Leonora Carrington

Korku Evi - Yedinci At
Bütün Öyküleri

İngilizceden çeviren

Begüm Kovulmaz

Öykü

Leonora Carrington

(1917-2011) Sürrealist ressam ve yazar. İngiltere, Lancashire’da tekstil fabrikatörü varlıklı bir aileye doğdu. Babası İngiliz, annesi İrlandalıydı. Asi bir çocuk olduğu için gönderildiği Katolik manastır okullarından atıldı, evde özel eğitim gördü. On dört yaşında Floransa’ya yatılı okula gönderildi, orada resim çalışmalarına başladı. Londra’da Chelsea School of Arts (1935) ve Ozenfant Academy of Fine Arts’ta (1936-1938) resim eğitimi aldı. 1937’de Londra’da sürrealist ressam Max Ernst’le tanıştı ve beraber Paris’e kaçtılar. Paris’te sürrealist çevrelerle tanışıp sergilerinde yer aldı. 1937’de Londra’da başladığı otoportresini (Self-Portrait: Inn of the Dawn Horse) 1938’de Paris’te tamamladı. İlk kitabı Korku Evi (La Maison de la peur) 1938’de Ernst’in illüstrasyonlarıyla yayımlandı. “Cemiyete Takdim Edilen Kız” (“La Debutante”) öyküsüyle André Breton’un Kara Mizah Antolojisi’nde (1940) yer aldı. Ernst’le 1940’a kadar Fransa’nın güneyinde bir köyde yaşadı. 1940’ta Ernst Nazilerce tutuklandı, bunalıma giren Carrington İspanya’ya gitti. Sinir bozukluğu nedeniyle Madrid’de akıl hastanesine kapatıldı, ilaçlarla ve şok tedavileriyle geçen bu sarsıcı dönemi Down Below (1944) kitabında anlattı. 1941’de hastaneden çıktıktan sonra Lizbon’daki Meksika konsolosluğuna sığınan Carrington Paris’ten tanıdığı şair ve diplomat Renato Leduc’le formalite evliliği yaparak New York’a gitti. Nazilerin elinden kaçan Ernst ise Peggy Gugenheim’ın yardımıyla New York’a gidip orada onunla evlendi. Birbirinden habersiz olan Carrington ve Ernst Lizbon’da karşılaşmış, New York’a giden aynı gemiye binmişti. 1942’de New York’tan hayatının sonuna kadar kalacağı Meksika’ya taşındı. Meksika’da resim yapmaya ve yazmaya devam etti, sürrealist ressam Remedios Varo’yla ve fotoğrafçı Kati Horn’la yakın arkadaş oldu, simya ve ezoterizmle, kadın mitleri ve anaerkil sembolizmle ilgilendi. 1946’da fotoğrafçı Robert Capa’nın yakın arkadaşı ve meslektaşı Chiki Weisz’la evlendi, ondan iki çocuğu oldu. 1960’lar ve 1970’lerde kadın hareketlerine katıldı. 1976’da fantastik romanı The Hearing Trumpet’ı yayımladı (Sırdaş Trompet, çev. Emre Erbatur, Everest, 2020). 1990’larda Meksiko’da meydanlarda sergilenen bronz heykeller yaptı. 2011’de doksan dört yaşında öldüğünde son sürrealist olarak anılıyordu. Üç dilde, İngilizce, Fransızca, İspanyolca yazan Carrington’ın öyküleri toplu olarak ilk kez doğumunun yüzüncü yıldönümünde, 2017’de yayımlandı.

Begüm Kovulmaz

İÜ İngiliz Dili Edebiyatı mezunu. 2000 yılından beri editörlük ve çevirmenlik yapıyor. Rudyard Kipling, Susan Sontag, Salman Rushdie, Oliver Sacks, Colson Whitehead gibi yazarların eserlerini dilimize kazandırdı.

Künye

Notos Kitap 181

Edebiyat 065

Öykü

©Notos Kitap Yayınevi, 2019

©The Estate of Leonora Carrington, 2017

The Complete Stories of Leonora Carrington, 2017

Bu kitabın Türkçe yayın hakları Paul De Angelis Book Development aracılığıyla alınmıştır. Tüm hakları saklıdır.

Birinci Basım Ekim 2020

Birinci Sürüm Temmuz 2022

ISBN 978-605-7643-34-6

ISBN (e-kitap) 978-605-7643-37-7

Sertifika 52101

Editör

Oğuz Tecimen

Kapak Tasarımı

Gülşah Korkmazoğlu

(Leonora Carrington’ın resimlerinden kolaj)

Teknik Hazırlık

Tila Sadeki

İçindekiler

Leonora Carrington

Begüm Kovulmaz

Künye

İçindekiler

Önsöz • Kathryn Davis

Korku Evi

Cemiyete Takdim Edilen Kız

Oval Hanımefendi

Kraliyet Davetiyesi

Âşık Adam

Sam Carrington Amca

Korku Evi

Yedinci At

Tam Kıyıda İlerlemeye Başladıklarında

Uç Güvercin!

Üç Avcı

Mösyö Cyril de Guindre

Kız Kardeşler

Üzüntüden Kahrolmuş

Beyaz Tavşanlar

Bekleyiş

Yedinci At

Tarafsız Adam

Meksika Masalı

Et in Bellicus Lunarum Medicalis

Pazen Külotlarım

Mutlu Cesedin Hikâyesi

İlaç Şirketi Nasıl Kurulur

Benim Annem Bir İnek

Daha Önce Yayımlanmamış Öyküler

Kum Devesi

Bay Gregory’nin Sineği

Jemima ile Kurt

Öyküler Hakkında Not

Leonora Carrington, Paris, 1939

Fotoğraf Lee Miller

Önsöz
Kathryn Davis

“Her şey ben doğduktan sonra oldu.” Böyle demişti Leonora Carrington –yarı dev anası ve yumurta, yarı sırtlan ve at olan o “çok güzel, gözleri kör edecek kadar beyaz, dört bacağı iğne gibi incecik, uzun yelesi yüzüne su gibi akan” ihtişamlı varlık– aile geçmişiyle ilgili bir soruyu cevaplamayı reddederken. “Açıklamalar üzerinden düşünmüyorum” diye ayrıntılandırmıştı sözlerini. “Ben her şeydim, her şey benim içimdeydi; gözlerimin kendi ışıklarıyla parlayan mucizevi güneş sistemlerine dönüşmesine öyle sevinmiştim ki...”

Doğduğu dünyayı erkenden reddetti, hayatı boyunca da sürdürdü bunu. “Jemima ile Kurt” adlı öyküdeki –annesinin hediye ettiği oyuncak bebeği “Dünyanın çirkin insanlarla dolu olması yetmiyor mu, bir de onların kopyalarını yapmak şart mı?” diyerek reddeden– daima asi kız evlat gibi Leonora da uslu bir küçük kız olmayı reddederek kısa süre içinde iki yatılı Katolik okulundan atıldı. “İşbirliği yapmaya alerjim vardı,” diye açıklıyordu bunu, bu arada yerçekimine meydan okuyarak beyin gücüyle havalanmayı görev edinmişti. On yaşına kadar yaşadığı “zevksiz gotik” malikâne Crookhey Hall’un yankılı geniş koridorlarında havada süzüldüğünü hayal ediyorum; ayakları yerden birkaç santim yukarıda, bir odadan diğerine süzülürken Keltlere özgü siyah saçları küçük beyaz yüzünün çevresinde çılgınca uçuşuyor, birazdan karşısına ne çıkacağını veya hangi deliğe düşeceğini bilmiyor, oysa bu deliklerden biri en sonunda onu (Fransa’daki bir çiftlikten ve İspanya’daki bir sanatoryumdan sonra) Meksiko’daki inanması güç “Sfenks evi”ne getirecekti. Leonora hayatının son altmış yılını bu evde resim ve heykel yaparak, yazı yazarak, mutfağında sihirli iksirler hazırlayarak geçirecekti.

6 Nisan 1917’de İngiltere, Lancashire’da doğdu – ABD’nin aynı gün Almanya’ya savaş açması Leonora’nın hayatında önemli yer tutacak olayları da tetiklemişti. “Doğumumda hazır bulunan tek kişi,” demişti kuzenine bir keresinde, “sevgili, sadık, yaşlı tilki teriyerimiz Boozy’di .... Annem bile başka yerdeydi o sırada.” Leonora’nın tekstil fabrikatörü babası Imperial Chemicals’ın büyük hissedarlarındandı. Kızının resimlerinde Lord Şamdan olarak tezahür eden babası elit ve fallik suretiyle “şölenler, pazarlar, buluşmalar, oturumlar, tartışmalar, yönetim kurulu toplantıları, at yarışı buluşmaları ve meating denen et yeme toplantılarına” başkanlık ederdi. Leonora başından beri olağanüstü hikâyelere duyduğu açlığı gideren İrlandalı annesine ve İrlandalı dadısına düşkündü. O hikâyelerde beşikte başkasıyla değiştirilen bebek siyah bir köpeğe, ışıldayan bir demir parçasına, yün çuvalına dönüşür. Küçük bir kız yürüyerek aynanın diğer tarafına geçer. Periler ölülerin ruhlarını çalıp kelebeklere dönüştürür. Aynı zamanda somon balığı olan bir adam yakalanır, pişirilir ve İrlanda Kraliçesi’nin midesini boylar.

Leonora’nın öykülerinde bir şeyler hep başka şeyleri yer veya başka şeyler tarafından yenir ama “maydanoz ve soğanla doldurulup sıcak yağda kızartılacakları” konusunda önceden uyarılırlar; pişirme kaplarının içindeki “yeşil renkli, yemeğe benzeyen” şey aslında “yumuşak ve kaba tüylü bir küf tabakası”dır, çiğ et yiyen bir beyaz tavşan sürüsü sonunda yahni yapılır. Bu öykülerde hiçbir şey göründüğü gibi değildir, Leonora’nın kendi mutfağında da uyguladığı bir felsefedir bu. Bir ahçıdan çok simyacı gibi çalıştığı mutfakta mürekkepbalığı mürekkebiyle karıştırdığı tapyokayı havyar niyetine servis eder, nefret ettiği misafirinin uyurken kestiği saç tutamını sabah kahvaltısında omlete katar.

Rahibe okullarındaki başarısızlığından sonra Leonora kısa süre Floransa’da Miss Penrose Sanat Akademisi’ne devam etti, Paris’teki bir görgü okulundan atıldı, V. George’un sarayına takdim edildi, Ritz’de onun adına bir cemiyete takdim balosu düzenlendi ve sonunda Londra’da Amédée Ozenfant’dan sanat eğitimi aldı. Ondan öğrendiği klasik perspektif kurallarını resimlerinde sık sık beliren iç mekânlarda başarıyla uyguladı, Ozenfant onu Max Ernst’le de tanıştırdı. Ernst’in Bir Bülbülün Tehdit Ettiği İki Çocuk adlı tablosu hakkında şöyle demişti bir keresinde: “Bir şey size gerçekten dokunduğunda yakıcı bir his verir, içinizi yakar sanki.”

Leonora on dokuz, Max kırk altı yaşındaydı ve ikinci evliliğini yapmıştı; parmağıyla Leonora’nın masadan aşağı yuvarlanan bira şişesini parmağıyla durdurdu. Leonora her Sürrealistin sahip olmayı hayal ettiği femme enfant’dı; naif ruhu bilinçdışı âleme açılan bir kanal olabilecek çocuk kadın. Birlikte önce Paris’e kaçtılar, sonra güney Fransa’daki çiftlik evinde iki yıl boyunca resim yaparak, yazı yazarak, üzüm bağlarında çalışıp bol bol seks yaparak mutlu mesut iki yıl geçirdiler. 1940’ta Almanlar Maginot Hattı’nı geçince bu huzurlu pastoral hayat sona erdi. Tutuklanan Max “dejenere bir sanatçı” olduğu gerekçesiyle esir kampına gönderildi. Leonora aklını yitirdi. Sonunda kapatıldığı ve şok terapisi etkisi yapan Cardiazol adlı ilacın da dahil olduğu şiddetli tedavilere maruz bırakıldığı akıl hastanesinde geçen anlatısı Down Below’da kullandığı ifadeyle: Dünya “tıkanmıştı”.

Leonora’nın hayat hikâyesini, yazdığı öykülerden biriymiş gibi okumamak olanaksızdır, ikisinde de olayları aynı tekinsiz etki tepki süreçleri yönetir. Down Below’daki anlatıcı Bedlam’a getirmesine izin verilen eşyaları şöyle sıralar: “Yarı gri yarı siyah kapaklı bir kutu içinde Tabu pudrası; güneş tutulması, karmaşa, kibir, tabu, aşk anlamına gelen. Bilinmeze yapılan bir yolculuğu çağrıştıran kayık şeklindeki tırnak törpüm ve o yolculuğu koruyan tılsım: ‘El barco velero’ (Yelkenli Gemi) şarkısı. Bütün’ü kazanacak olan küçük aynam. Tangee marka rujum, manasını belli belirsiz anımsadığım...”

Sonunda onu kurtarmaya gelen İrlandalı dadısı oldu ve Leonora’yı bir denizaltıyla kaçırdı – denizaltı aslında bir savaş gemisi, dadı da Leonora’nın kuzeni olabilir, bu hikâyenin farklı versiyonları var. Her halükârda Leonora bu kez Güney Afrika’daki bir başka akıl hastanesine gönderilmemek için Lizbon’daki bir restoranın arka kapısından kaçtı. Boğa güreşinden nefret etmesine rağmen New York’a gidebilmek için emekli boğa güreşçisi Renato Leduc’le evlendi, sonra onunla Meksiko’ya taşındı, orada boşanıp dostça yollarını ayırdılar. Macar direniş fotoğrafçısı Chiki Weisz’la Meksiko’da tanışıp evlendi, iki oğulları oldu. Leonora Meksika’yı “köpekbalığı kaynayan tanıdık bir yüzme havuzu” diye nitelese de uzun ve olağanüstü üretken ömrünün kalanını orada geçirdi. İrlandalı ruhunu (ve İngiliz çayıyla Fransız iç çamaşırlarını) ona eşlik etsinler diye Meksika’ya götürdüğünü söyleyebiliriz bence.

Bilmediğimiz şeyleri (örneğin balina yağı) tasvirlerle tanıdık hale getiren yazarlar vardır – bir de sıradan şeyleri (mesela Dublin’de bir gün) yepyeni bir şeymiş gibi anlatan yazarlar. Olağanüstü anlatılar ikisini birden yapabilir; zıt görünen iki şeyi bir araya getirerek şaşırtıcı bir şey yaratırlar. Leonora “Cemiyete Takdim Edilen Kız”da kendisini andıran bir kızın sosyeteye tanıtma balosu korkusunu anlatır, sonunda kızın arkadaşı sırtlan onun yerine baloya gitmeye gönüllü olur. Tabii sırtlan “Dans etmeyi bilmem ama bol bol sohbet edebilirim” dediği zaman artık alışıldık toplumsal yükümlülüklerin geçerli olduğu bir dünyada değil, bir sırtlanın elbise giyip, patilerini gizlemek için eldiven takıp topuklu ayakkabılara alışmak için arka ayakları üstünde yürüyebildiği bir peri masalı dünyasında olduğunuzu anlarsınız. Gerçi peri masalında onun gerçek bir sırtlan olmadığını bilirsiniz ama Leonora Carrington’ın öykülerinde sırtlanlar hep gerçektir.

Nazik okur! Tantanacı okur, kırık kalpli okur, kurt gibi aç okur! Leonora Carrington’ın onca zaman önce reddettiği dünya ve onun amaçsız kurallarıyla zalimlikleri asla yok olmayacak. Ağza alınmaz şeyler gelecek başınıza ama bunlar yemek masasındaki sırtlanın ağır kokusunun her şeyi değiştirebildiğinin kanıtlandığı bir dünyada olacak.

Veya Leonora’nın öykülerinden birinin sonunda yazdığı üzere:

Bana inanmasanız da

güzeldir hikâyem

Onun şarkısını söyleyen yılan da

Söyledi kuyunun dibinden.

Leonora Carrington, Meksiko, 1956

Fotoğraf Kati Horna

Cemiyete Takdim Edilen Kız

Cemiyete takdim edileceğim dönemde sık sık hayvanat bahçesine giderdim. O kadar sık gidiyordum ki hayvanları benle aynı yaştaki kızlardan daha iyi tanıyordum. Bulunduğum dünyadan kaçmak için soluğu hayvanat bahçesinde alıyordum her gün. En iyi tanıdığım hayvan genç bir dişi sırtlandı. O da beni tanıyordu. Son derece zekiydi; ona Fransızca öğrettim, karşılığında o da bana kendi dilini. Böyle böyle uzun ve hoş saatler geçirdik.

Mayısın birinde annem benim için balo düzenleyecekti. Geceler boyu acı çektim; balolardan hep nefret etmiştim, özellikle de benim onuruma düzenlenenlerden.

1934’ün 1 Mayıs sabahı erkenden sırtlanı ziyaret ettim. “Ne boktan iş,” dedim ona, “akşam benim için düzenlenen baloya gitmek zorundayım.”

“Şanslısın,” dedi, “ben olsam memnuniyetle giderdim. Dans etmeyi bilmem ama oradan buradan laflayabilirdim.”

“Bol bol yiyecek de olacak,” dedim, “arabalar dolusu yiyecek taşıdılar eve.”

“Bir de şikâyet ediyorsun!” dedi sırtlan tiksintiyle. “Bana gelince, ben günde bir öğün yiyebiliyorum, üstelik yemek diye verdikleri çerçöpü bir görsen!”

Aklıma cüretkâr bir fikir geldi, az kalsın gülecektim. “Benim yerime gidebilirsin.”

“Birbirimize pek benzemiyoruz, yoksa memnuniyetle giderdim,” dedi sırtlan hüzünle.

“Bak,” dedim, “akşam insanlar pek iyi göremez. Biraz kılık değiştirsen kalabalıkta kimse durumu fark etmez bile. Hem beden ölçülerimiz aynı sayılır. Tek arkadaşım sensin, yalvarıyorum sana.”

Söylediklerimi düşündü. Teklifimi kabul etmek istediğini biliyordum. “Tamam o zaman,” dedi birden.

Günün erken saatleriydi, bakıcılar etrafta değildi. Hemen kafesi açtım, kendimizi sokakta bulduk. Bir taksi çevirdim; evdeki herkes hâlâ uyuyordu. Odama gidip o akşam giyeceğim elbiseyi dolaptan çıkardım. Eteği biraz uzun geldi, sırtlan topuklu ayakkabılarımla yürümekte zorluk çekiyordu. Benimkine benzemeyen kıllı ellerini gizlemek için ona eldiven giydirdim. Gün ışığı içeri dolunca odada dolaşmaya başladı, yürüyüşü biraz düzeldi. Kendimizi öyle kaptırmıştık ki annem bana günaydın demeye gelip kapıyı açtığında az kalsın sırtlan yatağın altına saklanmaya vakit bulamayacaktı. “Odada kötü bir koku var,” dedi annem camı açarken, “bugün yeni banyo tuzlarımla mis kokulu bir banyo yapmalısın.”

“Tamam,” dedim. Annem fazla kalmadı, koku onu rahatsız etmişti sanırım. “Kahvaltıya geç kalma,” dedi odadan çıkarken.

En büyük zorluk sırtlanın yüzünü gizlemekti. Saatler boyunca bu sorunu çözmeye çalıştık; her önerimi reddetti. Sonunda, “Buldum sanırım,” dedi, “hizmetçiniz var mı?”

“Evet,” dedim, şaşırmıştım.

“Tamam o zaman. Hizmetçiyi çağıracaksın, içeri girdiğinde onu yakalayıp yüzünü alacağız. Bu akşam kendi yüzüm yerine onunkini takacağım.”

“Olur şey değil,” dedim, “yüzünü kaybedince ölür herhalde; birisi cesedi bulur, sonra hapse atılırız.”

“Öyle açım ki yiyebilirim onu,” diye karşılık verdi sırtlan.

“Peki kemikleri ne olacak?”

“Onları da yerim,” dedi. “O zaman anlaştık mı?”

“Yüzünü almadan önce onu öldürmen şartıyla. Yoksa çok rahatsız edici olur.”

“Güzel, bana uyar.”

Hizmetçimiz Marie’yi çağırdım, gergindim. Danstan gerçekten nefret etmesem yapmazdım bunu. Marie odaya girince olacakları görmemek için duvara doğru döndüm. Kabul etmeliyim ki her şey çok çabuk olup bitti. Kısa bir çığlık, derken her şey tamamdı. Sırtlan onu yerken ben pencereden dışarı baktım. Birkaç dakika sonra şöyle dedi: “Artık yiyemiyorum, geriye iki ayağı kaldı ama küçük bir torba bulabilirsen onları da gün içinde yerim.”

“Dolapta zambak işlemeli bir kese bulacaksın. İçindeki mendilleri çıkarıp onu kullan,” dedim. Söylediğimi yaptı.

Sonunda dedi ki: “Dönüp bana baksana, ne kadar güzel oldum!” Sırtlan aynanın karşısına geçmiş, yüzünde Marie’nin yüzü, hayran hayran kendini seyrediyordu. Marie’nin yüzünün kenarlarını dikkatle yemiş, ihtiyaç duyduğu bölümü kendine ayırmıştı. “Kesinlikle çok iyi iş çıkardın,” dedim.

Akşama doğru, giyinip süslendikten sonra şöyle dedi: “Keyfim çok yerinde. Bu akşamın çok başarılı geçeceğine eminim.” Aşağıda çalmaya başlayan müzik bir süre devam ettikten sonra, “Hadi git artık,” dedim, “annemin yanına oturmamaya dikkat et, ben olmadığını hemen anlar. Ondan başka kimseyi tanımıyorum zaten. İyi şanslar.” Ayrılırken onu kucakladım ama kokusu çok keskindi.

Akşam olmuştu. Günün duygusal yorgunluğu üzerimde, bir kitap alıp açık pencerenin önüne oturdum. Jonathan Swift’in Gulliver’in Gezileri’ni okuduğumu hatırlıyorum. Yaklaşık bir saat sonra ilk talihsizlik işareti belirdi. Pencereden içeri giren bir yarasa tiz çığlıklar atmaya başladı. Yarasalardan çok korkarım, hemen koltuğun arkasına saklandım, dişlerim takırdıyordu. Dizlerimin üstüne çöktüğüm anda yarasanın kanat seslerini bastıran bir gürültü koptu kapımda. Annem içeri girdi, yüzü öfkeden bembeyazdı. “Masaya oturmaya hazırlanıyorduk ki,” dedi, “senin yerine geçen şey ayağa fırlayıp haykırdı: ‘Kokum biraz keskin demek? Yani, ben pasta yemem.’ Bunları söyledikten sonra yüzünü çıkardı ve yemeye başladı. Sonra bir sıçrayışta pencereden dışarı atlayıp gözden kayboldu.”

(1937-1938)

Oval Hanımefendi

Upuzun boylu, incecik bir hanımefendi duruyordu camda. Pencere yüksek ve dardı, hanımefendi üzgün ve solgun yüzlü. Hareketsiz duruyordu, pencerede kımıldayan tek şey hanımefendinin saçındaki tavus kuşu tüyüydü. Bakışlarım titreyen tüye kayıp duruyordu; hiçbir şeyin kımıldamadığı pencerede tüy öyle huzursuz görünüyordu ki!

Pencerenin önünden yedinci geçişimdi. Üzgün hanımefendi yerinden kımıldamamıştı; soğuk bir akşamüstü olmasına rağmen sokakta durdum. Odadaki mobilya da penceredeki hanımefendi gibi uzun ve inceydi belki de. Kedi de, tabii bir kedi varsa, onların zarif ölçüleriyle uyumlu olmalıydı. Bunları bilmek istiyordum, meraktan çatlayacaktım, eve girmek için karşı konulmaz bir arzuya kapıldım, merakımı gidermeliydim.

Ne yaptığımı anlamadan kendimi evin giriş holünde bulmuştum bile. Kapı arkamdan sessizce kapandı, hayatımda ilk kez kendimi bir malikânede buldum. Başım dönmüştü. Öncelikle içeriye öyle seçkin bir sessizlik hâkimdi ki nefes almaya bile cesaret edemiyordum. Mobilyalar ve biblolar olağanüstü zarifti. Sandalyeler sıradan sandalyelerin iki katı yüksekliğinde ve çok daha dardı. Bu aristokratların kullandığı tabaklar bile sıradan insanların kullandığı tabaklar gibi yuvarlak değil ovaldi. Üzgün hanımefendinin penceresinde dikildiği oturma odasında bir şömine, çay fincanları ve keklerle donatılmış bir de masa vardı. Ateşin yanına konmuş bir çaydanlık servis edilmeyi bekliyordu sessizce.

Arkadan bakınca daha da uzun görünüyordu hanımefendi. Boyu en az üç metreydi. Acaba onunla nasıl konuşmak gerekirdi? Havadan sudan söz açmak en kötüsü değil miydi? Sıkıcı olurdu öylesi. Şiirden mi söz etmeliydi? Ama ne tür şiirden?

“Madam, şiir sever misiniz?”

“Hayır, şiirden nefret ederim,” dedi sıkıntıdan boğuklaşmış sesiyle, dönüp bana bakmadan.

“Bir fincan çay için, iyi gelir.”

“İçmem de yemem de. Babamı, o piçi protesto ediyorum.”

On beş dakika sessiz kaldıktan sonra dönüp bana baktığında gençliği beni şaşırttı. Belki on altı yaşındaydı.

“Yaşınıza göre boyunuz çok uzun küçükhanım. On altı yaşındayken boyum sizinkinin yarısı yoktu.”

“Umurumda değil. Neyse, bana biraz çay getir ama kimseye söyleme sakın. Belki şu keklerden de bir dilim yerim ama ne olursa olsun kimseye söylemeyeceksin, unutma.”

İnanılmaz bir iştahla yiyordu. Yirminci keke geldiğinde şöyle dedi: “Açlıktan ölsem bile babam asla kazanamayacak. Cenaze alayını şimdiden görebiliyorum, arabayı tüyleri ışıldayan siyah ve iri dört at çekecek. Ağır ağır yürüyecekler, küçük tabutum kırmızı güller arasında bembeyaz görünecek. İnsanlar hüngür hüngür ağlayacak...”

Ağlamaya başladı.

“Küçük Lucretia’nın güzel cesedine bakın, diyecekler. Öyle ya, öldüğünde kimsenin elinden pek bir şey gelmez. Sırf babamı sinir etmek için açlıktan ölmek istiyorum. Tam bir domuz o.”

Bunları söyleyip yavaşça odadan çıktı. Ben de peşinden gittim.

Üçüncü kata çıkıp kocaman bir çocuk odasına girdik, içeride yüzlerce eski, kırık dökük oyuncak vardı. Lucretia bir tahta atın yanına gitti. Olağanüstü yaşlı at –en az yüz yaşında olmalıydı– dörtnala koşarken donup kalmıştı.

“Tatar benim en sevdiğimdir,” dedi tahta atın burnunu okşarken. “Babamdan nefret eder.”

Tatar kızakları üzerinde zarifçe sallandı, kendi başına nasıl hareket edebildiğini merak ettim. Lucretia düşünceli bir tavırla tahta atına bakıp ellerini kavuşturdu.

“Bu şekilde çok uzun yolları aşabiliyor,” dedi. “Döndüğünde bana ilginç şeyler anlatır hep.”

Dışarı bakınca kar yağdığını gördüm. Hava çok soğuktu ama Lucretia bunu fark etmedi bile. Pencereden gelen hafif bir ses çekti dikkatini.

“Matilda bu,” dedi. “Pencereyi açık bırakmalıydım. İçerisi boğucu zaten.” Bunu dedikten sonra pencere camlarını kırdı ve içeriye karla birlikte giren saksağan uçarak odada üç tur attı.

“Matilda böyle konuşur. On yıl önce dilini ikiye ayırdım. Çok güzel bir yaratıktır.”

Matilda cadıyı andıran tiz sesiyle “Güzel yarrratık,” diye çığlığı bastı. “Güzeeel yarrratık.”

Gidip Tatar’ın başına kondu Matilda. At hâlâ zarifçe dörtnala koşuyordu. Karlar her yanını kaplamıştı.

“Bizimle oynamaya mı geldin?” diye sordu Lucretia. “Sevindim çünkü burada çok canım sıkılıyor. Hadi hepimiz atmış gibi yapalım. Ben kendimi bir ata dönüştüreyim, biraz karla daha inandırıcı olur. Sen de at ol Matilda.”

“At, at, at,” diye haykıran Matilda Tatar’ın başında çılgınca dans etmeye başladı. Lucretia kendini şimdiden derinleşen karların üstüne attı, bir yandan karlarda yuvarlanıyor, bir yandan “Hepimiz atız!” diye haykırıyordu.

Karların arasından çıktığında gördüklerim olağanüstüydü. Karşımdakinin Lucretia olduğunu bilmesem onun bir at olduğuna yemin edebilirdim. Çok güzeldi, gözleri kör edecek kadar beyaz, dört bacağı iğne gibi incecikti, uzun yelesi yüzüne su gibi akıyordu. Neşeyle güldü, karlarda çılgınca dans etmeye başladı.

“Koş Tatar, istersen dörtnala koş ama bil ki senden hızlıyım.”

Tatar hızını korudu ama gözleri parladı. Karlarla kaplı olduğundan tek görünen yeri gözleriydi. Matilda gaklıyor, başını duvarlara çarpıyordu. Bana gelince, soğuktan donup ölmemek için bir tür polka dansı yapmaya başladım.

Birden kapının açık olduğunu fark ettim, eşikte yaşlı bir kadın duruyordu. Belki de uzun süredir orada dikiliyordu da ben fark etmemiştim. Lucretia’yı hain bakışlarla süzüyordu.

“Derhal dur bakayım,” dedi öfkeden titreyerek. “Ne oluyor burada? Ne oluyor genç hanımlar? Lucretia, babanın bu saçma oyunu kesinlikle yasakladığını biliyorsun. Artık çocuk değilsin.”

Lucretia dansa devam etti, dört bacağını yaşlı kadına doğru tehlikeli bir şekilde savurdu, tiz kahkahası kulak çınlatıyordu.

“Dur dedim Lucretia!”

Lucretia’nın sesi iyice tizleşti, keskinleşti. Gülmekten iki büklüm olmuştu.

“Peki o zaman,” dedi yaşlı kadın. “Bana itaat etmiyorsun demek küçük hanım? Pekâlâ, pişman olacaksın. Seni babana götüreceğim.”

Ellerinden birini arkasına gizlemişti ama onun yaşında biri için olağanüstü bir hızla Lucretia’nın sırtına atlayıp dişlerinin arasına zorla bir gem yerleştirdi. Lucretia havaya sıçradı, öfkeyle kişnedi ama yaşlı kadın onu bırakmadı. Hepimizi tek tek yakaladı, beni saçlarımdan, Matilda’yı başından tuttu ve dördümüz coşkulu bir dansa başladık. Koridorda Lucretia her yana çifteler yağdırdı, resim çerçevelerini, sandalyeleri ve porselenleri parçaladı. Yaşlı kadınsa kayaya yapışan bir deniz kabuklusu gibi tutundu onun sırtına. Her yanım sıyrılmış, morarmıştı. Matilda’nın öldüğünü düşündüm çünkü kadının elinde eski bir bez parçası gibi hüzünle pır pır ediyordu.

Tam bir gürültü cümbüşüyle yemek odasına girdik. Uzun masanın başında yaşlı bir bey oturuyordu; her şeyden çok geometrik bir figürü andırıyor, yemeğini yiyordu. Odaya girer girmez herkesin sesi kesildi. Lucretia şiş gözleriyle babasına bakıyordu.

“Yine eski numaralarına başladın demek,” dedi babası bir fındığı kırarken. “Matmazel de la Rochefroide seni buraya getirmekle iyi yaptı. Atçılık oyununu sana tam üç yıl üç gün önce yasaklamıştım. Seni yedinci kez cezalandırmak zorunda kalıyorum ve ailemiz için yedinin nihai rakam olduğunu biliyorsundur kuşkusuz. Korkarım sevgili Lucretia, bu kez seni epey sert cezalandırmam gerekecek.”

At kılığına giren kız kımıldamadı ama burun delikleri titredi.

“Bunu senin iyiliğin için yapacağım canım,” dedi babası müşfik bir tavırla. “Tatar’la oynayamayacak kadar büyüdün artık. Tatar çocuklara göre. Onu kendi ellerimle, küle dönüşene dek yakacağım.”

Lucretia acı bir çığlık atıp dizleri üstüne çöktü.

“Hayır baba, bunu yapma.”

Yaşlı adam sevimli bir ifadeyle gülümsedi, bir fındığı daha çatırdatarak kırdı.

“Bu yedi etti tatlım.”

Lucretia’nın kocaman at gözlerinden akan yaşlar kardan yanaklarında iki oluk açtı. Öyle göz alıcı bir beyazlığa büründü ki yıldız gibi parlamaya başladı.

“Merhamet et baba, merhamet et. Tatar’ı yakma.”

Tiz sesi giderek inceldi, çok geçmeden bir su birikintisinin üzerinde diz çöküyordu. Eriyip yok olacağından korkuyordum.

“Matmazel de la Rochefroide, Bayan Lucretia’yı dışarı çıkarın,” dedi babası. Bunun üzerine yaşlı kadın incecik kalan, tir tir titreyen zavallıcığı alıp odadan dışarı çıkardı.

Adam odada olduğumu fark etmemişti sanırım. Kapının arkasına saklandım, yaşlı adamın merdivenlerden çocuk odasına çıktığını duydum. Bir süre sonra kulaklarımı parmaklarımla tıkadım çünkü yukarıdan sanki bir hayvana vahşice işkence yapılıyormuş gibi korkunç bir kişneme sesi geliyordu.

(1937-1938)

Kraliyet Davetiyesi

Ülkemin hükümdarlarından bir kraliyet davetiyesi almıştım.

Davetiyenin üzerindeki kabartmalı, yaldızlı harfler dantelle çevrelenmişti. Zarfta güller ve kırlangıçlar da vardı.

Arabamı almaya gittim ama akıl mantıktan nasibini almamış şoförüm onu az önce toprağa gömmüştü.

“Mantar yetiştirmek için yaptım,” dedi bana. “Mantar yetiştirmenin en iyi yoludur bu.”

“Brady,” dedim ona, “tam bir salaksın. Arabamı mahvettin.”

Arabam gerçekten kullanılmaz halde olduğundan at ve at arabası kiralamak zorunda kaldım.

Saraya ulaştığımda, sırmalı, kırmızı üniformalı bir uşak ifadesiz sesiyle “Kraliçe dün aklını yitirdi,” dedi. “Şu anda banyosunda.”

“Ne korkunç,” diye haykırdım. “Nasıl oldu bu?”

“Sıcaktan oldu.”

“Yine de görebilir miyim onu,” diye sordum. Boşu boşuna uzun bir yolculuk yapmış olmak istemiyordum.

“Evet,” diye karşılık verdi uşak. “Yine de görebilirsiniz onu.”

Sahte mermerle güzelce döşenmiş koridorlardan, Yunan duvar kabartmalarıyla süslenmiş odalardan geçtik, tavanlar Medici tarzı işlemelerle kaplıydı ve her yanda balmumundan yapılmış meyveler vardı.

İçeri girdiğimde kraliçe banyo küvetindeydi, küvetin su değil keçi sütüyle dolu olduğunu fark ettim.

“İçeri gel,” dedi. “Yalnızca canlı sünger kullanırım ben, görüyorsun ya. Daha sağlıklı böylesi.”

Süngerler küvetin içinde bir o yana bir bu yana yüzüyordu, onları yakalamakta zorluk çekiyordu. Elinde uzun saplı bir maşayla çıkagelen bir uşak bazen ona bu konuda yardım ediyordu.

“Banyom yakında biter,” dedi kraliçe. “Sana bir teklifim var. Bugün benim yerime hükümetle görüşmeni istiyorum çünkü çok yorgunum. Hepsi aptal olduğundan fazla zorlanmayacaksın.”

“Peki,” dedim.

Hükümetin toplantı salonu sarayın diğer ucundaydı. Bakanlar uzun ve parlak bir masanın çevresine dizilmiş oturuyordu.

Kraliçenin temsilcisi olarak en baştaki sandalyeye oturdum. Başbakan ayağa kalkıp elindeki tokmakla masaya vurunca masa ortadan ikiye yarıldı. Hizmetkârlar başka bir masayı taşıyarak içeri girdi. Başbakan ilk tokmağı atıp lastikten yapılma başka bir tokmak aldı eline. Masaya yeniden vurup konuşmaya başladı. “Kraliçe’nin temsilcisi olan sayın madam, sayın bakanlar, dostlar. Sevgili hükümdarımız dün aklını yitirdi, bu yüzden yenisine ihtiyacımız var. Fakat önce şu bizim kraliçeyi suikastla katletmemiz gerekiyor.”

Bakanlar bir süre kendi aralarında mırıldandı. Sonunda en yaşlı bakan ayağa kalkıp meclise seslendi. “Durum böyle olduğuna göre derhal bir plan yapmamız gerekiyor. Yalnızca plan yapmakla kalmamalı, bir karar da almalıyız. Suikastçının kim olacağını belirlemeliyiz.”

Eller hemen havaya kalktı. Majestelerinin vekili olduğumdan ne yapmam gerektiğine karar veremiyordum.

Başbakan şaşkın bir ifadeyle toplantıya katılanları süzdü.

“Hepimiz birden yapamayız suikastı,” dedi. “Ama çok iyi bir fikir bu. Hep birlikte dama oynayacağız, kazanan kraliçeyi öldürme şansına kavuşacak.” Bana dönüp sordu: “Siz de oynar mısınız hanımefendi?”

Utançtan yüzüm kızarmıştı. Kraliçeyi öldürmek gibi bir arzum yoktu ve bunun ciddi sonuçları olabileceğini görüyordum. Üstelik dama oynamayı hiç beceremezdim. Bu yüzden tehlikede olmadığımı düşünüp oyuna katılmaya karar verdim.

“Oynarım,” dedim.

“Peki, durum anlaşıldı,” dedi Başbakan. “Kazanan şöyle yapacak: Kraliçeyi Kraliyet Hayvanat Bahçesi’nde yürüyüşe çıkaracak. Aslanlara ulaşınca (soldan ikinci kafes) onu kafesten içeri itecek. Bakıcıya aslanları yarına kadar aç bırakmasını tembihleyeceğim.”

Kraliçe beni çalışma odasına çağırdı. Halıya dokunmuş çiçekleri sulamakla meşguldü.

“Eee, iyi gitti mi,” diye sordu.

“Evet çok iyi gitti,” dedim, aklım karışmıştı.

“Biraz çorba içmek ister misin?”

“Çok naziksiniz,” dedim.

“Yapay biftek çayı, kendim yapıyorum,” dedi kraliçe. “İçinde patatesten başka şey yok.”

Biz et suyunu içerken bir orkestra popüler ve klasik ezgiler çalıyordu. Kraliçe müziği deli gibi seviyordu.

Yemekten sonra dinlenmek için odasına çekildi. Ben de gidip terastaki dama şampiyonasına katıldım. Endişeliydim ama babamın sportmenlik anlayışını miras almıştım. Orada olacağıma söz vermiştim ve olmak zorundaydım.

Dev teras etkileyici görünüyordu. Bakanlar bahçenin ön tarafına, alacakaranlıktaki servi ağaçlarının gölgesine toplanmıştı. Yirmi tane küçük masa vardı. Her birinin iki yanına narin bacaklı, incecik iki sandalye yerleştirilmişti. Geldiğimi gören Başbakan, “Yerlerinize geçin,” diye haykırınca herkes masaların başına koştu ve hırsla dama oynamaya koyuldu.

Tüm gece hiç durmadan oynadık. Oyunu bölen tek ses arada bir bakanların birinden yükselen öfke çığlıklarıydı. Şafağa doğru aniden bir trompet çaldı ve turnuva bitti. Nereden geldiğini bilmediğim bir ses yükseldi: “O kazandı. Oyuncular arasında hile yapmayan yalnızca oydu.”

Dehşet içinde kalakalmıştım.

“Kim? Ben mi?” dedim.

“Evet, sen,” diye karşılık verdi ses. Konuşanın en uzun boylu servi olduğunu fark ettim.

Kaçmam gerek diye düşünüp bulvar yönünde koşmaya başladım. Ama servi ağacı köklerini çekip yer üstüne çıkardı, her yana toprak saçarak beni takip etmeye başladı. Benden çok daha büyük diye düşündüm ve durdum. Servi de durdu. Dalları korkunç biçimde sallanıyordu, uzun zamandır koşmamıştı sanırım.

“Kabul ediyorum,” dedim. Bunun üzerine servi yavaşça topraktaki deliğine döndü.

Kraliçeyi bulduğumda kocaman yatağında yatıyordu.

“Benimle hayvanat bahçesinde yürüyüşe gelmenizi istiyorum,” dedim huzursuzca.

“Ama vakit henüz çok erken,” dedi. “Saat beş bile değil. Ondan önce asla kalkmam yatağımdan.”

“Dışarıda hava çok güzel,” diye ekledim.

“Ah, peki, madem ısrar ediyorsunuz.”

Sessiz bahçeye indik. Şafakta hiçbir şey nefes almaz, sessizlik hüküm sürer. Her şey donakalmış gibidir, yalnız ışık hareket eder. Keyfim yerine gelsin diye bir süre şarkı söyledim. Kemiklerime kadar üşüyordum. Bu sırada kraliçe atlarına reçel yedirdiğini anlatıyordu.

“Saldırganlaşmalarını engelliyor,” dedi.

Aslanlara reçel vermeliydi o zaman diye düşündüm.

Hayvanat bahçesine iki yanına meyve ağaçları dikilmiş uzun bir bulvardan gidiliyordu. Bazen ağır bir meyve pat diye yere düşüyordu.

“Biraz kendine güvenle nezle kolayca tedavi edilir,” dedi kraliçe. “Şahsen ben her zaman zeytinyağında marine edilmiş biftek lokması kullanırım. Onları burnuma sokarım. Ertesi gün nezleden eser kalmaz. Veya aynı yöntemle hazırlanmış, ciğer suyunda, tercihen dana ciğeri suyunda soğuk erişte. İnsanın başındaki ağırlığı mucize gibi dağıtıverir bu yöntem.”

Bir daha nezle olmayacak diye düşündüm.

“Fakat bronşit daha karmaşık. Ellerimle ördüğüm yelek sayesinde zavallı kocamı son bronşit atağından kurtarıyordum az kalsın. Fakat tam olarak başarılı olamadım.”

Hayvanat bahçesine giderek yaklaşıyorduk. Sabah uykusunda kıpırdanan hayvanları işitiyordum. Geri dönmek isterdim ama serviden, kıllı siyah dallarıyla yapabileceklerinden korkuyordum. Aslanın kokusu burnuma doldukça cesaretimi toplamak için şarkımı daha yüksek sesle söylemeye başladım.

(1937-1938)

Âşık Adam

Bir akşam dar bir sokaktan geçerken bir kavun çaldım. Meyve tezgâhının arkasında pusuda bekleyen manav beni hemen kolumdan yakaladı.

“Hanımefendi, kırk yıldır böyle bir fırsatı bekliyordum. Kırk yıl boyunca birisinin meyve aşıracağı umuduyla şu portakal yığınının arkasında gizlendim durdum. Nedeni de şu: Konuşmak, hikâyemi anlatmak istiyorum. Dinlemezseniz sizi polise teslim ederim.”

“Dinliyorum,” dedim.

Beni kolumdan tutup meyvelerle sebzelerin arasından dükkânının derinliklerine sürükledi. Arka taraftaki kapıdan girdiğimiz odada bir yatak, üzerinde kımıltısız yatan bir kadın vardı, herhalde ölüydü. Uzun zamandır oradaymış gibi geldi bana çünkü yatağı otlar bürümüştü.

“Onu her gün sularım,” dedi manav düşünceli bir tavırla. “Ölü mü diri mi, kırk yıldır anlayamadım. Onca zaman ne kımıldadı ne konuştu ne yemek yedi. Fakat tuhaftır, hâlâ sıcak. İnanmıyorsanız buyrun bakın.”

Bunu dedikten sonra yatak örtüsünü ucundan kaldırdı, çok sayıda yumurta ve yumurtadan yeni çıkmış civciv gördüm.

“Görüyorsunuz ya,” dedi. “Yumurtalarımı burada kuluçkaya yatırıyorum. Taze yumurta da satarım ben.”

Yatağın iki ucuna karşılıklı oturduk, hikâyesini anlatmaya başladı manav.

“Onu öyle çok seviyorum ki, inanın bana, hep sevdim de. Öyle tatlıydı ki. Küçücük, zarif, bembeyaz ayakları vardı. Görmek ister misiniz?”

“Hayır,” diye karşılık verdim.

“Neyse,” diye devam etti, derin derin iç geçirdikten sonra, “öyle güzeldi ki! Ben sarışındım. Onunsa simsiyah, şahane saçları vardı. İkimizin de saçları ağardı şimdi. Babası olağanüstü bir adamdı. Kocaman bir kır evi vardı. Kuzu pirzola koleksiyonu yapardı. Tanışmamız şöyle oldu. Küçük ve özel bir yeteneğim var benim. Eti bakışlarımla kurutabiliyorum. Bay Bastırayak (adı buydu) beni duymuş. Evine çağırıp pirzolalarını kurutmamı istedi, böylece çürümeyeceklerdi. Agnes onun kızıydı. Birbirimize hemen âşık olduk.

“Seine’de sandal gezintisine çıktık. Ben kürek çekiyordum. Agnes şöyle dedi: ‘Seni öyle seviyorum ki yalnızca senin için yaşıyorum.’ Ben de aynı sözlerle karşılık verdim ona. Bugüne kadar böyle sıcak kalmasını sağlayan şeyin de sevgim olduğuna inanıyorum. Öldüğüne kuşku yok ama sıcaklığını koruyor.

“Gelecek yıl,” diye devam etti hülyalı bakışlarla, “gelecek yıl biraz patates ekeceğim. Burada güzelce serpilmezlerse şaşarım doğrusu...

Akşam olmuştu. Düğün gecemizi nerede geçireceğimizi bilmiyordum. Agnes solgundu, yorgunluktan beti benzi atmıştı. Sonunda, Paris’i geride bıraktığımızda nehir kıyısında bir kafe gördüm. Sandalı bağladım, karanlık ve tekinsiz terasa çıktık. Çevremizde sinsi sinsi dolaşan iki kurt ve bir tilkiden başka kimse yoktu...

Kapıyı çaldım çalmasına ama korkunç bir sessizlik içinde kapalı kaldı.

‘Agnes yorgun. Agnes çok yorgun,’ diye haykırdım tüm gücümle.

Sonunda bir kocakarı pencereden sarkarak dedi ki, ‘Benim bir şeyden haberim yok. Burada ev sahibi tilkidir. Bırak da uyuyayım. Asabımı bozuyorsun.’

Agnes ağlamaya başlamıştı. Tilkiyle konuşmaktan başka çarem yoktu. ‘Yatağınız var mı?’ diye sordum ona kim bilir kaç kez. Karşılık vermedi. Konuşamıyordu. Sonra kocakarının başı –eskisinden de yaşlı halde– bir ipin ucunda yavaşça pencereden sarkarak aşağı indi.

‘Kurtlarla konuş. Sorumlu ben değilim. Bırak da uyuyayım lütfen.’

Kocakarının deli olduğunu anladım, uğraşmanın anlamı yoktu. Agnes hâlâ ağlıyordu. Evin çevresinde birkaç kez dolaştım, sonunda bir pencereyi açmayı başardım ve içeri girdik. Yüksek tavanlı bir mutfakta bulduk kendimizi, içeride ateşten nar gibi kızarmış kocaman bir soba yanıyordu. Ocakta sebzeler kendilerini pişiriyor, kaynayan suda zıplıyorlardı; bu oyundan büyük keyif alıyorlardı. Karnımızı güzelce doyurduk, uyumak üzere yere uzandık. Agnes’i kollarıma aldım. Gözümüzü bile kırpmadık. O korkunç mutfakta türlü türlü şey vardı. Deliklerinin eşiğinde oturan fareler tiz, nahoş, keskin sesleriyle şarkılar söylüyordu. Kötü kokular birbiri ardına yayılıp dağılıyor, içeride tuhaf cereyanlar dolaşıyordu. Zavallı Agnes’ciğimin sonunu getiren de o cereyanlardı bence. O günden sonra bir daha kendine gelemedi, giderek daha az konuşur oldu...”

O anda manavın gözlerinden yaşlar boşandı, etrafını bile göremeyecek hale geldi, ben de fırsat bu fırsat kavunu alıp kaçabildim.

(1937-1938)

Sam Carrington Amca

Sam Carrington Amca dolunayı gördüğünde kendini tutamayıp gülmeye başlardı. Günbatımı da Edgeworth Teyze’yi aynı biçimde etkilerdi. Bu ikisi, ele güne karşı itibarını koruması gereken zavallı anneciğime çok sıkıntı çektirirdi.

Sekiz yaşındayken ailenin en ciddi ferdi sayılıyordum. Annem içini bana dökerdi. Hiçbir yere davet edilmemesinin büyük bir ayıp olduğunu söyler, sokakta karşılaştıklarında Leydi Cholmendley-Bottom’ın başını çevirdiğini anlatırdı. Öyle üzülürdüm ki.

Sam Carrington Amca ile Edgeworth Teyze evde yaşardı. Birinci katta oturuyorlardı. Dolayısıyla üzücü halimizi gizlemek olanaksızdı. Günlerce ailemi bu utançtan kurtarmak için ne yapabileceğimi düşündüm. Sonunda gerilime ve annemin gözyaşlarına dayanamadım, ikisi de beni çok üzüyordu. Çözümü kendi başıma bulmaya karar verdim.

Bir akşam, güneş parlak kırmızıya dönüp de Edgeworth Teyze her zamankinden taşkın bir tavırla kıkırdamaya başladığında yanıma bir kavanoz reçel ve bir olta iğnesi alıp yola koyuldum. Bir yandan da, “Maud bahçeye gelsene / Bu gecelik uçtu kara yarasa,” diye şarkı söyleyerek yarasaları korkutup kaçırmaya çalışıyordum. Babamın kiliseye gitmediği zamanlarda söylediği şarkıydı bu, gittiği zamanlardaysa “Yedi Dolar Altı Sente Aldım”ı söylerdi. Söylerken iki şarkıya da aynı şekilde kaptırırdı kendini.

Peki o halde, diye düşündüm, yolculuk başladı. Gece bir çözüm getirecektir kuşkusuz. Gideceğim yere ulaşana dek ağaçları saymayı sürdürürsem yolumu kaybetmem. Dönerken yine ağaçları sayarak yolumu bulurum.

Fakat sadece ona kadar saymayı bildiğimi unutmuştum, hatta ona kadar sayarken bile hata yapıyordum. Kaç kez ona kadar saydığımı çok geçmeden unuttum ve yolumu kaybettim. Ağaçlar her yerdeydi. Ormandayım diye düşündüm. Haklıydım.

Ağaçların dalları arasında parlayan dolunay sayesinde çevremi görebiliyordum, tedirgin edici bir ses duydum, birkaç metre ileride sesin nereden geldiğini anladım. İki lahana korkunç bir kavgaya tutuşmuştu. Birbirlerinin yapraklarını öyle zalimce koparıyorlardı ki çok geçmeden lahanalardan geriye yolunmuş yapraklardan başka bir şey kalmadı.

Boşver, dedim kendi kendime, kâbus işte. Ama sonra o gece yatağa girmediğimi hatırladım, kâbus görüyor olamazdım. Ne feci.

Cesetlerden ayrılıp yoluma devam ettim. Yürürken bir ahbabımla karşılaştım. Yıllar sonra hayatımda önemli bir rol üstlenecek attı bu.

“Merhabalar,” dedi. “Bir şey mi arıyorsun?” Gece geç saatte çıktığım seferin nedenini anlattım ona.

“Toplumsal açıdan çok karmaşık bir sorun olduğunu görebiliyorum bunun,” dedi. “Yakınlarda bu tür meselelerle ilgilenen iki hanım yaşıyor. Amaçları, aile kaynaklı utancın kökünü kurutmak. Bu konuda uzmanlar. İstersen seni onlara götürürüm.”

Bayan Cunningham-Jones’lar yabani bitkiler ve eski moda iç çamaşırlarla çevrili, dikkat çekmeyen bir evde oturuyordu. Eve ulaştığımızda bahçede dama oynuyorlardı. At, başını 1890 model uzun donunun paçalarına kadar eğerek Bayan Cunningham-Jones’ları selamladı.

“Arkadaşınızı içeri buyur edin,” dedi sağda oturan hanımefendi kibar aksanıyla. “İtibar söz konusu olduğunda her zaman yardıma koşmaya hazırız.” Diğer hanım da başını zarifçe yana yatırdı. Göz alıcı bahçe bitkisi örnekleriyle süslenmiş dev bir şapka takmıştı.

“Küçük hanım,” dedi beni XV. Louis dönemi bir sandalyeye buyur ederek, “aileniz çok sevgili merhum Wellington Dükü’nün soyundan mı geliyor? Yoksa has edebiyatın soylu aristokratı Sir Walter Scott’ın soyundan mı?”

Biraz utanmıştım. Ailemde aristokrat yoktu. Duraksadığımı görünce canayakın bir gülümsemeyle konuştu: “Yavrucuğum, burada yalnızca İngiltere’nin en eski ve soylu ailelerinin meseleleriyle ilgilendiğimizi bilmelisiniz.”

Aklıma bir fikir gelince yüzüm aydınlandı. “Evdeki yemek odamızda...”

At kıçımı sertçe tepti. “Yemek gibi bayağı şeylerden asla söz etme,” diye fısıldadı.

Neyse ki hanımefendiler birazcık sağırdı. Hemen düzelttim lafımı. “Misafir kabul odamızdaki,” diye devam ettim mahcup bir tavırla, “masanın üzerinde, 1700 yılında bir düşesin opera dürbününü unuttuğu söylenir.”

“Madem öyle,” dedi hanımlardan biri, “konuyu halledebiliriz belki. Tabii epey yüksek bir ücret talep etmemiz gerekecek.”

“Birkaç dakika bekleyin, ihtiyacınız olan şeyi getirelim. Beklerken bu kitabın resimlerine bakabilirsiniz. Eğitici ve ilginçtir. Bu kitabın olmadığı her kütüphane eksiktir; kız kardeşimle ben bu hayranlık uyandırıcı eseri örnek aldık daima.”

Kitabın adı Zarafet Çiçeklerinin Sırları veya Yemeğin Bayağılığı’ydı.

İki hanım gidince at dedi ki: “Ses çıkarmadan nasıl yürünür bilir misin?”

“Tabii ki,” dedim.

“Gidip hanımları işbaşında izleyelim,” dedi. “Gel benimle. Ama canına değer veriyorsan çıt çıkarma.”

Hanımlar mutfak bahçesindeydi. Evin arka tarafındaki bahçe yüksek bir tuğla duvarla çevriliydi. Atın sırtına tırmanınca şaşırtıcı bir sahne belirdi gözlerimin önünde: Bayan Cunningham Jones’lar ellerine kocaman birer kırbaç almış, bahçedeki sebzeleri kırbaçlıyor, bir yandan da haykırıyorlardı: “Cennete gitmek için acı çekmek gerekir. Korse takmayanlar oraya asla gidemeyecek.”

Bu arada sebzeler de kendi aralarında kavgaya tutuşmuştu, büyük sebzeler küçükleri alıp nefret çığlıkları eşliğinde hanımlara fırlatıyordu.

“Bu hep böyledir,” dedi at alçak sesle. “Sebzelerin toplum namına acı çekmesi gerekir. Göreceksin, yakında senin için de bir tane yakalayacaklar, bu dava uğruna ölecek o da.”

Sebzeler onurlu bir ölüme hevesli görünmüyordu ama hanımlar daha güçlüydü. Çok geçmeden iki havucu ve bir sakız kabağını ele geçirmişlerdi.

“Çabuk,” dedi at, “geri dönelim.”

Yerimize dönüp yeniden Yemeğin Bayağılığı’nın önüne oturmuştuk ki iki hanım önceki gibi sakin tavırlarla çıkageldi. Bana sebzeleri koydukları paketi verdiler, ben de reçel kavanozu ve olta iğnesiyle ödeme yaptım onlara.

(1937-1938)

Korku Evi

Bir gün öğle vakti bir semtte dolaşırken bir at yolumu kesti.

“Benimle gel,” dedi başını karanlık ve dar sokağa eğip. “Sana göstermek istediğim özel bir şey var.”

“Zamanım yok,” diye karşılık verdim ama yine de peşinden gittim. Bir kapının önünde durduk ve kapıyı sol ön toynağıyla tıklattı. Kapı açıldı. İçeri girdik, öğle yemeğine gecikeceğim geldi aklıma.

İçeride rahip giysileri içinde birtakım yaratıklar vardı. “Üst kata çıkmalısın,” dediler bana. “Orada kakmalı güzel bir zemin göreceksin. Tamamen turkuvazdan yapılmıştır, çinileri de birbirine altınla tutturulmuştur.”

Böyle bir karşılamaya şaşırmış halde başımı salladım, ata bana hazineyi göstermesini işaret ettim. Merdivenin basamakları şaşılacak kadar yüksekti ama atla ben zorluk çekmeden çıktık hepsini.

“Biliyor musun, aslında söyledikleri kadar güzel değil,” dedi bana alçak sesle. “Ama işte herkes ekmeğini kazanmak zorunda, değil mi yani?”

Zemini turkuvaz taşlarla döşeli kocaman, boş bir oda çıktı karşımıza. Taşlar birbirine altınla tutturulmuştu, çinilerin mavisi baş döndürücüydü. Ben kibarca, at düşünceli bir tavırla uzun uzun baktık taşlara:

“Görüyorsun ya, bu işten sıkıldım gerçekten. Sadece para için yapıyorum. Bu ortama ait değilim aslında. Partiye gittiğimizde gösteririm sana.”

Düşünüp değerlendirdikten sonra, bunun sıradan bir at olmadığını anlamak pek de zor değil, dedim kendime. Bu sonuca varınca onu daha yakından tanımam gerektiğini hissettim.

“Partine mutlaka geleceğim. Sevdim seni.”

“Sen de her zamanki müşterilere kıyasla epey olumlu bir gelişmesin,” diye karşılık verdi. “Sıradan insanlarla belli bir kavrayışa sahip olanlar arasındaki farkı hemen anlarım. Birini görür görmez hemen okurum ruhunu.”

Kaygıyla gülümsedim. “Parti ne zaman peki?”

“Bu akşam. Sıkı giyinmeyi unutma.”

Tuhaftı çünkü dışarıda güneş ışıl ışıldı.

Odanın diğer ucundaki merdivenlerden inerken şaşkınlıkla atın basamaklardan inme konusunda benden daha becerikli olduğunu fark ettim. Rahipler ortadan kaybolmuştu, kimseye görünmeden çıktım oradan.

“Saat dokuzda,” dedi at. “Seni saat dokuzda alırım. Kapı görevlisine haber vermeyi unutma.”

Eve dönerken, atı akşam yemeğine davet etseydim iyi olurdu diye düşündüm.

Neyse, dedim sonra içimden. Akşam yemeği için biraz marul ve patates aldım. Eve varınca küçük bir ateş yakıp yemeğimi hazırladım. Bir fincan çay içtim, geçirdiğim günü, özellikle de kısa süredir tanımama rağmen dostum dediğim atı düşündüm. Fazla arkadaşım olmadığından bir atla arkadaşlık kurduğuma memnundum. Yemekten sonra bir sigara tüttürerek kendi kendime konuşmak, sıkıntıdan ölecek hale gelene dek kendime tekrarlayıp durduğum hikâyeleri yeniden anlatmak yerine dışarı çıkmanın ne büyük lüks olduğunu düşündüm. Aşırı zeki ve seçkin görünümlü olmama rağmen çok sıkıcı biriyim, en çok da ben biliyorum öyle olduğumu. Fırsat verilse belki de entelektüel camianın merkezi haline geleceğimi kendime sık sık söylemişimdir. Fakat kendi kendime konuşmak zorunda kaldığım için sürekli aynı şeyleri tekrarlayıp duruyorum. Başka ne olacaktı ki? Sonuçta bir münzeviyim ben.

Ben böyle düşüncelere dalıp gitmişken arkadaşım at kapımı çaldı, hem de öyle kuvvetli çaldı ki komşuların şikâyet edeceğinden korktum.

“Geliyorum,” diye seslendim.

Karanlıkta hangi yöne gittiğimizi anlayamadım. Destek almak için yelesine tutunarak yanında koştum. Çok geçmeden önümüzde, arkamızda ve kırların dört bir yanında giderek daha fazla atın toplandığını fark ettim. Gözlerini önlerine dikmişlerdi, her biri ağzında yeşil bir şey taşıyordu. Aceleyle ilerliyorlardı, toynakları toprağı sarsıyordu. Hava iyice soğumuştu.

“Bu parti her yıl düzenlenir,” dedi at.

“Pek de eğlenmiyorlar sanki,” dedim.

“Korku Şatosu’nu ziyaret edeceğiz. Ev sahibemizi göreceğiz.”

Karşımızda beliren şatonun kış soğuğunu tutan taşlardan yapıldığını anlattı bana.

“İçerisi daha da soğuk,” dedi ve avluya ulaştığımızda haklı olduğunu anladım. Atların hepsi titriyor, dişleri kastanyet gibi tıkırdıyordu. Dünyadaki tüm atlar bu partiye gelmiş olmalı, diye düşündüm. Yerlerinden uğramış gözleriyle dümdüz karşıya bakıyorlardı, ağızlarının kenarları donmuş köpüklerle kaplıydı. Konuşmaya cesaret edemedim, öyle korkmuştum.

Tek sıra olup mantarlar ve başka gece meyveleriyle süslenmiş büyük bir salona girdik. Atların hepsi arka ayaklarının üstüne oturup ön ayaklarını dümdüz uzattı. Başlarını kımıldatmadan, gözlerinin beyazını göstererek çevrelerine bakınıyorlardı. İyice korkmuştum. Kocaman bir yatağa Romalı gibi uzanmış yatan ev sahibesi karşımızdaydı – Korku’ydu adı. Atı andırıyordu ama çok daha çirkindi. Sabahlığı canlı yarasalardan yapılmıştı, kanatları birbirine dikilmiş canlı yarasalar; çırpınışlarına bakılırsa hallerinden pek memnun değildiler.

“Dostlarım,” dedi ev sahibesi ağlayıp titreyerek. “Üç yüz altmış beş gündür bu gece sizi en iyi şekilde eğlendirmenin yollarını düşünüyorum. Her zamanki gibi akşam yemeği yiyeceğiz, herkesin üç porsiyon hakkı var. Fakat bunun yanında oldukça yaratıcı olduğunu düşündüğüm bir oyun buldum, oyunu mükemmelleştirmek için de epey zaman harcadım. Bu oyunu oynarken benim onu icat ederken eğlendiğim kadar eğlenmenizi yürekten dilerim.”

Sözlerinin ardından derin bir sessizlik oldu, sonra konuşmaya devam etti.

“Tüm ayrıntıları anlatacağım sizlere şimdi. Oyunu ben yöneteceğim, kimin kazandığına hakem olarak ben karar vereceğim.

“Hızla yüz ondan beşe doğru geriye sayarken kendi kaderinizi düşünecek, sizden önce bu dünyadan ayrılanlar için ağlayacaksınız. Aynı zamanda sol ön ayağınızla ‘Volga Kayıkçısı’ şarkısına, sağ ön ayağınızla ‘Marseillaise’ marşına ritim tutacak, iki arka ayağınızı da ‘Nereye Gittin Geçen Yazın Son Gülü’ şarkısına ritim tutmak için kullanacaksınız. Başka ayrıntılar da var ama oyunu basitleştirmek için şimdilik onlardan söz etmeyeceğim. Hadi başlayalım. Sakın unutmayın, ben tüm salonu göremeyebilirim ama yüce Rabbimiz her şeyi görür.”

Atları böylesine canlandıran soğuk hava mıydı bilmiyorum ama yerkürenin derinlerine ulaşmak ister gibi toynaklarını yere vurmaya başladılar. Ev sahibesi beni görmesin diye olduğum yerde kalakaldım ama kocaman gözüyle (tek gözü vardı ama sıradan bir gözden altı kat büyüktü) beni gayet net görebildiğini hissedip huzursuz oldum. Yirmi beş dakika böyle devam etti, derken...

(1937-1938)

Tam Kıyıda İlerlemeye Başladıklarında

Tam kıyıda ilerlemeye başladıklarında, böğürtlen çalıları pençelerini içeri çeken kediler gibi geri çekti dikenlerini.

Görülecek şeydi doğrusu; elli kara kedi ve bir o kadar sarman kızla birlikte ilerliyordu, onun insan olduğundan emin olmak da mümkün değildi. Kokusu bile bu konuda kuşku uyandırmaya yeterdi – baharat ve av eti, ahır, kürk ve çimen kokuyordu.

Tekerleğinin üstünde, en kötü yollardan gidiyor, sarp kayalıkların, ağaçların arasından geçiyordu. Tekerlek üstünde yolculuk etmemiş birine zor gelirdi böyle yol almak, ama o artık buna alışmıştı.

Adı Virginia Kürk’tü, upuzun saçları yele gibi, elleri kocaman, tırnakları kirliydi fakat dağ sakinleri ona saygı duyar, o da onların âdetlerine riayet ederdi. Öyle ya, dağ sakinleri bitkiler, hayvanlar, kuşlardı; yoksa başka türlü olurdu her şey. Tabii bazen kedilerin hakaretlerine katlanması gerekiyordu ama o da onlara aynı yüksek sesle, aynı lisanla hakaret etmeyi biliyordu. Virginia Kürk insanların uzun zaman önce terk ettiği bir köyde yaşıyordu. Evinin her yanında delikler vardı, mutfağındaki incir ağacı için açmıştı bu delikleri.

Tekerleği koyduğu garaj haricinde tüm odalarda kediler kalıyordu, tam on dört kedi.

Her gece tekerleğine binip ava çıkardı; ona ne kadar saygı duyarsa duysunlar, dağda yaşayan hayvanların kolay av olmaya niyeti yoktu, bu yüzden haftada birkaç gün kaybolan çoban köpeklerini, arada bir de koyunları veya çocukları yiyordu ama insanlar oraya hemen hiç uğramadığından sonuncusu nadiren oluyordu.

Bir sonbahar gecesi peşinden gelen ayak seslerinin bir hayvana ait olmayacak kadar kuvvetli olduğunu duyunca şaşırdı, üstelik hızlı adımlarla yaklaşıyordu peşindeki.

Mide bulandırıcı insan kokusu doldu burnuna, tekerleğini var gücüyle itti ama işe yaramadı. Peşindeki ayak sesleri iyice yaklaşınca durdu.

“Ben Aziz Alexander,” dedi adam. “İn aşağı Virginia Kürk, seninle konuşmak istiyorum.”

Bu adam onunla teklifsizce konuşmaya nasıl cüret edebiliyordu? Dahası keşiş giysileri içindeki bu adam öyle pisti ki kediler küçümseyici bir tavırla ondan uzak duruyordu.

“Kiliseye gelmeni istiyorum,” dedi adam. “Ruhunu kazanmayı umuyorum.”

“Ruhumu mu?” dedi Virginia. “Ruhumu uzun zaman önce bir kilo yer mantarı karşılığında sattım. Onu istiyorsan gidip Yaban Domuzu Yam’a sormalısın.”

Keşiş yeşil yüzünü buruşturup bir süre bunu düşündükten sonra kurnaz bir gülümsemeyle konuştu: “Küçük, güzel bir kilisem var, fazla uzak değil,” dedi. “Yeri harika, hem öyle rahat ki! Dostum! Her gece hayaletler geliyor, mezarlığı bir görsen bayılırsın! Kilometrelerce dağ manzarasıyla çevrili dört bir yanı. Benimle gel Virginia.” Nazik bir sesle devam etti. “Sana söz veriyorum, bebek İsa’nın başı üstüne yemin ediyorum, mezarlığımda çok güzel bir yerin olacak, hem de Kutsal Bakire’nin heykelinin yanı başında. İnan bana, mezarlığın en güzel yeridir. Cenaze törenini bizzat yöneteceğim. Yüce Aziz Alexander’ın yönettiği cenaze törenini bir hayal et!”

Kediler sabırsızlıkla homurdandı ama Virginia dinlediklerini düşünüyordu. Kiliselerde güzel yemek takımları olduğunu duymuştu, hatta bazıları altından yapılmaydı, geri kalanını kullanmanın bir yolu da bulunurdu nasıl olsa. Kedileri onların dilinde uyardı, Aziz’e şöyle dedi: “Bayım, anlattıklarınız belli ölçüde ilgimi çekti ama av sırasında mola vermek prensiplerime aykırı. Sizinle gelirsem akşam yemeğini birlikte yememiz gerekir, yüzlerce kedimi de doyurmanız şart.”

Adam biraz kaygıyla kedilere baktı, sonra onaylar gibi başını salladı.

“Seni Gerçek Işığın yoluna çekmek için,” diye mırıldandı, “bir mucize gerçekleştirmem gerekecek. Fakat yoksul olduğumu, çok yoksul olduğumu bilmelisin. Haftada bir kez yemek yerim ben, yediğim tek şey de koyun dışkısı.”

Kediler isteksizce yola koyuldu.

Aziz Alexander Kilisesi’nden birkaç yüz metre ötede, adamın “Çile Çiçekleri’min küçük bahçesi” dediği yer vardı. Toprağa yarı gömülü hüzün veren eşyalar saçılmıştı ortalığa: tel sandalyeler (“sıcaktan kıpkırmızı olduklarında üstlerine oturup soğumalarını bekliyorum”); sivri, zehirli dişlerle kaplı kocaman, gülümseyen ağızlar; akrepler ve engereklerle dolu, betonarme iç çamaşırlar; kutsanmış popolar başka yerde olduğunda birbirini ısıran milyonlarca kara fareden yapılma minderler.

Aziz Alexander bahçesindeki eşyaları gururla birer birer gösteriyordu. “Betonarme iç çamaşırı yapmak Küçük Theresa’nın aklına bile gelmemişti,” dedi. “Hatta bunu benden başka düşünen olmamıştır sanıyorum. Tabii herkesin harcı değil dâhi olmak.”

Kilisenin girişine Aziz Alexander’ı hayatının farklı dönemlerinde gösteren heykeller dizilmişti. İsa Mesih’in heykelleri de vardı ama bunlar daha küçüktü. Kilisenin içi çok rahat görünüyordu: kül pembesi kadife minderler, gerçek gümüş kaplı kutsal kitaplar, Lekesiz Hayatım ve Aziz Alexander’ın Gönlünden Tespih Duaları gibi kitaplar (bu sonuncusunun cildi tavus mavisi mücevherlerle süslenmişti). Duvarlardaki kehribar rengi kabartmalar Aziz’in çocukluğunun özel ayrıntılarını sergiliyordu.

Aziz Alexander, “Toplanın,” deyince yüzlerce kedi yüzlerce kül pembesi minderin üstüne yerleşti.

Virginia oturmadı, merakla kiliseyi inceledi. Kokusu biraz tanıdık gelen sunağı kokladı ama kokuyu nereden hatırladığını çıkaramadı.

Vaaz kürsüsüne çıkan Aziz Alexander bir mucize gerçekleştireceğini açıkladı; herkes onun yemekten söz ettiğini sanıyordu.

Eline bir şişe alıp her yana su damlaları serpti.

Saf karlar,

diye konuşmaya başladı alçak sesle,

Erdem kaidesi

Güzellik güneşi

Misk...

Sunaktan kaymak gibi bir bulut yükselene dek böyle devam etti. Az sonra bulut fesat bakışlı tombul bir kuzuya dönüştü. Aziz Alexander hemen haykırmaya başladı, sesi yükseldikçe kuzu da tavana doğru yükseldi.

“Tanrı’nın Kuzusu, aziz sevgilimiz İsa, zavallı günahkârlara dua et,” diye haykırdı Aziz. Fakat son seviyesine ulaşan sesi çatladı sonunda. İyice şişip büyüyen kuzu da o anda patlayarak dört parça halinde yere düştü. Mucizeyi kıpırtısız seyreden kediler hemen yerdeki kuzu parçalarının üstüne atıldı. O gün yedikleri ilk yemekti bu.

Kuzuyu kısa sürede yiyip bitirdiler. Aziz Alexander bir toz bulutu içinde gözden kaybolmuş, geriye yalnızca kutsallık rayihası kalmıştı. Uzaktan gelen zayıf bir ses tıslar gibi konuştu: “İsa kanını akıttı, İsa öldü, Aziz Alexander intikamını alacak.”

Virginia fırsat bu fırsat kutsal tabakları çuvalına doldurdu, peşinde yüzlerce kedisiyle kiliseden çıktı gitti.

Hızdan tıslayan tekerleğiyle ormanı aştı. Virginia’nın saçlarına yarasalarla güveler takılmıştı, tuhaf elleriyle hayvanlara avın bittiğini haber verdi, açtığı ağzının içine kör bir bülbül kaçtı, bülbülü yuttu ve onun sesiyle şakıdı: “Bebek İsa öldü, bizler de güzel bir akşam yemeği yedik.”

Virginia’nın evinin yakınlarında bir yaban domuzu yaşıyordu. Bu domuzun alnının ortasındaki tek gözü siyah buklelerle çevriliydi, arka bacakları kalın, kızıl kahverengi tüylerle kaplıydı, sırtındaki kıllar fırça gibi sertti. Virginia bu hayvanı tanır, onu öldürmeye kalkmazdı çünkü domuz yer mantarlarının gizlendiği köşeleri bilirdi.

Adı Yam olan domuz kendini çok güzel bulur, pek beğenirdi. Meyveler, yapraklar, bitkilerle süslenmekten hoşlanırdı. Minik hayvanlardan ve böceklerden kolyeler yapıp boynuna asar, bu hayvancıkları sırf zarif görünmek için öldürürdü, zira yer mantarından başka bir şey yemezdi.

Her gece ay doğunca göl kıyısına gider, hayran hayran suda kendini seyrederdi. Bir akşamüstü burada ay ışığı banyosu yaparken Virginia’yı hanımı yapmaya karar verdi Yam. Onun meyvemsi kokusuna ve gece hayvanları kaynayan uzun saçlarına hayrandı. Virginia’nın çok güzel ve büyük olasılıkla bakire olduğuna karar veren Yam, sevgilisinin cazibesini düşünerek keyifle çamurda yuvarlandı.

“Benden iyisini mi bulacak? Ormanın en güzel hayvanı değil miyim?”

Ay ışığı ve çamur banyosundan sonra kalkıp en süslü giysisini giydi ve Virginia’nın aşkına talip olmaya gitti.

Hiçbir hayvan veya kuş aşk giysileri içindeki Yam’dan daha görkemli görünemezdi. Bukleli başına genç bir çobanaldatan takmıştı. Kıllı gagası ve şaşkın gözleriyle bu kuş yalnız dolunayda ortaya çıkan hayvanları avlardı. Sincap kuyruğu ve meyvelerden yapılma peruğu Yam’ın başının iki yanından sarkıyordu, bu önemli günün onuruna peruğuna göl kıyısında bulduğu ölü turnabalıklarını da takmıştı. Toynaklarını dörtnala koşarken ezdiği bir tavşanın kanıyla kırmızıya boyamış, hareketli bedenine ormanın derinliklerinden gizemli bir şekilde çıkan mor pelerini sarmıştı. (Kızıl kahverengi poposunu gizlemişti çünkü tüm güzelliğini bir anda sergilemek istemiyordu.)

Yavaş yavaş, gururlu bir tavırla yürüyordu. Onu gören çekirgeler hayranlıkla sustu. Yam bir meşe ağacının altından geçerken, alçak dallardan sarkan bir tespih gördü. Bu tespihin ucunda bir beden olması gerektiğini biliyordu, yukarıdan tiz ve alaycı bir kahkaha geldiğini duydu.

Başka zaman olsa, diye düşündü Yam, güleceğine ağlardı. Başını çevirmeden yoluna devam etti.

Virginia’nın evine ulaştı. Ateşin üzerinde titreyerek tatlı melodiler çıkaran bir yahni kazanının başına çömelmiş oturuyordu Virginia. Mutfağın her yanında kıpırtısız bekleyen kediler yahni kazanını