Bohumil Hrabal

Yetişkinler ve İleri Düzeyde Öğrenciler İçin Dans Dersleri

Çeviren

Elif Gökteke

Roman

Bohumil Hrabal

Çek yazar Bohumil Hrabal 28 Mart 1914’te Brno’da evlilik dışı bir ilişkiden doğdu. Üç yaşına kadar anneannesi ve dedesiyle yaşadı. 1916’da, bira fabrikasında çalışan annesi aynı yerde muhasebeci olan üvey babasıyla evlendi. Çocukluğunda onlarla yaşayan, kültürlü ve güngörmüş bir hikâye anlatıcısı olan dayısının fıkralarından ve anılarından etkilendi. 1934’te Prag Karl Üniversitesi’nde hukuk okumaya başladı. 1939’da savaş çıkınca öğrenimine ara vermek zorunda kaldı. Nazi işgali bitene kadar küçük bir kasabada demiryolu işçiliği ve memurluğu yaptı. 1946’da hukuk diplomasını aldı ama mesleğini icra etmedi. 1962’de yazarlık kariyerine başlayana kadar çeşitli işlerde çalıştı: sigortacılık (1946-1947), satıcılık (1947-1949), metal işçiliği (1949-1952), atık kâğıt işçiliği (1954-1959), tiyatroda sahne görevlisi (1959-1962). 1948’de ilk kitabı (şiir) Ztracená ulička’yı (Kayıp Sokak) yayımladı. 1956’da bazı yapıtlarında “Pipsi” adıyla geçen Eliška Plevová’yla evlendi. 1950’lerde yakın arkadaşı Çek şair ve sanatçı Jiří Kolář’ın eşliğinde Prag’ın yeraltı sanat ve edebiyat çevreleriyle içli dışlı oldu. Bu yıllarda yazdıkları müstehcenlik ve sansür nedeniyle ancak 1963’ten itibaren yayımlanmaya başladı. Düzyazı ilk kitabı (öykü) Perlička na dne (Derindeki İnci) 1963’te, Pepin Dayı’nın başrolde olduğu kesintisiz bir paragraftan oluşan Yetişkinler ve İleri Düzeyde Öğrenciler İçin Dans Dersleri 1964’te, Jiří Menzel’in sinemaya uyarladığı ve yabancı film Oscar’ını alan Sıkı Kontrol Edilen Trenler 1965’te yayımlandı. 1960 ve 1970’lerde yayımladığı öbür kitaplarında da –Çekçede kendi türettiği terimle– “pábitel” (farfara, berduş, palavracı) karakterler öne çıktı. 1968’de Prag Baharı’yla kitapları yasaklandı. 1970’ten 1989’a kadar kitapları samizdat (yeraltı) basımlarla yayımlandı. En çok tanınan kitaplarından Nazi işgali döneminde geçen Obsluhoval jsem anglického krále (İngiltere Kralına Servis Yaptım) romanı 1971’de, otobiyografik başyapıtı Gürültülü Yalnızlık 1976’da yine samizdat basımlarla dolaşıma girdi. 1980’lerde Svatby v dome (Evde Düğün) üçlemesini yazdı. 1987’de eşi Eliška Plevová’yı kaybetti. Uluslararası tanınırlık kazandığı 1990’larda zamanının çoğunu Altın Kaplan Birahanesi’nde ve Kersko’da kedileriyle yaşadığı kır evinde inzivada geçirdi. 3 Şubat 1997’de, Prag’da kaldığı hastanede güvercinleri beslerken pencereden düşerek veya atlayarak hayata veda etti. Yapıtları yirmi yedi dile çevrilen, eserlerinde trajik ile komik olanı harmanlayan Hrabal 20. yüzyılın en önemli Çek yazarlarından biridir.

Elif Gökteke

1970’te Ankara’da doğdu. Galatasaray Lisesi’ni ve Boğaziçi Üniversitesi Mütercim-Tercümanlık Bölümü’nü (Çeviribilim) bitirdi. Fransızcadan ve İngilizceden çok sayıda çevirisi var.

Künye

Notos Kitap 201

Edebiyat 079

Roman

©Notos Kitap Yay›nevi, 2020

©Bohumil Hrabal, 1964

Taneční hodiny pro starší a pokročilé

Bu kitabın Türkçe yayın hakları Onk Ajans aracılığıyla Antoinette Matejka Literary Agency’den alınmıştır. Tüm hakları saklıdır.

Türkçe çeviriye temel alınan metinler:

Cours de danse pour adultes et élèves avancés, çev. François Kérel, Gallimard, 2011; Dancing Lessons for the Advanced in Age, çev. Michael Henry Heim, Harcourt Brace&Company, 2011; Taneční hodiny pro starší a pokročilé, Mladá fronta v Praze, 2000.

Birinci Basım Mayıs 2022

Birinci Sürüm Temmuz 2022

ISBN 978-605-7643-73-5

ISBN (e-kitap) 978-605-7643-80-3

Sertifika 52101

Editör

İlkay Atay

Son Okuma

Tila Sadeki

Kapak Tasarımı

Duygu Şentuna

Teknik Hazırlık

Duygu Şentuna, Tila Sadeki

İçindekiler

Bohumil Hrabal

Elif Gökteke

Künye

İçindekiler

Sonsöz • Adam Thirlwell

İnsan yükseklerde olanın, sadece ve daima, aşağılarda olandan türediğini tasavvur etmekle kalmaz, dünyanın kutupsallığı ve daha da önemlisi gülünçlüğü göz önüne alınacak olursa, her şeyin kendi karşıtından türediğini de tasavvur edebilir: gündüzün geceden, güçsüzlüğün güçten, çirkinliğin güzellikten, talihin talihsizlikten. Zafer sırf yenilgilerden meydana gelir.

LADISLAV KLÍMA

O zamanlar benim en büyük zevkim, küçükhanım, tıpkı bugün size hayran hayran baktığım gibi, kilise civarına gelip güzel kızlara hayran hayran bakmaktı, kilisenin cemaatinden olduğumdan değil ama şu tarafta, papaz evinin yakınında bir dükkân vardı, o dükkânda da Altman diye biri çeşit çeşit kelepir eşya satardı, dikiş makineleri, çift yaylı Amerikan malı gramofonlar, Minimax marka yangın söndürücüler, adı geçen Altman’ın bir hobisi vardı, güzel kızları semtin kahveleri ve barları için işe alırdı, o genç kızlar da çoğunlukla adamın yanında, dükkânın arka tarafında yatıya kalırdı ya da yaz geldiğinde bahçeye çadır kurarlardı, Papaz Efendi bahçe duvarı boyunca yürüyüş yapmaya bayılırdı, çünkü o çıtı pıtı kızlar bahçeye gramofonla çıkar, şarkılar söyler, sigaralar tüttürür ve mayolarıyla güneşlenirlerdi, muhteşem bir manzaraydı, insan kendini göğe çıkmış, cennete gitmiş sanırdı, o yüzden işte Papaz Efendi duvarın o başından bu başına gezinmeye seve seve buraya gelirdi, teftişten geçeceği zaman dolaşırdı burada, nitekim yardımcılarıyla başı dertteydi, bir yardımcısı kuziniyle Kanada’ya kaçtı, bir başkası mezhep değiştirip Çekoslovak Kilisesine girdi, üçüncüsü de emri çiğnedi, bahçe duvarının üstünden atlayıp güneşlenen o fıstıkların yanına gitti, üstüne üstlük âşık oldu, o bahtsız aşk yüzünden kafasına sıktı, bir altıpatlarla mı brovningle mi ne, kimselere hayır getirmeyen bir silah, ben çocukken Conar Tolnes gibi çit üstünde nişan alıp atış yapmak için bir tane ödünç almıştık, sonra ağabeyim brovningi söktü ve imkânı yok bir daha takamadık, az kalsın umutsuzluktan kafamıza sıkacaktık ama silahı takmayı beceremediğimiz için hayatımız kurtulmuş oldu, böylece ben de istediğim zaman kilisenin oradaki o çıtı pıtı kızları görmeye gidebildim, gittiğim günler hep iki dirhem bir çekirdek giyinmiş olurdum, çizgili pantolonumla banka memuru gibi görünürdüm, yangın söndürücünün tepesine diplomat gibi otururdum, güneş parlardı ve o genç hanımlar da örtüler üstüne mayoyla uzanmış olurdu, insan kendini çıplaklar kampında sanabilirdi, altı kişiydiler, sırtüstü uzanmış, ellerini kabarık saçlarının altına koymuş yatarlardı, güzel minik bedenlerini erkeklerin bakışlarına sunmak için mahsusçuktan bulutları seyrederlerdi, Mozart gibi duyarlı ve Avrupa Rönesansının hayranı olan ben ağzımın suyu aka aka, timsah gibi bakardım bu manzaraya, bir gözüm papaz evinin bahçesindeki Papaz Efendi’deydi, öbür gözüm dizden bükülmüş bacaklardaydı, bu genç hanımlar ayak bilekleriyle havada çember çizerlerdi, hiç durmayan bir hareketti bu, sırtım karıncalanırdı, çünkü söyleyin allah aşkına, bunca dilberin yanında kim bulunmuş, sadece imparatorlar ya da padişahlar, ben de bu muhteşem kızlara gördüğüm güzel rüyayı anlatırdım, ekmeği fırına veren bir fırıncıyı görmüştüm rüyamda, bu da piyangonun bize çıkacağı anlamına gelir, talihsizlik şu ki biletim yoktu, elbette rüyada fırıncı görmek gece hazlarının müjdecisidir, peki ama insanı nereye götürür bu hazlar? Havlíček ile İsa, o ikisi hiç gülmezdi, tam tersine, daha ziyade ağlarlardı, çünkü büyük bir davanın havarisi olmak isteyen maskaralık etmez, Havlíček’in pırlanta gibi bir beyni vardı, profesörler bile karşısında afallardı, ona bir başpiskoposluk kürsüsü sunuldu ama o adaleti, biraz çorbayla biraz kahveyi tercih etti, halk için çalışmayı, cehaletle mücadeleyi yeğledi, geceleyin rüyasında gübre içinde debelendiğini görenler bir tek ahlaksız insanlardır, üstelik öyle rüyalar güzel günler göreceğiniz anlamına gelir, tıpkı rüyada lazımlık görmek gibi, o da dertsiz tasasız bir gelecek demektir, elbette güzellerim benim, işin püf noktası bu, insan kendisine güvenmelidir, babası gardiyan diye her şeyi kendine mubah gören şu Manouch gibi ana babasına değil, adam sabahtan akşama kadar demlenirdi, her seferinde de işin sonu bir kavgaya varırdı, tıpkı Avusturya-Macaristan yönetimi sırasında sosyal-demokratlar, serbest fikirli kimseler ve kilise mensupları arasındaki çekişmeler gibi, birileri insanın maymundan geldiğini, birileri Tanrı Baba’nın Âdem’i çamurdan, Havva’yı da Âdem’in bağırsaklarından yoğurduğunu sanıyordu, Tanrı Baba Havva’yı da çamurdan yaratabilirdi aslında, daha ucuza gelirdi öylesi, şaka canım bunlar şaka, o zamanlar yeryüzü bir yıldız kadar ıssızdı, insanlar toy saksağan gibi gevezelik eder, onunla bununla dalga geçerlerdi, ben de bir meclis başkanının kızını gözüme kestirebilirdim ama işte bir şey olmayacaksa olmuyor yarabbim, hatta daha beter oluyor, veliaht prens frengiydi, Vetsera öldürdü onu,¹ sonra bir arabacı da Vetsera’yı öldürdü, hangi kıza sorsanız söyler size, orta bacağı topal biriyle arkadaşlık etmektense diri diri gömülmek yeğdir, ama ben dünyanın en güzel ordusunda askerliğimi yaparken binbaşıya ne dedim biliyor musunuz, göğsümde ağrı var binbaşım, dedim, o da bana, benim de evlat, diye karşılık verdi, senin gibi yüz bin adamla bütün dünyayı alt edebilirdik! bana tam not verdi, ben de zafer kazanmış oldum, sevinçten havalara uçarak yanından ayrılırken bana hey! diye seslendi, senin vaktin vardır, hadi karımı istasyona götür, karısı güzeller güzeliydi, Mařenka Zieglerová gibi müthiş bir tipti, Maria Theresia gibi bir devdi, kraliçeler misali giyinmişti, damdan düşer gibi, siz hâlâ bekâr mısınız, diye sordu bana, refakat ediyorum diye yirmi metelik vermek istiyordu ama ben kabul etmedim, çünkü bir centilmendim, ne Havlíček ne de İsa kabul ederdi bu yirmi meteliği, o zamanlarda görünüşe önem verilirdi, ben genellikle monokl takar, kravat iğnesi gibi bir nişan taşırdım, bir arkadaşın dedesinin Brno’daki Achilles Spor Kulübü adına bir yüksek atlama yarışmasında kazandığı bir madalyaydı bu, maksat para kazanmaktı, parayla insan istediğini elde ederdi, buna güzel kızlar da dahildi, kambur bile olsan, yılların yükü altında iki büklüm kalmış da olsan, evet, paran oldu mu insan kendine güzel bir kadın satın alabilirdi, dünya dönmeye devam ediyor işte, ben imparatorlara ve devlet başkanlarına ne kadar sadakat yemini etmiş olursam olayım daima muzafferim, bir cerrahın ya da hekimin elleri gibi sihirli ellerim var benim, bir kunduracının elleri daima narindir, bana gerçek bir profesyonel olduğumu söylerlerdi, Baťa bana şahsen, mühürlü kâğıda yazılı bir mektup gönderdi gidip yanında çalışayım diye, şirketini ayağa kaldırayım diye, Barones Břízová, bize süt almaya gelen şu barones, yüzüme bakıp bakışlarını hafifçe eğerek, Siz de soylu değil misiniz, diye sordu, seçkin bir hanımdı o, sevimli, çocuksu bir yüzü vardı, çikolata paketlerinin üstündeki yavru kediler gibi, kızı ayyaşların ve serserilerin canına okuyan şu yakışıklı yargıç Just’la evlendi, Tónek Opletalů işte ona bir tokat patlatmıştı, çünkü yargıç bilimsel bir tartışma sırasında Říha’nın suratını dağıttığı için Tónek’e on üç ay hapis vermişti, bütün halkların şifacısı, yoksulların destekçisi İsa daha yaşadığı çağda biliyordu ki insanoğlu rezillikler yapmaya, hemen akabinde de gözyaşları dökmeye meyyaldir, bu yüzden kendinde o gücü buldu ve o kalası sırtına yükleyip bizler için Golgota’ya kadar iki kilometre taşıdı, pestili çıkarıldı, kanlar içinde kaldı, papazlar bu işe hâlâ hayret eder durur, çocuklara Kutsal Üçlü’den söz etmeyi yeğlerler, Baba kendinin Oğludur, Oğul kendinin Babasıdır, bir güvercinle iletişim kurarlar, beyninizi yakacak cinsten hikâyeler işte, sanki papazlar günah çıkarmada işittikleriyle yetinemiyorlarmış gibi, gayrimeşru oğullar ve evlilik dışı babalarla onca dram, ama insanlar bundan hoşlanmaz, çünkü İsa’nın istediği şey komşumuzu sevmemizdi, disiplindi, hödüklerin sandığı gibi döşekte sevişmek değil, yanılıyor onlar, o beyni yumuşamış tipler, ama ben kendimle övünebilirim, Havlíček her zaman aklımın köşesindeydi çünkü, hem kunduracılar arasında bendeniz ayak mühendisiydim, ayakkabıyı beyaz kaytanla dikkatlice teyellemek gerekir, çiviler de ökçeyi sıyırmamalıdır, ben Elbet İmalathanesi’nin zamkını ve fil ayağı tozu katılmış kitre kullanırdım ama aptallar ve ayyaşlar hükmeder kamuoyuna, madem öyle, müteveffa Başkan Masaryk gibi yetmişinde cambazlık etmeye kalkışsınlar da görelim, ya da yaşayan Buddha’yı, o tatlı bızdığı muhafaza ettikleri manastırı aydınlatmak için elektrik santrali inşa eden Tibet keşişleri gibi olsunlar bakalım, ya da atom denizaltısını icat eden Profesör Einstein gibi, ya da dünya çevresinde jetle uçuş denemeleri yapan Ruslar gibi, hem bu Ruslar o kadar hızlı uçuyor ki havalanmadan fren yapmak zorunda kalıyorlar, zibidinin teki diyor ki, dünya turu atarken pilotun kendi kullandığı jetin kuyruğunu göreceği zamanlar yakınmış ya da o uçaklardan birine biner binmez inmek gerekecekmiş, öyle hızlı yolculuk edilecekmiş ki evde kalıp kıçının üstünde oturmak yeğmiş, aslında değişen bir şey yok, önemli olan şudur daima, domuz ahırı gibi bir yerde yaşamamak ve güzel kızlara çiçek vermeyi ihmal etmemek, bizim papaz çişini edemiyordu, doktor Karafiát ona demiş ki, Ben sizi uyarmıştım, sadece yağsız yiyeceksiniz, ne et olur ne şarap, kadıncağızın biri doğum yaptıktan sonra sosis yemiş, doktor, Elma yemek neyinize yetmiyor, diye kadını bir güzel azarlamış, kocanın da kulaklarını çekmiş, Bir kadına doğumdan sonra altı hafta sosis falan gösterilmez, demiş, lavman yapmış bir de, kocaya tabii, ben bağırsak kurdu yüzünden Doktor Karafiát’a gittiğim gün beni hemen perhize soktu ve lazımlıkta süte oturmamı tembih etti, başkası olsa kapı dışarı ederdi ama Doktor Karafiát bana, Sizi görür görmez şehvet dolu olduğunuzu anladım, dolayısıyla kutsal evlilik müessesesi için yeterli olgunlukta değilsiniz, dedi, tam da o gün meydanda panayır kurulmuştu, panayırda bir kadıncağız bir karaciğer sosisi yiyormuş, doktorun köpeği kadının üstüne atlayıp ağzındaki sosisi dudaktan da bir parça kopararak almış, doktor kadına yeniden sosis almak, dudağını da yerine dikmek zorunda kalmış, çünkü kadın gözyaşları içinde gelip doktoru bulmuş, o zamanlar kadınlara pek nazik davranılırdı, bana bir profesörün söylediği gibi, Avusturya-Macaristan’ın kıymeti bilinmiyordu, kerhanelerin kıymeti bilinmiyordu, bizim memleketin delikanlılarında enerji fazlası vardı ve bu fazlalık onları asabi yapıyordu, Gruléšek karısını dövüyormuş, iki tekerli arabaların üstüne odun istiflemeye yarayan o koca zincirlerle, sonra Avukat Kir, evimizin satışına aracılık eden ve adalet sarayının karşısında kendine fıskiyeli, palmiyeli bir villa inşa ettiren şu avukat hani, bir mermer sütun, bir de çırçıplak Havva vardı bahçesinde, Havva’nın ayaklarının dibinde yerküre, çevresinde gül tarhları, neyse işte, o avukat kendi kafasına sıktı, çünkü karısı fakir bir üniversiteliyi ona tercih etmişti, tıpkı operetlerdeki gibi, zengin hanımlar her zaman çok romantiktir, bana da o tip tekliflerde bulunurlardı, şirpençeler çıkardı her tarafımda, elbette hâlâ ayakkabı yapabilirim sizlere, çıtı pıtı güzellerim benim, gözüme mercek takarım, iskarpinlerden başlarım, KB model, fantezi dikiş, beyaz astar, iç taban beyaz, dört numara, Derby-Pariser model, beyaz burunlu, iki santim cilalı topuklu bir çift potin, bağcık delikleri nikelden, kopçaları selüloit, tabanı sağlam tutsun diye çivileri ve vidaları bakırdan, sonra size, her birinize yedek dursun diye sonbahar için ayrı, kış için ayrı birer çift ayakkabı yaparım, içine kızıl ya da sarı kuzu derisinden astar geçirilmiş olur, isteğinize göre, ayrıca bir çift dağ ayakkabısı, sade bir çift de gezinti için gerekir, burunları kırmızı, astarı beyaz yaparım, ya da yeşil cilalı oğlak derisinden potinler, koncu şöyle uzun olur, sırf bunun için Viyana’ya giderim, Salamander firmasına, dünyanın ayakkabı merkezine, Salamander firması beş katlı bir binada, Maitzen satın almaya oraya giderim işte, genç kız yüzü gibi yumuşak ve narin bir ciladır Maitzen, dünyanın ayakkabı merkezi Salamander firmasının tabelasında semender vardı, Mercedes firmasınınkinde de küçük bir maymun, vitrinde sihirbazların elinden çıkma ayakkabılar vardı, ışıkların rengi her katta değişiyordu, bir gün kış ortasında, tayına binmiş Kont Zelikowski, zalimliğiyle tanınan bir adam, avcı jet uçağı gibi talim yerinde belirivermişti, bıyıkları baştan uca buz tutmuştu, atın da yelesi buz tutmuştu, bir kadın gelip bana oğlunun hangi alayda olduğunu bilip bilmediğimi sordu, ona çörek getirmiş meğer, ama Kont Zelikowski bas bas bağırmaya başladı, Kadınlarla konuşma orospu çocuğu! bana bir kırbaç indirdi, kadıncağızı da yere devirdi, eksi yirmi derecede tayıyla kadının üstünden geçti, ben nöbetteydim, yirmi bir yaşındaydım ve Prag’ı koca bir hafta ışıl ışıl aydınlatacak kadar enerjim vardı, evlilikte mutluluğun teminatı olan güzel bir kadın vücudu görünce sırtım karıncalanır bugün hâlâ, o gün Sokollar² demirle saçımı kıvırmış ve bana jimnastik öğretmeni kıyafeti vermişlerdi, çayır Sokollarla doluydu, ağaçlar bayraklarla donatılmıştı, bir sıra beyaz at önde, bir sıra doru at arkada, cumhurbaşkanlarına yaraşır bir vaziyetteydim, hatta iki güzel kız benim yüzümden üstünü başını yırtmıştı ama ben Bay Batista’nın yazılarını okumuştum, hiçbir kutsalı olmayan adam kolayca günaha sürüklenir, diye yazıyordu orada, bazı kadınlar aşka düşkünmüş, bazıları paraya, bazıları da her ikisine birden, kimisi sefahata, kimisi kaprislerine, kimisi de sanatçılara, elbette Jan Hus üstadın dilediği şekilde olmalıdır evlilik; kızım, kiminle karşı karşıya olduğunu bilmeden bir genç adama bacaklarını uzatma, en iyisi sözüne sadakattir, bu yüzden Hinduların tapınağında boğa vardır ve onu Tanrı gibi kutlu sayarlar, İsa efendimizin ölümünü önceden haber veren kâhin kadın Ürdün Nehri üstündeki köprüden geçmekte tereddüt ediyormuş, sedir ağacından yapılma köprünün önünde eğilmiş, ona eşlik edenler neden daha ileri gitmediğini sormuş, kâhin kadın bir gün bu köprünün ağacından bir çarmıh yontulacağını söyleyip eteğini toplamış, ırmaktan yürüyerek geçmeyi yeğlemiş, çarmıh köprünün ahşabına çoktan yazılıymış, kâhin kadın İsa’nın, kardeş olduklarını öğretmek için insanlara geleceğini biliyordu, bilgeliğin tecessüm etmiş haliymiş bu kadın, üzüm bağlarını pek seven, beyaz gömlek giymiş, beyaz ata binmiş, sosyal sigortalar kurumu misali yoksullara para dağıtan Aziz Václav gibi bir şey adeta, lafı Çinlilere getirecek olursak, onlar güç ve sevgi tanrısına inanır, o yüzden onların tanrısının burnunda altın bir halka var, ağzı da köpekbalığınınkine benzer, altın kaplama şişgöbeğin teki, insanın içini ürpertir, oysa zenciler daha ziyade şairdir, yediklerine iman ederler, sıçrayıp zıplar, bağıra çağıra konuşurlar, onların kralı elinde bir yabayla çırçıplak oturur tahtında, kraliçelerinin bir bez parçası vardır belinde, hazinesine sinekler konmasın diye, içlerinden biri ölünce yarısını yer yarısını gömerler, işte bu yüzden Kâşif Bay Holub bisikletle seyahat etmeyi tercih etmiş, Tierra del Fuego’daki halklar, Butakutlar, Arabeller ve Matabeller kâşifin peşine düşmüş, ciğerleri ne kadar kuvvetli olsa da yakalayamamışlar onu, yılanlı adam diye bağırmışlar arkasından, bisikletliler Varşova’ya kadar pedal basmış, kazanan Krula olmuş, tamı tamına yirmi iki yaşındaymış o zaman, tıpkı benim Prostějov’a, Weinlich mağazasının önüne geldiğim günkü yaşta, sarayın tedarikçisi olan bu işyerinin giriş kapısındaki tabelada bir kartal resmi vardı, Weinlich Yahudiydi, altın monokl takmıştı, şık giyinmiş, parfüm sürmüştü, üniversiteye gidecekmiş gibi elinde bir kitap tutuyor, bir Havana purosu içiyordu, iki ortağı, Fogl ve Vertsberger’in de akademisyenler gibi bir havası vardı, bense karşılarında dikilmiş, mahkeme jürisinin önünde gibi duruyordum, elimde tuttuğum bir çift ayakkabıyı onlara gösterdim, Weinlich, Bu ayakkabıları kendiniz mi yaptınız, bana bir haftada kaç düzine yaparsınız, diye sordu, ben de iki düzine yapabileceğimi söyledim, beni hemen tebrik ettiler, hemen oğlak derisi ve dana napa verdiler ve, Hemen fırlayın da treninizi kaçırmayın, dediler, ben de Tobruk’un muzaffer ama mütevazı komutanı Montgomery gibi tekrar yola koyuldum, sarayın tedarikçisinde çalışmanın verdiği o sonsuz şeref, tıpkı bugün emek madalyası kazanmış biriyle çalışmak gibi, saray tedarikçilerinin madalyaları vardı, tabelalarında da kanatlarını açmış bir kartal, imparator giysilerini ve ayakkabılarını Kafka & Dvořák’a yaptırırdı, arşidükler de öyle, Vymětal & Popelka şarküteride uzmandı, çam dalları ve kuşkonmazlar arasında bir vitrin dolusu jambon, bir arkadaşıma da smokin konusunda büyük üstat gözüyle bakılırdı, ağabeyini doğada sağlığına kavuşsun diye bizim buraya davet ettim ama erik rakısı içip sarhoş oldu, öyle bir kafayı buldu ki hayatını kurtarmak için lor peyniri kompresleri yapmak zorunda kaldık adama, bu sarhoş ağabey saray tedarikçisi olan Kafka firmasında çalışıyordu, tabelasında yeşil pantolon ve altın madalya vardı, General von Wucherer, Ekmek-Şarap Yortusu için gök mavisi redingotunu oraya diktirmiş ama altın dolgulu yaka generale yakışmamış, Maria Theresia misali bir tip olan karısı gitmiş ihtiyar Kafka’yı bulmuş, besteciler gibi sinirli bir mizacı olan Kafka da kadını tuttuğu gibi çıkışa sürüklemiş, kadının suratına bağıra çağıra, Binlerce adama yakıştığına göre sizin kocanıza da yakışmıştır, demiş, biliyor musunuz ben sık sık mezarlığa giderim, gençler çalışmak yerine mezar taşlarının dibinde şekerleme yapar, oysa bakın yetmişime gelmişim, imparatorun Schratova’yla³ geçirdiği gibi ben de sizinle güzel vakit geçiriyorum, size cilalı kırmızı potinler yapabilirim pekâlâ, tıpkı Doktor Karafiát’ın kız kardeşine yaptıklarım gibi, Karafiát’ın kardeşi güzel bir kadındı ama tek gözü camdı, nahoş bir durumdu bu, çünkü öyle bir göze ne olacağı bilinmez, Prostějov’lu bir şapkacı bana tek gözü cam olan bir kızla sinemaya gidişini anlatmıştı, kız hapşurmuş, göz de fırlamış uçmuş, antraktta koltukların altında gözü aramak zorunda kalmışlar, kız gözünü bulunca tozunu silkelemiş, göz kapağını kaldırıp hoop! bir yumup açmış, gözünü yerine takmış, aklıma gelmişken söyleyeyim, bu kunduracılık işi tıpkı fırıncılık gibidir, ağabeyim Adolf’tan biliyorum, fırıncı çırağıydı, hamuru kürekle tıpkı bilardo oynar gibi nazikçe, usulca fırına verme sanatıdır çıraklık, hamurhanede kruvasan hamurunu yoğururken ele tükürmek yasaktır, müfettiş sizi suçüstü yakalarsa hemen tokadı yersiniz, fırıncı çiş etmeye giderse elini yıkaması gerekir, oysa kunduracı canı isterse burnunu karıştırabilir, kasaplar da titiz olmak zorundadır, bizim alayda Kocourek adında bir kasap vardı, Miroslav Kocourek, parmağı yaralanmıştı, yarasında da pansuman vardı ama bir gün ciğerli sosis doldururken o sargıyı sosislik etin içine düşürdü, sargılı sosisin sıradan bir erin çanağına denk geleceğini umuyordu ve hiç dert etmedi bu durumu ama ne olsa beğenirsiniz küçükhanım! alayın doktoruna denk geldi o sosis, doktor üçüncü sosisini yiyordu, bıçağıyla kesince sargı çıktı içinden! adam sosisin üstüne kustu ve Miroslav Kocourek’i cepheye gönderdi, gerçi o kasap savaş meydanında ölmek yerine sivrildi, cesaretinden ötürü peş peşe nişanları topladı, ben de bir seferinde el arabasında sımsıkı bağlanmış keçiler götürüyordum kasaba, iki oğlak yanımda zıplayıp duruyor, keçiler habire ellerimi yalıyordu, bir tarlada el arabasının üstüne oturdum, oğlaklar da ellerimi yalamaya başladı ve gözlerim yaşlarla doldu, benim gibi Avrupa Rönesansına hayran birini kasap olarak düşünebiliyor musunuz! öyle olunca kunduracılığa da verdim veriştirdim, insanın midesi bulanıyor, zaten her seferinde bızla kendimi yaralayacak gibi oluyordum, bari maltçılığı öğreneyim dedim, Macaristan’a yollandım, Sopron’da harika bir bira fabrikası var, Tirol’deki gibi yeşil pencereli, beyaz çizgili kırmızı bir bina, içinde de her yer çini karolarla kaplı, her pencerede demir merdivenler var, yangın ânında itfaiyeciler tıpkı Dresden’deki maymunlar gibi kolayca tırmanıp inebilsinler diye, ya Budapeşte’ye ne demeli! o harika şehirde bembeyaz bir sokak var kırmızı pencereleriyle, bir başka sokak yemyeşil, pencereleri sarı, bir de mavi sokaklar var, altın sarısı sokaklar, hayvanlar gibi alacalı bulacalı sokaklar, orada savaşın en civcivli zamanında bile ekmekler çörek gibi akça pakçaydı, Amiral Horthy, Matoušek komutasındaki gemicileri kurşuna dizdirdi, zavallıların gözlerini bağladılar, çünkü başkaldırı, bir başka deyişle isyan söz konusuydu, bira için, küçükhanım, arpa gerekir, özellikle iyice kurumuş, çimlenmemiş arpa, arpayı temizlemek için ılık suyla dolu bir kaba batırırlar, sonra çimlendirme yerine indirirler ve çimlenmesi beklenir, arada bir tahta kürekle karıştırılır, sonra kurutma fırınının altındaki ateş yakılıp arpa tablaların üstünde kurumaya bırakılır, malt kasnaklardan ve kalburlardan geçer, çimlenmiş arpa taneleri bir tarafa düşer, malt da öbür tarafa, çimlenmiş taneler danalar için mükemmel yem olur, esmer bira için Münih maltı vardır, beyaz bira için de Plzeň maltı, bir tankta malt saatlerce pişirilir, öğütülmüş maltın daha fazla şeker bırakması için üç defa mayşelenmesi gerekir, sonra şerbetçiotu ilave edilir, biraya acılığını veren şey şerbetçiotudur, sonra bu karışım teknelere aktarılır, oradan da mayalanmanın başlayacağı fıçılarda mahzene konur, maya orada eklenir, normal bira bir ayda mayalanır, alt mayalanma birası üç ayda, hafızam bayağı kuvvetli ha, ne dersiniz? herkese nasip olmaz böylesi! alt mayalanma birasının mayalanması bittiğinde koca kabarcıklar ortaya çıkar, birayı yüz, iki yüz litrelik fıçılara aktarmadan önce teneke kevgirle köpüğü, mayası alınır ve her fıçıya azar azar konur, biraya ışıltısını, rayihasını veren budur, Münih biraları bazen altı ay dinlenir, fıçı açılışı yapılacağı sırada törene cumhurbaşkanı bizzat gelip birayı tadar, bir terzi kız tanırdım, Husáková diye biri, efendime söyleyeyim, ben ona cinsel hijyeni öğretiyordum, bir de malum sanatı, aslolan yarıkları kapamaktır, yani öncekinden farklı bir şey yapmaktır, terzi kız yarıkları kapayalım diye hemen ormanda gezintiye çıkalım istedi, ben de ona dedim ki, Hadi canım, bu herkesin yapabileceği bir şey, en güzeli henüz yapılmamışı yapmaktır, fakat kadınları gafil avlamak imkânsız, bir lokanta sahibesi bir ziyafet sırasında müşterilerin kaç bira içtiklerini gösteren çizgileri yazboz tahtasından silmelerinden yakınıyordu, o sırada güzel bir kızla birlikteydim, kız, Bende öyle bir çizgi var ki beyler, kimse kolay kolay silemez, dedi, elbette alt mayalanma biraları altı ay ziftle sıvanmış fıçılarda bekler, Pardubický Porter birası biraz şekerlidir ve alkol derecesi yüzde on sekizdir, tıpkı şimdiki Nusle Senator birası gibi, Brno Dragon birası da on dört derecedir, Bráník Special birası ya da Budějovice Crystal birası gibi, ah hanımlar, şu damaktaki rayiha, Plzeň’in acı biraları, Cardinal biraları, Fleků ve Tomáše birahanelerinde verilen tatlı malt biraları, madalyonun arka yüzü bu işte, ilerleme insanın insan olmasına yardım etmek için iyi ama ekmek, tereyağı ve bira için ilerleme tam bir felaket, o yüzden teknik söz konusuysa usul usul ilerlemek gerek, eski bira fabrikalarında birayı bakır kaplarda yaparlardı, kazanların altı kütüklerle ısıtılırdı, alevler bakırdan nüfuz eder, birayı ağdalaştırırdı, hatırlıyorum bunları, ne mutluluk benim için, ya da mesela ekmeği ele alalım, kasım ayına kadar ambarlarda dinlendirilen çavdarla yapılırdı ekmek, başakta ne varsa taneye geçerdi, o zamana kadar beklenirdi başakları dövmek için, ekmek diye ona denirdi işte, tanrının bu nimetini pişirirken kokusu bir kilometreden duyulurdu, ne kadar eskiyse o kadar iyi olurdu, işte bu yüzden imparator otomobille değil landoyla gezerdi ve de şarap içmeyi tercih ederdi, zaten helada öldü, alın size Avrupa Rönesansını Schratova’yla geliştirmeyi bilen biri, Meidling’de nöbetçi olduğum bir gün imparatoru bizzat gördüm, Schratova bir merdivene tırmanmış firketelerini çıkarıyordu, imparator da Goethe gibi eteklerinin altına bakıyor, bir yandan da merdiveni tutarak düşmesin diye ona göz kulak oluyordu, Batista bile şunu kabul etti en sonunda, evlilikte mutluluğun teminatı kalemle çizilmiş gibi güzel bir vücuttur, imparator genellikle saltanat redingotu giyerdi, yukarıdan aşağı düğmelenmiş fraka benzer bir mantodur redingot, imparatorluk ailesi soylu bir ailedir ama başka ailelerdeki mutsuzlukların aynılarını onlar da yaşadı, imparatorun oğlu veliaht prens, Stéphanie adında Belçikalı bir prensesle evlenmek zorunda kaldı ama gözü Vetsera’nın ufak tefek güzel vücudundaydı, genç Vetsera’nın kocaman memeleri ve gözleri vardı, hikâye cinayetle bitti, cinsel hijyen konusunda hep eksikleri bulunan eczacı kadın Dáša hanedanın trajedisini anlattığımda bana, elbette! dedi, biz birlikte olsaydık da siz başka kadınla görüşmeye başlasaydınız ben de sizi öldürürdüm, işte bana böyle dedi eczacı kadın, çünkü dünyaya trajedi hükmeder, romancılar da her zaman yazacak bir konu bulur, demiryolu kenarında yürüyordum, bisikletiyle geçen bir demiryolu işçisi beni görünce bisikletinden indi, Ee Jirka, doğru mu, dün gol atmışız, evet mi hayır mı? dedi, ben de, Hayır atmadık, dedim, demiryolu işçisi tekrar selesine oturdu, daha bir tur pedal çevirdi çevirmedi, arkasına dönüp bana, Sağ olasın, hakikatin zaferi bu, cesur adamsın sen, diye seslendi, çoğu kişi beni futbol hakemi ya da sinema oyuncusu sanırdı, halbuki ben ömrümde meşin topla iştigal etmedim, oynadıysam da sırf eğlenmek için oynamışımdır, Mozart ve Goethe de futbol oynamazdı, imparator bile oynamazdı, Ischl’de dağ keçisi avına gitmeyi tercih ederdi, oğlan çocuklarınınki gibi öndeki parçası açılıp kapanan kısa pantolonlar giyerdi, insanları sever, domuz eti yerdi, hükümranlığı sırasında sadece bir kez devalüasyon oldu, Schlossarek ile Hugo Schenk’i astırdı,⁴ anneme yirmi beş florinlik ikramiye verdi, anacığım lahanaları çiğnerken hep beyaz çoraplar giyerdi, bizim evin civarında askeri tatbikat yapılırdı, bu tatbikata imparatorun tavşan dişli amcası Albrecht komuta ederdi, tatbikat sırasında imparator ile Albrecht, Kolář diye birinin yanında kalırdı, imparator daha sonra bu Kolář’a konukseverliğinden ötürü teşekkür etmek için asalet unvanı verdi, Baron Kolář da bu terfiyi kutlamak için evinin önüne bir anıt diktirdi, bir gün ben annemle çalı çırpı toplamaya çıktım, askerler atları götürüyor ya da konserve yiyordu, biz iki el arabası dolusu odun toplamıştık ama ineğimiz için de iki el arabası dolusu ot toplamamız gerekiyordu; çirkin, topal bir inekti ama on beş buzağısı oldu, bütün mahalle bizden süt almaya gelirdi, o inek öldüğünde bütün mahalle yas tuttu, geride küçük bir buzağı bırakmıştı, biz buzağıyı yatak odamıza alıp biberonla besledik, her sabah bu küçük buzağı gelip bizi bulurdu, elimizi yüzümüzü yalardı, ağabeyim Adolf buzağının bizi tıraş etmeye geldiğini söylerdi, buzağı inek olunca Zpurný baba, Şimdiye kadar hiç bu kadar güzel hayvan görmedim, dedi, ne var ki bu inek bir tren ya da bisiklet görmeye dayanamıyordu, o yüzden gözlerine at gözlüğü takmak zorunda kaldık, kilise Çek halkıyla bin yıl kavga etti, çünkü tutkuları boğmak istiyordu ama bir halka kızmak neye yarar, halklar evlilikte mutluluğun teminatı konusunda, güzel bir kadını fark eden bir erkeğin her tarafının karıncalandığını söyleyen Bay Batista’nın yazılarına bel bağlar daha ziyade, şair Bondy’nin de dediği gibi, kadınları dikeyden yatay konuma geçirme arzusudur bu, Bondy her ne kadar şair olsa da yatay konum yüzünden iki bızdığı var şimdi ve gittiği her yere pusetle onları da götürmek zorunda, ama benim annem bir azizeydi, bizi tek başına büyüttü, pancar yetiştiriciliğinde o zamanlar úderník⁵ adı verilen işçilerdendi, kuraklık sırasında derenin suyuyla sulama yapardı, lenger gibi pancarları vardı ama Haná’lılarla boy ölçüşmeye gelince onların eline su dökecek kimse yoktu! namussuzlar pancarı geri geri giderek çapalardı, tarlada iz bile kalmazdı, hasadın şampiyonu Mýtný’ydi, Uhlan alayında onbaşıydı ve İlyas peygamber gibi bir sakalı vardı, yazın pantolonunun önüne sokar, kışın da kaşkol gibi boynuna dolardı, işkoliğin tekiydi, ormanda hiç mola vermeden çalışırdı, sonra duasını eder, hemen ardından da tarlalarda kadınları kovalar, ineklerin peşinden koşardı, kadınları ibret ve kamçıyla gaza getirirdi, cumhurbaşkanının bu zamanda Mýtný gibi iki yüz bin adamı olsa neler vermezdi! adamın çiftliğinin yanı başında küçük bir meyhanesi vardı ama karısı müşterilerden çok kendine doldururdu içkileri, ancak Mýtný Katolik olarak büyütüldüğünden Eski Ahit’in buyruklarına göre kadının pestilini çıkarırdı, nihayet günün birinde döve döve öldürdü kadını, elbette inekleri ve atları bakımlı, kasası para dolu, banka cüzdanları derli topluydu, Šumplica adında bir kadıncağız, topladığı patatesleri taşımamak için çıplak ayaklarıyla ite ite bir tarafa yığıyormuş, ihtiyar Mýtný kadını iş üstünde yakalamış, kamçısıyla eşek sudan gelinceye kadar döve döve bayıltmış, akşamleyin eski pabuçları tamir eder, insanı doğru yola götüren kitaplar okurdu ama ekmeden önce buğdayı mavi vitriyolde bekletirdi, domuz öldürmeyi pek severdi ve de çorbasına Afrika’da bir yerlerden gelme bazı baharatlar koyardı, Cava tarçını, küçükhanım, Seylan tarçınından daha iyidir, sıcak şaraba ya da reçelli çöreklere tarçın öyle güzel gider ki, ama Avusturya-Macaristan yönetiminde insanlar felaket derecede geri kalmıştı, köylünün biri elinde kazmayla tarlada çalışırken vurup parmağını kesmiş çünkü solucan sanmış, ilkokul öğretmeni Látal geometri bilmiyorlar diye öğrencileri döver, kafalarını karatahtaya vururdu, bölgemizin papazı Zbořil’e gelince, o da çocukları enselerinden tutup havaya kaldırır, tavşan gibi silkelerdi, çünkü çocuklar Tanrı’nın inayetinin hem tanrısal özün bir niteliği hem de doğaüstü bir mükâfat olduğunu anlayamıyordu bir türlü, Tanrı onu daha az kötü biri yapsın diye bizim papazın uzun uzun dua etmesi gerekiyordu, nitekim kutsal şarap kadehini bırakır, gider kilise korosundaki çocuklara şamar vururdu, sonra da tekrar ayine devam ederdi, Avusturya disiplini buydu işte, herkes gösteriş yapmaya ve caka satmaya bayılırdı, başpiskopos mor bir şapka takar, mor bir cübbe giyerdi, General Lukas’ın kırmızı ipek zemin üstüne üç yıldızlı, yaldızlı bir yakası vardı, bir defasında bir asker, Kahrolsun savaş, diye bağırmıştı, hemen adamın belini kırıp ağaca astılar, İnsanoğlu otuz gümüşe satıldı⁶ ama padişah kendine kadın satın alırken yüz bin hatta daha fazlasını veriyordu, Petrus gibi bir şöhret çarmıha baş aşağı asıldı ama bugün onun halefi papa bin odalı Laterano ve Vatikan’da fink atıyor, üstelik yolunu kaybetmesin diye bilgilendirici tabelalar asılı mecburen, kardinallerle lafladığı zaman konuşulan asıl konu, insanın komşusunu hakikaten sevmesinden ziyade borsa kurları ve Katolik hayır kurumları, bu size anlattıklarım, hanımlar, dünyaya açılan birer pencere, bu hedefler, noktalar, saniyeler, tıpkı ihtiyar Strauss’un kalkış noktası olan ilke gibi, duyarlığın keskinleşmesi nihayet gerçekleşsin diye; Themistokles’in, Sokrates’in, Goethe’nin, Miltiades’in ve küçük Mozart’ın uğrunda mücadele ettikleri şu Avrupa Rönesansı nihayet yaşansın diye, güzel bir kızdan sıkılınca, Küçükhanım bu iş bitti, çek arabanı! denemesin diye güzel melodilerin dünyaya egemen olması gerektiğini söylüyordu Strauss, tabii bu duyarlığın keskinleşmesinin şartı veda emaresi olarak küçük bir melodi ya da küçük bir şiir yazılması, yanında da bir demet gül gönderilmesidir, zaten küçükhanım, ruhu romantik olanlar daha güzel rüyalar görür, mesela rüyada ishal olduğumuzu görmek bir ziyafete gideceğiz anlamına gelir, rüyanda karının can çekiştiğini görmek o şıllıkla ilgili en gizli dileklerin yerine gelecek demektir, bir seferinde bir bacacı çırağı gözyaşlarını tutamamıştı, çünkü bilardo masası üstünde milli olsun diye bir kızın yanına çırak vermişlerdi onu, bazen barlarda iş tutan kadınlar çok yardımcı olurdu, pek aklı yerinde olmayan bir tip vardı, içindeki dürtüyü hissedince, Anne, anneciğim, neler oluyor bana! diye bağırmaya koyulmuş, annesi hemen cebinden yüz kuronluk bir banknot çıkarıp barların birinden kız bulmaya gitmiş ama sonra zavallı oğlan kızın üstünden düşmüş, anneciği kız biraz mola versin diye kendi payına düşeni yapmış, ta ki zavallı ufaklık yeniden, Anne, anneciğim, neler oluyor bana! diye bağırmaya başlayana kadar, ama ben Conar Tolnes gibi hep formdaydım, bu sihirli ellerle muhteşem ayakkabılar yapıyordum, prensesler için, aktrisler için, en güzel kadınlar için iskarpinler yapıyordum, pirinç uçlu çivilerle çakılmış tahta topuklar, özenli iş, Tanrı’nın hoşuna gidecek cinsten, simli ya da sarı, kanarya sarısı, oğlak derisinden ayakkabılar, tabanları bembeyaz olsun diye kitre alırdım, çünkü Avusturya-Macaristan yönetimi sırasında kunduracılık el işçiliğinden ziyade bir kimya işiydi, bugün seri imalat yapılıyor, basit bir kunduracı olsam da gözümde monoklum vardı, elimde de gümüş saplı bastonum, o zamanlarda herkes besteciye ya da şaire benzemek isterdi, oysa bugün tam tersi, şimdi bütün yazarlar serseri gibi giyinip fotoğraf çektiriyor, bir gün, küçükhanım, Amerikalı bir yazar gördüm, felaket bir şey, hoyratlığıyla meşhur Kont Zelikowski gibi garip bir tip, ya da mesela şu ressam, şu güvercin resmi yapan ressam, fotoğrafında bence tıpatıp bir dilenciye ya da çingeneye benziyor, günümüzde sanatçılar saçlarını gözlerini örtecek şekilde tarıyor, tıpkı Avusturya-Macaristan yönetimi sırasındaki emekliler, huzurevi ya da düşkünler yurdu sakinleri gibi, oysa Avusturya-Macaristan döneminde adam ilkokul ikiyi bitirdiyse saçını kız gibi kıvırttırırdı ki kızlar şiir yazdığını sansın, üç yıl okula gittiyse güneş altında fazla gezmemeye özen gösterirdi ama bugün güneşte kebap olan cumhurbaşkanlarına varıncaya kadar ne istersen var, Avusturya-Macaristan yönetimi sırasında işçiler bile Edison havalarında, dirseğini masaya dayayıp uzaklara bakarak fotoğraf çektirirdi, oysa bugün odun kırarken resim çektiriyorlar, bilir misiniz o zamanlar yıldız anason çok kullanılırdı, Çin’de yetişen bir baharattır, likörlere ve hamur işlerine lezzet verir, o zamanlarda dilencilere pek düşkündük ama şatafata da meraklıydık, Macar unu kum rengindeydi ve ambalajlarında üç küçük kırmızı kalp vardı, Amerikan börek ununun ambalajında üç çapraz başak ve elinde tırpan tutan bir Kanadalı görülürdü, Eugen, Töton şövalyeleri kumandanı ve Havariler nişanı sahibi Arşidük Prens Eugen, Habsburg hanedanının en irikıyım adamıydı, iki metre yirmi santim boyundaydı, yaveri ona mantosunu getirdiğinde manto gelinlik kuyruğu gibi yerlere sarkardı, ihtiyar Gruléšek çuvalları onarırken aşk romanı okurdu, Papaz Zbořil piskoposluktan gelen ahlaka aykırı kitap ve dergilerle ilgili mektubu okurdu kürsüden, ihtiyar Grepl ise, dokumacıların kumaşlarını Olomouc’a götüren ihtiyar Grepl ise uyumamak için ayaklarını soğuk suya sokardı, çünkü çalar saati yoktu, kışın ormana kızakla odun çekmeye giderken zincirlerini Şeytan gibi omuzlarında taşırdı, Grepl karısını cezalandırmak için kafasını evdeki kirişlere vururdu, kadın da Tanrı yakarışını duysun da kocasının üstüne odun yüklü arabayı devirsin diye geceleri geç vakitte dualar ederdi, işte bu yüzden şair Bondy bana gerçek şiirin can acıtması gerektiğini söylerdi, sanki mendilinde bir ustura ağzı unutmuşsun da sümkürürken burnun kesilirmiş gibi, çünkü iyi bir kitap okuru uyutmak için değil, okur yatağından fırlasın da kendini don atlet dışarı atıp yazarın suratını yumruklamaya gitsin diye yazılır, Avusturya-Macaristan yönetimi sırasında koca, Tanrı’nın nezdinde karısının ruhundan doğrudan doğruya sorumluydu, o yüzden Tónek Opletalů, bir gün Ferdoška’yla hangisi cennete gidecek hangisi gitmeyecek diye tartışırlarken adamın kafasına bıçak saplayan şu tip, işte o Tónek Opletalů karısına, Bana itaat edeceğine mihrabın önünde söz verdin, demiş ve bunu bir kez daha ispat etmek için gelecekteki tokatların teminatı olarak kadının suratına iki şamar indirmiş, patronum iyi bir adamdı ama fırsat bulunca kafayı çekerdi, sabahleyin koca bir şişe rakı, öğleden sonra bir şişe daha, gece de bir şişe, bugün insanlar Avusturya-Macaristan yönetimi sırasında olduğu gibi gece yarısına kadar çalışmak zorunda kalsa ya delirirdi ya devrim yapardı, patronum akşamleyin karısına kükrüyordu, Körolası, sen bana emir mi vereceksin, sürtük seni! ben sana porselen piponu içme diyor muyum sanki, şu ejderli piponu! küüt, kadıncağız kafasına bir kundura kalıbı yiyordu, gene de Avusturya-Macaristan yönetimi sırasında insanların eğlenmeye vakti de vardı, bir gün babam kendi gibi tembelin biriyle tanışmış, Trávníček diye bir adamla, Fidler’den bir litre çavdar votkası alırlardı, o zamanlarda sert içkiler petrol lambası şişesine benzer şişelerde satılırdı, dolayısıyla babamla bu Trávníček mezarlık duvarına otururlardı, Havlíček’i ve Vesmír’i⁷ okudukları için dünyanın halinden umutsuzluğa kapılırlardı, öyle ki artık işe de gitmez olmuşlardı, toplumsal adaletsizlik üstüne kışkırtıcı konuşmalar yaparlardı, içkiyi biraz fazla kaçırdıkları bir gün bir şarkı söylemeye başlamışlar, Yağmur başladı çoban kız, ak memelerini içeri al,⁸ diye, papaz yıldırım gibi kiliseden dışarı fırlamış, çarşaf gibi kocaman bir mendil sallıyormuş elinde, Körolası Trávníček! ayinimi mahvettiniz, çabuk ormana, yoksa sizi tutuklatırım, ama babamla Trávníček şarkı söylemeye devam etmiş, bunun üzerine kafasında tüylü şapkasıyla bir jandarma gelmiş, kanun namına yürüyüp gitmelerini söylemiş, bizimkiler tüymek zorunda kalmış, babam ağzı fazla kokmasın diye bir horoz şekeri almış ama yine de büsbütün alkollü olduğu için annem eline bir ip geçirip babamı yola getirmiş, insan içmeye kalkışıyorsa yere sağlam basmalı, yoksa balatayı sıyırır, örneğin Loja Továrek