Dimitri Verhulst, 2 Ekim 1972 Aalst doğumlu, Belçikalı şair ve yazar. Yayımlanan ilk eseri, 1994 yılında kendi çabalarıyla yayımladığı Assevrijdag’dır. 1999 yılında yayımlanan öykü derlemesi De kamer hiernaast ile NRC Literair Prijs adayı oldu. 2003’te yayımlanan, Arendonk’taki bir sığınmacı merkezinde yaşayan insanlar hakkında yazdığı Problemski Hotel ile tüm dikkatleri üzerine çekti. Eser, ondan fazla dile çevrildi ve beyaz perdeye uyarlandı. 2006’da hem dünyaca üne kavuşmasını sağlayan hem de yönetmen Felix van Groeningen tarafından aynı isimle sinemaya da uyarlanan Çölde Kutup Ayısı yayımlandı. 2008’de yayımlanan Godverdomse dagen op een godverdomse bol ile Libris Ödülünü kazandı. 2013’te yazdığı De Laatkomer ile en sevilen romanlarından birine imza attı. 2015 yılında De zomer hou je ook niet tegen’i yazdı. Yine aynı yıl, Tevrat’ın yeniden anlatımı olan Bloedboek adlı romanı yayımlandı ve birçok eleştiri aldı.

Eserleri oldukça tartışmalı bulunan Verhulst iki kez mahkemeye çıkarıldı. Kitaplarında Belçikalı yazar Louis Paul Boon’un etkileri görülmektedir. Düzenli aralıklarla Underground, Nieuw Wereldtijdschrift ve De Brakke Hond isimli edebiyat dergilerinde yazan Verhulst aynı zamanda Underground’da editörlük yapıyor.

Çölde Kutup Ayısı

Dimitri Verhulst

Özgün Adı
De helaasheid der dingen

İthaki Yayınları - 1870

İthaki Modern - 40

Yayın Yönetmeni: Alican Saygı Ortanca

Sanat Yönetmeni: Hamdi Akçay

Dizi Editörü: Emirhan Burak Aydın

Yayıma Hazırlayan: Mustafa Güdük

Düzelti: Ömer Ezer

Kapak İllüstrasyonu ve Tasarımı: Hamdi Akçay

Grafik Uygulama: B. Elif Balkın

1. Baskı, Nisan 2021, İstanbul

ISBN: 978-625-7650-59-5

Sertifika No: 46603

Türkçe Çeviri © Erhan Gürer, 2021

Dimitri Verhulst © 2006

Türkçe Telif Hakkı © İthaki, 2021

Bu eserin tüm hakları Kalem Telif Hakları Ajansı aracılığıyla satın alınmıştır.

Bu kitap Flanders Literature’nin (flandersliterature.be) desteğiyle yayımlanmıştır.

Yayıncının yazılı izni olmaksızın alıntı yapılamaz.

İthakiTM Penguen Kitap-Kaset Bas. Yay. Paz. Tic. A.Ş.’nin tescilli markasıdır.

Caferağa Mah. Neşe Sok. 1907 Apt. No: 31 Moda, Kadıköy-İstanbul
Tel: (0216) 348 36 97 Faks: (0216) 449 98 34
editor@ithaki.com.tr – www.ithaki.com.tr – www.ilknokta.com

Kapak, İç Baskı: Deniz Ofset Matbaacılık

Maltepe Mah. Hastane Yolu Sok. No: 1/6, Zeytinburnu-İstanbul

Tel: (0212) 613 30 06 denizmatbaamucellit@gmail.com
Sertifika No: 48625

DIMITRI VERHULST

ÇÖLDE KUTUP

AYISI

FLEMENKÇEDEN ÇEVİFREN: ERHAN GÜRER

İTHAKİMODERN

Windop’a. Ve utançtan kaçınmak isteyen, ben bu metnin son sayfalarını yazarken vefat eden büyükannemin anısına.

Kitap içindeki belirli karakterler ile gerçek kişiler arasındaki benzerliklerin yegâne sebebi, insan doğasının iç yüzünü anlamaktır.

Birilerinin ömrünü böyle şeylere adamasına – birini taklit edip bu konuda pek de başarılı olamamasına, başarılı olmaya başladığında da gıdım gıdım ilerlemesine ve taklit ettiği kişinin zaten sahip olmadığı şeye sahip olamayacak olmasına şaşırıyorum.

Pierre Michon, Maîtres et serviteurs
[Efendiler ve Hizmetkârlar]

Neden artık annemi rüyamda görmüyorum? Belki onun hakkında çokça yazdığımdan ve hatta güzelliğini bir kitabın kapağına koyduğumdandır. Bir şeyi defetme niyetim olmadan onun varlığını defettim. Annemin bana musallat olduğu yoktu, ona dair bu kadar şey yazarak ben çağırdım onu fakat nihayetinde zannediyorum ki –karmaşık, sanatsal, çetrefil– bir edebi karakter yarattım ve bunun sonucunda da gerçek annemi, ölmüş annemi kaybettim. Ölü bir annenin öksüzüyüm ben zira onun hakkında çokça yazdım.

Francisco Umbral, Un ser de lejanías
[Uzaktaki Varlık]

Güzel Çocuk

Rosie Halamın Reetveerdegem’e sözümona dönüşü, o sırada içlerinden biri olmak üzere olduğum tamamen işe yaramaz erkeklerimizin hayatlarında hoş bir şok olarak algılanmıştı. Herkes güne onun umut getiren adıyla –Rosie! Rosie!– uyanıyordu. Çünkü biri geri dönmüştü! Burada doğup burayı terk eden biri geri dönmüştü! Rosie Halam hem de. Dönüşü, Eski Ahit’ten bir işaret, Reetveerdegem’in o kadar da kötü bir yer ve matematiksel olarak kanıtlanmışlığına rağmen bizlerin de o kadar kötü insanlar olmadığımızın bir kanıtı olarak yorumlanmıştı.

Rosie Halamın nadir güzellikte bir kadın olduğu, onunla yatmış olmanın büyük prestij kazandırdığı doğruydu. Halam güzelliğinin zirvesindeyken dedem, onun şerefine kafa çeken (içki içmeyen erkeklere bir damla saygısı yoktu) ve ideal damat olma mükafatıyla onu içki düellosuna davet eden genç, cesur delikanlılara içki ısmarlatırdı. O sıralar kanser, bir deri bir kemik vücuduna tamamen yayılmıştı; olağanüstü içki oturumlarını, gidip klozetin içine kan tükürmek için daha da sık yarıda keser olmuş ve peşinde koşulan kızının nihayet evlendiğini görememişti. Beş ayakmış, sarhoşların da indirildiği merhametli toprağın derinliği. Büyükannem, bir huzurevinde eriyip gidene dek, onun simsiyah mermerden mezarını her hafta parlatmayı dulluk görevi olarak görmüştü. Rosie Halam, babası Yüce İçicimiz’in cenazesinden sonra kendini geçmişini bilmediğimiz birine vermiş, artık daha çirkin kadınları mutsuz edecek delikanlılarımızı derin bir üzüntüye boğarak onunla birlikte uzaktaki başkente yerleşmişti. Güzelliğin geçici olduğu veya yok edildiği gerçeği, köyümüzü kimbilir kaçıncı kez derinden yaralamıştı.

Rosie Halam, Reetveerdegem’le ilişkisini giderek kesmek istiyordu; kendini (içme kapasitesi bir yana, adını bile bilmediğimiz) bir erkeğin yardımıyla kurtarmış olması, ona ölümden dönme etkisi yapmış olmalıydı. Nadir gerçekleştirilen telefon görüşmelerimizde maddi birikimlerinden, çatı teraslarının yeniden yapımından, saunanın keyiflerinden, kentin canlılığından bahsederdi. Yazları ailesiyle bağlarını idame ettirdiği kartpostallarıyla, atlasta bakmayı reddettiğimiz uzak rotalardan zevksiz, güneş dolu selamlarını yolluyordu. Daha da nadir ziyaretlerinde eşine, ateş pahası otomobilini kapımızın önüne park etmemesi için yalvarırdık. Fakirdik, hep fakir olmuştuk ancak fakirliğimizi gururla taşıyorduk. Birinin lüks arabasını evimizin önüne park etmesi onurumuzu kırıyordu ve köyden birinin, bir Verhulst’un maddi durumunun çok iyi olduğunu görmüş olabileceği düşüncesi bizi utandırıyordu.

Bakın. Hayatımın ilk yıllarını annem ve babamla, Kanton Sokağı’nda, ortak su pompalı ve umumi tuvaletli –lağım çukurunun tam üstünde delikli bir tahta– küçücük bir çıkmaz sokakta geçirdim. Oturma odamızın iç duvarları ıpıslaktı ve pencere çerçevelerinin çürümüş tahtalarına cereyana karşı gazete topları sıkıştırırdık. Babam konutumuzun zorluklarından hep mağrurca bahsederdi; kolay yaşam arzulamak erkekliğe sığmazdı ve nihayet Mere Sokağı’na taşındığımızda işler giderek daha da zorlaşacaktı. Tuvalet orada da delikli bir tahtadan ibaretti ama bu evin artısı, akan çatısıydı. Mutfak zeminimiz tavandan akan damlaları toplayan kovalarla doluydu. Hep beraber koltukta oturup kovalara düşen damlaların tok seslerini ve delik çatının bizim için çaldığı ksilofon müziğini dinlediğimiz akşamlara dair güzel anılarımız vardır. Fare zehirli tabaklar her gün tekrar doldurulurdu; bu kemirgenleri yok etmek yerine küçük yaratıklara bakmakla iyi bir iş yaptığımızı düşünürdük. Ve kilerin üzerindeki mantar üreten o ölüm tuzağı merdiveni, proleter mimarisinin en güzide örneklerinden biri olarak bağrımıza basardık. Babam bir sosyalistti ve böyle tanınmak için elinden geleni yapardı. Sahip olunan mal mülk, fazladan toz almak dışında bir anlam ifade etmezdi onun için. Sen mal mülke sahip olamazdın, onlar sana sahip olurdu. Öngöremediğimiz bir tutumlulukla ay sonunu bütçe artısıyla kapatma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığımızda banka hesabını boşaltır, bizi kapitalizmin ayartmalarından korumak için maaşının tamamını içkiye yatırırdı. Maalesef annem giderek daha belirgin bir şekilde bir burjuvazi kölesi olduğunu göstermişti: Aşınmış ayakkabılar giyemeyecek kadar kendini beğenmişti ve on yılın ardından boşanma talebinde bulunmuştu. Annemin giderken bütün mobilyaları almış olması babam için mutluluğun doruk noktasıydı. Nihayet elinde hiçbir şey kalmamıştı, ne eşi ne de mobilyaları, ve tekrar yaşlı annesinin evine taşınmıştı. Ancak şurası gerçekti ki güzel otomobillerini kapımızın önüne park eden ve iğrenç pahalı giysileriyle bayram günlerinde ziyaretimize gelen aile fertlerine tepeden bakardık.

Rosie Halamın Reetveerdegem’e geri döndüğü dedikodusunun ritmi –mucize! mucize!– benzersizdi ve o günler, yeniden doğmuş erkekler yakama yapışıp köyün sarhoş ağızlarının doğruyu söyleyip söylemediklerini soruyorlardı. Kesinlikle doğruydu: Rosie Halam, bizi de şaşırtarak geri dönmüş, süklüm püklüm bir halde ve mosmor gözlerle, kızıyla birlikte bir süreliğine bizim yanımızda kalıp kalamayacağını sormuştu.

Bizim yanımız, büyükannemin eviydi. Babam da dahil beş oğlundan dördü aşk hayatlarını berbat etmişler ve annelerinin evine dönmüşlerdi. Annem sadece babamı değil, beni de artık yanında görmek istemediğinden babaannem bana kucak açmıştı, ben de babam ve üç amcamla birlikte kayıtsız bir hayat sürüyordum. Şimdi, zina ve saldırganlıkla hayatlarını cehenneme çeviren bir adamdan kaçan Rosie Halam ve kuzenim Sylvie de bu hayata katılacaklardı.

Farklı dünyalardan geldiğimizi sezdiğimizden, bilgece birbirimizi görmezlikten geldiğimiz doğum günleri ve cenazeler dışında Brükselli kuzenimi pek görmemiştim. Sanırım piyano çalıyor ve pembe tütü eteklerle baleye gidiyordu. Her gün kaç kalori aldığını özenle not eden ve daha yüklü banka hesaplarına sahip Noel Babaların onu ziyaret edeceğinden emin olan bir çocuktu. Üniversite, bir güvence olarak onu bekliyordu, güzelliği annesine çektiği için de çok geçmeden erkeklere vakitlerini ona kur yapmakla geçirtebilecek ve bundan keyif alabilecekti. Benden biraz küçüktü ancak kendine güvenen biri izlenimi verdiğinden, yaş farkı kozumu hiçbir alanda oynamaya cesaret edemiyordum. Onun geldiğine sevinmemiştim. Erkekler grubumuzdan memnundum ve onu bir parazit olarak görüyordum. Sylvie’nin iyi terbiyesi bizi zorluyordu, bakışlarında zavallılığımızı yakaladığı duygusuna kapılıyorduk.

Babam sürekli kapısı sonuna kadar açık sıçardı. Gübresi yoğun biçimde eski peynir kokardı ve sık sık takım taklavat meydanda bir vaziyette koridorda, lazımlığa iki metre mesafede durduğundan, yüksek sesle yeni bir rulo tuvalet kâğıdı veya gazetenin kalan kısmını getirmemi söylediğinde onu duymuyormuş gibi yapamazdım. Sistem, yıllardır böyle sürüyormuşçasına harika işliyordu; tuvalet kâğıdı ve gazete parçası babama ânında veriliyordu hep. Ancak Sylvie’nin bakışları altında davranışlarımızdan dolayı özür diliyormuş gibi olmuştuk birden. Sabahları hatır hutur kaşınmak için ellerimiz külotlarımızın içinde merdivenden inmekten utanıyorduk. Televizyonun karşısında terli ayaklarımızı masaya uzatıp uyumaktan utanıyorduk. Ucuz ve kolay olduğu için yediğimiz kilolarca çiğ kıymadan, çıplak ellerimizle kıymaya girişip mundar eti dünden kalma kupalardan birindeki soğuk kahveyle midemize indiriyor olmaktan utanıyorduk. Kıymadan kaptığımız ve çaresine bakmadığımız bağırsak kurtlarından utanıyorduk. Bir orkestra şefi gibi saldığımız osuruklardan, kontrolsüzce bıraktığımız geğirmelerden utanıyorduk. Sebepsiz küfürlerimizden, klozetin üzerinde bıraktığımız kasık kıllarından, elle kopararak kısalttığımız ve aylarca halının üzerinde kalan ayak tırnaklarımızdan utanıyorduk. Koltukta içerken uykuya daldığımız sigaralarımızdan, nikotin kahverengisi dişlerimiz ve bira kokumuzdan utanıyorduk. Babaannemin habersizce kahvaltıya çağırdığı ve onu her defasında isimlerini sormaya mecbur bıraktığımız sürtüklerden utanıyorduk. Sarhoş sarhoş söylediğimiz şarkılarımızdan, kaba saba konuşmalarımızdan, kusmuklarımızdan ve polis ile haciz memurlarının giderek artan ziyaretlerinden utanıyorduk. Utanıyorduk ancak bunu değiştirmek için hiçbir şey yapmıyorduk.

Rosie Halamın eşi Robert Eniştemin kapımıza dayanıp “Rosie burada mı?” diye sorduktan sonra bizim, “Rosie mi? Hayır, burada mı olması gerekiyor?” diye yanıtlamamız ve eniştemin birden omuzlarını gere gere içeri dalması, Rosie Halamı saçlarından dışarı sürükleyip otomobilinin içine tepmesi, kuzenimin bağırarak arka koltuğu geçmesi ve bir sonraki cenazeye kadar hayatımdan çıkması üç hafta almıştı. Robert Eniştemi mahvedecektik, orası kesindi, bunu tercihen bıçakla, yavaş yavaş yapacaktık ve bu onurlu görevi aramızdan kansere yakalandığını öğrenen ilk kişinin üstleneceğine yemin etmiştik. Çünkü hepimiz kansere yakalanacaktık, Yüce İçicimiz bunun nasıl olacağını şık bir şekilde göstermişti bize; altmış yaşına kadar yaşamak, küçük burjuvazi kültürünün âlâsı olarak görülürdü. Ancak dürüst olmak gerekirse Rosie Halam ve kuzenim Sylvie’nin evden gitmeleriyle rahat bir nefes aldığımızı kabul etmeliydik, onların varlığı biraz fazla çelişkiliydi bizim için.

Sefil bir hayat, net bir hayattır. Sylvie, babam ve amcalarımı; öğleyin kahvaltı masasında, törensel ilk sigaralarından sonra, akşamdan kalma durumlarını gidermek için kıyma ve konserve sardalyelere saldırırken görürdü. Sardalyenin içinde yüzdüğü yoğun yağ çenelerinden süzülür, saçaklanmış kazakların kollarıyla silinirdi; buna fazla yüksünülmezse tabii. Ardından, daha sonra tekrar sarhoş bir halde eve dönmek üzere saatlerce evden kaybolurlardı. Kimileri bunu bir kısır döngü olarak görebilir ancak biz bunu bir devre olarak görüyorduk. Sylvie, babasına görünmemek için üç hafta okula gitmemiş, pis mutfak masasında iradesizce ders çalışıp ceza olarak verilen ödevi yapışımı seyretmişti. Bu sırada onu daha akıllı, daha iyi konuşan biri yapan ve belli bir süre sonra ailenin geri kalanıyla aralarındaki kopukluğu iyice derinleştirecek kitaplar okurdu. Sylvie uykusuz gözleri tavana dikili bir halde yanımda yatarken; ağzı kuş uçumu açık ve genelde kokan çoraplarıyla mahmurluğunu uyuyarak gideren babamın horlamasını dinlediğinde onun sakıncalarını hissederdim. Veya Putrel Amcanın diş gıcırdatmalarını dinlerken. Ninemiz yıkayıncaya dek yatağın yanında yığılan giysilerimizin midesini bulandırmış olmamasına imkân yoktu. Yatağın yanında duran küllükteki kahverengi izmaritleri mi, çarşaflardaki ter lekelerini mi, yoksa babamın çoraplarını mı daha iğrenç buluyordu bilmiyorum. Susardı. Kuzen kuzene bir muhabbetle yaşam tarzımızı sorgulamasını yeğlerdim. Ancak o susar ve bizi hor görürdü.

“Küçük, Sylvie’yle bir yürüyüşe çıksanıza. Çocuk bütün gün içeride oturmaktan bembeyaz oldu.”

Onunla nereye gidecektim? Tükenmez kalemimin arka ucuyla beynimden bir topak kulak kiri kazırken hor gören bakışlarıyla beni izliyor, benimle konuşmuyordu. Brüksel’de kulak pamuğu kullanıyor olabilirlerdi ancak gördüğü misafirperverliğe karşılık daha minnettar olmalıydı. Ayrıca köyümüz, o şımarık kızı açmazdı. Sürekli çalıntı motosikletleri tamire çalışan arkadaşlarımın ilgisi hoşuna gidebilirdi ancak Rosie Halam bundan hiç hoşlanmazdı. Arkadaşlarım pis heriflerdi. Kuzenimi ödünç vererek onlara şantaj yapabilirdim ancak buna gururum elvermezdi. Suskun ve burnu havada kızla kapıdan dışarı çıkar çıkmaz onunla gurur duyacak ve ona göz kulak olacaktım. Onun ukala tavırlarına bir şey söylemeden önce iki kez düşünmelilerdi. Ancak onunla nereye gideceğimi bilmiyordum. Yürüyüşe çıkıp birbirimize hayatta neyi başarmayı umduğumuzu mu soracaktık? Hobilerimizi mi soracaktık? Okulun nasıl gittiğini mi?

Rosie Halamın kesin itirazına karşın Sylvie’yi kafeye götürme önerisi babama aitti. Ancak çocuğunun teninin ceset rengini almaya başladığı Rosie Halamın de gözünden kaçmamıştı.

“Hangi kafeye gideceksiniz?” Bilmek istiyordu.

“Köşe Kafe. Veya Halk Kafe. Bakacağız.”

“André de orada mı?”

“Nereden bileyim André’nin orada olup olmadığını? Cam kürem mi var sanıyorsun?”

“Dikkat edeceksiniz, değil mi? Geç dönmeyeceksiniz?”

“Sylvie, kuzum, ne dersin? Pierre Amcayla çıkmak ister misin?”

O çocukla konuşurken hepimizin birden kibar bir Flamanca konuşmaya çalışmamız beni rahatsız ediyordu. Ben de bu günaha girmiştim bir kere. Onun görünüşü sizi buna zorluyordu bir şekilde.

Sylvie başıyla onaylayıp montunu giydi. Bizim Küçük, yani ben de onlara katılmıştım.

“Rosie, sen de gelsene kız?” Seni gördüğüne sevinecekler var. İyi gelir, hem biraz temiz hava almış olursun.”

Ancak Rosie Halamın canı istemiyordu. “Ya sen, Putrel? Sen de geliyor musun?”

“Isaac Newton!” dedi Putrel Amca.

“Efendim?”

“Isaac Newton diyorum, salak!”

Putrel Amca bacaklarını uzatmış, televizyondaki bilgi yarışmasına dalmıştı.

“Üzgünüm, Bayan Peters, sorunun doğru yanıtı Isaac Newton olacaktı.”

“Vay, göründüğün kadar akılsız değilmişsin?”

“Tekrar yayın, salak. Bekleyin, ben de bira içmeye geliyorum.”

O akşam Köşe Kafe’yi seçmemizin özel bir nedeni yoktu çünkü köyümüzün bütün kafeleri birbiriyle takas edilebilirlerdi. Masa ve sandalyeleri, sebebi ânında unutulan ve bir sarhoşluktan daha uzun sürmeyen kavgalar sırasında nasılsa kırılacak olduklarından, basit ve ucuzdu. Hepsinin, dışarıda kimsenin çalmadığı ancak kafede gözlerimizi nemlendiren müzik kutuları vardı. Roy Orbison, henüz göreceğimiz ve bizim için kuşkusuz kötü sonlanacak zamanlar da dahil tüm zamanların en iyi müzisyeniydi. Kafe sahibesi cam kırıklarını faraşla küreğin üzerine süpürürken ve de müzik kutusu Roy Orbison’u çalarken ağlayarak son birayı kafaya dikmekten güzel bir şey yoktu. Sonra da kafe sahibesine bir bira, son bir bira daha diye yalvarmaktan, ertesi gün ilk müşteriler olarak tekrar gireceğimiz kapıları rahat rahat kapatmasına fırsat vermek için eve dönmekten. Kafeler arasındaki farklar çok küçük ayrıntılarda saklıydı. Kafe seçimimizi asıl belirleyen, içki borçlarımızı kapatmak için sağdan soldan toparlayana dek görünmeye cesaret edemediğimiz bazı kafe sahiplerine olan borçlarımızdı çoğu kez. Bizim çetede sabit işi olan tek kişi babamdı –posta hizmetlerinde çalışıyordu– ancak onun bile bazen birkaç maaş tutarında borcu oluyordu biracılara.

Köşe Kafe, doğumdan kısa bir süre sonra kaybolan ve o zamandır yaşam belirtisi göstermeyen bir babadan cüce ikiz doğuran bir kadın tarafından işletiliyordu. Biçimsiz, birbirine eş ikiz kızları olan ve çok yatırım yaptığı kafesi için kredi çekmiş, yalnız bir kadın. Kafesinde yeterince içiliyordu; geliri şimdiden garanti altına alınmıştı. Cüceler okula başlayıp da giderler artınca kadınların hiç yoktan yaratabildikleri kaynaklardan kendine maddi ek gelir sağlamıştı. Ancak kafenin itibarı bundan epey zarar görmüş, kocalarını sendeleyen bacaklarla Köşe Kafe’den dönerken gören eşler tatsız olaylar çıkarmışlardı. Cüceler, bilardo masasının altında oyuncak bebekleriyle oynuyor, tilt otomatını tezgâh olarak kullandıkları, bira altlığı ve plastik sebze satan dükkânlarını işletiyor, oyuncaklarını annesinin gönüllü müşterilerine satıyorlardı. Böylece her akşam uğrayan erkeklerin kaba dillerini almışlar, on yaşına geldiklerindeyse herkesi eğlendirmek için sınırsızca yararlandıkları müstehcen fıkralardan oluşan bir hazineye sahip, ağzı bozuk kızlar olup çıkmışlardı. On iki yaşına geldiklerinde –artık büyümüyorlardı– başlangıçta annelerini bulaşıktan kurtarma amacıyla edindikleri bira bardaklarındaki artıkları ziyan etmeme alışkanlıkları ikiliyi alkolik yapmıştı.

O zamanlar komşu köylerden birinde Teke adında popüler bir kafe vardı. Kafenin işletmecisinin, yüklü para karşılında ahırdan getirdiği ve müşterilerini neşelendirmek için alkol derecesi yüksek biralar içirdiği, zilzurna sandalyeleri devirip sarhoşluğunu geçiştireceği yumuşak otuna sendeleyerek dönen yaşlı bir tekesi vardı. Köşe Kafe’nin patroniçesinin bundan etkilenmiş olması mümkündü ancak şöyle ya da böyle, iki cüce belli bir aşamadan sonra içki yarışına girmeye başlamışlar ve son ayakta kalan cücesine bahse girmek için olağanüstü miktarlar yatırılmaya başlanmıştı.

Sylvie’yle birlikte Köşe Kafe’ye gitmemizden uzun süre önce cüce ikizler; ismini bir türlü ezberleyemedikleri doğuştan bir hastalıklarının olduğunu ve yirmi yaşını geçmelerinin neredeyse ihtimal dışı olduğunu öğrenmişlerdi. Kesin son teslim tarihinin yarattığı psikolojik çözülmeden dolayı, yitik zamanı telafi etmek adına daha fazla içmeye başlamışlar, hatta tamamen kör kütük bir halde yapışkan masalardan birine çıkıp bulantıyla büyülenme karışımı bir ifadeye bürünmüş gözlerini cüce amından ayıramayan minnettar müşterilerine eteklerini kaldırdıkları bile olmuştu birkaç kez. Sylvie’yi olası manzaralara karşı psikolojik olarak hazırlamam gerekiyor muydu bilmiyordum. Bizim hayatlarımızda öngörebilirlik esastı; böyle bir lüksümüz vardı.

İçeri girdiğimizde kafeye sıkıcı ve tanıdık bir atmosfer hâkimdi. Barda oturan heriflerin başından beri huysuz eşleri, boşanma ve nafaka giderleri hakkında boş boş konuştuklarına kalıbımı basardım. Başka yerlerde havadan sudan konuşmak ne kadar olağansa burada da bu konuların konuşulması o kadar olağandı. İki adam bilardo oynuyorlardı ancak partiyi kazanmak için en ufak bir hırs göstermiyorlardı. İskambil masasında dört yaşlı, dikkatle ellerinde tuttukları kaderlerini inceliyorlardı. Diğer müşterilerse sabırla kendilerini mutlulukla mutsuzluk arasındaki farkın ayırt edilemediği o seviyeye çıkarmak için içiyorlardı.

“Bir sonraki içkiler benden!”

Babamın kafeye her gittiğinde kullandığı sözlerdi bunlar. Cüceler siparişi not edip o an kıçı selam münasebetiyle Putrel Amca tarafından çimdiklenen annelerine ilettiler. Sylvie’nin kendi öz amcasının mütecaviz hareketlerine şüpheli bakışını görmüş, yüzünde nihayet bir parça allığın belirdiğini fark etmiştim. Limonata light içiyordu. “Şekersiz” demişti. O zamanlar, emin adımlarla barda pineklenen adamlardan biri olma yolunda ilerlediğim için babam bana mazot ısmarlardı – bira ve kola karışımına verdiğimiz isimdi bu. Saf bira için henüz genç bulurdu beni ancak sadece meşrubat içen benim yaşımda bir çocuk da hayal kırıklığı olacaktı muhakkak.

“Bakıyorum da güzel bir kız getirmişsiniz, beyler ancak polis yaşını öğrenirse kıyamet kopar.”

André’ydi bunu söyleyen ve oransız bir ilgiyle Sylvie’ye bakıyordu.

“Aileden, André. Kız, bizim Sylvie.”

“Sylvie mi? Sizin Rosie’nin kızı mı yoksa?”

“Evet.”

“Vay canına, çok güzel bir kız!” André, kuzenimin elini sıkmak için bar taburesinden kayıp yanımıza geldi; bunu olağanüstü bir nezaketle yapmıştı. Sylvie’nin elinin tersini öptü, kibarca gülerek siyah, kırık dökük dişlerini gösterip bana baktı: “Dimmetrieken, delikanlı, sana acıdım; elini kuzeninden uzak tutmakta çok zorlanıyordur.” Nefesi kokuyordu ancak bu beni kesinlikle şaşırtmadı; ağzından çıkan çürük kokusuna hazırlıklıydım. Herkes güldü. O sözlerin cıvıklığına rağmen herkesin benden, André’nin sözlerini karşılamamı beklediğini hissediyordum. Ancak ben susup mazotumu içtim.

“Hepimiz gençlik yıllarımızda ara sıra kuzenlerimizi kurcaladık, delikanlı.” Ben yine yanıt vermeyince ekledi: “Konuşmamakta haklısın.” Bir sonraki içkilere sıra gelmişti. Kaçınılmaz olarak laf, Rosie Halama gelmişti; herkes bir şekilde onun Reetveerdegem’de göründüğünü duymuştu ve şu an onun kızıyla birlikte olduğumuza göre söylenenler doğru olmalıydı. Bize işin ıcığını cıcığını sormuşlar ancak çenemizi kapatmıştık. Biraz da eğlenerek ileri sürülen biri diğerinden uçuk teorileri dinledik ancak giderek daha iyi anlaşılıyordu ki Rosie Halamın dönmüş olabileceği ihtimali bile köyde çoktan öldüğü sanılan duyguların yeniden depreşmesine yetmişti. Mesele hakkında bizden anlamlı tek bir söz bile alınamayacağından, tekrar André’nin ikide bir güzel bir kız, körpe bir tanrıça olduğunu söylediği Sylvie’yle ilgilenmeye ve onun mükemmel yüzünde annesinden aldığı izler aramaya başlamışlardı. Beni şaşırtan, kuzenimin kaba erkeklerin ilgisinden rahatsız olmamasıydı. Tam tersi, onlara karşı doğal bir sempati besliyor gibiydi ve giderek daha da sarhoş olup da sonunda ancak babamın ve amcalarımın yetişebildiği bir tempoda içmeye ve ısmarlamaya başlayan André’nin her sözü onu güldürüyordu.

“Size şimdilerde nasıl sıçtığımı göstereyim!” dedi André özellikle Sylvie’ye hitaben ve pasaklı gömleğini kaldırıp yara izleriyle dolu, boğum boğum, kıllı karnını gösterdi ona. Damarları kanser hücreleriyle doluydu, yükünü hafifletmek için kullandığı ve bir gün ameliyat masasında uyandığında büyük bir şaşkınlık içinde keşfettiği bir bok torbası vardı. Artık tuvalete gitmeyecekti; her şey doğrudan bira göbeğine asılı torbaya süzülüyordu. “Bakın!” Ve baktık. Bokun torbaya damlayışını seyrettik. Durgun bir şekilde, sanki o bok derinlerde bir yerde plastik tüpte bulunuyordu da şimdi biri ayağıyla o tüpün üzerine basmıştı. Köpüklü, ıslak, yumuşak bir bok. Kuzenim bilimsel bir gösteride ön sırada oturuyormuşçasına André’nin bok torbasındaki kahverengi tortuya bakıyordu. Zaten gösteri de özel olarak onun için düzenlenmişti. André’nin Noel Bayramı’nı göremeyeceği herkesçe biliniyordu. Balgamını rahatça ölümün yüzüne tükürmesini takdir ediyorduk. Can çekişme anına dek alkol alarak, kendi tarzında veda edecekti hayata.

“İşte,” dedi. “Artık sıçma işini hallettim, geriye bol su ile temizlemek kaldı.” Bunun üzerine bir bardak dolu birayı fondip yaptı. “Ayda ne kadar tuvalet kâğıdı tasarruf ettiğimi tahmin bile edemezsin.” Sylvie’nin hoşuna giden ve buralarda görülmemiş beyaz, parlak dişleriyle peşin ödediği bir darağacı esprisiydi.

“Herkese benden birer içki!”

Cücelerin karakteri hakkında çok şey yazılıp söylendi, ben bu tartışmaya karışma ihtiyacı duymuyorum ancak Köşe Kafe’nin Lilliputlu ikizleri o gece haddinden fazla uygunsuz davrandılar. Hiç tanımadıkları birinin bütün ilgiyi üzerine çekmesi ve onun olağandışı güzelliğinin methedilmesiyle baş edemediler. Elbette dünyada her şey adil bir şekilde paylaşılmış değildir; anormal yaratılmışlardı ve kaderlerinde erken ölmek vardı. Hiç kimse bedenini seçme özgürlüğüne sahip değildi. Kuzenim de kaderini değiştiremezdi tabii. Ancak cüceler kıskançlıktan çıldırıyorlardı ve herkese, güzel suratlı cadı esprilerimize gülse, bizden hoşlanıyormuş gibi yapsa da Sylvie’nin içten içe bizden nefret ettiğini belirterek belden aşağı vuruyorlardı. Bizi hor gördüğü gözlerinden anlaşılıyordu; kaça mal olduğunu merak etmek için gömleğine bakmak yeterliydi. Çok asosyal ve mesafeli görülebilecek o uyuz uyuz limonata içişinden, limonata light, şekersiz limonata içişinden anlamamış mıydık yoksa? O güzel kız –o kadar belliydi ki kokusundan bile anlaşılıyordu– kendini ailesinden üstün görmeye çalışıyor ve bir Verhulst olmamak için elinden geleni yapıyordu ayrıca.

Cücelere el kaldırılmazdı, bunu çok iyi biliyorlardı, köyde kimse elini kaldıramazdı o kızlara, Putrel Amca bile. Ancak bu kez etik kurallarımızı suiistimal etmişlerdi ve ellerimizi kaldırmamak için kendimizi zor tutuyorduk. Zaman zaman birbirimizi fena pataklardık ancak söz konusu Verhulst’lar olduğunda birbirimizi kollardık. Her zaman. Her yerde.

Kafede tatsız bir sessizlik olmuştu ve kuzenimin bir şeyler yapması gerektiğini herkes biliyordu. Bir Verhulst, aile adabımızı kucaklamış olduğunu, kabileden biri olduğunu kanıtlamalıydı. Buraya heyecanlı bir tatil geçirmek için gelmediğini de kanıtlamalıydı çünkü buralarda hoşlanılmayan bir tip varsa o da başkasının işine burnunu sokan meraklılardı.

Bu durum masamızı bir hedef haline getiriyordu; o pigmeler, onun bizimle bir bağının olmadığını çok iyi bilmelerine rağmen Sylvie’nin aile şerefiyle oynuyorlardı. Üstelik kuzenim babasının soyadını taşıyordu ve aslına bakılırsa bir Verhulst bile değildi.

“Pierre Amca, bir bira alabilir miyim?”

Babam, Sylvie’nin bunu Putrel Amcadan istemesinin daha kolay olacağını düşünürdü herhalde. Yük şimdi onun omzundaydı ve kızını aldığı gibi teslim edeceğini Rosie Halama özellikle bizzat söz vermişti.

“Sen onlara aldırma, Sylvie. Seni rahatsız etmelerine izin verme.”

Ancak sorusunun yanıtı değildi bu. Bir bira alabilir miydi, onu sormuştu.

Birasını aldı. İlk birasıydı. O idrar renkli maddenin tadı hakkında hiçbir fikri yoktu ancak yatak odamızdaki kokuya bakılırsa çok fazla bir beklentisi olamazdı. Dik oturdu, teatral ve kışkırtıcı bir pozla elini beline koyup (babamı taklit etmişti, bu şekilde başını daha kolay arkaya atıp boğazını açabileceği için babam da dik durup bir elini beline koyardı hep) birayı bir dikişte bitirdi. Bardağı erkekçe bir vuruşla masaya yapıştırdığında –bunu da Putrel Amca’dan almıştı– gözleri yaş doluydu ve ağzının şekli, az önce bir torba ekşi şekeri mideye indirmiş birini andırıyordu. Neredeyse kimse, ilk yudumundan sonra bir gün binlerce litre bira tüketmiş olacağına inanamaz, bu yüzden günde litrelerce pisliği midemize indirdiğimiz için Sylvie’nin bizim deli olduğumuza karar verdiğine neredeyse adım kadar emindim.

André iyice coşmuştu. Mükemmel bir gece geçiriyordu. Ancak Sylvie meydan okunulduğunu hissediyordu ve anlaşılan bu meydan okumayı severek kabul etmiş olmalıydı ki “Bir tane daha verin!” dedi. O gece tek bir kola veya limonataya daha el sürülmedi; hiç kimse tarafından. Cüceler küskün ve kaybetmeyi hazmedemez halde odalarına çıktılar ancak eminim gözlerine bir gıdım uyku girmedi. André, kuzenimi ‘gerçek biri’ yapacaktı ve ona, şu an tek bir kıtasını eksiksiz söyleyebilecek birinin kalıp kalmadığını merak ettiğim şarkılarımızdan birini öğretti. Bazısı on beş kıta uzunluğunda, pis sözlerle dolu şarkılardı. Abecemizi Z’ye kadar dolduran pis sözcüklerle doluydu şarkılar ve bilardo masasının başında sarhoş bir halde, hem de ona hiç yakışmayan bir şiveyle cinsel imalarla dolu şarkılar söyleyen yaşı tutmayan kuzenimin görüntüsü içimizi o kadar yalın bir neşeyle doldurmuştu ki birer içki daha ısmarladık. Ve hep birden André’nin taksimini yaptığı sapık şarkılara eşlik ettik.

O gece de son bulmuştu. Uzun eve dönüş yolu boyunca kuzenime ben destek oluyordum, babamla Putrel Amca da birbirlerine. Bir partinin daha sona ermiş olduğunu kabullenemediğimiz için şarkı söylemeye devam ediyor, açık yatak odası pencerelerinden saatin kaç olduğunu bağıran ev kadınlarına küfrediyorduk. Havlayan köpeklerden, devrilmiş çöp kutularından ve Putrel Amca’nın bir çiçekliğe ustaca nişan aldığı idrarından oluşan bir yıkım bırakıyorduk arkamızda. Köyün erkekleri dibine işedikleri için, iyi bir kafeye giden yolların hiçbirinde iki yıldan fazla dayanan tek bir ladin ağacı kalmamıştı. Ladin ağaçları idrara dayanamıyorlardı.

“Benim de çişim geldi.”

Bizim çişimiz gelmezdi. Biz işerdik.

“Sylvie, yavrum, eve kadar idare edemez misin?”

İdare edemezdi. Sokakta pantolonunu indirmesinin bizim için bir sorun teşkil edeceğinden değildi; gecenin bu saatinde buna yorumda bulunacak kişiler çoktan uyuyorlardı. Sorun, Sylvie’nin vücudu üzerindeki kontrolünü tamamen kaybetmiş ve kendini bir kilometredir bana taşıtmış olmasındaydı. Kendi ayaklarının üzerinde durur durmaz yere yuvarlamıştı; ayakkabıları ve bacaklarının kuru kalmasını arzu ediyorsak ona yardımcı olmak zorundaydık. Babam küfretti, Putrel Amca gülmekten kırıldığı için bir bina duvarının dibine yuvarlandı.

“Halimize bak! Verhulstlar çarşıya çıktı!”

“Hey küçük, aslanım, kuzenine yardımcı ol hadi!”

Pantolonunu kendi çözmeye başlamıştı ancak düğmelerini benim yardımım olmadan çözemeyecekti. Çömelmeye çalışan Sylvie’yi koltuklarının altından sıkıca tutup bütün ağırlığını kollarıma vermesini sağladım. Ferahlamış bir halde sıvısının kaldırım taşlarına çarpışını dinlerken André’nin Sylvie’yle vedalaşması gelmişti aklıma. Onu yanağından öpmesine izin verir miydi? Verirdi. Onunla tanışmak Tanrı’nın bir lütfuydu, çok güzel bir gece geçirmişti ve artık huzurlu bir şekilde ölebilirdi. Sarhoş konuşmasıydı. Ama güzeldi.

Sylvie işerken uyuyakalmıştı; sıvısı kesilmek bilmiyordu ve birazdan Rosie Halama kızının berbat halinin hesabını verme düşüncesi babamı telaşlandırmıştı. Eve yaklaştıkça suskunlaşmıştık. Eve yaklaşmıştık ancak bu bizi sevindirmiyordu.

Rosie Halam şiş, kırmızı gözleri ve sabahlığıyla bizi bekliyordu.

“Hangi cehennemdeydiniz? Benim evde meraktan öldüğüm aklınıza geldi mi hiç merak ediyorum?”

Özür diliyorduk. Her şeyden dolayı özür diliyorduk. Biz böyleydik.

“Ya sen Sylvie, sen de mi gurur duyuyorsun bu halinle yoksa?”

“Mucize gerçekleşti” dedi Sylvie.

“Ne?”

“Mucize gerçekleşti, şeftalim ıslak, yağmur yağmadığı halde.”

O gece öğrendiği müstehcen şarkıların birinden, o zamanlar çok sevilen on iki kıtalık Şeftali Şarkısı’ndandı. Rosie Hala terbiyeli çocuğunun bu haliyle kendini kaybedip öyle bir şamar attı ki sarhoşluktan ağlayamaz haldeki kuzenimin yanağında elinin izi kaldı. Putrel Amca, Sylvie’nin merdiveni çıkmasına yardım ederek onu giysileri üzerinde yatağına yatırdı.

“Olmaz ama Rosie, neden vurdun o zavallı kıza şimdi? Şeftali Şarkısı’nın nesi var ki? İlk beş kıtasını André’den öğrendi.”

“André mi? André’yi mi gördünüz?”

Tek bir söz söylemedik.

“Sylvie, André’yi mi gördü? Konuştu mu onunla?”

Tek bir söz söylemedik.

“Bir şey sordum size!”

Kesinlikle bir söz söylemedik.

“André’nin, babası olduğunu biliyor mu?”

“Hayır!”

“Emin misiniz?”

“Evet, Rosie, Sylvie kesinlikle bilmiyor André’nin babası olduğunu. Ona söylemiş olsaydık bile inanmazdı zaten.”

“Dimmetrie, az önce duyduğunu Sylvie’ye söylersen gözlerini oyarım. Anladın mı?”

“Evet, Hala.”

Robert Amca eşini otomobile teptikten ve sözde kızını arka koltuğu oturttuktan hemen sonra hepimiz çok acımıştık ona. Ancak birinin geçimine burnumuzu sokamazdık ve kendimizi tutarak olayları akışına bıraktık. Uzaktaki kuzenimi göreceğim ilk cenaze, babamın cenazesi olacaktı. Beş ayak ve bir cuma günü.

Boğulmuş Bebek Göleti

Palmier bir denizkızının bütün özelliklerine sahipti; ince yapılıydı ve balık kokuyordu. Yaşı hakkında ancak tahmin yürütülebilirdi ama belediyeden bir memur gelip bize onun yüz yaşını geride bırakmış olduğunu söyleseydi hemen inanırdık. Hayvanlarının davranışlarını benimsemiş bir çiftçi olan kocasını bir kaçımız hatırlıyorduk. Bu hayvani davranışların birer ürünü olan çocuklar bir daha görünmemişlerdi. Çocuklarının yaşlarını düşünecek olursak çoktan ölmüş olmaları ya da –ya hemşirelerin ilgisini çekmek ya da zorunlu televizyon programını protesto etmek için– bezlerine pisledikleri huzurevlerine kapatılmış olmaları ihtimal dahilindeydi.

Ancak Palmier hakkında köyde dolaşan korkunç söylentiye göre nüfus kayıt defterlerinden teyit edilebilenden daha fazla doğum yapmış, en az birkaç kez de yeni doğan bebeğini, yaşı benden çok fazla olmayan Putrel Amcamla ben de dahil bazılarımızın yüzüp dubasında yatarak zaman geçirdiğimiz ve bıkmadan birbirimizi izleyip değer biçtiğimiz göletinde boğmuştu.

Her şeyden önce tembeldik; büyümek, âdemelması, kas, göğüs ve dağınık saçlar geliştirmek için enerjiye ihtiyaçları olan bütün gençler gibi. Suda iki harika gemi izi bırakan nefis sırtüstü kulacıyla, göğüsleriyle, tirbüşon lüleli Wendy bunda başı çekmişti. Putrel Amcamın gurur duyduğu biricik aşkıydı henüz; basit ve hiper Katolik Werner Amcanın elinden zorlanmadan aldığı aşkıydı ve sırtüstü güneşlenirken hepimiz uzun uzun onun göğüslerine ve onların büyümelerine bakardık; çok küçüktüler ama önemli değildi. Dikkatli bakan, yelkovanın da ilerleme kaydettiğini görebilirdi.

Ancak en güzeli Helene’in yeni sudan çıkıp dubanın güneşten yanmış tahtasının üzerine uzanmasıydı. Belki de güneşte parlayan bütün ıslak bedenler için geçerliydi bu. Orada, Palmier’in göletinde idilik, cennet gibi adaların resimlerinde veya bize kuşkusuz esin veren duş jeli reklamlarında gibiydik en çok. Bize uygun olmayan bir şeyle meşgul olmak hoşumuza gidiyordu. Afrika’da ve Amazon bölgesinde edepsizce eğlenen gençlerdik; bu gözden ırak köyden değildik kesinlikle. Coğrafyayı takmamakla, kendimize romantikler tarafından bozulmamış olarak tanımlanacak bir gençlik uyduruyor, huzurevinde hayale dalmanın et suyunu çıkarıyorduk belki de. Kendimizi uzak, olmayacak dünyalarda bilmesek de genellikle Yunan, Spartalı delikanlıların (henüz renklenmemiş) birer çizimi gibi hissediyorduk... Biz erkekleri suda veya dubanın üzerinde görünüşe göre bitmeyen bir güreş müsabakası sırasında sarmaş dolaş yatarken gören kızlar da o resimleri düşünüyor olmalıydılar. Kim kendini Olimpos’a ait betimlerle nitelemek istememiştir ki? Bir anlığına bile olsa tanrısal olabilmek. Ancak Helene onlardan biriydi; adı ele veriyordu onu. Tanrılar emzirmişti onu, güzelliğiyle başaracaktı, dünya ayaklarının altındaydı.

Havuzda yedi kişiydik hep; Tanrı’nın favori sayısı. Dört erkek, üç kız, her sıcak gün sudaydık, sığ suda yürürdük; ebedi günah, dubadan en uzağa işeme yarışımızın masumiyetine son verene dek. Umut vadeden kırmızı saçlı şair Günther işemesini o kadar ertelerdi ki önce kramptan çatırdar, sonra rahatlamış bir şekilde ve bir zafer edasıyla sidiğini görkemli bir zafer kavisi çizerek göletin karşı tarafına fışkırtırdı. Kimseye yenilmeyen bir işeyendi, ta ki bir mesane enfeksiyonu onu yeni oyun taktiklerine zorlayana ve artık sadece ortalama sayı yapabilene dek. Kışları kondisyonunu aruz vezninde şiirlerle en az bir haftalık kara işeyerek korurdu. Kızlar suya işemeyi tercih ederler, suda çırpınan bacaklarını sarıp da fışkıran idrarda bulunduğu anlaşılan besinleri kapan balıklara gülerlerdi hep. Bu şekilde uzun yaz günlerinde nasıl balık tutacağımızı öğrenmiştik; kızların bacaklarının altına dalar, işemelerini bekler, besine gelen balıkları kolayca ellerimizle yakalar, sonra da onları bir yerlerden yürüttüğümüz bir fıçının üzerinde kızartırdık. Bir daha o masum günleri hatırlamadan kızarmış balık koklamayacaktım; o zamanlar bile bunun farkındaydım. Balık mideye indirildikten sonra imparatorlar gibi, kediler gibi tekrar sırtüstü sıcak tahtanın üzerine uzanırdık. Ayçiçeği gibi güneşe dönen –kahramanca, Satürn’e baktığını mı hayal ederdik yoksa?– sertleşmiş aletlerimiz umurumuzda değildi. Kızların bize bakmasının bir zararı yoktu; tıpkı bizim masum bakışlarla onları gözetlediğimiz gibi.

Çimenlerin üzerine yatıp sabırla bir çiçeğin tomurcuğundan fırlayışını veya bir kelebeğin gerçek bir avatar gibi hayata atılmak üzere koza kabuğunu yarmasını görmüş herkes, Helene’in göğüslerinin gelişimini izlerken hissettiğim kozmik şaşkınlığı anlayabilirdi. Mümkün olsaydı sonrası için bir kavanozda saklamayı isteyeceğiniz bir duyguydu. Hayat sizi her zorladığında dilinizin üzerine bir yüksük dolusu koyabileceğiniz. (O kavanozlardan kaç tanesine ihtiyacım oldu kimbilir? Hiç kalmış mıdır?) İlk bendim, evet, ilk bendim onu gören. Daha sonraki hayatımda bu hikâyeyi her anlattığımda insanların böyle bir şeyin olamayacağını, böyle kademeli bir şeyin görünmez olduğunu düşündüklerini gördüm. Ancak bir göğüs, inanın birden oluşuveriyor. Ancak bir köpeğin kulaklarıyla duyulabilir bir “Pıt” sesiyle. Her zamanki gibi dubanın üzerinde yatıyordu ve ben onu inceliyordum. O pis bakışlarla değil; onlar daha sonra gelecekti. Bakışlarım onun üzerindeydi, masumca, o kadar. Ve birden oluşuvermişlerdi. Ahım şahım bir şey değillerdi ancak erkek çocukların vücutlarının aynı yerinde oluşan yükseltiden daha fazla olduğu inkâr edilemezdi. Hiç beklemediğin anda öbek oluştururken suçüstü yakaladığın bir çift köstebektiler. Hep birlikte Helene’in yakınına emekledik ve bütün öğleni Her Şeyin Başlangıcı’nı izleyerek geçirdik. Bundan sonra doğan her güneş benim için daha az anlam ifade edecekti. Gelgelelim Palmier’in istenmeyen çocuklarını burada boğmuş olabileceğini ve bütün yaz havuzun dibinde yatan bebeklerin salgılarıyla karışmış suda yüzmüş olabileceğimizi öğrendikten sonra bir daha havuza gitmemiştik.

Palmier’in büyükbaş hayvanı tükenmiş; geriye birkaç atla bir köpek kalmıştı. Atları yaşlı ve bakımsızdı, arazisi için çim biçme makinesi görevi yapıyorlardı daha çok. Arada bir etrafta yaşayanlar ekmek parçaları atıyor, ileride belki kasap olarak çalışacak çocuklar küçümseyici bakışlarla dikenli tellerin arasından atları okşuyorlardı – birbiriyle çelişen şeyler değildi bunlar. Etleri lezzetli değildi artık, bunun için fazla yıpranmışlardı, Palmier öldükten sonra da yaşlı hayvanlar ölü çiftlik atı fiyatına, onları kalitesiz sucuklara katacak uyanık bir kasaba satılırdı en fazla. Palmier hayvanlarıyla ilgilenmiyordu artık, tıpkı kendiyle de ilgilenmediği gibi. Zayıf yapısı ve balık kokusu buna yeterli kanıt oluşturuyordu. Bütün davranışları ölmek istediğini ele veriyordu ve anlaşılacağı üzere bunu anlayışla karşılıyorduk. Ancak Palmier ölmemeliydi, sorun da buydu zaten. Arazileri, bütün mülkünü parselleyip zevksiz villa piyasasına sunacak acımasız emlakçıların eline düşecekti. Kerkveldweg’in son topraklarını satın alan yerleşimcilerin gösterişçiliğini fark etmiştik; ön bahçelerine melek heykelli, gösterişli posta kutuları yerleştiriyorlar, tuğladan sığınaklarının cephelerine dökme demir harfli isimler asıyorlardı. Her yerin betona dönüşmesini istemiyorsak Palmier’i hayatta tutmak için elimizden geleni yapmalıydık. Ölecekti tabii, diğerlerinden farklı beklentileri olamazdı ancak ertelenen her gün kârdı.

Bize haftada bir kez Palmier’i ziyaret edip laflayarak sevindirme görevini veren, Maria Nineydi. Havadan sudan konuşmalar insanların neşesini yerine getirirdi. Yaşam süresini gereksizce uzatmak için şimdilerde ‘enerji deposu’ dedikleri ve bize bakan sayısız gözler gibi yağ topaklarıyla sıvılaştırılmış Argus’a benzeyen yahni artıklarımızı tekrar ısıtıyorduk.

“Selam Palmier, size yemek getirdik. Havalar çok kötü, değil mi?”

“Evet, çocuklar, havalar çok berbat.”

Aylardır bu kadar güzel hava olmamıştı ancak kötü hava dile daha kolay geliyordu. Sonuçta tamamen haksız da sayılmazdık; sıcaklık, Palmier’in kıştan daha kötü kokmasına sebep oluyordu.

Külotunu en son değiştirdiğinde biz doğmuş muyduk acaba?

Ellerini hemen yahniye daldırarak tadını tutturmak ve Brüksel lahanalarının baskın tadını dengelemek için olduğu gibi içine atılmış kemikleri çıkardı, iliklerini emip bitirdi; hepimizin yaptığı gibi. Yemeğin sonuna doğru Palmier kemiği kamış olarak kullanıp mideye indirilen yahninin kalan sıvısını höpürdeterek içti. Palmier’in pörsük ciğerlerinden mi, kemikten mi geldiğinden pek emin olmadığımız korkutucu, hırıltılı bir ses çıkarıyordu.

“Küçük, ona soracak mısın?”

“Hayır. Ya sen?”

Cesaretimizi kanıtlamak için neredeyse hiçbir fırsatı kaçırmayan ve bundan daha büyük ve daha riskli iddiaları kabul edip sonuçlandıran bizlerden kimse sormaya cesaret edemiyordu. Kafelerde hakkında söylenenlerin, bebeklerinden birkaçını göletinde boğduğunun doğru olup olmadığını kimse soramıyordu Palmier’e.

Bize ne yapabilirdi ki o moruk? Pataklar mıydı? Pantolonundaki bok dik durmasını engelliyor olduğundan mı bilinmez, sandalyesinden bile kalkmıyordu neredeyse. Bir çorba kaşığını kaldıracak gücü yoktu resmen ve bazen yemeğini biz yediriyorduk. Bize ne yapabilirdi ki? Bize istediği kadar küfredebilirdi, bunu kaldırabilirdik, yadırgamıyorduk bile. Buna rağmen kimse o soruyu soramıyordu Palmier’e, ne ben ne de on altı yaşını doldurmuş ve artık olgun bir gangster olan Putrel Amcam. Susuyorduk ve soluk borusundan gelen hırıltıyı, kafesinde günlük solfej egzersizlerini yapan kanaryasını dinliyorduk. Palmier uzun süre zavallı kuşun bakımını yapmadığı ve kanaryasının kuruyan pisliği yığıldığı için o hayvancık da kafesinin giderek küçüldüğünün farkındaydı. Limon’du kanaryanın adı çünkü bütün kanaryaların adı Limon’du; konumuna olağanüstü uyum sağlamıştı, bilinçli bir etçildi ve ağlarıyla kafesini sarıp oluşturdukları toz yatağıyla güneş ışığını yumuşatan örümceklerle besleniyordu. Palmier’den korkumuz, uslu olmadığımızda Palmier’in arazisine kapatılmakla tehdit edildiğimiz ilk çocukluk yıllarımıza dayanıyor olmalıydı. Çünkü Palmier bir cadıydı, zaten bu yüzden bir başlık takıyordu, bu yüzden bir deri bir kemikti ve kokuyordu. Artık cadılara inanmıyorduk ancak ona karşı duyduğumuz korkularımızın bir kısmı hiç kaybolmamış, ayrıca bekçi köpeğinden korkmamıza da neden olmuştu. Şimdi köpeği Blondi karşısında dizlerimiz titriyordu; bizimle görülecek hesabı olan ve zincirinden kurtulur kurtulmaz bizimle hesaplaşacak bir dişi köpekti. Köpeklerin hafızası küçümsenmemeliydi; tıpkı fillerde ve yılanlarda olduğu gibi, bu tür dört ayaklılar da düşmanlarını ömür boyu unutmama ve intikamlarını almadan huzura kavuşmama gibi bir yeteneğe sahipti. Putrel Amca ile avluya her girdiğimizde köpek zincirini silkerek geriyor ve biz de kendi menfaatimizden tekrar inanmaya karar verdiğimiz Tanrı’ya zincirin bağlı olduğu beton direğin yıkılmaması için dua ediyorduk. Hayvan bize çürümüş, ona kuşkusuz dayanılmaz ağrılar yaşatan dişlerini gösteriyordu; bu dişlerin körlüğü bizi acı bir ölümden kurtarmayacaktı. Tam tersine, genç ve parlak dişler ölümle mücadelemizi kısaltırdı; çürük dişler, akıbetimiz hakkında korkutuyordu bizi. Önüne bir porsiyon kıyma atarak onu aldatmamız fayda etmiyordu; biz tekrar uzaklaşana ve son koku izlerimiz Palmier’inki tarafından avludan silinene dek havlamaya devam ediyordu.

Blondi yaşlanmış ve yıpranmıştı ancak herkesin dilinden düşürmediği o köpekler için tipik sezgiden yoksundu. Köpeklerin altıncı hislerinin olduğu doğru olsaydı Blondi bizim herkesten çok köpeksever olduğumuzu anlamış olurdu en azından. Kedilerden hoşlanmazdık pek, onlar postlarını bir kürk gibi giyen, günlerini oynaşıp flört ederek geçiren kendini beğenmiş madamların reenkarnasyonuydu. Sadakatsiz sürtüklerdi. Ancak köpeklerden hoşlanırdık. Blondi’den de, gerçekten. Asalaklar tarafından sömürülen ancak koyun gütme zanaatına hâlâ hâkim soysuz bir gariban, gayretkeş işçilerin zürriyetinden zavallı bir köleydi. Çocuk resimlerindeki köpekler gibi benekliydi, kısa ancak güçlü ayaklara sahipti ve aerodinamiğin başlıca kurallarına uyan bir yüzü vardı. Gözlerinin üzerine, taze süt üzerinde olduğu gibi, yaşlılıktan kalın bir zar inmişti ve kaşıntıdan, sıkıntıdan kendi kendini yemeye başlamıştı. Öyle görünüyordu. Patilerini dişleyerek delik deşik etmişti ve açık yaralarına sinekler topluca ihtiyaçlarını yapıyorlardı; onu zincire bağlayan kayışı, verdiği özgürlük mücadelesi sonucu kürkünü kesmişti. Kıçından irin akıyordu. Zinciri hiç çözülmediği ve hiç kimseye saldıramadığı için bekçilik görevi havlamakla sınırlıydı. Genelde bir köpeğin yanında olması bir insanın içindeki cevheri çıkarır ancak Palmier’in köleleştirilmiş hayvanının acı çekmesini nasıl sakinlikle izleyebildiğini anlayamazdık. Hayvanı en azından zincirinden kurtarması için yalvarıyorduk, onu günde bir saat, gerekirse tasmayla dolaştırmayı, hatta onurlu bir yaşlılık yaşatmak için hayvanı ondan devralmayı, satın almayı bile önermiştik. Ancak Palmier, Nuh diyor peygamber demiyordu; Blondi zincire bağlı kalacaktı. Bir gece Blondi’yi kurtarma fikri, bunu gerçekten uygulamanın getirdiği anlık bir heyecandan ileriye götürülemedi; yaşlı cadı Palmier’den korkumuz bizi felç etmişti. Böylece kemikli yahni götürmeye ve köpeğine acıyarak bakarak Palmier’in yemeği midesine indirmesini seyretmeye devam ettik.

Kediler dokuz canlıdır ancak köpekler her gün ölürler. Zincire vurulmuş, aciz ve çok yaşlı hayvan, daha genç ve daha güzel dişi köpekler tarafından reddedilen erkek köpekleri kendine çekiyordu. Pis köpeğin tekiydiler, sokak köpekleriydiler kuşkusuz. Dürtülerini, bir sokak köpeğini oyun arkadaşı olarak görmekten minnettarlık duyacak ve büyük bir şaşkınlık içinde pantolon paçasındaki yapışkan sıvıyla tek başına bırakılacak yalnız bir çocuğun bacağına tırmanmaktan başka bir yerde yaşayamayan, çöp torbalarımızın içeriğiyle beslenen, uyuz, topal, soysuz köpeklerdi. Blondi direnemeyecek kadar yaşlıydı; başka her yerde reddedilmiş köpekler ona sert bir şekilde arkadan girerken gözlerini uzakta bir noktaya dikiyordu.

“Hepsi bu, küçük!” dedi Putrel Amca.

“Hepsi bu, ne?”

“Sevişmek! Sikişmek!”

Ne yaptıklarını merak ettiğimi düşünerek söylemişti.

Bu sırada üç kişi kokan Palmier’in yanında sandalyelerimizde oturmuş, pestili çıkmış, kıçından irin akan bir dişi köpekle yetinmek zorunda kalan sokak köpeğinin bedbahtlığını ve herhâlde Assisili Francesco’ya* dua etmekte olan zincire vurulmuş Blondi’yi seyrediyorduk. Tedirgin halimiz, Palmier’in pek nadir rastladığımız parıldayan gözleri ve bariz gülüşüyle taçlanıyordu.

Doğa acımasız. Blondi’nin bedeninin tamamen tükendiğine dair yeterince işaret vardı; köpeğin ruhunun bir yerlere göçmüş ve bedenini çoktan terk etmiş olduğunu ümit ediyorduk belki de. Olgun sayılacak bir yaştayken Putrel Amcama hamile olması ninemi nasıl şaşırttıysa bir gün Blondi’yi büyük ve bitkince sarkan meme uçlarında beş yavruyu emzirirken görmek de bizi şaşırtmıştı.

“Defedin o yavruları!” diye emretti Palmier.

“Onları eve götürelim,” diye önerdik.

“Asla! Defedin o köpekleri! Öldürün! Bir torbaya koyup gölette boğun!”

Haklıydı, yavruların en az altı hafta annelerinin yanında kalmaları gerekiyordu ve Blondi bundan sağ kurtulamayacak kadar yaşlıydı. Ama yine de...

“Bunu yapamam,” diye itiraf ettim Putrel Amcaya.

“Palmier’in istediği şeyi yerine getir, Küçük.”

“Hayır, yapamam. Bunu sizden de istedi ayrıca.”

“Salağın tekisin sen.”

“Siktir git!”

“Sen siktir git, ödlek!”

Palmier, yavruları bir torbaya koyuşumuzu dikkatlice seyrediyordu; torbaların taşlarla yeterince ağır olup olmadıklarından emin oldu ve torbalara atmamızı istediği denizci düğümünü kontrol etti. Blondi ancak biz havuzdan döndükten sonra bize havlamaya başlamıştı dilinde salya, ağzında köpükle. Zincirini germiş, konsantre bir şekilde gözlerini boğazımıza, Putrel Amcanınkinde şimdiden büyük ve sivri bir âdemelması oluşmuş gırtlaklarımıza dikmişti. Demokles’in kılıcı üzerimizdeydi ve o kılıç, bir köpekti. Ve Demokles’in kılıcını gökyüzüne zar zor da olsa bağlayan ipi dişleriyle çiğnemeye başlayan da şu sözleriyle, sevgilisi Putrel Amca tarafından elinden alınan, saftirik ve hiper-Katolik Werner Amcanın ta kendisiydi: “Birinde o sefil köpeği kurtarmayı konuştuğumuzu ancak kimsenin cesaret edemediğini hatırlar mısınız? İster inanın, ister inanmayın dün zincirini kestim. Ancak hayvanın nerede olduğunu bilmiyorum.”

TOUR de FRANCE**

Tanrı günü yarattı, biz de hakkını veriyoruz. Biz Big Bill Broonzy’in şarkılarındaki karakterler gibi yaşadığımız zamanlarda Omer Dünya İçme Rekoru’nu kırmaya yeltenmişti. Bira içme rekorunu tabii ki. Omer’in, barı Palavracılar Pub’ı her defasında doldurmayı başardığı dâhiyane fikirlerinden biriydi. Fikirleri muazzam ve sürükleyiciydi ve çoğu zaman Omer’in polisle başının belaya girmesine sebep olmaları bunu destekliyor gibiydi. Omer’in akıl ettiği etkinlikler, onları şimdilerde anlatanların hafızasından öylesine şüphe duyulacak cinstendi ki Omer’in barına verdiği o tuhaf adın bir vahiy olduğunun farkına daha yeni, başrol oyuncuları çoktan yerin altını boyladıktan sonra varıyorum; o bar hikâyelerini anlatanlar birer yalancı, hayalperest ve mitoman olarak sürdürecekler yaşamlarını. Ancak biz bunun üzerinde durmuyorduk; işletmecisi çirkin bir ad verdi diye barın varlığını inkâr etmezdik. Ayrıca güzel adlı barlar biliyorduk: Kafe Ökseotu, Olimpos Kafe, Kafe Rio, İspinoz Kafe. Bu kadarı yeterli olmalıydı.

Hatıralar, hayatın teselli edici çırpınışı, üst seviyeden bir plasentadır. Ancak hatıra kuruduktan sonra ölüm gerçekleşir; çözülme, diğerleri bizi rüyalarında görmemeye başladıklarında başlar. Eğer tanıklardan hiçbiri yalancı olma riskini göze almazsa Palavracılar Pub hikâyeleri bizimle aynı unutulma akıbetini paylaşacaktır ki bu, o hikâyelerin hiçbir zaman gerçek olmadığı anlamına gelir. Bazılarımız milyonlarca yıl ve birkaç saat önce yaşamış yalnız bir brakiyozor gibi, yalnızca bir kafatası ve bir avuç kemik bırakırız geriye. Aferin onlara, günlerini nasıl geçirdiklerine dair ancak tahmin yürütebiliriz. Belki kazı yapan arkeologlar bundan bir milyon yıl sonra Omer’in kafatası veya dişlerini –kutsal emanetlerini– çıkarabilirler. Olabilir tabii. İskeletine bir ad verirler; ona Omer adının verilmesi büyük bir tesadüf olurdu. Evrimin aptalca akışını sergilemek için John, George veya kimbilir hangi isimle kendinden yaşça daha büyük Lucy’nin yanında (muhtemelen onun da başka bir adı vardı, o zamanlar insanların birbirine ad verme gibi bir alışkınlıkları vardıysa tabii) bir cam kutuya konurdu. Ancak geleceğin biliminsanlarını şimdiden küçümsememekle birlikte, ellerindeki iskeletin bir zamanlar bir kafe işletmecisi ve çılgın fikirlere sahip bir adam olduğunu ortaya çıkaracak tekniğe sahip olacaklarını düşünmüyorum. Onlardan hiçbiri Omer’in bir zamanlar kafesinin tanıtım kampanyası olarak bir çıplaklar bisiklet yarışı düzenlemiş olduğunu bilemeyecek. Nüfusun bir kesimi öfkeden ateş püskürmüştü, çıplak bisiklet sürmek ahlaka uymadığı için değil, daha çok yarışın kasabanın ıssız bir semtinden, mezarlığa yakın bir yerden geçmesi yüzünden. Papazın etkisi şaşırtıcı bir şekilde hâlâ o derece büyük ve polisin projeye ilgisi o kadar kapsamlıydı ki sonunda on dört imansız katılımcı başlangıç çizgisinde yerlerini külotlarıyla almak zorunda kalmışlardı. Buna uzlaşı denilmişti; dinle devlet ayrımı, bir külottan daha kalın değildi. Babam büyük ilgi gören yarışta bileğinin hakkıyla ikinciliği elde etmişti; iyi bacaklara sahipti. Bu inisiyatifin başarısının bir açıklaması vardı ancak bu onun değerini düşürmezdi. Omer kitleleri nasıl kafesine çekeceğini biliyordu ve efsanevi bisiklet turundan bir yıl sonra kafesinde Dünya Bira İçme Rekoru’nu yerle bir edecek bir ekip kurmuştu. On iki adama ihtiyacı vardı; bu sayıyı nereden çıkardığını bilen tek kişi yoktu ve planını açıkladıktan kısa bir süre sonra katılmak için kapımıza dayanıp yalvarması kimseyi şaşırtmamıştı. Bizi de şaşırtmamıştı; bütün günlerimiz öngörülebilirdi ancak tek birine bile hazır değildik. Hayır, sürpriz bizden gelmişti; hiçbirimiz Omer’in hımbıl planını desteklemeye hazır değildik. Bizi bisikletin üzerine çıplak koyup istediğimiz kadar turlamamızı isteyebilirdi bizden; eğlence söz konusu olduğunda sorumluluğumuzu bilirdik. Her öneriyle gelebilirdi, her işe vardık ancak spor için içki içmek bizi aşardı. Kuşkusuz, İçkici ilk başta kaydını yaptırmıştı –içimizde en sağlam içici olmasa da; içici bile sayılmazdı– ancak şu klasik seçimi –ya bira ya ben– yapmasını söyleyen bir kızın isteği üzerine kaydını sildirmişti. Babamı ikna etmek imkânsızdı; istemiyordu, o kadar. Putrel Amca o zamanlar henüz reşit değildi ve katılamamanın derin hayal kırıklığını yaşamıştı, bizim Herman ise basit ancak herkesin anlayacağı şekilde Omer’i başından savmıştı: “Omer, ben deli değilim.” Hayat devam ediyordu tabii; hayatı zor kılan da buydu. Katılımcılar listesi Palavracılar Pub’ın tezgâhını süslüyordu; listeye kimlerin eklendiğini, bu önemli Dünya Rekoru’na kendi adlarını yazdırmak için kimlerin kendilerini aday gösterdiklerini görmek için her gün uğruyorduk. Her şey en ince ayrıntılarına kadar ayarlanmıştı; gerçekleşeceği kuşkusuz olan o malum anlarda kahramanlara yardımcı olmak için bir doktor hazır bulundurulacaktı; sonuçların resmilik kazanması ve şampiyon olacak kişinin adını Guinness Rekorlar Kitabı’na yazdırabilmesi için bir müfettiş görevlendirilecekti. Kimseye bir şey ifade etmeyen bir isimden ibaret olacaktı, çok geçmeden isimlerimiz ölü harflerden oluşan bir amalgam, boşlukta bir anagram olacaktı ne de olsa; ancak adını Guinness Rekorlar Kitabı’na yazdırmış biri, bir hayat belirtisi vermiş, ona gıptayla bakan vasat insanların üzerine çıktığını kanıtlamış oluyordu. İnsanlığın sınırları, Guinness Rekorlar Kitabı demekti ve o sınırın küçük bir parçasını çizmiş biri, kendini boşuna yaşamamış olduğuna daha kolay inandırabilirdi. Bir zamanlar en hızlı yüzen, en yüksek atlayan, en yüksek sesle şarkı söyleyenlerle aynı safta olacaktı. En uzun dilli veya kanserden en çok kararmış akciğerli bir varlıkla yan yana, insanla canavar arasında, domuzluğun on milyon yıllık tarihinde kendi türünün en sağlam içicisi olmayı başarmış bir homo erectus olma şansına sahipti. Bunu izlemeye gelirdi halk. Muhteşem turdan günlerce önce on bir kişiyi bulan, sürekli artan katılımcı sayısı kaygıyla izleniyordu. On bir cesur çocuk, sıkıntı ve gelenekten gelme daimi içkiciler, babadan oğula hayatın sınırlarında yaşamış erkekler. Kendilerini bir kaban gibi bar taburesine bırakıyorlar ancak bunda bile sivrilemiyorlardı. Listede tek bir Verhulst yer almadığından başarı şansı çok az görünüyordu. Ayrıca yirmi dört saatten kısa bir süre içinde on ikinci adamın da bulunması gerekiyordu. Ancak biz tura katılmayacaktık, kesinlikle, herkes olabilirdi ama biz olmayacaktık.

Dünya bir zayıflık ânında kurtarıldı; Büyük Gün’ün sabahı sigara stoklamak için Omer’a uğradığımızda ekibini sonunda tamamlamış olduğunu gördük. Herman Amca son anda, sorumluluk duygusundan çok hırsından, on ikinci ve son katılımcı olarak adını yazdırmıştı. Haberin Reetveerdegem’in geri kalanına da ulaşmasıyla bize şampiyonluk getirecek unutulmaz geceye dair inanç artmış, bilet satışları büyük artış göstermişti. Bir kamyonu kiralık katlanır sandalyeler teslim ederken gördüğümüzde insanın bir beklentisinin olmasının ne anlamada geldiğini anlamış ve belediye görevlilerinin, gladyatörlerimizin akşam nereden bakılırsa bakılsın ciddi bir rakip olarak görülen içkiyle cenkleşecekleri podyumu kuruşlarını heyecanla seyretmiştik. Podyumda on iki tabure vardı ve yarışmacıların her birinin yanında dilediği zaman kusabileceği bir ahşap fıçı bulunuyordu. Umut o yöndeydi ki kusarlardı çünkü izleyiciler bunun için geleceklerdi. Ayrıca kurallar kusmaya izin veriyordu, kusulan bira miktarı toplam miktardan çıkarılmayacaktı; yutulan her bardak bira, skorborda yansıyacaktı. Ancak son damlasına kadar yutulmuş olması şarttı. Yutulan damlayı, mideye inmeden dışarı tükürülen damladan ayırma görevi müfettişe verilmişti.

Herman Amcanın kararının arkasında durduğumuzu söyleyemezdik. Ancak alınmıştı bir kere, tek başına bu bile destansı bir eylemdi: karar veren biri. Hem bizim desteğimize her zamankinden daha çok ihtiyacı vardı. Onun için kızarmış patates hazırladık, yumurta çırptık, ekmek dilimlerine et yağı sürdük; karaciğeri kaldırsın kaldırmasın, midesinin dibine emici bir katman –biz altlık diyorduk– yerleştirmesi için şnitzellerimizle güzelce tıkınacaktı. Beyefendi spor yapmak istiyorsa olağanüstü bir kondisyona sahip olmaya alışmalıydı. Ayrıca aile namusunu kurtarmak zorundaydı artık; katılmak kaybetmekten daha önemliydi, kimse onu katılmaya zorlamamıştı, madem katılacaktı, o zaman sonuçlarına katlanmak zorundaydı. Bereketli bir yemekten sonra yediklerini stoklaması için yatağına yatırdık ve önceki tıkıştırmanın bütün atıklarını çıkarabilmesi için maçtan hemen önce klozete oturttuk. Her ne kadar o pek inanmasa da fark yaratacak ayrıntılardı bunlar. Sonunda babam ve amcalarım cenk meydanına doğru ona eşlik ederken Herman Amcanın Biri olmaya hazır olup olmadığından hiçbirimiz emin değildik. Çünkü tek seçenek vardı; şampiyonluk garantiydi, rakipler zayıf ve inceydi. Anasını sattığımın şöhreti avucunun içindeydi; bunun için ne okuması ne de futbol oynaması gerekiyordu.

Güz gelmişti ama biz zaten her mevsim âlem yapıyorduk; bizim yaşamlarımızı anlatan hikâyeler mevsimleri tınmazdı. Yine de yapraklar dökülürken ölüm daha sık uğrardı. O gece ağaç tepelerinin ponpon kızlar gibi sallandığını duymuştum; rüzgâr uzaklardan geliyordu ve karamsar düşüncelerden başka bir şey getirmiyordu. İneklerin canlarının bir kış daha bağışlandığını, böylece tekrar kösnülebileceklerini öğrendikleri ve en kasvetlilerinin bir pirzolaya dönüşen danalar için feryatlarını böğürdükleri kesim zamanından hemen sonraydı. Polis aracının mavi ışıklarının yatak odamızın duvar kâğıdına o kadar güzel yansıması işte bu yüzdendi, ilahi koreografinin bir parçasını teşkil ediyordu çünkü.

Kapı çalınmıştı ancak Maria Nine, vücut ısısını daha yeni almış yatağından kalkmamıştı. Oğullarından birinin yine bira sersemliğinden kontrolünü kaybedip el yordamıyla kapı deliğini bulmaya çalıştığını bildiği için gece vakti kapı zilinin çağrılarına cevap vermeyi bırakmıştı artık. Kapının önünde durup pantolon ceplerinin sonsuz derinliklerini karıştırırlar; yarım saat sonra çakmaklar, madeni paralar ve kırık sigara parçalarının arasından büyük bir şansla ev anahtarlarını çıkarırlardı.

Kapı ikinci kez çalınmıştı ve yan odada ninemin, bir yaz sonra Lourdes’te af dilediği küfürleriyle yatağında bir kez daha döndüğünü duymuştum. Kalktım, pencereden baktım ve bir polis memurunun sabırsızca bacaklarını salladığını gördüm. Uzun süredir çişini tutuyormuş gibi bir hali vardı.

“Nine,” diye çağırdım.

“Ne var, yavrum?”

“Zil çalıyor!”

“Baban. Anahtarını sokamadı yine kilide. Bırak çalsın, bir gece temiz dışarı havası iyi gelir.”

“Gelen polis, nine.”

“Yine mi?”

Geceleri polise de kapıyı açmayı bırakmıştı ninem. Son yıllarda körkütük babamı bataktan çıkarıp eve bırakan hoşgörülü polis memurlarından dolayı uykusunun bölünmesinden bıkmıştı. Reetveerdegem Emniyeti’nin daha çok bir taksi firmasına benzediği dönemlerdi; birçok kez önce babamı eve bırakmış, sonra da İçkici amcamı teslim etmişlerdi. Herman Amcayı odasına kadar çıkarıp hırpani giysilerini çıkarmasına yardımcı olmalarıyla işler iyice çığırından çıkmıştı. Böylece kasabaya da hizmet etmiş oluyorlardı çünkü sarhoşluğunu sokakta uyuyarak geçiren biri kolayca bir kazaya neden olabilirdi; böyle bakınca o polis memurlarının annelik içgüdülerini anlayabiliyorduk ancak abartmamaları gerekiyordu, sonuçta bizim de bir gururumuz vardı. Başka zamanlar zili çalıp Herman Amcanın sarhoş halde kavga ederken birini patakladığını ve idari sebeplerden dolayı geceyi neredeyse ikinci evi haline gelen nezarette geçirmesi gerektiğini bildiriyorlardı. Kahvaltıda yokluğu kaygıya düşürmesin diye sürekli haberdar ediyorlardı bizi. Sanki aile erkeklerinin bazen üç gün eve uğramadıkları zaman kaygılanıyormuşuz gibi. Kondisyonlarının çok iyi olduğu ve ne pahasına olursa olsun sarhoş olmak istedikleri dönemler onları bir hafta görmediğimiz oluyordu. Ayrıca yarım paket sigara içmeden kahvaltı yapmıyorduk.

Ancak polis, elektrikli süpürge satıcılarının alışkanlıklarını alıp kapı zilini beş kez çalmaya ya da kapı açılıncaya kadar parmaklarını düğmeden çekmemeye başlarlarsa ciddi bir durum söz konusu demektir.

Ninem nihayet kapıyı açtığında polis memuru kapının açılmış olmasına üzülmüş gibiydi.

“İyi geceler, hanımefendi, sizi gecenin geç vaktinde rahatsız ettiğim için özür dilerim ama Herman Verhulst’un annesi misiniz?”

“Bu, ne konuşmak istediğinize bağlı.”

Burada emniyet başta olmak üzere herkes tanırdı Verhulst’ları. Genç polis memuru emniyette yeni olmalıydı ve ilk deneyim için bize gönderilmişti anlaşılan.

“İçeri girebilir miyim, hanımefendi?”

“Beyefendi, bakınız, üzerimde geceliğim var ve dişlerimi takmadım henüz; böyle bir halde kimseyi kabul edemem. Ne var?”

“Ciddi bir durum söz konusu korkarım. İçeri girmem olanaksız mı? Bunu kapıda anlatmam oldukça güç.”

“Küçük, yukarıdan dişlerimi getir de beyefendiyi adabıyla kabul edeyim bari!”

Demlikte polis memurunun minnetle kabul ettiği ılık kahve kalmıştı biraz. Hindibanın acı tadını beklemiyordu; şeker poşetini çantasının yanına bırakmamış olsaydık yüzü korkunç bir şekilde ikiye ayrılacaktı. Ninem dişlerini taktıktan sonra konuşmasını sürdürmesine izin verilmişti.

“Önce şunu sormak zorundayım, hanımefendi: Bir kalp rahatsızlığınız var mı?”

“İnsanları kalp rahatsızlıklarının olup olmadığıyla rahatsız etmenin doğru zamanı mı şimdi?”

“Sormak zorundayım, hanımefendi, özür dilerim.”

“Konu nedir? Yatağa gitmek istiyorum.”

“Oğlunuz, hanımefendi, Herman Verhulst...”

“Evet? Yine ne haltlar karıştırdı?”

“... şu an koma durumunda.”

“Bakın, beyefendi, ben emekli maaşıyla kıt kanaat geçinen yaşlı bir kadıncağızım. On dört yaşında Aalst ve Dendermonde dokuma fabrikalarında işe başladım. Saat beşte işe başlardık ve hava güzel olsun olmasın bisikletle işe gidip gelirdim hep. Tuvalette geçirdiğim her saniyeyi maaşımdan keserlerdi. On yedi yaşında, çok ağır olan ve sezaryenle aldırmak zorunda kaldığım bir oğula hamile oldum. Sonunda dokuzu hayatta on çocuk doğurdum ve bütün hayatım tıfılların sidikli bezlerini yıkamakla geçti. Yani üniversite okumadım. Bütün oğullarımın, Herman da dahil, bazen çok kötü bir durumda gece eve döndüklerini biliyorum. Siz dün Pierre’in bulunduğu durumu görecektiniz. Nasıl tarif edilir bilmiyorum. Koma durumu mudur nedir? Gerçi koma durumunun ne demek olduğunu biraz tasavvur edebiliyorum. Burada her gün olan bir şey; ben hepsini gördüm. Yine de benim anlayacağım dilden konuşma lütfunu gösterirseniz?”

“Koma durumu bilimsel bir terim, hanımefendi. Tam ölmüş sayılmıyorsunuz ancak pek yaşıyor da sayılmadığınız bir durum anlamına geliyor.”

“Benim söylemek istediğim de buydu, beyefendi, ben bunu her gün görüyorum. Belki ben de koma durumundayım söylediğiniz gibi. Olabilir mi?”

Polis memuru, bir doktor değil de bir polis memuru olduğunu ifade eden bir eda takındı.

“Oğlum Herman hayatta olmasaydı bana ölmüş olduğunu söylerdiniz, koma durumunda olduğunu söylemezdiniz örneğin, saftirik evladım. Koma durumuymuş, geçin bunları. Latince bir söz mü yoksa?”

Polis memuru omuzlarını silkti. Şüphesiz o an, onu emniyette herkesin nefret ettiği görevle bizim eve gönderen amirine küfrediyordu içinden. Bu görev acemilere verilirdi hep, eski kurtlar deneyimlerini kullanıp resmi belgelere mühür basar, trafik cezası keserlerdi.

“Bakın, memur bey, ben dişlerimi çıkarıp uyumak istiyorum. Siz de beni bu tür saçmalıklarla rahatsız etmezseniz çok sevinirim; gecenin dördü olduğunun farkında mısınız? Koma durumuymuş, bilimsel terimmiş, hadi canım sen de. Dinlemek zorunda mıyım bu zırvaları?”

Üç hafta sonra Herman Amca yüzünde bandaj ve keskin hastane kokulu derisiyle eve dönmüştü. Vücudu, etkileyici sayıda dikişle bir araya tutturulmuştu ve sol bacağını saran alçının üzerine bütün hemşirelere imza attırmıştı. Harika hemşirelerdi ona göre; üç gün boyunca yatağının yanından ayrılmadıkları ve kulağına tatlı sözler fısıldadıkları için –bunu komada yatan herkese yapıyorlarmış– hepsine birer çiçek buketi sözü vermişti. Yalnız bu şekilde yaşam dürtüleri geri gelebiliyormuş. Öyle de olmuş, Herman Amca komadan uyanmıştı. Çok geçmeden bir kahraman olarak karşılanacaktı. Dünya şampiyonu olmuştu çünkü. Eski bira içme rekoruna üç yüz seksen santilitre ekledikten sonra ayaklarının üzerinde zor durur bir halde, yiğitçe arabasına binmişti. Bütün kafe şaşkınlıkla Herman Amcanın mucizevi bir şekilde arabasının kapısını açışına ve anahtarı kontağa takışına bakmıştı. Arabayı çalıştırıp oldukça düz bir çizgide ilerleyerek sokaktan çıktığında herkes, tüm zamanların en ilginç kişilerinden biriyle, Dünya Şampiyonluğu’nu rasgele elde etmeyen biriyle karşılaştığından emindi. Birkaç dakika içinde otoyola çıkmıştı, karşı istikamette olsa da, birkaç saniyeliğine olsa da. Korkunç bir darbe almış olmalı.

Kanında ölçülen insanüstü alkol oranına ve ağır trafik ihlaline rağmen –bunlar yaşam boyu trafiğe çıkma yasağı için yeterli olsa da– sigorta şirketi kaza hasarını tamamen karşılamış ve hastane masraflarıyla tamirci faturaları son kuruşuna kadar ödemişti. Tipik bir Herman Amca vakasıydı; çalıntı bir araca önden toslamış ve bir ay sonra belediye sarayında aylardır nafile aradıkları bir gangster çetesini haşat ettiği için kendisine bir madalya verilmişti. İntihar turu sırasında son ses çaldığı Roy Orbison müziği eşliğinde ön camdan dışarı fırlamış ve yaşam mucizesine şükranla, adını Roy koyacağı bir çocuk yapmaya karar vermişti. Sonuncusunu tavsiye etmedik tabii.

Bizim içki içme Dünya Şampiyonu’muz! Herman Verhulst! Babası gurur duyardı! Ve biz, bütün hayatımız boyunca mahkeme kâtibine yavaş yavaş soyadımızı kodlamaya ve her defasında meşhur Verhulst’un, Herman Verhulst’un akrabası olup olmadığımız sorusunu duymaya hazırlıyorduk kendimizi.

Heyecanını göstermeyi başaramayan tek kişi Putrel Amcaydı. Reşit olmayan biri olarak yarışmaya katılamamasından dolayı hakkının yendiğini ve şampiyonluğu başka birinin değil, kendisinin hak ettiğini düşünüyordu. Ayrıca içki içme kavramının uygunsuz bir şekilde kısıtlanmış olduğu yarışmanın inandırıcılığından şüphe duyuyordu. İlk olarak, bir katılımcı tesadüfen iyi gününde, nalları dikmeden litrelerce içkiyi kaldırabileceği gününde olabilirdi; böyle günleri olabiliyordu insanların, bağışlanma günleri. İkincisi, içme oturumu De Geest Bira Fabrikası’nda damıtılan ve şırası kasabamızın havasını ufunet tabakası ve lanetle dolduran sulu birayla sınırlı kalmıştı. Putrel Amcanın bir Dünya İçki İçme Şampiyonası’ndan beklentisi farklıydı; böyle bir şampiyonanın mükemmel içkiciyi, bir içkicinin bütün repertuarına hâkim birini ortaya çıkaracağını ummuştu. İyi aranje edilmiş derdik, bu deyimi biliyor olsaydık tabii. Komaya girmek hüner değildi. Asıl hüner, tamamen unutulup bunu ertesi gün tekrarlamaktı, ve ertesi günün ertesi tekrar, ve tekrar, tek kişi kalana dek. Gerekirse katılımcılar haftalarca aralıksız içeceklerdi. Ve birayla sınırlı kalınmamalıydı; votka, viski, çeşitli iğrenç karışımlar ve kokteyller de dahil edilmeliydi. Putrel Amcanın hedefi bütün bu temel prensipleri çekici, rekabetçi bir şekle sokmaktı ve bu çözüme hepimizi şaşırtan bir hızla ulaşmıştı. Putrel Amca, mükemmel içkiciye dair fikirlerinin Géo Lefèvre’in mükemmel