu adamı ne yaparız?”

“Buluncaya kadar bekleriz.”

“Paraya ihtiyacım var benim avukat bey.”

Ne yapabilirim der gibi ellerimi yana açtım.

“Adamı bulunca ne yapacaksın?”

“Haciz yoluyla parayı alacağız.”

“Arabasını haczetsen.”

“Arabaya davanın başında tedbir koydurduk ama yalnızca trafik sicil kaydına. Arabayı fiilen haczetmek için önce bulmak gerek.”

“Ben onu bunu bilmem avukat bey, ben paramı isterim.”

Sanki ben çarpmıştım da ben verecektim parayı. Yine sinirlendiriyordu bu adam beni.

“Dava bitti, çok uğraştım, üstelik bütün masrafları da cebimden karşıladım, teşekkür bile etmedin daha.”

“Önce parayı al, sonra teşekkür edeyim. İyi avukatsan alırsın parayı.”

İşte böyle. Bu aşamaya gelmişti durum. Borçlu kaçıyordu. Halil Efendi’nin tek derdi vardı, para.

Yine bir sabah sinirli geldi büroya.

“Ben başka avukata götüreceğim davayı,” dedi.

“Sen bilirsin.”

Bir şey hissetmedim. Yorgunluğumu düşündüm, bir taraftan da kurtuldum diye sevindim.

Üç gün geçmemişti ki yine geldi.

“Ne oldu?”

“Sen bitireceksin bu işi.”

“Halil Efendi.”

“Bak avukat bey, sen bana on bin ver, tahsil edeceğin paranın tamamı senin olsun.”

“Olmaz”

“Sekiz bin ver.”

“Olmaz.”

“Beş bin.”

“Bak Halil Efendi para tahsil edilince tamamını alırsın, bana da yaptığım masrafları ve yüzde on vekâlet ücretimi ödersin.”

Halil Efendi hakarete varan ısrarını sürdürdü. Çevrede ne kadar kötü bir avukat olduğumu anlatıp duruyordu. Nihayet günün birinde borçlu bulundu, para tahsil edildi. Halil Efendi halinden memnun, beklediğinin üzerinde tazminatını cebine koydu ve gitti. Ben de yüzde onumu aldım.

Teşekkür etmedi. Kendini tazminat almaya haklı görüyordu. Kusurlu olması bile önemli değildi. Dava kazanılırsa nasıl olsa haklıyım, kaybedilirse avukat kaybetti mantığı.

Teşekkür etmemesine aldırmadım. Yorgunluk da önemli değil. Halil Efendi’nin dosyasını arşivime kaldırırken ona kızamadığımı fark ettim. Kızamıyordum bile. Avukatlık mı bu hale getirmişti beni. Hayır, meslekle ilgisi yok. Ona kızıp ben de onun gibi davranmaya başlasam, yalnızca kendimi düşünsem işte o zaman bir adım daha yaklaşırız.

Nereye mi?

Mahkemelerde dava ile davacı ve davalıların kaydedildiği esas defterleri tutulur. Bu, tutulan pek çok defterden biridir. Temyiz için temyiz defteri tutulur örneğin. Duruşma defteri vardır, muhabere defteri vardır. Bir sürü defter tutulur.

Arada bir Bodrum Asliye Hukuk Mahkemesi’nin esas defterlerini karıştırırım. Bodrum’da iki Asliye Hukuk olduğu yıllarda her Asliye Hukuk Mahkemesi’nin yıllık iki bin dosyası olurdu. İki mahkemenin dört bin dosyası. Bodrum için hiç de az değil bu.

Aile Mahkemelerinin kurulmadığı yıllarda boşanma davalarına Asliye Hukuk Mahkemeleri bakardı. Her bir Asliyede iki yüz olmak üzere yıllık ortalama dört yüz boşanma davası vardı. Davaların yüzde onu boşanma davasıydı yani. İki binli yılların başında ülke genelinde yılda ortalama yüz bin çiftin ayrıldığını biliyordum. Bazı kesimlerin boşanma davalarını küçümsediğini bilirim. Hiç de öyle değildir. En tanınmış avukat dahi boşanma davası alır. Her avukat mutlaka boşanma davasına bakar. Bizim büroda da Ayla ile ben yıllık ortalama yedi sekiz civarı boşanma davasına bakıyoruz.

İlginçtir boşanma davaları. İzlenecek usul aynı olmasına rağmen her seferinde sürpriz olaylar yaşanır. Çünkü boşanmak isteyen eşin ruh hali farklıdır. Normal bir insan normal bir eş gibi değerlendirirseniz, hata yapma olasılığınız yükselir. Sen avukatsın, sana ne boşanan kişinin ruh halinden demek davayı baştan kaybetmek demektir.

Boşanmacının kararı, davranışları akşamdan sabaha yüz seksen derece farklılık gösterebilir. En önemli davranışları senden saklarken, en önemsiz davranışları ve delilleri abarta abarta sana anlatabilir.

İlk boşanma davamla daha stajyerken karşılaştım. Haftanın bir günü adliyede avukat tutacak parası olmayanlara yardım için kurulmuş adli yardım bürosunda çalışma zorunluluğu vardı. Her stajyer orada çalışmak zorundaydı. Yardım isteyenlere dilekçe yazılırdı.

Bir gün ellili yaşlarda, konuşması giyinişi çok düzgün bir adam düştü bana. Boşanma dilekçesi yazdırmak istiyordu. Benim hayret ettiğimi anlamış olmalı ki şöyle dedi.

“Benim çok iyi bir avukatım var. Ona verecek param da var. Ama ona gidersem kesin beni ikna eder, vazgeçirir. Karım da evet demişken davayı kendim açacağım. Bu işi bitireceğiz.”

Adamın dilekçesini yazıp gönderdim. Ama bu davalarda tuhaf bir yan olduğu daha işin başında sezilir.

Aslında boşanmak istemeyip de boşanma davası açanlardan tutun da eşine ders vermeye çalışanlara kadar pek çok insanla karşılaşmak olasıdır.

Boşanmacı kırgındır, öfkelidir, mutsuzdur. Aslında mutsuz olup olmadığı tartışılabilir. Kim mutlu kim değil, pek belli olmaz. Küçük bir köyden bir adam geldi. Karısı açmış boşanma davasını.

“Sen istiyor musun?” dedim.

“İstemiyorum.”

Durdu düşündü.

“Karım da istemez.”

“Ee niye boşanıyorsunuz o zaman?”

“Aileler öyle istedi. Biz karımla birbirimizi çok severiz. O da benim gibi sessiz sakin biridir. Kavga bile etmeyiz. Köy yeri işte. Onun ailesiyle benimkisi geçinemedi.”

Duruşma sırasında dinlenen tanıklardan da anlaşıldı ki çiftin önemli bir sorunu yok. Ama iki taraf da evet dediği için, hâkim kabul etti davayı.

Boşanmak isteyenlere anlaşmalı boşanmayı öneririm. Bir protokol hazırlanır, eşler anlaşarak hâkim önüne çıkar. Çocuk varsa velayet sorunu çözülür, nafaka, tazminat üzerinde anlaşılır. Tek celsede biter. Taraflar temyizden feragat edip aynı gün nüfus müdürlüğünden yeni nüfus cüzdanlarını bile alabilir.

Anlaşarak boşanmak çekişmeli boşanmaya göre çok daha iyidir. Maskaralık olmaz. Taraflar birbirlerinin kusurlarını kanıtlamak için çabalamaz. Çabuk biter. Daha medenidir sanki. Biz de paramızı alırız.

Bir gün bir adam geldi büroya. Ellili yaşlarda. İkinci evliliği ve boşanmaya karar vermiş. İlk görüşte anlaşılıyor, sorunlu bir tip. Ayla’yla böylelerinin davasını almamaya kesin kararlıyız. Servet de teklif etse almayacağız. Bir yakınım gönderdiği için, daha doğrusu kıramayacağım bir yakınım gönderdiği için almaya karar veriyoruz.

“Karım çok hasta,” diyor.

Ayla hemen not almaya başlıyor.

“Ne hastası?”

“Ruh hastası,” diyor adam.

Sonra karısının nasıl bir ruh hastası olduğunu anlatmaya başlıyor. Anlattıkların yarısı bile doğruysa karısı gerçekten hasta. Ama bizim adamımız da pek normal sayılmaz. Kendisi de tedavi görüyor, ara sıra esrar kullanıyor ve yine ara sıra dengesizleşiyor.

“Çocuğumu ona bırakamam, velayeti bende kalsın,” diyor.

“Peki,” deyip işe koyuluyoruz. Davayı açıyoruz.

Müvekkil, karısının sık sık kendisini aldattığını düşünüyor ama bunu bir türlü kanıtlayamıyor. Tanık isimleri bildirip vazgeçiyor.

“Yok,” diyor. “Onu çıkarın tanık listesinden, o karımın lehine tanıklık eder.”

Sonunda karar verdiği üç kişi tanıklık ediyor. İlk ikisi çiftin kesinlikle çok iyi anlaştığını ve boşanmaları için bir neden olmadığını söylüyor. Bu nasıl tanıklık, anlamak mümkün değil. Ama adamlar yeminli. Eğer gerçek buysa. Üçüncü tanık biraz bir şeyler söylüyor. Aynı oturumda hâkim çocuğun velayetini tedbir olarak müvekkil babaya veriyor. Müvekkil ertesi gün büroya geliyor.

“Ben,” diyor, “boşanmak istemiyorum.”

Hoppala. Bu da nereden çıktı.

“Karım neden duruşmalara gelmiyor?”

“Bunu bilemeyiz. Mahkemece kendisine yapılmış geçerli bir tebligat var. Gelip gelmemesi kendi bileceği iş.”

“Ben boşanmak değil,