Dünyanın en iyi ve en çalışkan editörü
Jennifer Brehl’e.

MATEMATİKÇİ

I. CLEON – ... Entun Hanedanı’ndan gelen son Galaktik İmparator. Galaktik Çağ’ın 11.988’inci yılında, Hari Seldon’la aynı yılda doğdu. (Seldon’ın kimilerince epey tartışmalı bulunan doğum gününün, Trantor’a gelişinden kısa bir süre sonra karşılaştığı sanılan Cleon’un doğum günüyle aynı tarihe denk düşürülmüş olabileceği düşünülmektedir.)

İmparatorluk tahtına 12.010 yılında, yirmi iki yaşındayken çıkan I. Cleon’un saltanatı, o çalkantılı günlerde pek rastlanmayan bir sükûnet dönemi olmuştu. Bu durum, hiç kuşku yoktur ki, kendini kamuoyunun gözlerinden saklamaya öylesine özen gösterdiği için hakkında elimizde pek fazla bilgi bulunmayan Kurmay Başkanı Eto Demerzel’in becerileri sayesinde gerçekleşmişti.

Cleon’un kendisi ise...

GALAKTİK ANSİKLOPEDİ

(Burada yer verilen tüm Galaktik Ansiklopedi alıntıları Terminus’taki Galaktik Ansiklopedi Şirketi’nin VD 1.020’de yayımlanan 116. edisyonundan, yayıncının izniyle alınmıştır.)

1.

Hafif bir esnemeyi bastıran Cleon, “Demerzel,” dedi, “Hari Seldon adında birini duymuş olabilir misin?”

Cleon imparator olalı on yıldan biraz daha fazla geçmişti ve arada bir, devlet törenlerinde, kraliyet giysileri ve takıları içindeyken, gerçekten de görkemli görünmeyi başarabiliyordu. Örneğin, hemen arkasında, duvardaki bir girintide asılı duran holografında da öyle görünüyordu. Holograf, atalarına ait diğer birkaç holografa tepeden bakacak tarzda yerleştirilmişti.

Ancak holograf gerçeği tam olarak yansıtmıyordu; gerçi Cleon’un saçları hem resimde hem de gerçekte açık kahverengiydi ama holografta saçları biraz daha gürdü. Yüzü bariz şekilde asimetrikti, üst dudağının sol tarafı sağa göre biraz daha yukarıdaydı, ama bu simetri eksikliği holografta her nasılsa ortadan kaybolmuştu. Eğer ayağa kalkıp holografının yanına dikilseydi, resimdeki 1.83’lük görüntüden iki santim daha kısa ve belki biraz da topluca olduğu fark edilecekti.

Holograf resmi taç giyme tören portresiydi elbette ve Cleon o zamanlar daha gençti. Şimdi de hâlâ genç görünüyordu, yakışıklı bile sayılabilirdi ve resmi törenlerin acımasız pençesine düşmediği zamanlarda, yumuşak bir huyun izlerini yüz hatlarından belirsizce de olsa okuyabilirdiniz.

Demerzel, sesine özenle işlediği bir saygıyla, “Hari Seldon mı?” dedi. “Bu isim pek tanıdık gelmedi bana, Majesteleri. Tanımam mı gerekiyordu?”

“Dün akşam Bilim Bakanı bahsetti ondan. Senin de tanıyabileceğini düşünmüştüm.”

Demerzel kaşlarını hafifçe çattı, ama çok hafifçe, çünkü İmparator’un huzurunda kişinin kaşlarını çatmaması gerekirdi. “Majesteleri, Bilim Bakanı bu adamdan Kurmay Başkanı olarak önce bana bahsetmeliydi. Eğer her aklına esen size bir şeyler anlatmaya kalkacak olursa...”

Cleon elini kaldırdı ve Demerzel derhal sustu. “Lütfen, Demerzel, insan sürekli resmiyete pek katlanamıyor. Dün geceki kabul töreninde bakanın yanından geçerken bir-iki kelime sohbet edeyim dedim ama bakan kendini biraz fazla kaptırdı. Bırakıp gidemedim ama dinlediğime de memnun oldum çünkü çok ilginçti.”

“Hangi açıdan ilginçti, Majesteleri?”

“Ah, bugünlerde bilim ve matematik eskisi kadar rağbet görmüyor artık. Bunların modaları biraz geçti sanki... belki yapılabilecek bütün keşiflerin yapılmış olmasındandır, sen ne dersin? Ancak, anlaşıldığı kadarıyla, ilginç şeyler hâlâ olabiliyor. En azından bana böyle söylendi.”

“Bilim Bakanı’nca mı, Majesteleri?”

“Evet. Dediğine göre, şu Hari Seldon matematikçilerin burada, Trantor’da yaptıkları bir toplantıya katılmış –bir nedenden dolayı bunu her on yılda bir yaparlarmış– ve yine dediğine göre, Seldon geleceğin matematiksel olarak önceden tahmin edilebileceğini kanıtlamış.”

Demerzel bıyık altından gülümsedi hafifçe. “Ya pek zeki bir adam olduğunu söyleyemeyeceğim Bilim Bakanı yanılmış olmalı ya da matematikçi. Geleceği tahmin edebilmek çocukların büyülü düşlerine ait bir şeydir, öyle değil mi?”

“Öyle midir, Demerzel? İnsanlar böyle şeylere inanıyorlar.”

“İnsanlar pek çok şeye inanıyor, Majesteleri.”

“Ama böyle şeylere de inanıyorlar. Dolayısıyla, geleceği tahmin etmenin doğru olup olmamasının hiçbir önemi yok. Eğer bir matematikçi benim uzun ve mutlu bir saltanat süreceğimi ve saltanatımın İmparatorluk için bir huzur ve refah dönemi olacağını tahmin etse... Eh, bu iyi bir şey olmaz mı?”

“Bunu duymak hoş olacaktır elbette, ama neye yarar ki, Majesteleri?”

“Ama insanlar buna inanırlarsa, bu inanç doğrultusunda davranacaklardır mutlaka. Nice kehanetler, sırf inanıldıkları için gerçekleşmiştir. Bunlar ‘kendini gerçekleştiren kehanetler’dir. Aslında, şimdi düşünüyorum da, bunu bir zamanlar bana açıklayan da sendin.”

Demerzel, “Sanırım öyle olmuştu, Majesteleri,” dedi. İmparator’u dikkatle süzüyordu, onun kendi başına nereye kadar varabileceğini kestirmek ister gibiydi. “Kaldı ki, öyle olsa bile, herhangi birine de kehanette bulundurabilirsiniz.”

“Herkese eşit derecede inanılmaz, Demerzel. Oysa bir matematikçi kehanetini matematik formülleri ve teknik terimlerle destekleyebilir ve kimse anlamayabilir ama insanlar inanır.”

“Her zaman olduğu üzere çok akıllıca konuşuyorsunuz, Majesteleri,” dedi Demerzel. “Zor günler yaşıyoruz, para harcamaya gerek kalmadan ya da askeri çabalara girişmeden işleri yoluna sokmak zahmete değecektir... ki bu yöntemler yakın tarihimizde pek işe yaramadıkları gibi epey dert de çıkarmışlardı.”

“Kesinlikle, Demerzel,” dedi İmparator coşkuyla. “Şu Hari Seldon denilen adamı bul getir bana. Elindeki iplerin bu çalkantılı dünyanın her köşesine ulaşabildiğini söylüyordun, hatta askerlerimin gitmeye cüret edemeyecekleri yerlere bile. O iplerden birini çek madem ve matematikçiyi bul getir. Bir görelim kimmiş.”

“Öyle yapacağım, Majesteleri,” dedi Demerzel. Seldon’ın nerede olduğunu çoktan öğrenmişti ve Bilim Bakanı’nı iyi kotarılmış bir işten dolayı kutlamayı da zihninin bir köşesine not etti.

2

Hari Seldon o vakitlerde etkileyici bir görünüme sahip değildi henüz. İmparator I. Cleon gibi o da otuz iki yaşındaydı, ama boyu sadece 1,73’tü. Düzgün ve neşeli bir yüzü vardı, saçları neredeyse siyaha çalan koyu bir kahverengiydi, giysilerinden taşralılık akıyordu.

Sonraki yıllarda Hari Seldon’ı efsaneleşmiş bir yarı tanrı olarak tanıyanlara, saçlarının ağarmamış olması, yüzünün yaşlılıktan kırışmaması, bilgelik saçan hafif gülümsemesi ve tekerlekli bir iskemlede oturmuyor olması neredeyse bir günah gibi gelirdi. Ancak, yaşının epey ilerlemiş olduğu o günlerde bile, neşe gözlerinden eksik olmamıştı. Bu da böyleydi işte.

Makalesi Onuncu Yıl Kongresi’ne sunulmuş olduğundan, gözlerindeki neşe şimdi daha da belirgindi. Makalesinin, biraz soğuk da olsa, ilgi uyandırdığı söylenebilirdi. Yaşlı Osterfith onu görünce başıyla onaylamış ve şöyle demişti: “Ustaca olmuş, delikanlı. Hem de çok.” Bu sözlerin Osterfith’ten geliyor olması insanı memnun etmeye yeter de artardı. Hem de çok.

Ama şimdi yeni –ve epey beklenmedik– bir gelişme vardı ve Seldon bunun neşesiyle memnuniyetini artırıp artırmayacağından emin olamıyordu.

Karşısında, ceketinin sol tarafına özenle işlenmiş Uzaygemisi ve Güneş armasıyla durmakta olan üniformalı, uzun boylu genç adama dikkatle baktı.

İmparatorluk Muhafız Alayı’ndan olan subay, kimliğini geri çekmeden önce, “Teğmen Alban Wellis,” dedi. “Beni izler misiniz, efendim?”

Wellis silahlıydı elbette. Ayrıca kapının önünde bekleyen iki muhafız daha vardı. Adamın tüm nezaketine rağmen Seldon seçeneğinin olmadığının farkındaydı, ama adamın ağzını aramaması için bir nedeni de yoktu. “İmparator’u mu göreceğiz?” diye sordu.

“Saraya gideceğiz, efendim. Bana verilen emir bundan ibaret.”

“Peki ama niçin?”

“Niçini bana bildirilmedi, efendim. Ancak benimle gelmenizi sağlamak için kesin emir aldım, öyle ya da böyle.”

“Ama bu şekilde sanki tutuklanıyormuşum gibi görünüyor. Bunu hak edecek bir şey yapmadım.”

“Sizin için bir tören mangası oluşturacağız diyelim, eğer beni daha fazla bekletmezseniz.”

Seldon daha fazla bekletmedi. Dudaklarını daha fazla soru çıkmasını engellemek istercesine sıktı, başıyla onayladı ve öne doğru çıktı. İmparator’la tanışacak ve onun övgüsüne mazhar olacak olsa bile, bu durumdan pek hoşlanmamıştı. O İmparatorluk’a –yani insanoğlunun dünyalarının esenlik ve birlik içinde olmalarına– taraftı ama İmparator’a değil.

Teğmen önünde yürüyordu, diğer iki muhafız ise ardında. Seldon yanından geçenlere gülümsedi ve kayıtsız görünmeyi becerdi. Otelin dışında resmi bir yer arabasına bindiler. (Seldon ellerini arabanın döşemesinde gezdirdi; daha önce hiç bu kadar süslüsünü görmemişti.)

Trantor’un en zengin kısımlarından birindeydiler. Kubbe burada sanki açık havadalarmış hissini verecek kadar yüksekti ve insan –atmosferinin üzeri açık dünyada doğup büyüyen Hari Seldon gibi biri bile– günışığında olduklarına yemin edebilirdi. Ne güneşi görebiliyordunuz ne de gölgeleri, ama ılık bir hava vardı ve her yer mis gibi kokuyordu.

Sonra bütün bunlar geçti, kubbe aşağı doğru kıvrıldı ve duvarlar daraldı... öyle ki, kısa bir süre sonra kapalı bir tünelin içinde ilerlemeye başlamışlardı. Tünelin içerisine belli aralıklarla Uzaygemisi ve Güneş armaları yerleştirilmişti ve sadece (diye düşündü Seldon) resmi araçlara ayrıldığı apaçık ortadaydı.

Bir kapı açıldı ve yer arabası hızla geçti. Kapı arkalarından kapandığında açık alana çıkmışlardı... yapay olmayan, gerçek açıklığa. Trantor’da üzeri kapatılmış olmayan sadece 250 kilometrekare kadar bir alan vardı ki İmparatorluk Sarayı da buraya kurulmuştu. Bu açık arazide şöyle keyfince dolanmak Seldon’ın hoşuna giderdi aslında; saray yüzünden değil de, Galaktik Üniversite ve hepsinden ilginci Galaktik Kütüphane orada olduğu için.

Ancak Trantor’un kapalı dünyasından ağaçlıklarla ve parklarla kaplı açıklığa geçtiğinde, bulutların gökyüzünü kararttığı ve serin rüzgârın gömleğini okşamaya başladığı bir dünyaya da geçmiş oluyordu. Yer arabasının penceresini kapatan bağlantıya dokundu.

Kasvetli bir gün vardı dışarıda.

3

Seldon, İmparator’la tanışacağından pek emin değildi. En iyi olasılıkla, İmparator adına konuştuğunu söyleyen dördüncü ya da beşinci kademeden bir memurun karşısına çıkarılmayı umuyordu.

O güne dek İmparator’u kaç kişi görebilmişti ki? Holovizyondan değil de, bizzat kendisini? Gerçek, elle tutulur, Seldon’ın şu anda üzerinde arabayla ilerlemekte olduğu mülkünü asla terk etmemiş bir İmparator’u kaç kişi görmüştü?

Sayı yok denecek kadar azdı. Üzerinde insanların yaşadığı yirmi beş milyon dünya vardı, her birinin üzerinde ise bir milyar ya da daha fazla insan... Peki, katrilyonların içinde kaç kişi, sadece bir anlığına da olsa, İmparator’u kendi gözleriyle görmüş olabilirdi? Bin kişi mi?

Kaldı ki kimsenin umurunda mıydı? İmparator, İmparator-luk’un bir simgesinden öte bir şey değildi aslında, tıpkı Uzaygemisi ve Güneş arması gibi, ama çok daha az yaygın ve çok daha az gerçek. Şimdi artık insanlarının omuzlarında ağır bir yük haline gelen İmparatorluk’u, onun her yana yayılmış askerleriyle memurları temsil ediyordu, İmparator değil.

Bu yüzden Seldon, orta büyüklükte ama gösterişli biçimde döşenmiş bir odaya götürülüp karşısında cumbalı bir pencerenin önüne yerleştirilmiş bir masanın kenarında oturmakta olan genç bir adam bulduğunda ve bu adamın bir ayağının yere basmakta, diğerinin ise masadan aşağı sallanmakta olduğunu gördüğünde, kendini hangi memurun ona bu kadar yumuşak ve dostça bakacağını düşünürken bulmuştu. Devlet görevlilerinin –hele ki İmparator’un özel hizmetinde olanların– galaksinin bütün yükü onların omuzlarındaymış gibi somurtkan bir ifade taşıdıklarına defalarca tanık olmuştu. Üstelik bu insanların önemleri azaldıkça, üzerlerindeki hava gittikçe daha somurtkan ve tehditkâr oluyordu.

Öyleyse karşısındaki bu şahıs o kadar yüksek rütbeden ve kendi kudretiyle o kadar barışık bir görevli olsa gerekti ki, bu ihtişamı somurtarak gölgelemeye gerek bile duymamıştı.

Seldon, karşısındaki adamdan ne kadar etkilenmiş görünmesi gerektiğini bilemiyordu, ama sessiz kalmasının ve ilk onun konuşmasını beklemesinin daha iyi olacağını hissetmişti.

“Sen Hari Seldon olmalısın,” dedi görevli. “Şu matematikçi.”

Seldon kısaca, “Evet, efendim,” dedi ve bekledi.

Genç adam kolunu salladı. “Majesteleri demen gerekiyordu ama mühim değil, resmiyetten nefret ederim. Hayatım törenlerle geçiyor ve bundan çok sıkılıyorum. Şimdi yalnız olduğumuza göre bir parça şımaracağım ve resmiyeti es geçeceğim. Otur, profesör.”

Bu konuşmanın ortalarına doğru Seldon, İsminin Birincisi İmparator Cleon’la karşı karşıya olduğunu fark etmiş ve nutku tutulmuştu. Haber bültenlerinde sürekli olarak yayınlanan resmi holografla –şimdi dikkat ettiğinde– belli belirsiz bir benzerlik vardı, ama o holografta Cleon etkileyici giysiler içinde, daha uzun boylu, daha donuk ifadeli ve daha soyluydu.

Ama o holografın aslı işte karşısındaydı ve çok daha sıradan bir havası vardı.

Seldon’ın kılı bile kıpırdamamıştı.

İmparator kaşlarını hafifçe çattı ve şu an resmiyetin dışına geçici bir süre için çıkmak gibi bir isteği olsa da, üzerinden tam anlamıyla atamadığı emir verme alışkanlığıyla ve tartışmaya yer bırakmayan bir sesle şöyle dedi: “Sana otur dedim be adam. Şu sandalyeye. Derhal.”

Seldon dili tutulmuşçasına oturdu. “Peki, Majesteleri,” diyebilecek mecali dahi kalmamıştı.

Cleon gülümsedi. “Böylesi daha iyi. Şimdi iki dost insan gibi konuşabiliriz, ki resmiyet ortadan kalktığında geriye kalan bu değil mi?”

Seldon temkini elden bırakmayarak, “Siz Majesteleri öyle istiyorsanız öyledir,” dedi.

“Ah, hadi ama, niçin bu kadar tereddütlü davranıyorsun? Ben seninle eşit iki insan gibi konuşmak istiyorum. Bu beni mutlu eder. Sen de bana uy.”

“Peki, Majesteleri.”

“Sadece peki demen yeterli, arkadaşım. Sana ulaşmam mümkün olmayacak mı?”

Cleon gözlerini Seldon’ın yüzüne dikmişti ve Seldon bu bakışların canlı ve ilgi dolu olduklarını düşündü.

İmparator, “Sen bir matematikçiye hiç benzemiyorsun,” dedi sonunda.

Seldon gülümseyecek gücü neden sonra bulabilmişti. “Bir matematikçinin nasıl görünmesi gerektiğini bildiğimi söyleyemem, Ma...”

Cleon elini kaldırdı ve Seldon bu saygı sözcüğünü yutmak zorunda kaldı.

Cleon, “Beyaz saçlı, sanırım,” dedi. “Sakallı belki de. Kesinlikle yaşlı.”

“Ama matematikçiler bile işin başında genç olmak zorundadırlar.”

“Ama o zaman bir ünleri yoktur. Bütün galaksinin dikkatini çekmeyi başardıklarında ise dediğim hale gelirler.”

“Korkarım ben de pek ünlü sayılmam.”

“Ama burada yapılan toplantıda konuştun.”

“İçimizden pek çok kişi konuştu. Bazıları benden bile küçüktü. Zaten çok azımız ilgi uyandırdık.”

“Senin konuşmanın bazı görevlilerin ilgisini çekmiş olduğu anlaşılıyor. Bana iletildiği kadarıyla, sen geleceği tahmin etmenin mümkün olduğuna inanıyormuşsun.”

Seldon’ın üzerine ansızın bir yılgınlık çökmüştü. Kuramının bu şekilde yanlış yorumlanması bundan sonra başına hep gelecekti anlaşılan. Makalesini belki de hiç sunmamalıydı.

“Tam olarak öyle değil aslında,” dedi. “Benim yaptığım bundan çok daha sınırlı. Çoğu düzende öyle bir an gelir ki olayların gerçekleşmesi kaotik bir hal alır. Yani belirli bir başlangıç noktasından hareketle daha sonra oluşacakları kestirmek mümkün olmaktan çıkar. Bu oldukça basit düzenler için bile böyle olabilir, ama düzen karmaşıklık kazandıkça daha kaotik bir hal alacaktır. Şimdiye kadar insan toplumu gibi karmaşık bir yapının derhal kaosa gömüleceği ve bu yüzden de gelecekte olacakların tahmin edilemeyeceği varsayılıyordu. Benim yaptığım ise, insan toplumunu incelerken belirli bir başlangıç noktası seçmenin ve buradan hareketle kaosu ortadan kaldıracak birtakım çıkarsamalar yapmanın mümkün olduğunu göstermekten ibaretti. Bu, geleceği tahmin etmeyi mümkün kılacaktır... tüm ayrıntılarıyla değil gerçi, kabaca ve tam bir kesinlikle değil de, hesaplanabilir olasılıklar halinde.”

Seldon’ı can kulağıyla dinleyen İmparator, “Ama bu senin geleceğin nasıl tahmin edileceğini gösterdiğin anlamına gelmiyor mu?” diye sordu.

“Yine söylüyorum, tamamen değil. Ben sadece kuramsal olarak mümkün olduğunu gösterdim, ne eksik ne fazla. Daha fazlasını yapmak için gerçekten doğru bir başlangıç noktası bulmalı ve doğru varsayımlarda bulunmalıyız, sonra da hesaplamalarımızı sonlu bir zaman diliminde gerçekleştirebilmenin çaresine bakmalıyız. Benim makalemdeki matematiksel tartışmalarda bütün bunların nasıl yapılacağı açıklanmıyor. Dahası, tüm bunları yapabilsek bile, olsa olsa birtakım olasılıklara ulaşabileceğiz. Ama bu geleceği tahmin etmekle aynı şey değil; bu sadece neyin olabileceğine ilişkin tahminler yürütmek demektir. Başarılı bir politikacı, bir işadamı ya da herhangi bir meslekten başarılı bir kimse gelecek hakkında böyle tahminler yürütmek ve bunu da iyi becermek zorundadır, yoksa zaten kendisi de başarılı olamaz.”

“Onlar bunu matematik olmadan yapıyorlar.”

“Doğru. Sezgilerini kullanıyorlar.”

“Herkes uygun bir matematiksel yöntem kullanarak olasılıkları değerlendirebilir. İllaki olağanüstü sezgileri sayesinde başarıyı yakalayan az sayıdaki insanlardan biri olmak gerekmez.”

“Yine haklısınız, ama ben matematiksel bir analizin mümkün olduğunu gösterdim sadece, bunun uygulanabilirliğini kanıtlamadım.”

“İyi ama, bir şey nasıl mümkün olur da uygulanabilir olamaz?”

“Benim galaksideki bütün dünyaları dolaşıp, her dünyadaki insanların tümüyle tokalaşmam da kuramsal olarak mümkündür. Ancak bu benim yaşayabileceğim yıllardan çok daha uzun bir süre alacaktır ve ölümsüz olsam bile yeni insanların doğum hızı benim yaşlılarla tanışma hızımı geçecektir; hatta en önemli nokta şudur ki, çok sayıda yaşlı insan ben onlara ulaşamadan ölecektir.”

“Bu durum sizin gelecekle ilgili matematiksel çıkarımlarınız için de geçerli mi?”

Seldon duraksadı, sonra devam etti. “Uzayüstü hızlarda çalışabilen ve tüm evren büyüklüğündeki bir bilgisayarı kullansanız bile, matematiksel çıkarımların sonuca ulaşması çok uzun sürebilir. Bir yanıt alınana kadar, durumu tümüyle değiştirecek ve böylece elde edilen yanıtı anlamsız kılacak uzunlukta bir zaman dilimi yaşanmış olacaktır.”

“Bu işlem niçin basitleştirilemiyor?” diye sordu Cleon ansızın.

“Majesteleri,” –Seldon, verdiği yanıtlar İmparator’un hoşuna gitmeyecek bir şekil aldıkça, onun kendisine daha resmi yaklaştığını hissetmiş ve bu yüzden kendisi de daha resmi konuşmaya başlamıştı– “bilim insanlarının atomaltı parçacıklarla nasıl çalıştıklarını düşünün. Bu parçacıklar çok büyük sayılarda, her biri gelişigüzel ve tahmin edilmesi olanaksız bir tarzda hareket etmekte ya da titremekte, ancak tüm bu kargaşanın altında bir düzen var; böylece nasıl sormamız gerektiğini bildiğimiz tüm sorularımıza yanıt verebilen bir kuantum mekaniği kurabiliyoruz. Toplumları ele aldığımızda da atomaltı parçacıkların yerine insanları koyuyoruz ama bu kez insan zihni gibi fazladan bir etken daha vardır. Parçacıklar bilinçsizce devinirler, insanlar ise tam tersi. Zihnin ortaya çıkardığı çeşitli davranış kalıplarını ve etkilerini de hesaba kattığımızda sistem o denli karmaşıklaşıyor ki bütün bu sorunların üstesinden gelmeye yetecek zaman kalmıyor.”

“Zihnin de, bilinçsiz devinimde olduğu gibi, altta yatan bir düzeni olamaz mı?”

“Belki. Benim matematiksel analizim, ne kadar düzensiz görünürse görünsün her şeyin altında yatan ve her şeyin uymak zorunda olduğu bir düzenin varlığını ortaya koyuyor, ama bunun nasıl keşfedileceğine ilişkin hiçbir ipucu sağlamıyor. Düşünsenize... yirmi beş milyon dünya: Her birinin değişik özellikleri ve kültürleri var, her biri diğerinden çok önemli farklılıklar taşıyor, her birinde kendine özgü bir zihin taşıyan bir milyardan fazla insan yaşıyor ve tüm bu dünyalar kendi aralarında sayısız yoldan, sayısız biçimde ilişki kurabiliyorlar! Psikotarihsel bir analiz yapmak kuramsal olarak mümkünmüş gibi görünse de, bunu pratiğe uygulamak olanaksıza benziyor.”

“Psikotarihsel derken neyi kastediyorsun?”

“Gelecekle ilgili olasılıkların kuramsal değerlendirmelerine ‘psikotarihsel’ diyorum.”

İmparator birden ayağa kalktı, odanın diğer ucuna hızlı adımlarla gitti, döndü, yine hızlı adımlarla hâlâ oturmakta olan Seldon’ın karşısına dikildi.

“Ayağa kalk!” diye emretti.

Seldon ayağa kalktı ve kendinden biraz daha uzun boyluca olan İmparator’a baktı. Bakışlarını kaçırmamaya çalışıyordu.

Cleon, “Şu senin psikotarih dediğin şey...” dedi sonunda, “uygulanabilir hale getirilirse çok işe yarayacaktır, öyle değil mi?”

“Açıkçası çok önemli kullanımları olabilir. Geleceğin neler getireceğini en genel haliyle ve sadece olasılıklara dayalı olarak da olsa bilebilmek, eylemlerimiz için insanlığın daha önce sahip olmadığı türden yepyeni ve harika bir rehberdir. Ama elbette...” Durakladı.

“Evet?” dedi Cleon sabırsızca.

“Ah, öyle görünüyor ki, kararları alacak birkaç kişi dışında, psikotarihsel analizlerin sonuçlarını hiç kimsenin bilmemesi gerekecek.”

Cleon, ani bir şaşkınlıkla, “Hiç kimsenin mi!” diye bağırdı.

“Çok açık. Anlatmama izin veriniz. Eğer bir psikotarihsel analiz yapılır ve sonuçlar kamuya açıklanırsa, insanlığın çeşitli duygu ve tepkimeleri bir anda altüst olacaktır. Geleceği bilmeyen insanların duygu ve tepkilerine göre yapılmış olan psikotarihsel analiz de anlamını tamamen yitirecektir. Anlıyor musunuz?”

İmparator’un gözleri ışıldadı ve yüksek sesle güldü. “Harika!”

Eliyle Seldon’ın omzuna vurdu ve Seldon beklemediği bu darbeyle hafifçe sendeledi.

“Görmüyor musun, arkadaşım?” dedi Cleon. “Görmüyor musun? İşte yararın burada. Geleceği tahmin etmene gerek yok. Sadece bir gelecek seç – iyi bir gelecek, yararlı bir gelecek ve öyle bir kestirimde bulun ki, insanların duyguları ve tepkileri senin tahmin ettiğin geleceği ortaya çıkaracak biçimde değişsin. İyi bir geleceği yaratmak, kötü bir geleceği tahmin etmekten evladır.”

Seldon kaşlarını çattı. “Ne demek istediğinizi anlıyorum, Majesteleri, ama bu da aynı derecede olanaksız.”

“Olanaksız mı?”

“Eh, en azından uygulanabilirliği yok. Açık değil mi? İnsanca duygular ve tepkilerden yola çıkmadan geleceği tahmin edemezseniz, bunun tersini de yapamazsınız. Belirli bir gelecek tasarımıyla başlayıp, bunu ortaya çıkaracak duygu ve tepkileri de tahmin edemezsiniz.”

Cleon düş kırıklığına uğramış görünüyordu. Dudakları büzüldü. “Ya senin bildirin... Ona böyle diyorsun, değil mi, bir bildiri?... Bu durumda o ne işe yarıyor?”

“O sadece matematiksel bir gösterimdi. Matematikçilerin ilgileneceğini düşündüğüm bir noktaya dikkat çektim, ama bunun bir işe yarayabileceği aklımdan dahi geçmemişti.”

“Bu berbat bir şey,” dedi Cleon öfkeyle.

Seldon hafifçe omuz silkti. Bildirisini hiç sunmamış olması gerektiğinden büsbütün emindi şimdi. Eğer İmparator aptal durumuna düşürüldüğünü aklına koyarsa, başına gelecekleri kim bilebilirdi ki?

Gerçekten de Cleon buna inanmaya pek de uzak görünmüyordu.

“Bununla birlikte,” dedi, “matematiksel olarak kanıtlanmış olsun ya da olmasın, ya kalkıp gelecekle ilgili tahminlerde bulunursan? Devlet görevlilerinin, yani uzmanlık alanları kamuoyunun tepkisini önceden kestirmek olan kişilerin, yararlı sonuçlar ortaya çıkaracağına karar verdiği tahminler?”

“Bunun için bana niye ihtiyaç duyasınız? Devlet görevlileri, aracıyı ortadan kaldırır ve o tahminleri kendileri yapabilir.”

“Devlet görevlileri bunu o kadar etkin biçimde yapamazlar. Devlet görevlilerinin zaman zaman bu tür açıklamalarda bulundukları vakidir. Ama onlara illaki inanılmaz.”

“Bana niye inanılsın?”

“Sen bir matematikçisin. Sen geleceği, eğer deyim yerindeyse sezmiş değil, hesaplamış olacaksın.”

“Ama öyle yapmış olmayacağım.”

“Bunu kim bilecek?” Cleon onu kısık gözlerle süzüyordu.

Kısa bir sessizlik oldu. Seldon kendini kapana kısılmış hissediyordu. Eğer İmparator’dan doğrudan bir emir alırsa, bunu reddetmesi güvenli olur muydu? Reddederse tutuklanabilir ya da idam edilebilirdi. Bir mahkeme düzenlenirdi kuşkusuz, ama böylesine acımasız bir bürokrasiye, hele ki muazzam Galaktik İmparatorluk’un hükümdarına bağlı birine karşı bir yargılama ancak çok büyük güçlüklerle yapılabilirdi.

Seldon sonunda, “İşe yaramaz,” dedi.

“Neden?”

“Eğer benden bu kuşak, hata belki bir sonraki kuşak da ölüp gittikten çok sonra gerçekleşebilecek belirsiz tahminlerde bulunmam istenirse belki idare edebiliriz, ama öte yandan kamuoyu buna pek de kulak asmayacaktır. Bir ya da iki yüz yıl ötedeki harikalar umurlarında bile olmaz.

“Sonuç alabilmek için,” diye devam etti Seldon, “daha keskin ve daha ivedi sonuçlar içeren kestirimler yapmalıyım. Kamuoyu ancak bunlara tepki verir. Ancak, er ya da geç –büyük olasılıkla en kısa zamanda– bu sonuçlardan birinin gerçekleşmediği görülecek ve benim pabucum dama atılacaktır. Aynı zamanda, halkın size olan hayranlığı da kaybolacak ve daha da kötüsü, psikotarih bilimine destek ortadan kalkacaktır. Sonuç olarak, gelecekte matematik anlayışındaki birtakım gelişmeler psikotarihin uygulanabilirlik şansını artırsa bile, bunun bir anlamı kalmamış olacaktır.”

Cleon kendini bir koltuğa attı ve somurtarak baktı Seldon’a. “Siz matematikçilerin elinizden gelen sadece bu mudur? Olanaksızda ısrar etmek!”

Seldon sesini çaresizce yumuşattı. “Olanaksızda ısrar eden sizsiniz, Majesteleri.”

“Seni sınamama izin ver, arkadaşım. Diyelim ki, matematiğini kullanarak bir gün bir suikasta uğrayıp uğramayacağımı tahmin etmeni istedim... Yanıtın ne olurdu?”

“Psikotarih bilimi mükemmel çalışıyor olsa bile, bu kadar özel bir soruya yanıt verebilmem mümkün olmazdı. Kuantum mekaniği bilgimizin tamamı bile tek bir elektronun değil, ancak birçoğunun ortalama davranışını tahmin edebilir.”

“Sen matematiğini benden iyi bilirsin. Buna dayanarak uzmanca bir tahminde bulun. Bir gün suikasta uğrayacak mıyım?”

“Beni kapana kıstırmaya çalışıyorsunuz, Majesteleri,” dedi Seldon usulca. “Ya hangi yanıtı istediğinizi söyleyin, ben de vereyim, ya da cezalandırılma korkusu olmadan dilediğim yanıtı vermekte beni özgür bırakın.”

“Dilediğince konuşabilirsin.”

“Şeref sözü mü?”

“Yazmamı ister miydin?” Cleon dalga geçiyordu.

“Sözünüz yeterlidir,” dedi Seldon; yüreği daralıyordu, çünkü bundan emin değildi.

“Şeref sözü veriyorum.”

“O halde size şunu söyleyebilirim: Geçen dört yüz yıl zarfında imparatorların yaklaşık yarısına suikast yapıldı, buna dayanarak bir suikasta uğrama olasılığınızın yüzde elli olduğunu sanıyorum.”

“Bunu herhangi bir ahmak da söyleyebilirdi,” dedi Cleon küçümser bir edayla. “Bunun için matematikçiye gerek yok.”

“Ama ben matematik bilgimin uygulamalı sorunlar açısından pek yararlı olmadığını daha önce birkaç kez belirtmiştim.”

“Hiç olmazsa bahtsız atalarımın başına gelenlerden ders çıkarmış olabileceğimi de düşünemiyor musun?”

Seldon derin bir nefes aldı ve konuya balıklama daldı. “Hayır, Majesteleri. Tarihin bize gösterdiği tek şey geçmişten ders alınmadığıdır. Sözgelimi, beni buraya özel bir görüşme için kabul ettiniz. Ya size suikast yapmayı düşünüyor olsaydım?” dedi. Sonra, “Ki öyle bir şey söz konusu tabii ki,” diye ekledi hemen.

Cleon’un gülümsemesi buz gibiydi. “Arkadaşım, bizim ya da teknolojik gelişmemizi göz ardı ediyorsun. Senin özgeçmişini, hakkındaki bütün kayıtları araştırdık. Buraya geldiğin anda tarayıcıdan geçirildin. Yüz ifaden ve ses tınıların incelendi. Duygu durumunu ayrıntılı biçimde biliyorduk; düşüncelerini de. Senin zararsızlığından en ufak bir şüphemiz olsaydı, yanıma yaklaşmana izin verilmezdi. Hatta çoktan hayata gözlerini yummuş olurdun.”

Bir bulantı dalgası geçti Seldon’ın vücudundan, ama o konuşmaya devam etti. “Teknolojinin daha geri olduğu dönemlerde bile, yabancıların imparatorlara yaklaşmaları her zaman çok zor olmuştur. Ancak suikastların hemen hepsi saray komplolarıydı. İmparator için en tehlikeli olanlar, ona en yakın olanlardır. Böyle bir tehlike söz konusu olduğunda, yabancıların tarayıcıdan geçirilmelerinin bir hükmü kalmaz. Kendi görevlilerinize, muhafızlarınıza, dostlarınıza gelince, onlara bana yaptığınız gibi davranamazsınız.”

Cleon, “Bunu da biliyorum,” dedi. “Hem de en az senin kadar. Yanıtım şu ki, çevremdekilere adil davranıyor, bana kin tutmaları için bir neden bırakmıyorum.”

“Budalaca bir...” diye başladı Seldon, sonra şaşırarak sustu.

“Devam et,” dedi Cleon öfkeyle. “Özgürce konuşman için izin vermiştim. Nasıl yani ‘budalaca’?”

“Bu söz ağzımdan yanlışlıkla kaçtı, Majesteleri. ‘Alakasız’ demek istemiştim. Dostlarınıza nasıl davrandığınızın bir önemi yok. Dostlarınıza davranış biçiminiz konuyla alakasız. Şüpheci olmalısınız elbette, aksi insanlık dışı olacaktır. Dikkatsizce sarf edilmiş bir sözcük –tıpkı benim az önce yaptığım gibi– dikkatsiz bir hareket, kuşkulu bir yüz sonucu derhal gözlerinizi kısarak geri çekileceksiniz. En ufak bir şüphe bir kısırdöngüye yol açar. Dostunuz bu şüpheyi hissedecek ve kırılacaktır. Bundan ne kadar kaçınmaya çalışırsa çalışsın, davranışları değişecektir. Siz bunu fark edecek ve daha da kuşkulanacaksınız ve sonuçta ya o idam edilecek, ya da siz bir suikasta kurban gideceksiniz. Son dört yüz yıl içinde bu sürecin imparatorlar açısından kaçınılmaz olduğu kanıtlandı ve bu, İmparatorluk’un yönetilmesindeki zorluklardan sadece biridir.”

“Bu durumda, ne yaparsam yapayım bir suikasta kurban gideceğim demektir.”

“Evet, Majesteleri,” dedi Seldon. “Ama öte yandan, şansınız yaver de gidebilir.”

Cleon’un parmakları koltuğun kenarında trampet çalıyorlardı. “Ne sen bir şeye yarıyorsun, ne de psikotarihin,” dedi sertçe. “Beni yalnız bırak.” Bu sözlerden sonra başını öte yana çevirdi, ansızın otuz iki yaşından çok daha yaşlı görünmüştü.

“Matematiğimin size bir yararının dokunmayacağını söylemiştim, Majesteleri. Tüm kalbimle özür dilerim.”

Seldon eğilmek istedi, ama görmediği bir işaret üzerine iki muhafız girerek onu götürdüler. Ardından Cleon’un sesinin geldiğini duydu: “Bu adamı daha önce aldığınız yere bırakın.”

4

Eto Demerzel ortaya çıktı ve İmparator’a uygun bir hürmetle baktı. “Majesteleri, az daha öfkelenecektiniz,” dedi.

Cleon bakışlarını kaldırdı ve belirgin biçimde zorlanmasına rağmen gülümsemeyi başardı. “Eh, gerçekten de öyle oldu. Adam beni düş kırıklığına uğrattı.”

“Ama önerdiğinden fazlası için de söz vermedi.”

“Hiçbir şey önermedi.”

“Söz de vermedi, Majesteleri.”

“Hayal kırıklığına uğradım.”

“Sadece hayal kırıklığına yol açmakla kalmıyordur belki,” dedi Demerzel. “Bu adam serseri bir mayın gibi, Majesteleri.”

“Serseri bir ne, Demerzel? Her zaman tuhaf laflar edersin. Mayın da ne demek?”

Demerzel ciddi ciddi, “Bu sadece gençlik yıllarımda duyduğum bir deyim, Majesteleri,” dedi. “İmparatorluk tuhaf deyimlerle doludur ve bunların bir kısmı Trantor’da hiç bilinmez. Tıpkı Trantor’daki kimi deyimlerin başka yerlerde bilinmemesi gibi.”

“Buraya bana İmparatorluk’umuzun çok büyük olduğunu öğretmeye mi geldin? Bu adamın ‘serseri bir mayın’ olduğunu söylerken neyi kastediyordun?”

“Niyeti bu olmasa bile çok büyük zararlar verebileceğini kastetmiştim sadece. Ne kendi gücünün farkında ne de öneminin.”

“Ama senin vardığın sonuç bu, öyle mi, Demerzel?”

“Evet, Majesteleri. Seldon bir taşralı. Trantor’u ya da burada nasıl davranması gerektiğini bilmiyor. Gezegenimize daha önce hiç gelmemiş ve bir soylu, bir saraylı gibi tavır alamıyor. Ama yine de size kafa tutmayı bildi.”

“Neden tutmasın? Ona konuşması için izin verdim. Protokolü bir tarafa bıraktım. Ona dengimmiş gibi davrandım.”

“Tamamıyla değil, Majesteleri. Siz başkalarına eşitinizmişler gibi davranamazsınız. Siz emretmeye alışıksınız. Birinden sizin yanınızda rahat davranmasını isteseniz bile, bunu yapabilecek çok az kişi çıkar. Çoğunun dilleri tutulur, hatta daha da kötüsü size yaltaklanmaya kalkarlar. Oysa bu adam size kafa tuttu.”

“Eh, bu senin hoşuna gitmiş olabilir, Demerzel, ama ben bu adamı hiç tutmadım.” Cleon’un hoşnutsuz ve düşünceli bir hali vardı. “Bana matematik kuramını açıklamaya bile kalkışmadığını fark etmedin mi? Sanki anlattıklarının tek kelimesini dahi anlayamayacağımı biliyormuş gibi.”

“Anlamazdınız da, Majesteleri. Siz ne bir matematikçisiniz, ne de bir bilim insanı ya da sanatçı. Başka insanların sizden çok daha fazla şey bildikleri alanlar vardır. Bu bilgilerini size hizmet etmekte kullanmak onların görevleridir. Siz İmparator’sunuz ve bu, onların uzmanlıklarının toplamına denktir.”

“Öyle mi dersin? Sahip olduğu bilgi düzeyine ulaşabilmek için yıllarını vermiş yaşlı bir adamın kendimi cahil biriymişim gibi hissetmeme neden olmasına katlanabilirim. Ama Seldon denen şu adam tam benim yaşımda. Bu kadar çok şeyi nasıl bilebilir?”

“Ama başkalarına emretmeyi ya da onların yaşamlarını etkileyecek kararlar verme sanatını bilmiyor.”

“Bazen, Demerzel, benimle alay mı ediyorsun acaba diyorum.”

“Majesteleri!” dedi Demerzel sitemle.

“Neyse, boş ver. Şu senin serseri mayın hikâyene dönelim. Bu adamı niçin sakıncalı buluyorsun? Bana taşralı safın tekiymiş gibi geldi.”

“Öyle de. Ama yaptığı şu matematiksel buluş var.”

“Yararsız olduğunu söylüyor.”

“Siz yararlı olabileceğini düşünmüştünüz. Siz bana açıldıktan sonra ben de öyle düşünmüştüm. Başkaları da benzer sonuçlara varabilirler. Hatta matematikçinin bizzat kendisi de, hele ki düşünceleri tam bu noktaya odaklanmışken, bu sonuca varabilir. Hem belli mi olur, belki de matematik formüllerini kullanmanın bir yolunu bulacaktır. Eğer bunu yaparsa, ne kadar bulanık da olsa gelecek hakkında çıkarsamalarda bulunma yetisi ona büyük bir güç kazandıracaktır. Kendisi bu gücü kullanmak istemese bile, ki bu onun kendi kişiliğini yadsıması demek olacağından bana pek olası gelmiyor, başkaları onu kullanmaya kalkışabilirler.”

“Ben onu kullanmaya çalıştım. O çalışmadı.”

“Bunu yeterince düşünmemişti. Belki bundan sonra düşünecektir. Sizin tarafınızdan kullanılmak ilgisini çekmiyor olsa bile, diyelim ki Wye Valisi onu ikna edemez mi?”

“Biz dururken Wye’a yardım etmeyi niçin istesin?”

“Onun da açıkladığı gibi, tek tek bireylerin duygu ve davranışlarını önceden kestirebilmek çok zordur.”

Cleon kaşlarını çattı ve düşüncelere daldı. “Sence şu psikotarih dediği şeyi gerçekten işe yarayacağı biçimde geliştirebilir mi? O, bunu yapamayacağından kesinlikle emin.”

“Seldon zaman içinde bu olasılığı reddetmekle yanılmış olduğunu düşünebilir.”

“Bu durumda onu burada tutmam gerekirdi,” dedi Cleon.

“Hayır, Majesteleri,” dedi Demerzel. “Onun gitmesine izin vermekle doğru davrandınız. Her ne kadar açıkça olmasa da hapsedilmiş olmak onun gücenmesine ve yeise kapılmasına yol açardı, ki böyle bir şey ne fikirlerini çabucak geliştirmesinde ne de bize yardım etmeye karar vermesinde pek yararlı olurdu. En iyisi, sizin de yaptığınız gibi gitmesine izin vermek, ama boynuna geçireceğimiz görünmez bir tasmanın ipini hep elimizde tutmaktı. Onun bir düşmanınızın eline geçmesini bu şekilde engelleyebiliriz, Majesteleri, ayrıca zamanının geldiğini ve bilgisini tam anlamıyla geliştirdiğini düşündüğümüzde tasmasından çeker ve onu geri getirebiliriz. O zaman biraz daha... ikna edici olabiliriz.”

“Ama ya düşmanlarımdan birinin, ya da İmparatorluk demek ben demek olduğuna göre, İmparatorluk’un bir düşmanının eline geçerse, veya düşmana hizmet etmeye kendiliğinden karar verirse... Gördüğün gibi bu olasılığı da unutmuş değilim.”

“Unutmamalısınız da. Böyle bir şeyin olmaması için elimden geleni yapacağım. Ama diyelim ki oldu, Seldon’ın hiç kimsenin eline geçmemesi, yanlış kişilerin eline geçmesinden hayırlıdır.”

Cleon huzursuz olmuşa benziyordu. “Bunu sana bırakıyorum, Demerzel, ama umarım fazlaca aceleci davranmıyoruzdur. Belki de Seldon uygulanabilirliği hiçbir zaman olmamış ve olmayacak kuramsal bir bilimin yapsatçılığıyla uğraşmaktadır sadece.”

“Bu da gayet mümkündür, Majesteleri, ama Seldon’ın önemli biri olduğunu, ya da olabileceğini varsaymamız daha güvenli olacaktır. Sonunda bir hiçle uğraşmakta olduğumuzu anlarsak sadece biraz zaman kaybetmiş olacağız, hepsi o kadar. Ama çok önemli birine aldırmamak bize bütün bir galaksiye mal olabilir.”

“Pekâlâ,” dedi Cleon. “Ama eğer tatsız ayrıntılar ortaya çıkacak olursa, bunları bilmem gerekmeyeceğini umuyorum.”

“Bunun hiçbir zaman olmayacağını umalım,” dedi Demerzel.

5

İmparator’la yaptığı konuşmanın etkisinden kurtulabilmesi için Seldon’ın bütün bir akşam ve geceyle sabahın bir bölümünü harcaması gerekmişti. En azından, Trantor kentinin İmparatorluk Bölgesi’ndeki geçitler, akan koridorlar, alanlar ve parklar arasında gelip giderken ışığın niteliğindeki değişmeler ona bir akşam, bir gece ve sabahın bir bölümünün geçmiş olduğunu düşündürmüştü.

Hâlâ bir parkta, tam onun bedenine göre şekil alan ve bu yüzden de epey rahat, küçük, plastik bir bankta oturuyordu. Işığa bakılırsa vakit öğleye yaklaşıyor olsa gerekti. Hava insanı hiçbir şekilde üşütmese de gerçek bir dirilik verecek kadar da serindi.

Hep böyle miydi? İmparator’u görmeye gittiği zamanki kurşuni gökyüzünü anımsadı. Kendi evinde, Helicon’daki bulutlu günleri, soğuk günleri, sıcak günleri, yağmurlu ve karlı günleri anımsadı ve insanın bunları özleyip özleyemeyeceğini geçirdi aklından. Havanın günbegün mükemmel olduğu Trantor’da bir parkta oturmak ve çevrende hiçbir şey yokmuş gibi hissetmeye başlamak... ta ki uluyan fırtınayı, ısıran soğuğu ve boğucu nemi özleyinceye dek.

Belki... Ama ilk günden değil, ya da ikinciden, ya da yedinciden. Onun sadece bugünü vardı ve ertesi gün ayrılacaktı. Yapabildiğince tadını çıkarmak istiyordu oranın. Trantor’a belki bir daha hiçbir zaman dönemeyebilirdi.

İnsanı keyfince hapse atabilecek ya da öldürtebilecek, ya da en azından toplum içindeki konumuyla onurunu yitirterek onu ekonomik ve sosyal sebeplerden ölüme sürükleyebilecek bir adamın karşısında bu kadar başına buyruk bir üslupla konuşmuş olması onu hâlâ huzursuz ediyordu.

Seldon, yatmadan önce otel odasındaki bilgisayarda Birinci Cleon maddesine bir göz atmıştı. Bu İmparator da, yapıp ettikleri ne olursa olsun, yaşadıkları dönemde diğer tüm imparatorlara yapıldığı gibi övgüye boğulmuştu. Seldon buna pek kulak asmamıştı, ama Cleon’un sarayda doğmuş ve bugüne dek saray arazisinin dışına hiç çıkmamış olması dikkatini çekmişti. Trantor’a, bu çok kubbeli dünyanın diğer kısımlarına adımını bile atmamıştı. Güvenlik amacıyla böyle yapılmıştı belki, ama bu, İmparator farkında olsa da olmasa da, bir çeşit hapis yaşantısı anlamına geliyordu. Galaksideki en lüks hapishane olabilirdi, ama bir hapishaneydi işte.

Ayrıca İmparator her ne kadar yumuşak huyluymuş gibi görünse ve kendinden öncekiler gibi gözünü kan bürümüş bir tiran olduğu yönünde hiçbir izlenim vermese de, dikkatini çekmiş olmak pek hayırlı bir iş değildi. Seldon, evinde kış mevsimi yaşanıyor olsa bile –ki çoktan epeyce sert bir kışa dönüşmüş olmalıydı– ertesi gün Helicon’a doğru yola çıkacak olmasından memnundu.

Bakışlarını kesintisiz, parlak aydınlığa doğru kaldırdı. Burada yağmur yağması asla mümkün olmasa da, hava hiç kuru sayılmazdı. Az ötede bir çeşme şırıldıyordu; bitkiler yemyeşildi ve belli ki asla susuz kalmamışlardı. Arada bir çalılar sanki içlerinde bir ya da iki küçük hayvan dolaşıyormuşçasına hışırdıyordu. Arıların vızıltısını duydu.

Gerçekten de, galaksinin her yerinde Trantor’dan metal ve seramikten imal edilmiş yapay bir dünya diye söz edilse bile, insan bu küçük alanda kendini kırdaymış gibi hissediyordu.

Çevrede, parkın keyfini çıkarmaya gelmiş, bazıları oldukça küçük ve hafif şapkalar takmış birkaç kişi daha vardı. Az ileride genç ve güzel bir kadın duruyordu, ama izleme aygıtına doğru eğmiş olduğu yüzü seçilemiyordu. Yanından bir adam yürüyerek geçti, ona kısaca ve ilgisizce baktı, sonra karşısındaki bir koltuğa oturarak dar, pembe bir pantolon giymiş olduğu bacaklarını üst üste attı ve elindeki bir teleyazı tomarına gömüldü.

Erkekler, garip bir biçimde, pastel renkli giysileri tercih ediyorlardı; kadınlar ise çoğunlukla beyazlar içindeydiler. Temiz bir ortamda açık renk giysiler giymek mantıklıydı. Seldon üzerindeki Helicon giysilerine gülümseyerek baktı: yavan bir kahverengi. Eğer Trantor’da kalacak olursa –ki kalmayacaktı– meraklı bakışlardan, kahkahalardan ya da tiksinilmekten kurtulabilmek için uygun giysiler satın alması gerekecekti. Örneğin, teleyazıları olan adam ona bu kez daha bir merakla bakmıştı... üzerindeki gezegen dışı giysiler ilgisini çekmişti besbelli.

Adamın gülümsememesi Seldon’ı rahatlatmıştı. Alay konusu olmayı filozofça karşılayabilirdi elbette, ama böyle bir durumdan hoşlanması da beklenemezdi.

Seldon adamı rahatsız etmemeye özen göstererek izlemeye devam etti, çünkü adamın kafasında bir şeyleri evirip çeviriyormuş gibi bir hali vardı. Bir an sanki Seldon’la konuşmak istiyormuş gibi görünüyor, sonra vazgeçmişe benziyor, sonra sanki yine konuşmaya karar veriyordu. Seldon sonucun ne olacağını merak etmeye başlamıştı.

Yabancıyı şöyle bir inceledi. Uzun boylu, geniş omuzlu bir adamdı karşısındaki, göbeği varmış gibi görünmüyordu, hafif sarıya çalan koyu renk saçları vardı, sinekkaydı tıraş olmuştu, ciddi bir ifadesi ve pek kaslı görünmese de güçlü bir havası vardı, hafif sert olan yüz hatları belki hoş sayılabilirdi, ama kesinlikle ‘tatlı’ bir yüz değildi bu.

Adam kendi içindeki mücadeleyi yitirdiği (ya da kazandığı) ve Seldon’a doğru eğildiği âna dek onu incelemiş olan matematikçi, bu adamdan hoşlandığına karar vermişti.

“Affedersiniz,” dedi yabancı. “Sizi Onuncu Yıl Toplantısı’nda görmemiş miydim? Matematikçisiniz sanırım.”

“Evet, oradaydım,” dedi Seldon kibarca.

“Ah, ben de öyle düşünmüştüm. Bağışlayın ama, sizi tanıdığımı sandığımda buraya oturmaya karar verdim. Eğer rahatsız ediyorsam...”

“Hiç de değil. Biraz dinleniyordum sadece.”

“Bakalım tutturabilecek miyim? Siz Profesör Seldom’sınız.”

“Seldon. Hari Seldon. Epey yaklaştınız. Ya siz?”

“Chetter Hummin.” Adam biraz mahcup olmuş gibiydi. Korkarım adımın sıradan bir havası var.

“Daha önce Chetter diye birini tanımadım,” dedi Seldon. “Ya da Hummin. Sanırım bu sizi kendine özgü biri yapıyor. Buradaki sayısız Hari’lerle karıştırılmaktan daha hayırlı olduğu da düşünülebilir. Ya da Seldon’larla.”

Seldon oturduğu bankı elastik yer karolarını cızırdatarak Hummin’in yanına doğru çekti.

“Söz sıradanlıktan açılmışken,” dedi. “Üzerimdeki bu gezegen dışı giysilere ne diyorsunuz? Trantor tarzı bir kıyafet almamın daha iyi olacağı hiç aklıma gelmemişti.”

Hummin kılığından hoşlanmadığını belli etmemeye çalışarak süzdü Seldon’ı. “Bir şeyler alabilirsiniz.”

“Yarın buradan ayrılıyorum. Kaldı ki kılık kıyafete ayıracak kadar param da yok. Matematikçiler büyük sayılarla haşır neşir olurlar, ama bu hiçbir zaman gelirleriyle ilgili değildir. Sanırım siz de bir matematikçisiniz, Hummin.”

“Hayır. O konudaki yeteneğim sıfır.”

“Ah.” Seldon hayal kırıklığına uğramıştı. “Beni Onuncu Yıl Toplantısı’nda gördüğünüzü söylemiştiniz.”

“Toplantıda sadece bir izleyici olarak bulunuyordum. Ben bir gazeteciyim.” Teleyazılarını elinde olduklarını yeni fark etmişçesine salladı, sonra hepsini ceketinin cebine tıkıştırdı. “Haber holoyayınları için malzeme sağlıyorum.” Sonra düşünceli bir ifadeyle ekledi: “Aslında biraz sıkıldım artık.”

“İşten mi?”

Hummin başıyla onayladı. “Her gezegenin zırvalarını toplayıp durmaktan gına geldi. Her şeyin baş aşağı gitmesinden nefret ediyorum.”

Yüzünden bir şeyler tahmin edercesine baktı Seldon’a. “Gerçi bazen ilginç şeyler de olmuyor değil. Saray kapısına doğru İmparatorluk muhafızlarının eşliğinde giderken görüldüğünüzü duydum. İmparator’la görüşmüş falan olamazsınız, öyle değil mi?”

Seldon’ın gülümsemesi silindi. “Öyle olsa bile, bu konuda yayınlanabilecek bir şeyler söyleyeceğimi hiç sanmıyorum.”

“Hayır hayır, yayınlanması için değil. Seldon, eğer haberdar değilseniz, bunu size ilk söyleyen ben olayım: Habercilikte ilk kural, resmen açıklanan konular dışında, İmparator ya da görüştüğü kişiler hakkında hiçbir şeyden bahsetmemektir. Bu bir hatadır elbette, çünkü söylentiler bazen gerçeklerden çok daha kötü oluyor, ama işin kuralı böyle.”

“Ama eğer bunları yazmayacaksanız, sevgili dostum, niçin soruyorsunuz?”

“Kişisel meraktan diyelim. İnanın bana, bu meslekte yayınlanan haberlerden çok daha fazlasını bilirim. Durun bir tahminde bulunayım. Makalenizi okurken sizi dinlemedim, ama duyduklarımdan çıkardığım kadarıyla, geleceği tahmin etmenin mümkün olduğundan bahsediyormuşsunuz.”

Seldon başını iki yana sallayarak mırıldandı. “O bir hataydı.”

“Efendim?”

“Yok bir şey.”

“Eh, önceden kestirim –doğru kestirim, elbette– İmpara-tor’un ya da herhangi bir devlet görevlisinin ilgisini çekecektir. Demek ki Cleon, bu adı taşıyanların ilki Cleon, size bu konuyu açtı ve birkaç ufak tahminde bulunup bulunamayacağınızı sordu.”

Seldon soğuk bir sesle, “Bu konuda konuşmak istemiyorum,” dedi.

Hummin hafifçe silkti omzunu. “Eto Demerzel de oradaydı sanırım.”

“Kim?”

“Eto Demerzel adını hiç duymadınız mı?”

“Hiç duymadım.”

“Cleon’un alter egosu, Cleon’un beyni, Cleon’un kötü ruhu. Ondan böyle bahsedilir, küfürleri saymazsak eğer. O da oradaydı mutlaka.”

Seldon’ın kafası karışmış gibiydi. Hummin devam etti: “Şey, siz onu görmemiş olabilirsiniz, ama mutlaka oradaydı. Üstelik sizin geleceği önceden kestirebileceğinizi düşünüyorsa...”

“Geleceği önceden kestiremem,” dedi Seldon başını şiddetle sallayarak. “Eğer bildirimi sunarken beni dinlemiş olsaydınız, sadece kuramsal bir olasılıktan söz ettiğimi anlayacaktınız.”

“Her halükârda, eğer geleceği tahmin edebildiğinizi düşünüyorsa peşinizi bırakmayacaktır.”

“Bırakmış olmalı. Bakın, işte karşınızdayım.”

“Bunun bir anlamı yok. Sizin nerede olduğunuzu biliyor ve bilmeye de devam edecek. Sizi ele geçirmek istediğinde ise, nerede olursanız olun bunu yapacaktır. İşe yarayacağınıza karar verdiğinde sizi bir limon gibi sıkıp istediği bilgiyi alır. Tehlikeli olduğunuza karar verdiğinde ise, sizi bir limon gibi sıkıp canınızı alır.”

Seldon bakakalmıştı. “Ne yapmaya çalışıyorsunuz? Beni korkutmaya mı?”

“Sizi uyarmaya çalışıyorum.”

“Söylediklerinize inanmıyorum.”

“Öyle mi? Az önce bir hatadan bahsettiniz. Makalenizi sunmanızın bir hata olduğunu ve başınıza hiç istemediğiniz türden dertler açacağını mı düşünüyordunuz?”

Seldon kaygıyla alt dudağını ısırdı. Adam gerçeğe çok yakın bir tahminde bulunmuştu. Seldon yalnız olmadıklarını işte tam o anda fark etti.

Gölgeleri vurmamıştı, çünkü ışık çok yumuşaktı ve etrafa yayılmıştı. Göz ucuyla gördüğü sadece bir kıpırtıydı... sonra o da durdu.

KAÇIŞ

TRANTOR – ... Birinci Galaktik İmparatorluk’un başkenti... I. Cleon döneminde ihtişamının son parıltılarını yaşadı. Gücünün doruğundaymış gibi görünüyordu. İki yüz milyon kilometrekarelik arazisinin tamamı (İmparatorluk Sarayı dışında) kubbe altına alınmıştı ve altında kıta sahanlığına dek inen uçsuz bucaksız bir kent uzanıyordu. Nüfusu kırk milyardı ve şimdi açıkça görülebildiği gibi sorunların giderek artmakta olduğuna dair işaretler var idiyse bile, o günlerde Trantor’da yaşayanlar onu hâlâ efsanelerin Ebedi Dünya’sı olarak görüyor ve hiçbir zaman...

GALAKTİK ANSİKLOPEDİ

1

Seldon başını kaldırdı. Önünde genç bir adam dikiliyor ve ona hor gören gözlerle, eğleniyormuşçasına bakıyordu. Yanında bir delikanlı daha vardı... belki biraz daha genç. İkisi de iriyarıydılar ve epey güçlü görünüyorlardı.

Trantor modasının en aşırısını takip ediyorlar, diye geçirdi aklından... uyumsuz renkler, geniş ve saçaklı kemerler, kocaman kenarları olan ve açık pembe renkli bir kurdelenin iki ucunun enseye sarktığı yuvarlak şapkalar.

Seldon bütün bunları gülünç buldu ve sırıttı.

Önünde duran genç adam aniden tersledi onu: “Ne sırıtıyorsun, zibidi?”

Seldon genç adamın hitap tarzını duymazdan geldi ve kibarca, “Gülümsediğim için özür dilerim,” dedi. “Kıyafetleriniz hoşuma gitmişti sadece.”

“Kıyafetim demek! Ya! Peki senin giydiklerine ne demeli? Giysi dediğin bu pırtılar da nedir?” Elini uzattı ve Seldon’ın yakasına bir fiske vurdu. Gencin canlı renkli giysileriyle karşılaştırıldığında hem kumaşları kaba hem de renkleri yavan, diye düşündü Seldon.

“Korkarım benimkiler gezegen dışı kalıyorlar. Ama başka giysim de yok.”

Matematikçi küçük parkta oturmakta olan diğer birkaç kişinin kalkıp uzaklaşmakta olduklarını ister istemez fark etmişti. Sanki bir bela çıkacağını hissetmiş ve sıvışmaya karar vermişlerdi. Seldon yeni dostu Hummin’in de gidip gitmediğini merak etti, ama gözlerini karşısındaki genç adamdan ayırmanın tedbirsizlik olacağını düşündüğünden o yana bakmadı. Koltuğunda hafifçe arkasına yaslandı.

“Sen gezegen dışından mısın?” diye sordu genç adam.

“Bu doğru. Nitekim kılığımın nedeni de bu.”

“Nitekim mi? Ne biçim bir kelime bu? Gezegen dışı bir laf mı?”

“Demek istediğim, kıyafetimin size tuhaf gelmesi bu yüzden. Ben sadece bir ziyaretçiyim.”

“Hangi gezegenden?”

“Helicon.”

Genç adamın kaşları çatıldı. “Hiç duymadım.”

“Büyük bir gezegen sayılmaz.”

“Neden oraya dönmüyorsun?”

“Niyetim bu. Yarın yola çıkıyorum.”

“Daha önce! Hemen!”

Genç adam, arkadaşına baktı. Onun bakışlarını izleyen Seldon, göz ucuyla da olsa Hummin’i görebilmişti. Hummin gitmemişti ama artık parkta o, gazeteci ve iki genç adamdan başka kimse kalmamıştı.

“Bugünü çevreyi dolaşarak geçirebileceğimi düşünüyordum,” dedi Seldon.

“Hayır. Bunu yapmak istediğini sanmıyorum. Hemen eve dönüyorsun.”

Seldon gülümsedi. “Üzgünüm. Dönmeyeceğim.”

Genç adam arkadaşına doğru döndü ve, “Bu adamın kılığını beğendin mi, Marbie?” diye sordu.

Marbie ilk kez konuştu. “Hayır. İğrenç. İnsanın midesini bulandırıyor.”

“Ortalıkta böyle dolaşıp insanların midesini bulandırmasına izin veremeyiz, Marbie. Sağlığa zararlı.”

“Hayır, kesinlikle veremeyiz, Alem,” dedi Marbie.

Alem sırıttı. “Pekâlâ, Marbie’nin dediklerini duydun.”

Bu sefer söze karışan Hummin oldu. “Hey, siz ikiniz, Alem, Marbie, ya da adlarınız her neyse. Yeterince eğlendiniz. Niçin çekip gitmiyorsunuz?”

Hafifçe Seldon’a doğru eğilmiş olan Alem doğruldu ve döndü. “Sen de kimsin?”

“Bu seni ilgilendirmez,” diye tersledi Hummin.

“Trantorlu musun?” diye sordu Alem.

“Bu da seni ilgilendirmez.”

Alem kaşlarını çattı ve, “Trantorlu gibi giyinmişsin,” dedi. “Bizim seninle işimiz yok, iyisi mi bela arama istersen.”

“Buradan gitmek niyetinde değilim. Demek biz de burada iki kişiyiz. İkiye iki kavga etmek pek sizin tarzınızmış gibi görünmüyor. Niçin gidip birkaç arkadaşınızı daha getirmiyorsunuz?”

“Gerçekten de, eğer gidebiliyorsanız gidin, Hummin,” dedi Seldon. “Beni korumaya çalışmakla büyük nezaket gösterdiniz ama size zarar gelmesini istemiyorum.”

“Bunlardan zarar gelmez, Seldon. Üç kuruşluk dalkavuklar.”

“Dalkavuk ha!” Bu sözler Alem’ı o denli öfkelendirmişti ki, Seldon “dalkavukluğun” Trantor’da Helicon’dakinden çok daha ağır bir anlamı olabileceğini düşündü.

“Bak hele, Marbie,” diye homurdandı Alem. “Sen şu dalkavuk bozuntusunun hesabını gör, ben de Seldon denilen herifin giysilerini paralayayım. Bizim istediğimiz de o zaten. Şimdi...”

Seldon’ı yakasından tutup kaldırmak için ellerini uzattı. Seldon dürtüsel olarak geri çekildi ve koltuğu arkaya doğru yattı. Ona uzanan elleri yakaladı, ayağını havaya kaldırdı ve koltuğu devrildi.

Nasıl olduysa Alem havada dönerek üzerinden geçti ve Seldon’ın gerisinde enseüstü yere çakıldı.

Koltuğu devrilirken Seldon toparlanıp ayağa fırlamıştı. Yerdeki Alem’a göz attı, sonra Marbie’ye bakmak için yan tarafa döndü.

Yüzü acıyla buruşmuş olan Alem yerde hareketsiz yatıyordu. İki parmağını burkmuştu, kasığında şiddetli bir sancı vardı ve omurlarından biri fena halde sarsılmıştı.

Hummin sol koluyla Marbie’yi kafakola aldı, sağ koluyla da adamın diğer kolunu sırtına burktu. Nefes almaya çabalayan Marbie’nin suratı pancar gibi kızarmıştı. Hemen yanlarında, yerde, içindeki küçük lazeri ışıldayan bir bıçak yatıyordu.

Hummin kolunu hafifçe gevşetti ve samimi bir endişeyle, “Diğerini kötü benzettin galiba,” dedi Seldon’a.

“Korkarım öyle oldu,” diye yanıt verdi Seldon. “Eğer biraz daha yan düşseydi boynunu kıracaktı.”

“Ne biçim bir matematikçisin sen?” diye sordu Hummin.

“Heliconlu bir matematikçiyim.” Eğildi, bıçağı yerden aldı ve elinde evirip çevirdi. “İğrenç... Bir o kadar da ölümcül.”

“İçinde güç kaynağı bulunmayan sıradan bir bıçak da aynı işi görürdü,” dedi Hummin. “Şu ikisini salalım gitsinler. Artık dövüşmek isteyeceklerini sanmıyorum.”

Marbie’yi bıraktı. Güçlükle nefes alabilen adam önce kolunu, sonra boynunu ovaladı ve iki adama doğru nefret dolu gözlerle baktı.

Hummin, “Siz ikiniz arabanızı çekseniz iyi olacak,” dedi sertçe. “Aksi halde saldırı ve öldürmeye tam teşebbüsten hakkınızda şikâyette bulunmak zorunda kalacağız. Bıçağın size ait olduğunu kanıtlamak hiç de zor olmasa gerek.”

Marbie hâlâ acı içinde iki büklüm kıvranmakta olan Alem’ın yerden kalkmasına yardım etti ve birlikte sendeleyerek uzaklaştılar. Bir ya da iki kez dönüp baktılar, ama bu Seldon ve Hummin’in umurlarında bile değildi.

Seldon elini uzattı. “İki saldırgana karşı yabancı birine yardım ettiğiniz için size nasıl teşekkür edebilirim? Tek başıma ikisiyle birden başa çıkabilir miydim bilmiyorum.”

Hummin, önemli değil anlamında kaldırdı elini. “Onlardan korkmuyordum. Onlar sadece sokak serserisi iki dalkavuktu. Yapmam gereken tek şey –tabii sizin de– yakalarına yapışmaktı.”

“Sıkı silkeledin çocuğu,” dedi Seldon düşünceli bir ifadeyle.

Hummin omuz silkti. “Sen de.” Sonra, sesinde en ufak bir değişiklik olmadan, “Haydi, bir an önce gitsek iyi olacak,” dedi. “Zaman kaybediyoruz.”

Seldon, “Neden gitmemiz gerekiyor?” diye sordu. “O ikisinin geri dönmelerinden mi çekiniyorsun?”

“Bir daha asla dönmez onlar. Ama kendilerini hoş olmayan bir manzaradan mahrum bırakmak için parkı biraz önce alelacele terk eden o cesur insanların polise haber vermiş olabileceklerini düşünüyorum.”

“İyi ya! O serserilerin adlarını biliyoruz. Onları kolayca tarif edebiliriz.”

“Tarif etmek mi? Polis onlara ne yapsın ki?”

“Bir saldırıda bulundular...”

“Aptallık etme. Üzerimizde bir çizik bile yok. Onlarsa resmen hastanelik oldular, özellikle de Alem. Suçlanacak olan birileri varsa biziz.”

“Ama bu imkânsız. Olaya tanık olan bir yığın...”

“Tanık falan çağrılmayacak. Seldon, şunu kafana sok: O ikisi senin için gelmişlerdi... Özellikle senin için. Onlara Helicon tarzı giyindiğin söylenmişti ve çok iyi biçimde tarif edilmiştin. Belki bir holografını da görmüşlerdi. Bence onlar polisi yöneten kişilerce gönderildiler, iyisi mi daha fazla vakit kaybetmeyelim.”

Hummin, Seldon’ı kolundan yakalayarak aceleyle yürümeye başladı. Adamın pençesinden kendini kurtarmayı başaramayan Seldon, dadısına teslim olmuş bir çocuk gibi Hummin’in peşi sıra ilerledi.

Bir kemeraltına daldılar ve Seldon’ın gözleri henüz loş ışığa alışamadan bir yer arabasının frenini duydular.

“İşte geldiler,” diye mırıldandı Hummin. “Seldon, acele et.” Bir kayan koridora atladılar ve kalabalığa karıştılar.

2

Seldon, Hummin’i oteldeki odasına gitmeleri için iknaya çalışmış ama gazeteci ona kulak asmamıştı.

Yarı fısıltıyla, “Aklını mı oynattın?” demişti. “Seni orada bekliyor olacaklar.”

“Beklesinler bakalım.”

Şimdi Seldon’ın nerede olduğunu tam olarak kestiremediği hoş bir apartmanın küçük bir odasındaydılar. Matematikçi tek odalı daireye göz gezdirdi. Bir yazı masasıyla iskemle, bir yatak ve bir bilgisayar odanın büyük kısmını kaplamıştı. Ortalıkta ne yemek yenebilecek bir yer vardı, ne de lavabo, ama Hummin ona koridorun ilerisindeki umumi tuvaletin yerini tarif etmişti. Seldon henüz işini bitiremeden tuvalete bir yabancı girmiş, onun yüzünden çok giysilerine merakla bakmış, sonra öte yana dönmüştü.

Seldon bunu anlattığında gazeteci, “Giysilerinden kurtulmamız gerekiyor,” dedi. “Helicon’un modayı bu kadar geriden takip ediyor olması çok kötü.”

Seldon, “Bütün bu olanların ne kadarı senin hayal gücünden kaynaklanıyor, Hummin?” dedi sabırsızlıkla. “Beni ikna ettin sayılır, ama bunlar basit bir... bir...”

“Aradığın sözcük ‘paranoya’ olmasın?”

“Pekâlâ, aradığım buydu. Bütün bunlar senin tuhaf, paranoyakça bir sanrın olabilir.”

“Bir düşün istersen, ne dersin?” dedi Hummin. “Matematiksel bir tartışmaya girecek değilim, ama sen İmparator’u gördün. Yadsımaya kalkma sakın. Sanırım senden geleceğe ait ayrıntılı bilgi istedi ve sen de bunu reddettin. Belki Demerzel senin bu ayrıntıları aslında çok iyi bildiğini ama daha yüksek bir fiyat elde edebilmek için numara yaptığını, ya da artırmaya katılan başka birilerinin daha olduğunu düşünmüştür. Nereden bileceksin? Dediğim gibi, eğer Demerzel seni isterse, nerede olursan ol mutlaka ele geçirecektir. Bunu sana o iki çatlak daha ortaya çıkmadan söylemiştim. Ben hem bir gazeteciyim hem de Trantorluyum. Bu işlerin nasıl yürüdüğünü bilirim. Alem bir ara, ‘Bizim aradığımız buydu,’ demişti. Hatırlıyorum musun?”

“Hatırlıyorum doğrusu,” dedi Seldon.

“Ona göre ben, asıl işi olan sana saldırmakla uğraşırken uzak tutulması gereken bir dalkavuk bozuntusuydum sadece.”

Hummin iskemleye oturdu ve yatağı işaret etti. “Biraz uzan, Seldon. Rahatına bak. O ikisini kim gönderdiyse, ki bu bence Demerzel’den başkası olamaz, yenilerini de gönderebilir; demek ki senin şu giysilerinin icabına bakmak zorundayız. Sanırım bu civarda kendi dünyasının giysileriyle dolaşan her Heliconlunun canı, sen olmadığını kanıtlayana epey sıkılacaktır.”

“Yok daha neler!”

“Ciddiyim. Giysilerini çıkaracaksın ve onları atomize edeceğiz.... bir çöp öğütme aygıtına görülmeden yanaşabilirsek tabii. Ayrıca bunu yapmadan önce sana Trantor usulü giysiler bulmam gerekiyor. Benden daha küçük yapılısın, bunu da hesaba katmak durumundayım. Giysilerin üzerine tam oturmaması pek o kadar da önemli–”

Seldon başını iki yana salladı. “Giysiye ödeyecek kredim yok. Yani üzerimde yok. Kredilerimin tamamı –zaten pek fazla da sayılmazlar– oteldeki kasamda.”

“Bunu başka zaman düşünürüz. Şimdi ben gerekli giysileri aramaya çıkınca bir ya da iki saat kadar burada beklemek zorundasın.”

Seldon kollarını iki yana açtı ve teslim olmuşçasına iç çekti. “Pekâlâ, o kadar önemliyse beklerim.”

“Otele geri dönmeye kalkışmayacaksın umarım. Şeref sözü mü?”

“Matematikçi sözü. Ama benim için bu kadar zahmete giriyor olmandan utanıyorum. Masraflar da cabası. Ne de olsa, Demerzel hakkında söylenenleri bir yana bırakırsak, canımı yakmak ya da kaçırmaya kalkışmak gibi bir tavırları yoktu. Sadece üzerimdeki giysileri çıkarmakla tehdit etmişlerdi beni.”

“Sadece o kadar değil. Seni bir uzaylimanına götürecek ve Helicon’a giden bir hipergemiye bindireceklerdi.”

“O gülünç bir tehditti, ciddiye almaya bile gerek yoktu.”

“Neden?”

“Ben zaten Helicon’a gidiyorum. Bunu onlara da söyledim. Yarın yolcuyum.”

“Yarın gitmeye hâlâ kararlı mısın?” diye sordu Hummin.

“Elbette. Neden olmasın?”

“Bunun için yığınla neden var.”

Seldon birden kızmaya başladığını hissetti. “Yapmayın, Hummin! Bu oyunu daha fazla sürdüremeyeceğim. Benim buradaki işim bitti ve artık eve dönmek istiyorum. Biletlerim oteldeki odamda. Yoksa onları bugün yola çıkmak üzere değiştirirdim. Çok ciddiyim.”

“Helicon’a dönemezsin.”

Seldon kıpkırmızı kesildi. “Nedenmiş o? Beni orada da bekliyor mu olacaklar?”

Hummin başıyla onayladı. “Hemen öfkelenme, Seldon. Seni orada da bekliyor olacaklardır. Dinle beni. Helicon’a gidecek olursan, bil ki Demerzel’in avucuna düşmüşsün demektir. Helicon, İmparatorluk’un güvenilir ve has toprağıdır. Helicon hiç isyana yeltendi mi, ya da bir İmparator karşıtının sancağı altına girdi mi?”

“Hayır, girmedi. Bunun için de iyi bir bahanesi var. Daha büyük dünyalarla etrafı sarılmış durumda. Kendi güvenliği İmparatorluk’un barış içinde olmasına bağlıdır.”

“Kesinlikle! Demek ki Helicon’daki İmparatorluk güçleri, yerel yönetimin tam desteğini alacaklarına güvenebilirler. Yani her zaman gözetim altında olacaksın. Demerzel seni istediği anda ele geçirebilecek. Eğer seni şu anda uyarıyor olmasaydım, bu konuda hiçbir şey bilmeyecek ve çalışmalarına yalancı bir güven hissiyle açık açık devam edecektin.”

“Bu çok saçma. Madem Demerzel benim Helicon’da olmamı istiyordu, niçin kendi halime bırakmadı? Yarın oraya gidecektim. Gidişimi sadece birkaç saat öne almak için o iki serseriyi niçin göndersin ve beni uyandırma riskini göze alsın?”

“Senin uyanacağını düşünmesi için bir neden yok ki! Senin yanında olacağımı ve seni paranoya saydığın düşüncelere boğacağımı bilemezdi.”

“Pekâlâ, beni uyandıracağını akıl edemedi diyelim, niçin birkaç saat daha önce göndermeye çalışsın?”

“Belki de fikir değiştireceğinden korkmuştu.”

“Yahu, evime dönmeyecek de nereye gidecektim? Beni Helicon’da bulabiliyorsa her yerde bulur. Sözgelimi, şeyde... Anacreon’da, nereden baksan on bin parsek ötede... oraya gitmeye karar verecek olursam yani. Uzayüstü sürümlü gemiler için bu uzaklık nedir ki? Ayrıca, Helicon kadar uysal olmayan bir yer bulsam bile, şu anda gerçekten isyan halinde bir gezegen var mı? İmparatorluk barış içinde. Bazı gezegenler geçmişte uğradıkları haksızlıklar yüzünden hâlâ içten içe öfkeleniyor olabilirler ama hiçbiri beni korumak için silaha sarılmayacaktır. Üstelik, Helicon dışında hiçbir dünyanın vatandaşı sayılmayacağıma göre, hiç kimse sırf ilkesel olarak dahi parmağını kıpırdatmayacaktır.”

Hummin bütün bunları başını arada bir sallayarak, sabırla dinledi, ama her zamanki gibi soğukkanlı ve ciddiydi. “Bir noktaya kadar haklısın,” dedi, “ama İmparator’un gerçekten denetimi altında olmayan bir gezegen var. Sanırım Demerzel’i işkillendiren de buydu.”

Seldon bir süre düşündü, yakın tarihi aklından geçirdi, ama İmparatorluk güçlerinin çaresiz kalacağı bir tek gezegen bile bulamadı. Sonunda, “Hangi gezegenmiş bu?” diye sordu.

“Hâlâ üzerinde olduğun,” dedi gazeteci. “Demerzel’in huzursuzluğunun nedeni de bu olsa gerek. Aslında Helicon’a gitmen onun pek umurunda değil. Sadece, herhangi bir nedenle, hatta bir turist merakıyla dahi olsa burada kalmaya karar vermenden korkuyor.”

İki adam bir süre sessiz kaldılar, sonunda Seldon alaycı bir ifadeyle, “Trantor ha!” dedi. “İmparatorluk’un başkenti... donanmanın merkez üssü yörüngesinde, en seçkin birliklerin kışlaları dersen üzerinde. Eğer güvenli gezegen olarak Trantor’dan söz ediyorsan, bu iş paranoya olmaktan çoktan çıkmış, düpedüz fantazyaya kaymış demektir.”

“Hayır! Sen gezegen dışındansın, Seldon! Trantor’un ne menem bir yer olduğunu bilmiyorsun. Burada tam kırk milyar kişi yaşıyor... çok az gezegen bu rakamın onda birine ulaşır. Teknolojik ve kültürel açılardan tahmin bile edilemeyecek kadar karmaşık bir yer burası. Biz şu anda galaksinin en yüksek yaşam standartlarına sahip bir bölgesindeyiz. Burada sadece görevliler yaşıyor. Ancak bu gezegenin üzerinde sekiz yüz değişik bölge daha var. Bazılarında buradakinden çok farklı altkültürler söz konusu ve İmparatorluk güçleri birçoğuna ilişemiyor.”

“Niçin?”

“İmparatorluk, Trantor’a karşı ciddi bir güç gösterisinde hiçbir zaman bulunamaz. Böyle bir şeye kalkışmak bütün gezegenin temeli olan teknolojinin bir kısmını tehlikeye atmak demektir. Buradaki teknolojik ağ o denli girift bir hale gelmiştir ki, bağlantılardan birini bile koparmak bütününü kötürüm edebilir. İnan bana, Seldon, biz Trantorlular önceden yumuşatılmamış bir deprem olduğunda, zamanında boşaltılmamış bir yanardağ patladığında, dindirilmemiş bir fırtına çıktığında, ya da sadece insani bir hata yapıldığında neler olduğunun farkındayız. Gezegenin tümü sarsılıyor ve düzenin ivedilikle yine sağlanması için akla gelen her türlü çabanın gösterilmesi gerekiyor.”

“Böylesini de hiç duymamıştım.”

Hummin’in yüzünden küçük bir gülümseme geçti. “Elbette duymamıştın. İmparatorluk tam yüreğindeki zayıflığın duyulmasını ister mi sanıyorsun? Gezegen dışındakiler bunu bilmeseler de, hatta Trantor’da yaşayanların çoğu bundan habersiz olsalar da, hatta ve hatta İmparatorluk olayları örtbas etmek için elinden geleni yapsa da, ben bir gazeteci olarak nelerin olup bittiğinden haberdarım. İnan bana! Trantor’daki düzeni bozmanın bütün İmparatorluk’un sonu demek olacağını sen bilmesen bile İmparator da Eto Demerzel de bal gibi biliyorlar.”

“Yani benim burada bu yüzden kalmam gerektiğini mi söylüyorsun?”

“Evet. Seni Trantor’da, Demerzel’in elinin ulaşamayacağı bir yere götüreceğim. Adını değiştirmen bile gerekmeyecek, o sana dokunamadan rahatça sürdürebilirsin çalışmalarını. İşte seni Trantor’dan bir an önce göndermeye çalışmasının nedeni bu. Kaderin tuhaf bir oyunu bizi karşılaştırmasaydı ve sen de kendini koruma konusunda bu kadar yetenekli olmasaydın bunu başaracaktı da.”

“Ama Trantor’da ne kadar süreyle kalmam gerekiyor?”

“Güvenliğinin gerektireceği kadar, Seldon. Belki de ömrünün sonuna dek.”

3

Hari Seldon, Hummin’in projeksiyon aygıtından yansıyan holografına baktı. Holograf bir aynadan çok daha yararlı ve etkileyiciydi. Hatta odada iki Seldon vardı sanki.

Yeni ceketin kolunu inceledi. Bir Heliconlu olarak bu kadar canlı renkte giysiler giymemeyi tercih ederdi, ama olduğu kadarıyla, Hummin’in moda renklerden daha yumuşaklarını seçmiş olmasına da minnettardı. (Seldon, iki saldırganın kılıklarını anımsadığında, iliklerine dek titrediğini hissetti.)

“Sanırım bu şapkayı da takmam gerekiyor.”

“İmparatorluk Bölgesi’ndeyken evet,” dedi Hummin. “Başı açık gezmek yeterince terbiye almamış olmanın göstergesidir. Diğer bölgelerde kurallar daha farklıdır.”

Seldon içini çekti. Yuvarlak şapka yumuşak bir kumaştan yapılmıştı ve taktığında başının şeklini aldı. Çepeçevre geniş kenarlara sahipti, ama ona saldıran gençlerin şapkalarıyla karşılaştırıldığında yine de dar sayılırdı. Seldon şapkayı giydiğinde kenarlarının hoş bir biçimde büküldüğünü gördü ve teselli buldu.

“Bu şapkanın çene bağı yok.”

“Elbette yok. Çene bağı olanları ileri düzey modaya meraklı genç cılızlar takıyor.”

“Genç kimler dedin?”

“Cılızlar. Sırf çevredekileri şaşırtmak için giyinen insanlar. Bu tür insanların Helicon’da da var olduklarına eminim.”

Seldon homurdandı. “Saçlarının yarısını omuzlarına dek uzatıp diğer yarısını tamamen tıraş edenler var.” Anımsadıkça gülüyordu.

Hummin dudaklarını büktü. “Eminim çok çirkin görünüyordur.”

“Daha da beter. Anladığım kadarıyla sol tarafçılar ve sağ tarafçılar var ve birbirlerinden öldüresiye nefret ediyorlar. Aralarında sıklıkla sokak arbedeleri oluyor.”

“Bu durumda şapkaya tahammül edebileceğini sanıyorum, çene bağı da yok zaten.”

“Alışacağım,” dedi Seldon.

“Yine de biraz dikkat çekecektir. Bir kere biraz kasvetli duruyor ve yas tutuyormuşsun gibi gösteriyor. Üstelik tam uymuyor. Dahası bu şapkayı taşımaktan ne kadar rahatsız olduğun besbelli ortada. Neyse ki İmparatorluk Bölgesi’nde fazla oyalanmayacağız... Yeterince gördün mü?” Holograf titreşti ve silindi.

“Bu sana kaça patladı?” diye sordu Seldon.

“Ne fark eder ki?”

“Sana borçlu duruma düşmek istemem.”

“Kafanı yorma. Bu benim seçimimdi. Ama burada yeterince zaman harcadık. Eminim benim tarifimi de almışlardır. Beni izleyecek ve burayı bulacaklar.”

“Öyleyse,” dedi Seldon, “benim için harcadığın kredilerin gerçekten de önemi yok. Benim için kendini tehlikeye atıyorsun. Kişisel tehlikeye!”

“Bunu biliyorum. Ama bu tamamen benim tercihim ve başımın çaresine bakabilirim.”

“Ama neden...”

“Felsefesini sonra tartışırız... Aklıma gelmişken, giysilerini atomize ettim ve görüldüğümü de sanmıyorum. Bir miktar enerji çıkışı oldu elbette ve bu da kayıtlara geçti. Birileri bundan neler olup bittiğini çıkarabilir... gözler ve zekâlar keskin olduğunda insanın bir hareketini gizleyebilmesi çok zor. Yine de, onlar bütün parçaları bir araya getirip bir sonuca varıncaya dek buradan uzaklaşmış olacağımızı umalım.”

4

Sarı ve yumuşak bir ışıkla aydınlatılmış kaldırımlar boyunca yol aldılar. Hummin, her an tetikte, sağa sola bakıyordu ve ne öne geçip ne de geride kalabalığa ayak uyduruyorlardı.

Hummin bir yandan da durmaksızın havadan sudan çene çalıyordu.

Vesveseye kapılan ve aynı şekilde davranamayan Seldon, “Buralarda bol bol yürünüyor galiba,” dedi. “Her iki yönde ve de üstgeçitlerde sonu gelmeyen kuyruklar var.”

“Neden olmasın?” dedi Hummin. “Yürümek kısa mesafeli ulaşımın hâlâ en iyi yolu. En rahat, en ucuz ve en sağlıklı çözüm bu. Uzun yıllardır süren teknolojik gelişmeler bu gerçeği değiştiremedi. Sen akrofobik misin, Seldon?”

Seldon sağ tarafındaki parmaklığın üzerinden yürüyüş yolunu birbirinden ayıran derin hendeğe bir göz attı. İki yolun arasına düzenli olarak geçitler yerleştirilmişti. Hafifçe ürperdi. “Eğer yükseklik korkusundan bahsediyorsan pek sayılmaz. Ama aşağıya bakmaktan hoşlandığımı da söyleyemem. Ne kadar yüksekteyiz?”

“Bu noktada kırk ya da elli kat olsa gerek. İmparatorluk Bölgesi’nde ve gelişmiş diğer birkaç yörede bu sık rastlanan bir durumdur. Çoğu yerdeyse insan neredeyse yerle aynı düzeyde sayılabilecek bir yükseklikte yürür.”

“Bunun intihar girişimlerini cesaretlendirebileceği aklıma geliyor.”

“Pek sık değil. Çok daha kolay yöntemler var. Kaldı ki intihar Trantor’da toplum tarafından yerilen bir davranış şekli sayılmaz. Bu amaç için kurulmuş bazı merkezlerde, şahıs kendini önceden belirlenmiş birkaç yöntemle öldürebilir... bunun için önce bir psikoterapi sürecinden geçmeyi kabul etmek gerekiyor elbette. Ona bakarsan arada bir kazalara da rastlanıyor, ama senin akrofobik olup olmadığını sormamın nedeni bu değil. Şimdi bir taksi durağına doğru gidiyoruz, orada benim gazeteci olduğumu biliyorlar. Arada sırada onlara bir iyiliğim dokunur ve karşılık olarak da bazen onlar bana bir iyilik yaparlar. Taksi kiraladığımızda kayda geçmeyecek ve yanımda birinin daha bulunduğunu da görmezden geleceklerdir. Elbette bunun için küçük bir ek ücret ödemem gerekecek ve elbette Demerzel’in adamları üstlerine çok gelirse gerçeği söylemek ve bu durumu muhasebe kayıtlarının doğru dürüst tutulmasına falan bağlamak zorunda kalacaklardır, ama bütün bunlar epeyce zaman alır.”

“Peki akrofobinin bütün bunlarla ilgisi ne?”

“Şöyle ki, bir yerçekimi asansörüne binersek oraya daha çabuk ulaşabiliriz. Çoğu kişi bu asansörü kullanmayı sevmez ve açıkçası ben de bu fikirden pek hazzediyor değilim, ama sen sorun yok dersen asansörü kullanmamız daha iyi olur.”

“Yerçekimi asansörü de ne?

“Henüz deneme aşamasında. Belki bir gün, psikolojik açıdan kabul edilebilir olduğunda ya da en azından yeterince insan için bu gerçekleştiğinde, Trantor’un tümünde kullanılan bir yöntem haline gelebilir. Sonra belki diğer gezegenlere de yayılır. Özet olarak, kabini olmayan bir asansör boşluğu diyebiliriz. Kendimizi boşluğa bırakıyoruz ve karşıçekim gücüne bağlı olarak ya yavaşça aşağı düşüyoruz ya da yukarı çıkıyoruz. Hâlâ karşıçekim için bulunabilen tek uygulama alanı budur, büyük olasılıkla mümkün olan en basit uygulama da bu olduğu için.”

“Ya biz yarı yoldayken güç kaynağı kesilirse ne olacak?”

“Tam da aklındaki şey olacak. Düşeriz ve eğer yere çok yakın değilsek ölürüz. Henüz böyle bir şey olduğu kulağıma gelmedi, ama inan bana, eğer olsaydı kesinlikle duyardım. Güvenlik kısıtlamaları nedeniyle bu haberi veremezdik –kötü haberleri gizlemek için nedense hep bu bahane kullanılır– ama ben kesinlikle duyardım. Asansör az ilerimizde. Yapamayacaksan hiç denemeyelim, ama akan koridorlar hem yavaş hem de çok sıkıcı. Bir süre sonra mide bulantısı yapabiliyor.”

Hummin bir ara geçide saptı ve önünde bir grup insanın kuyruk olduğu geniş bir girintiye yöneldi. Kalabalığın arasında birkaç çocuk da vardı.

Seldon alçak sesle, “Helicon’da bundan söz edildiğini hiç duymadım,” dedi. “Bizim gezegenimizdeki basın büyük oranda yerel konularla ilgileniyor elbette, ama insan bu tür bir şeyin var olduğuna dair bir iki haberin çıkmasını da bekliyor.”

“Şu anda tamamen deneysel ve sadece İmparatorluk Bölgesi’yle sınırlı durumda,” dedi Hummin. “Faydasından çok daha fazla enerji tüketiyor ve hükümet de bu buluşu halka açıklayarak üzerine gitmek istemiyor doğrusu. Cleon’dan bir önceki ve yatağında ölerek herkesi çok şaşırtan eski İmparator VI. Stanel bu asansörün birkaç yerde kurulmasını istemişti. Dediklerine göre, hayatta başarılı olamamış ihtiyarların genellikle yaptıkları gibi tarih içindeki yerini sağlama almak istediğinden, adının karşıçekimle birlikte anılmasına heveslenmiş. Dediğim gibi, bu teknoloji belki yaygınlaşır, ama öte yandan yerçekimi asansöründen başka bir şeye yaramama olasılığı da var.”

“Neye yaramasını bekliyorlar ki?” diye sordu Seldon.

“Karşıçekimli uzay uçuşları. Ama bunun için teknolojide birçok aşamanın geçilmesi gerekiyor ve bildiğim kadarıyla çoğu fizikçi bunun olanaksız olduğu görüşünde. Ama ona bakarsan çoğu fizikçiye göre karşıçekim asansörü de olanaksızdı.”

Önlerindeki insan sırası hızla kısalıyordu ve bir süre sonra Seldon kendini Hummin’le birlikte boş bir deliğin kenarında dikilirken buldu. Önlerindeki havada hafif bir ışıltı vardı. Elini içgüdüsel olarak uzattı ve hafif bir akımla çarpıldığını hissetti. Acımamıştı ama elini yine de hemen geri çekti.

Hummin kısa bir homurtu çıkardı. “İnsanların kontrol düzeneğini çalıştırmadan içeri dalmalarına engel olmak için basit bir önlem.” Kontrol panosuna birkaç rakam girdi ve ışıltı kayboldu.

Seldon kenardan aşağı, derin boşluğa bir göz attı.

“Eğer kollarımızı kenetlersek ve sen gözlerini kapatırsan daha kolay olur,” dedi Hummin. “Birkaç saniyeden fazla sürmeyecek.”

Aslında Seldon’a seçme şansı bırakmamıştı. Kolunu yine sımsıkı tutmuş ve Seldon bu kelepçeden kurtulmaya yine çalışmamıştı. Hummin boşluğa doğru bir adım atmış ve ağzından küçük bir çığlığın kaçtığını utanarak fark eden Seldon onun peşi sıra boşluğa düşmüştü.

Seldon gözlerini sıkı sıkı kapattı ve ne bir düşme hissine kapıldı ne de çevrelerindeki havada bir hareket fark etti. Birkaç saniye geçti ve aniden ileri doğru çekildi. Hafifçe sendeledi, dengesini sağladı ve kendini sağlam zeminde buldu.

Gözlerini açtı. “Becerdik mi?”

Hummin basitçe, “Ölmedik,” dedi ve kolunu bırakmadığı Seldon’ı da ardı sıra sürükleyerek ilerledi.

“Demek istediğim, doğru katta mıyız?”

“Elbette.”

“Ya biz aşağı inerken birileri de yukarı çıkıyor olsaydı ne olacaktı?”

“İki ayrı hat var. Bir hatta herkes aynı hızla aşağı iniyor, diğer hatta da herkes aynı hızla yukarı çıkıyor. Kapak ancak hiç kimse birbirine on metreden daha yakın mesafede değilse açılıyor. Her şey yolunda giderse çarpışma mümkün değil.”

“Ben hiçbir şey hissetmedim.”

“Neden hissedesin ki? İvme yoktu. Saniyenin onda biri kadar bir sürede sabit bir hıza ulaştın ve çevrendeki hava da seninle aynı hızla aşağı doğru iniyordu.”

“Harika!”

“Kesinlikle. Ama ekonomik değil. Göründüğü kadarıyla işlemin verimliliğini artırmak ve ekonomik kılmak için uğraşan da yok. Herkes aynı teraneyi dinliyor. ‘Yapamayız. Bu mümkün değil.’ Her yerde aynı masal.” Hummin bariz bir öfkeyle omuzlarını silkip, “İşte durağımıza geldik,” dedi. “Haydi, bir taksiye binelim.”

6

Seldon hava taksisi durağında fazla göze çarpmamaya çalışmış ama bu hiç de kolay olmamıştı. Özellikle dikkat çekmemeye çabalamak –ortalıkta sinsi sinsi dolanmak, yanından geçen olursa yüzünü diğer yana dönmek, taşıtları aşırı bir ciddiyetle izlemek– göze batmanın en garantili yoluydu. İşin püf noktası, olabildiğince masum ve sıradan görünmekteydi.

Ama sıradan olmak ne demekti? Bu giysilerin içinde kendini huzursuz hissediyordu. Cep yoktu, ellerini sokacak yer bulamıyordu. Kemerinin iki yanından sarkan keseler o hareket ettikçe bedenine çarpıyor ve Seldon her seferinde birilerinin onu dürtmekte olduğunu sanıyordu.

Bir süre gelip geçen kadınları izlemeyi denedi. Kadınların keseleri yoktu, en azından ortalıkta sallanan bir kese görülmüyordu, ama onlar da küçük ve kutumsu birtakım zamazingoları, Seldon’ın ne olduğunu tam olarak çıkaramadığı aygıtlarla, bir o kalçalarına bir bu kalçalarına takıp duruyorlardı. Psödomanyetik bir şey olsa gerek, diye düşündü. Kadınların giysilerinin vücut hatlarını pek belli etmediğini üzüntüyle kaydetti, gerçi bazı giysiler kalçaları özellikle vurgulamak için tasarlanmışa benzese de, dekolteyi andıran bir şey yoktu.

Bu arada Hummin işleri yoluna koymuş, ödemesi gereken kredileri ödemiş ve elinde binecekleri hava taksisini çalıştıracak olan süperiletken seramik parçasıyla geri dönmüştü.

“Atla şuna, Seldon,” dedi, iki kişilik küçük bir aracı işaret ederek.

“İmza atmak zorunda kaldın mı?”

“Elbette hayır. Burada beni tanırlar ve resmiyete gerek duyulmaz.”

“Ne çevirdiğini düşündüler?”

“Onlar sormadı, ben de söylemedim.” Seramik karoyu yerleştirdi ve Seldon hava taksisinin hafifçe titreyerek çalıştığını hissetti.

“D-7’ye gidiyoruz,” dedi Hummin muhabbet olsun diye.

Seldon D-7’nin ne olduğunu bilmiyordu, ama muhtemelen bir yol ya da buna benzer bir şey olduğunu düşündü.

Hava taksisi diğer yer arabalarının arasından dolandı ve hafif bir eğimle yükselen bir rampaya girerek hızlanmaya başladı. Sonra da küçük bir titreşimle havalandı.

Otomatik olarak devreye giren bir güvenlik ağıyla sarılıp sarmalanan Seldon önce koltuğuna, sonra da ağa doğru gömüldüğünü hissetti.

“Bu pek karşıçekim gibi değildi,” dedi.

“Değildi,” diye yanıtladı Hummin. “Küçük bir jet tepkimesiydi. Bizi tüplere götürmeye yetecek kadar sadece.”

Şimdi önlerinde, mağara ağzına benzeyen tünel girişleriyle tam bir dama tahtasını andıran, koskoca bir tepe yükseliyordu. Hummin diğer tünellere doğru giden hava taksilerinden özenle kaçınarak D-7 tüneline yöneldi.

Seldon, boğazını temizleyerek, “Çok rahatlıkla birine çarpabilirdin,” dedi.

“Eğer benim sezgilerime ve tepkilerime kalmış olsaydı gerçekten de çarpardım, ama bu taksinin bir bilgisayarı var ve gerektiğinde benim emirlerime uymayabilir. Aynı şey diğer taksiler için de geçerli. İşte gidiyoruz.”

D-7 tüneline içine emilmişçesine daldılar ve dışarıdaki parlak ışığın içinden daha yumuşak, daha sıcak ve sarımsı bir ışığa geçtiler.

Hummin taksinin kontrollerini bırakıp ardına yaslandı. Derin bir soluk aldı ve, “Eh, en azından bu aşamayı salimen atlattık,” dedi. “Durakta yakalanabilirdik. Burada biraz daha güvenlikteyiz.”

Taşıt sarsıntısız ilerliyor ve tünelin duvarları iki yanlarından hızla akıp gidiyordu. Taksinin süratle ilerlerken çıkardığı kadifemsi bir mırıltının dışında ses yoktu.

“Hızımız nedir?” diye sordu Seldon.

Hummin göstergelere bir göz attı. “Saatte üç yüz elli kilometre.”

“Manyetik sürümlü mü?”

“Evet. Bundan Helicon’da da vardır herhalde.”

“Var. Ama tek hat. Hep istedim ama hiç binemedim. Gerçi bunun gibi olmadığına eminim.”

“Eminim değildir. Trantor, yerin altını ve okyanuslardaki daha sığ kıta sahanlıklarının bir kısmını da bir arı kovanı gibi örmüş binlerce ve binlerce kilometrelik tünellere sahiptir. Bu gezegende uzun mesafeli ulaşım için kullanılan ana yöntem budur.”

“Daha ne kadar gideceğiz?”

“İlk hedefimize kadar mı? Beş saatten biraz daha fazla.”

“Beş saat ha!” Seldon ürkmüştü.

“Kaygılanman gereksiz. Yaklaşık yirmi dakikada bir mola verebileceğimiz dinlenme bölgelerinden geçeceğiz. Oralarda tünelden çıkar, ayaklarımızı uzatır ve bir şeyler atıştırabiliriz. Tabii bunu mümkün olduğunca az yapmak isterim.”

Bir süre sessizce yol aldılar. Sonra sağ taraflarında birkaç saniye için bir ışık parladı ve irkilen Seldon parıltının içinde iki hava taksisi görür gibi oldu.

“Orası bir dinlenme bölgesiydi işte,” dedi Hummin sorulmamış bir soruyu yanıtlayarak.

Seldon, “Beni götürdüğün yer her neresiyse, orada gerçekten güvende olacak mıyım?” dedi.

“İmparatorluk güçlerinin oraya alenen saldıramayacakları kesin,” dedi gazeteci. “Ama iş tek başına çalışan bir görevliye –yani bir casus ya da kiralık katile– kalacaksa, insanın buna her an hazır olması gerek elbette. Doğal olarak, sana bir koruma bulacağız.”

Seldon huzursuz olmuştu. “Kiralık katil mi? Sen ciddi misin? Gerçekten de öldürmek isteyebilirler mi beni?”

“Demerzel’in böyle bir şeyi istemeyeceğinden eminim,” dedi Hummin. “Seni öldürmektense kullanmayı arzu ettiğini sanıyorum. Yine de başka bir düşman daha ortaya çıkabilir ya da olaylar istenmedik biçimde gelişebilir. Ömrün boyunca bir uyurgezer gibi dolaşamazsın.”

Seldon başını iki yana salladı, sonra diğeri tarafa döndü. Şöyle bir düşününce, daha kırk sekiz saat önce önemsiz, gezegenin yabancısı, kimsenin tanımadığı bir matematikçiydi ve tek derdi kalan zamanında Trantor’un güzel yerlerini gezip görmek, taşralı gözleriyle bu muazzam dünyanın görkemine tanık olmaktı. Şimdiyse, aklı başına gelmeye başlamıştı sonunda; o artık İmparatorluk güçleri tarafından takip edilen, aranan bir adamdı. Durumunun vehametini kavradı ve tüyleri ürperdi.

“Peki ya sen... sen ne yapacaksın şimdi?”

“Eh, sanmam ki bana karşı da dostça duygular besliyor olsunlar,” dedi Hummin düşünceli bir ifadeyle. “Hiçbir zaman yakalanamayacak gizemli bir saldırgan kafamı yarabilir ya da ciğerlerimi patlatabilir.”

Gazeteci bunları sesi titremeden ya da sükûnetini yitirmeden söylemişti, ama Seldon yüzünü buruşturdu.

“Ben de böyle varsayacağını düşünmüştüm,” dedi. “Ama bu seni pek fazla... rahatsız etmişe benzemiyor.”

“Ben Trantor’un eskilerindenim. Gezegeni avucumun içi gibi bilirim. Epey insan tanırım ve çoğunun da bana iyilik borçları vardır. Kendimi kurnaz bulurum ve kolaylıkla kandırılacağımı sanmam. Kısacası, Seldon, başımın çaresine bakabileceğimden eminim.”

“Böyle düşünmene sevindim ve umarım bunda haklı da çıkarsın. Ama bu işe niçin bulaştığını aklım bir türlü almıyor. Ben senin için ne ifade ediyorum? Sana tamamen yabancı biri için kendini neden en ufak bir tehlikeye atasın ki?”

Hummin taksinin kontrollerini düşünceli bir ifadeyle gözden geçirdi, sonra Seldon’ın gözlerinin içine baktı ve bakışlarını hiç kaçırmadan ciddiyetle konuştu.

“İmparator seni neden kullanmak istiyorsa ben de o yüzden kurtarmak istiyorum... Kestirim gücün yüzünden.”

Seldon’ın içi hayal kırıklığıyla burkuldu. Demek ki sorun kurtarılmak değildi. Birbiriyle yarışan etoburların arasında kalmış çaresiz bir avdı sadece. “Onuncu Yıl Toplantısı’ndaki o sunumu hiç yapmayacaktım,” dedi öfkeyle. “Hayatımı mahvettim.”

“Hayır, acele karar verme, matematikçi. İmparator ve adamlarının seni istemelerinin tek nedeni var: Kendi yaşantılarını daha güvenli kılabilmek. Senin yeteneklerinle ancak İmparator’un saltanatını korumak, saltanatın genç oğluna geçmesini sağlamak, maiyetindekilerin de konum ve güçlerini sürdürebilmek için işe yaradığı sürece ilgileniyorlar. Öte yandan bense senin güçlerini galaksinin iyiliği için istiyorum.”

Seldon soruyu, “İkisinin arasında bir fark var mı?” diye yapıştırdı.

Hummin’in kaşları çatılmaya başlamıştı. “Eğer bir fark göremiyorsan bu senin ayıbın,” diye yanıt verdi. “İnsanlar bu galakside şimdiki hükümdarımızdan, onun temsilcisi olduğu hanedandan, hatta İmparatorluk’un kendisinden çok daha uzun zamandır yaşıyorlar. İnsanlık İmparatorluk’tan çok daha kadim. Hatta galaksideki yirmi beş milyon gezegenden bile daha eski olabilir. İnsanoğlunun sadece tek bir dünyada yaşadığı zamanlara dair efsaneler var.“

“Efsaneler!” dedi Seldon omuz silkerek.

“Evet, efsaneler, ama belki yirmi bin yıl, belki de daha önce bunun gerçekten yaşanmış olmaması için bir neden göremiyorum. İnsanlığın uzayüstü sürümünü bilerek doğduğunu doğrusu hiç sanmıyorum. İnsanların ışık hızını aşmayı bilmedikleri ve tek güneş sistemine tıkılıp kaldıkları bir dönem olmalıydı. Gelecekte dersen, sen öldükten sonra da, İmparator öldükten sonra da insanlar galakside yaşamaya devam edecek... hatta tüm hanedan tükendikten ve İmparatorluk’un tüm kurumları çöktükten sonra bile. Bu durumda tek tek kişiler hakkında endişelenmenin bir anlamı yok... ne imparator hakkında ne de genç prens. Hatta İmparatorluk’un nasıl işlediği hakkında endişelenmeye de gerek yok. Galaksideki katrilyonlarca insan ne olacak? Ne olacak onlara?”

“Dünyalar ve insanlar sürüp gidecektir sanırım,” dedi Seldon.

“Peki onların olası var olma biçimlerini öğrenmek için ciddi bir araştırmaya girme ihtiyacı duymuyor musun_”

“Şu an olduğu üzere var olmayı sürdüreceklerini varsayabiliriz.”

“Varsayabiliriz. Ama senin anlattığın şu yöntemle bunu bilebilir miyiz?”

“Ben ona psikotarih diyorum. Kuramsal olarak bu mümkün.”

“Sen ise bu kuramı pratiğe dökmek için bir dürtü duymadın hiç!”

“İsterdim, Hummin, ama arzu etmek, gerçekleştirmek anlamına gelmiyor. Psikotarihsel kuramın pratiğe dökülmesinin olanaksızlığını İmparator’a anlattım, sana da aynı şeyi söylemek zorundayım.”

“En azından bu tekniği geliştirmeyi denemek gibi bir niyetin de mi yok?”

“Hayır, yok. Trantor büyüklüğündeki bir yığından çakıltaşlarını tek tek alıp sayarak kütlelerine göre sıraya sokmaya ne kadar niyetim varsa buna da o kadar var. Bu işi ömrüm boyunca asla tamamlayamayacağımı biliyorum ve deniyormuşum gibi bir numaraya girişecek kadar da safdil değilim.”

“Peki insanlığın gerçek halini bilseydin dener miydin?”

“Bu olanaksız bir soru. İnsanlığın gerçek hali nedir? Sen bunu bildiğini mi söylüyorsun?”

“Evet, biliyorum... ve sadece üç sözcükten ibaret.” Hummin yine önüne döndü ve yaklaştıkları sırada genişleyip sonra arkalarından kapanıveren tünelin tekdüzeliğini bir süre izledi. Sonra sert bir tavırla üç sözcük söyledi:

“Galaktik İmparatorluk ölüyor.”

ÜNİVERSİTE

STREELING ÜNİVERSİTESİ – ... Eski Trantor’un Streeling Bölgesi’nde yer alan bir yükseköğrenim kurumu. Beşeri ilimler ve fen dallarında büyük bir üne sahip olduğu iddia edilse de, günümüz bilincinde hâlâ anımsanıyor olmasının nedeni bunlar değildir. Üniversite’ye nesiller boyunca hizmet etmiş nice bilim insanı, ileriki çağlarda, Streeling Üniversitesi’nin anımsanma nedeninin sadece Hari Seldon adında birinin, Kaçış dönemi boyunca, çok kısa bir süre için Üniversite’de kalmış olması olduğunu öğrenselerdi şaşkına dönerlerdi.

GALAKTİK ANSİKLOPEDİ

1

Hummin’in sade cümlesinin ardından Hari Seldon huzursuz bir sessizliğe gömüldü. Eksikliklerini ansızın idrak ettiğinde kendi içine çekilmişti.

Yeni bir bilim yaratmıştı: psikotarih. Olasılık yasalarını, yeni karmaşıklık ve belirsizlik durumlarını ince bir yöntemle hesaba katabilecek hale getirmiş ve sonunda mükemmel denklemler elde etmişti. Sayılamayacak kadar çok bilinmeyenden oluşan denklemler... belki de sonsuz, o bile kesin bir şey söyleyemiyordu.

Ama hepsi bir matematik oyunundan ibaretti, daha fazlası değil.

Psikotarih bilimi ellerindeydi –ya da en azından temellerini atmıştı– ama sadece matematiksel bir garabet olarak. Bu içi boş denklemlere biraz olsun anlam kazandıracak tarihsel veriler neredeydi peki?

Onda yoktu bu bilgi. Tarih hiçbir zaman ilgisini çekmemişti. Sadece Helicon tarihinin ana hatlarını biliyordu. İnsanoğlunun öyküsünün sadece ufacık bir kesimini içeren bu dersler elbette Helicon’da da zorunluydu. Ya bunların dışında? Aklında kalanlar herkesin şu ya da bu şekilde bildiğinden farklı değildi... yarısı efsane, yarısı da yalan yanlış ayrıntılar.

Yine de, bir insan Galaktik İmparatorluk’un çökmekte olduğunu nasıl söyleyebilirdi ki? İmparatorluk’un egemenliğini on bin yıldır herkes kabul etmiş ve ondan da önce hüküm süren en büyük krallığın merkezi olan Trantor, iki bin yıl boyunca neredeyse gerçek bir imparatorluğun gücünü taşımıştı. İmparatorluk, galaksinin çeşitli bölgelerinin bağımsızlıklarını kaybetmeyi reddettikleri ilk yüzyılları bir şekilde atlatmayı başarmıştı. İsyanların yol açtığı karışıklıkları, saltanat savaşlarını, bazı ciddi çöküş dönemlerini atlatmayı da başarmıştı. Ama gezegenlerin çoğu böyle şeylerden çok az etkilenmişti ve Trantor da sürekli olarak büyümeyi sürdürmüş ve sonunda ‘Ebedi Dünya’ denilen bu gezegen boyu kente dönüşmüştü.

Kesin konuşmak gerekirse, İmparatorluk içindeki karışıklıklar son dört yüz yıl içinde daha da artmış ve kraliyet suikastlarıyla darbeler hız kazanmıştı. Ancak bu bile sakinleşme eğilimindeydi ve galaksi hâlâ olabildiğince dinginlik içindeydi. I. Cleon ve babası VI. Stanel’in hükümdarlıklarında gezegenler refaha kavuşmuştu... Cleon bir tiran olarak görülmüyordu. İmparatorluk kurumunu sevmeyenler bile, her ne kadar Eto Demerzel’den hiç hazzetmeseler de, Cleon hakkında nadiren kötü bir söz söyleyebiliyorlardı.

Öyleyse Hummin, Galaktik İmparatorluk’un ölmekte olduğunu neden söylemişti... ve buna niçin bu kadar içten inanıyordu?

Hummin bir gazeteciydi. Galaksi tarihini ayrıntılarıyla biliyor olması ve şu anki durumu bütün yönleriyle kavraması olasıydı. Sözlerinin dayanağı olan bilgiyi böyle mi sağlamıştı? Peki ne tür bir bilgiydi bu?

Seldon bunu Hummin’e sormaya ve yanıt vermesinde ısrar etmeye birkaç kez niyetlenmişti, ama gazetecinin yüzündeki ciddi ifade bunu yapmasına engel olmuştu. Ayrıca Galaktik İmparatorluk’un bir aksiyom olduğuna ve tüm tartışmaların bunun üzerine inşa edildiğine dair köklü inancı da böyle davranmasına izin vermiyordu. Sonuçta, eğer bu inancı yanlışsa bile, Seldon bunu bilmek istemiyordu.

Hayır, yanılıyor olduğuna inanamazdı. Evrenin yok olması ne kadar olanaklıysa, Galaktik İmparatorluk’un sona ermesi de o kadar olanaklıydı. Ya da ancak evren yok olduğu zaman –ancak o zaman!– İmparatorluk da sona ererdi.

Seldon uyumaya çalışarak gözlerini kapattı ama başaramadı elbette. Psikotarih kuramını geliştirmek için evrenin tarihini araştırması mı gerekecekti?

Nasıl yapabilirdi bunu? Tam yirmi beş milyon gezegen ve her gezegenin kendine ait, çözülmesi neredeyse olanaksız ölçüde karmaşık birer tarihi vardı. Tüm bunları nasıl araştıracaktı? Bildiği kadarıyla, galaksi tarihiyle ilgili sayısız ciltler dolusu kitapfilm vardı. Hatta şimdi anımsayamadığı bir nedenden dolayı bunlardan birine bir göz atmıştı, ama o denli sıkıcı bulmuştu ki, ancak yarısına kadar gelebilmişti.

Kitapfilmler genelde önemli dünyalarla ilgiliydi. Bazıları bir gezegenin bütün tarihini ya da neredeyse bütün tarihini ele alıyordu; diğerleriyse, yalnızca bu gezegenin önem kazandığı bir dönemi irdeliyorlardı. Seldon bir ara dizine girdiğini ve sadece bir belgede Helicon ismine rastladığını anımsadı. Bu belgeyi verecek şifreyi girmiş ve Helicon’un adının, İmparatorluk tahtına bir zamanlar talip olmuş, ama bu isteğini gerçekleştirememiş bir prensin peşine takılan gezegenlerin arasında sayıldığını görmüştü. Helicon bu olaydan dolayı cezalandırılmamış, büyük bir olasılıkla o kadar önemli bulunmamıştı.

Böyle bir tarih neye yarardı ki? Kuşkusuz psikotarih her gezegenin etkilerini, tepkilerini ve etkileşimlerini hesaba katmalıydı... tek tek her gezegenin. Ama yirmi beş milyon gezegenin tarihlerini araştırmak ve bunların aralarındaki etkileşimleri hesaba katmak nasıl mümkün olabilirdi? Bu hedefin olanaksızlığı kesindi ve bu da, psikotarihin sadece kuramsal bir araştırma alanı olabileceğini ve asla pratiğe dökülemeyeceğini bir kez daha kanıtlıyordu.

Seldon hafifçe öne doğru itildiğini hissetti ve taksinin yavaşlamakta olduğunu düşündü.

“Ne oldu?” diye sordu.

“Yeterince uzaklaşmış olmalıyız,” dedi Hummin. “Artık mola verme riskini göze alabilir ve bir şeyler atıştırabiliriz.”

Hava taksisinin giderek yavaşladığı on beş dakikalık bir sürenin sonunda ışıklı bir dinlenme bölgesine geldiler. Taksi yoldan saptı ve diğer beş-altı aracın yanında kendine bir park yeri buldu.

2

Hummin’in alışkın gözleri dinlenme bölgesini, diğer taşıtları, lokantayı, yürüyüş kaldırımlarını ve üzerlerindeki insanların tümünü bir anda gördü sanki. Göze çarpmamaya çalışan, ama bunu nasıl becereceğini bir türlü bilemeyen Seldon, fazla hevesli görünmemeye özen göstererek onu izliyordu.

Sonunda küçük bir masaya oturdular ve siparişlerini girdiler. Seldon, kayıtsız bir tavır takınmaya çalışarak, “Her şey yolunda mı?” diye sordu.

“Öyle görünüyor,” dedi Hummin.

“Bunu nasıl anlayabiliyorsun?”

Hummin kara gözlerini bir süreliğine Seldon’a dikti. “İçgüdü,” dedi. “Yıllar boyu hep haber toplama. Şöyle bir bakarsın ve bilirsin. ‘Buradan haber çıkmaz!’”

Seldon başını salladı ve kendini rahatlamış hissetti. Hummin bunu dalga geçmek için söylemiş de olabilirdi, ama içinde doğruluk payı var gibi görünüyordu.

Ama memnuniyeti çiğnemekte olduğu ilk lokmasını yutamadan bitiverdi. Ağzında lokması ve yüzünde şaşkın bir ifadeyle gazeteciye baktı.

“Burası yol kenarındaki bir lokanta, dostum,” dedi Hummin. “Ucuz, hızlı ve beş para etmez. Yerli ürünler kullanılır ve içlerine keskin bir maya karıştırılır. Trantorlu damağı bu tada alışıktır.”

Seldon lokmasını güçbela yuttu. “Ama oteldeyken...”

“İmparatorluk Bölgesi’ndeydin, Seldon. Oradaki yiyecekler ithaldir ve mikrotarım ürünleri kullanıldığında da en kalitelisi seçilir. Aynı zamanda da pahalıdır.”

Seldon sandviçinden bir lokma daha alıp almamayı düşündü. “Demek istiyorsun ki, Trantor’da olduğum sürece...”

Hummin dudaklarıyla sus işareti yaptı. “Hiç kimseye daha iyisine alışık olduğunu belli etme. Trantor’da, bir soylu zannedilmenin gezegen dışından geldiğinin anlaşılmasından daha kötü olduğu yerler vardır. Emin ol, yiyecekler her yerde bu kadar berbat değildir. Yol kenarı lokantaları yemeklerinin kötülüğüyle ünlüdür. Eğer o sandviçi bitirebilirsen, Trantor’un neresinde olsa yemek yiyebilirsin demektir. Ayrıca sana dokunmazlar. Ne bozuktur ne de kokmuş. Sadece sert ve keskin bir tadı vardır ve inan bana, buna alışırsın. En mükemmel yemekleri yediğinde tüküren ve bu keskin tadı alamadığından yakınan Trantorlular da görmüşlüğüm var.”

“Trantor’da epey ürün yetiştiriliyor mu?” diye sordu Seldon. Çevresine kaçamak bir göz atmış ve yakınlarda kimsenin olmadığını görünce alçak sesle konuşmaya başlamıştı. “Sıklıkla duyduğuma göre, yeterli yiyeceği sağlamak için çevredeki yirmi kadar gezegenden her gün yüzlerce yük gemisi kalkıyormuş.”

“Biliyorum. Ayrıca yüzlerce gemi de atıkları taşımak için kalkıyor. Hatta öykünü daha da güzelleştirmek istersen, aynı gemilerin gelirken yiyecek getirdiğini, giderken ise çöp götürdüğünü söyleyebilirsin. Büyük miktarlarda yiyecek ithal ettiğimiz doğru, ama bunlar genellikle lüks tüketime giriyor. Büyük miktarda çöp de ihraç ediyoruz, ama önce dikkatli bir biçimde zararsızlaştırıp yapay gübreye dönüştürdükten sonra. İthal ettiğimiz besinler bizim için ne kadar önemliyse, bu gübre de diğer gezegenler için o kadar önemli. Ama bütün bunlar gerçek tüketimin sadece küçük bir parçasını oluşturuyor.”

“Öyle mi?”

“Evet. Denizden elde edilen balıkların yanı sıra her yerde bahçeler ve bostanlar var. Meyve ağaçları, kümes hayvanları, tavşanlar, devasa mikroorganizma çiftlikleri var... bunlara genelde maya çiftlikleri deniyor, maya ürünün küçük bir kısmını oluştursa da. Atıklarımızın önemli bir kısmı bu ürünlerin yetiştirilmesinde kullanılıyor. Aslında Trantor pek çok açıdan aşırı serpilmiş ve dev boyutlarda bir uzay yerleşkesini andırıyor. O yerleşkelerden birine gitmiş miydin hiç?”

“Aslında gitmişliğim var.”

“Uzay yerleşkeleri özünde kapalı kentler gibidir, içindeki her şey yapay bir döngüyle kullanılır, yapay bir havalandırması, yapay bir gündüzü ve gecesi vardır, falan filan. Tek fark, en büyük yerleşkenin nüfusu on milyonu ancak bulurken, Trantor nüfusunun bunun dört bin katına ulaşmasıdır. Gerçek bir yerçekimine sahip olmamız da unutulmamalı elbette. Ayrıca, hiçbir yerleşkede yetiştirilen mikrotarım ürünleri bizimkiyle yarışamaz. Hayal edemeyeceğin büyüklükte maya tanklarımız, mantar tarlalarımız ve yosun havuzlarımız var. Yapay tatlandırma konusunda da çok becerikliyizdir ve hiç de cimri davranmayız. Yediğin şeydeki keskin tat oradan geliyor.”

Seldon sandviçini bitirmek üzereydi ve tadı ilk başta olduğu kadar itici gelmiyordu artık. “Beni hasta etmeyeceğini de umuyorum.”

“Aslına bakarsan bağırsak florasını etkiliyor ve arada bir dış gezegenlerden gelenlerin ishal olmalarına yol açıyor, ama bu nadiren oluyor ve çabucak alışıyorsun zaten. Yine de, belki tadını pek sevmeyeceksin ama, muzlu sütünü içmeni tavsiye ederim. Böyle şeylere karşı dayanıksız olsan bile içinde seni koruyacak ishal önleyici bir madde var.”

“Bu konuda pek konuşmasak,” dedi Seldon. “Bazıları telkine müsait olabilir.”

“Muzlu sütünü bitir ve telkini unut gitsin.”

Yemeklerin kalan kısmını sessizlik içinde bitirdiler ve çok geçmeden yine yola koyuldular.

3

Tünel içinde hızla yol alıyorlardı yine. Seldon, içini bir saattir kemiren soruyu sormaya sonunda karar verebilmişti.

“Sana Galaktik İmparatorluk’un ölmekte olduğunu düşündüren nedir?”

Hummin dönüp tekrar Seldon’a baktı. “Gazeteci olduğum için kulaklarımdan taşacak kadar çok bilgi akıyor üzerime. Üstelik çok azını yayınlamama izin veriyorlar. Trantor’un nüfusu azalmakta. Yirmi beş yıl önce kırk beş milyara yakındı.

“Bu azalma, kısmen nüfus artış oranındaki gerilemeye bağlı. Gerçi Trantor’da yüksek bir nüfus artış hızı hiçbir zaman olmadı. Gezinirken dikkat edersen, nüfusun bunca kalabalıklığına rağmen pek fazla çocukla karşılaşmadığını göreceksin. Ama bu bile azalıyor. Sonra bir de göç var. Trantor’a gelenden çok daha fazla sayıda insan ayrılıyor.”

“Nüfusun kalabalıklığı göz önüne alındığında bunda şaşılacak bir yön yok,” dedi Seldon.

“Ama yine de olağanüstü, çünkü daha önce böyle bir şeyle hiç karşılaşılmamıştı. Ayrıca galaksinin her yanında ticari bir durgunluk var. Hâlâ hiç ayaklanma olmadığı ve ortalık sakin göründüğü için insanlar her şeyin yoluna girdiğini ve geçtiğimiz birkaç yüzyılda yaşanan sorunların ortadan kalktığını düşünüyor. Ama siyasal çekişmeler, isyanlar, çalkantılar aslında bir bakıma canlılığın da göstergeleridir. Oysa şimdi genel bir yılgınlık mevcut. Ortalık sakin, ama bunun nedeni insanların huzur ve refah içinde olmaları değil, yorgun ve bezgin olmaları.”

“Ah, bilemiyorum,” dedi Seldon kararsızca.

“Ben biliyorum. Ayrıca az önce konuşmuş olduğumuz şu karşıçekim olgusu da başka bir nokta. Hâlâ çalışan birkaç yerçekimi asansörümüz var, ama yenileri yapılmıyor. Kâr bırakmayan bir yatırım ve bunu kârlı hale getirmeye çalışan da yok. Teknolojimizin gelişme hızı yüzyıllardır giderek yavaşlıyor, bugünlerde ise neredeyse emeklemeye dönüşmüş durumda. Bazı bilim dallarında ise büsbütün durdu. Sen bunu fark etmedin mi? Ne de olsa bir matematikçisin.”

“Bu konu üzerinde düşünmüş olduğumu söyleyemem.”

“Kimse düşünmüyor zaten. Herkes kabullenmiş durumda. Bugünlerde bilim adamları herhangi bir şeyin olanaksız, yararsız ya da uygulanamaz olduğunu belirtmekte çok başarılılar. Örneğin sen... Psikotarih hakkında ne düşünüyorsun? Kuramsal olarak ilginç, ama iş uygulamaya geldiğinde bir şeye yaramaz. Haksız mıyım?”

“Hem evet hem de hayır,” dedi Seldon canı sıkılarak. “Uygulamada gerçekten hiçbir şeye yaramaz, ama bu bendeki serüvenci ruhun çöküşünden dolayı değil, bundan emin olabilirsin. Çünkü gerçekten de hiçbir işe yaramıyor.”

“En azından bu,” dedi Hummin hafif alaycı bir tavırla, “tüm İmparatorluk’un girdiği çöküş ortamında edindiğin izlenim sonucu söylediğin bir sözdü.”

“Çöküş havası dediğin şey senin kendi izlenimin,” dedi Seldon öfkeyle. “Yanılıyor olamaz mısın?”

Hummin düşünceli halde bir an için için sustu. Sonra, “Evet, olabilirim,” dedi. “Sadece sezgilerime dayanarak, tahminlerle konuşuyorum. Bana gereken şey, uygulanabilir bir psikotarih bilimi.”

Seldon omuzlarını silkti, yemi yutmamıştı. “Bende sana verebileceğim böyle bir teknik yok,” dedi. “Ama diyelim ki haklısın. Diyelim ki İmparatorluk yavaş yavaş ölüyor ve sonunda düşüp darmadağın olacak. İnsan ırkı yine de var olacaktır.”

“Hangi koşullar altında, azizim? Yaklaşık on iki bin yıldır barışı koruyan, güçlü yöneticilerin altındaki Trantor olmuştu. Evet, bu zaman zaman kesintiye uğramadı değil –ayaklanmalar, yerel iç savaşlar, nice trajediler– ama barış genelde galaksinin büyük kısmına egemendi. Helicon, İmparatorluk’a niçin bu denli sadıktır dersin? Senin gezegeninden söz ediyorum. Çünkü orası küçük bir dünya ve eğer İmparatorluk barışı sağlamazsa komşuları tarafından yutulma olasılığı var.”

“İmparatorluk çökerse evrensel bir savaş ve anarşi mi öngörüyorsun?”

“Elbette. İmparatorluk’un kurumlarından pek memnun olduğumu söyleyemem, ama onun yerine koyacak başka bir şeyim de yok aslında. Barışı başka neyin koruyabileceğini bilmiyorum, elimde yerine koyacak bir şey olmadan da çöküp gitmesini istemiyorum.”

“Galaksinin ipleri senin elindeymiş gibi konuşuyorsun,” dedi Seldon. “Çöküp gitmesine izin veremez misin? Elinde yerine koyacak başka bir şey mi olmalı? Sen kimsin ki bunları söyleyebiliyorsun?”

“Mecazi anlamda ve genel olarak konuşuyorum,” dedi Hummin. “Chetter Hummin’in başına neler geleceği gibi kişisel bir derdim yok. İmparatorluk benim ömür sürem içinde yıkılmayabilir, hatta gelişiyor gibi bile görünebilir. Çöküş dönemleri düz bir çizgi halinde gerçekleşmez. Tamamen dağılmasından önce bin yıl daha geçebilir; tahmin edebileceğin gibi, o vakte kadar ben çoktan ölmüş olurum ve soyumdan gelen kimse de olmaz kesinlikle. İş kadınlara gelince, arada bir sıradan bir ilişki yaşamış olsam da çocuğum yok ve olmasını da istemiyorum. Ödenecek bedeli göze aldım... Konuşmanı dinledikten sonra seni de araştırdım, Seldon. Senin de çocuğun yok.”

“Annem, babam ve iki de erkek kardeşim var ama çocuğum yok.” Kırık bir ifadeyle gülümsedi. “Bir zamanlar bir kadına epeyce bağlanmıştım, ama anlaşılan o benim matematiğe daha fazla bağlı olduğumu düşünmüştü.”

“Öyle miydin?”

“Bana öyle gelmiyor, ama ona geldi. Bu yüzden terk etti beni.”

“Böylece o günden beri başkası olmadı.”

“Evet. O acıyı dünmüş gibi anımsıyorum hâlâ.”

“O zaman, demek ki ikimiz de her şeyi oluruna bırakıp, biz ölüp gittikten sonra insanların acı çekmelerini umursamayabiliriz. Eskiden olsa bunu kabullenebilirdim ama artık edemem. Çünkü artık elimde bir aracım var, artık ipler benim elimde.”

Seldon yanıtı bildiği halde, “Nedir bu araç?” diye sordu.

“Sen!” dedi Hummin.

Seldon, Hummin’in bunu söyleyeceğini önceden kestirdiği için şaşırarak zaman harcamadı. Sadece başını iki yana salladı ve, “Yanılıyorsun,” dedi. “Hiç de uygun bir araç değilim.”

“Niçin olmasın?”

Seldon içini çekti. “Bunu kaç kez yinelemem gerekiyor? Psikotarihsel kuramın uygulanabilirliği yoktur. Sorun işin özünde. Çözülmesi gereken tüm güçlükleri çözmeye ne zaman yeter ne de mekân.”

“Bundan emin misin?”

“Ne yazık ki evet.”

“Biliyorsun, Galaktik İmparatorluk’un tüm geleceğini çıkarman istenmiyor. Her insanın ya da her gezegenin hareketlerini ayrıntılı biçimde araştırmak zorunda değilsin. Sadece şu sorulara yanıt vermen gerekiyor: Galaktik İmparatorluk yıkılacak mı ve eğer öyleyse ne zaman olacak bu? Bunun ardından insanlığın durumu nasıl olacak? Çöküşü önlemek ya da daha sonra ortaya çıkacak şartları yumuşatmak için bir yol var mı? Bana kalırsa bunlar göreceli olarak kolay sorular.”

Seldon başını iki yana salladı ve üzüntüyle gülümsedi. “Matematik tarihi, çok karmaşık yanıtları olan ya da bazen büsbütün yanıtsız kalan nice basit soruyla doludur.”

“Yapılacak hiçbir şey yok mu? İmparatorluk’un yıkılmakta olduğunu görüyorum. Ama bunu kanıtlayamıyorum. Benim vardığım sonuçlar tümüyle öznel ve yanılmadığımı kanıtlama şansına sahip değilim. Benimki rahatsız edici bir bakış açısı, dolayısıyla insanlar benim öznel çıkarımlarıma inanmamayı tercih edecek ve çöküşü engellemek ya da en azından etkilerini en aza indirmek için hiçbir şey yapmayacaklardır. Ama sen çöküşün yaklaşmakta olduğunu da kanıtlayabilirsin, böyle bir şeyin hiç olmadığını da.”

“Ama benim yapamayacağım da tam olarak bu işte. Eğer ortada bir kanıt yoksa, ben sana nereden bulabilirim? Uygulanabilir olmayan matematiksel bir sistemi ben uygulanabilir hale getiremem. Toplandıklarında tek sayı veren iki adet çift sayı bulamam... senin ya da galaksideki bütün insanların yaşamları buna bağlı olsa bile.”

“Öyleyse,” dedi Hummin, “sen de çöküşün bir parçası olmuşsun. Başarısızlığı kabullenmeye hazırsın.”

“Seçeneğim var mı?”

“En azından deneyemez misin? Bu uğurda çabalamak sana ne kadar boş görünürse görünsün, yaşamın boyunca yapabileceğin daha iyi bir şey var mı? Daha değerli bir hedef var mı önünde? Kendi gözünde yaşamına haklılık kazandıracak başka bir amacın var mı?”

Seldon gözlerini hızlı hızlı kırptı. “Milyonlarca farklı kültür. Katrilyonlarca insan. Desilyonlarca ilişki... Sen de kalkmış benden bütün bunları bir düzene sokmamı istiyorsun.”

“Hayır, denemeni istiyorum. Milyonlarca gezegen, milyarlarca farklı kültür ve katrilyonlarca insan için. İmparator ya da Demerzel için değil. İnsanlık için.”

“Başarısız olurum,” dedi Seldon.

“O takdirde bundan daha kötü bir durumda olmayız. Deneyecek misin?”

Seldon, kendi istencinin dışında ve niçin böyle bir şey yaptığını da anlayamadan, “Deneyeceğim,” dediğini duydu... ve yaşamının akışı belirlenmişti.

4

Yolculukları sona erdi ve hava taksisi az önce yemek yedikleri yerden daha büyükçe bir dinlenme bölgesine girdi. (Sandviçin tadını hâlâ anımsamakta olan Seldon yüzünü ekşitti.)

Hummin taksinin içinde döndü ve kredi kartını gömleğinin içindeki küçük cebe yerleştirdi. “Açıkça ve doğrudan yapılacak her türlü harekete karşı burada güvendesin,” dedi. “Burası Streeling Bölgesi.”

“Streeling mi?”

“Bölgeye ilk yerleşenin adını almış olmalı. Bölgelerin büyük bir kısmına şunun ya da bunun adı verilmiştir, ki bu da isimlerin çoğunun sevimsiz ya da zor telaffuz edilir olduğu anlamına gelir. Yine de, bölge sakinlerini buranın adını Streeling yerine Misbahçe ya da buna benzer bir şey yapmaya ikna etmeyi denersen, kavgayı göze alman gerekecektir.”

“Pek hoş koktuğu da söylenemez zaten,” dedi Seldon burnunu gürültüyle çekerek.

“Trantor’daki çoğu yer için söylenemez, ama buna alışacaksın.”

“Burada olduğumuza memnunum,” dedi Seldon. “Hoşuma gittiğinden değil, ama takside oturmaktan usanmıştım. Trantor’da bir yerden bir yere gitmek tam bir zulüm olmalı. Helicon’da istediğimiz yere, burada iki bin kilometreyi katetmek için harcadığımızdan çok daha kısa bir sürede, havayoluyla gidebilirdik.”

“Bizim de hava jetlerimiz var.”

“Ama bu durumda...”

“Hava taksisi kiralarken kimliğimi gizlemem daha kolay olurdu. Hava jetiyle ise her şey daha güç olacaktı. Kaldı ki burası ne kadar güvenli olursa olsun, Demerzel’in senin yerini tam olarak bilmemesini tercih ederim. Aslında yolun sonuna gelmedik henüz. Son aşamada ekspres yolu kullanacağız.”

Seldon bu deyimi biliyordu. “Elektromanyetik bir alan üzerinde hareket eden tek raylı sistemden bahsediyorsun, değil mi?”

“Evet.”

“Helicon’da böyle bir sistem yok. Aslında buna ihtiyacımız da yok. Ekspres yolu Trantor’a geldiğim ilk gün kullanmıştım. Havaalanından otele gitmiştim. Hoş bir yenilik gibi gelmişti, ama eğer her gün kullanmaya kalkarsan bütün o kalabalık ve gürültü insanı bezdirebilir.”

Hummin eğleniyora benziyordu. “Kaybolmadın ya?”

“Hayır, işaretler işe yarıyordu. Binerken ve inerken biraz acemilik çektim, ama çevredekiler yardımcı oldular. Gezegen dışından geldiğimi giysilerim yüzünden herkes anlamış olmalı, bunu şimdi kavrıyorum. Gerçi yardımcı olmaya hevesliymiş gibi de görünüyorlardı; tereddüt edip sendelememi izlemek eğlenceliydi sanırım.”

“Artık ekspres yol uzmanı olduğuna göre ne sendeler ne de tereddüt edersin.” Hummin bunları memnuniyetle söylemiş ama dudakları da hafifçe titremişti. “Haydi, o zaman.”

Kaldırımda acele etmeden yürümeye başladılar. Çevrelerinde güneşin yüzünü zaman zaman gösterdiği bulutlu bir havayı andıran bir aydınlık vardı. Seldon başını içgüdüsel olarak kaldırdı ve yukarı baktı, ama ‘gökyüzü’ yavan bir ışıltıdan ibaretti.

Hummin bunu fark etmişti. “Işık insanın ruhuna uyumu düşünülerek ayarlanıyor. Caddeler bazı günlerde pırıl pırıl günışığıyla yıkanır, bazı günlerde ise basık ve kapalıdır.”

“Kar veya yağmur da mı yağmaz?”

“Dolu veya sulusepken de olmaz. Nem düzeyi çok yükselmez, keskin bir ayaz da görülmez. Trantor’un sınırları vardır, Seldon, şimdi bile.”

Kaldırımın her iki yönünde de insanlar yürüyordu; aralarında çok sayıda gençler ve Hummin’in nüfus konusunda söylediklerinin aksine, büyüklerinin peşi sıra koşturan çocuklar da vardı. Herkes yeterince varsıl ve saygıdeğer görünüyordu. Her iki cinsten de denk sayıda kişi vardı ve giysileri İmparatorluk Bölgesi’ndekilerden çok daha sade bir tarzdaydı. Hummin’in onun için seçmiş olduğu kıyafet ortama cuk oturmuştu. Çok az kişi şapka takıyordu; Seldon bu duruma çok memnun olmuş ve şapkasını çıkardığı gibi koltuk altına sıkıştırmıştı.

Kaldırımın her iki yanı derin bir hendekle ayrılmamıştı ve Hummin’in İmparatorluk Bölgesi’nde belirttiği gibi, toprak yüzeyine yakın bir yerde yürüyorlardı. Ortalıkta hiç taşıt da görünmüyordu ve Seldon bunu fark edip etmediğini Hummin’e sordu.

“İmparatorluk Bölgesi’nde epey taşıt bulunur, çünkü onları resmi görevliler kullanır. Diğer bölgelerde taşıt sayısı azdır ve özel tüneller içinde hareket ederler. Gerçi burada taşıt kullanmaya da gerek kalmıyor; ulaşım için ekspres yollarımız var, daha kısa mesafelerde ise akan koridorları kullanıyoruz. O da olmazsa kaldırımlar mevcut, tabana kuvvet yürüyebiliriz.”

Seldon’ın kulağına hafif gıcırtı ve iniltiler çarpmaya başladı ve biraz ileride ekspres yol vagonlarının dur durak bilmeden gelip gitmekte olduklarını gördü.

“İşte, orada,” diye işaret etti.

“Biliyorum, ama istersen bir istasyona gidelim. Oradan daha çok sayıda vagon geçer ve binmesi de kolay olur.”

Ekspres yoldaki vagonlardan birine kapağı atıp yerleştikleri zaman Seldon, Hummin’e döndü. “Beni en çok şaşırtan, ekspres yol vagonlarının bu kadar sessiz işlemesi. Elektromanyetik alan üzerinde kaydıklarını biliyorum, ama yine de gereğinden fazla sessizlermiş gibi geliyor.” Vagonlar birbirlerine göre konumlarını ayarlarken çıkan nadir metalik iniltiye kulak kabarttı.

“Evet, gerçekten de muhteşem bir ulaşım ağı,” dedi Hummin. “Ama sen bu ağın en iyi zamanlarını görmedin. Benim gençliğimde ekspres yollar şimdikine oranla çok daha sessizdi; bazılarının dediklerine göre elli yıl fısıltı kadar bir ses bile çıkmamış... gerçi bunda nostaljinin etkisini de hesaba katmalıyız sanırım.”

“Peki şimdi niçin öyle değil?”

“Çünkü bakım iyi yapılmıyor. Sana her şeyin bozulmakta olduğunu söylemiştim.”

Seldon kaşlarını çattı. “Kuşkusuz insanlar öylece oturup, ‘Her şey bozuluyor. Bırakalım ekspres yollar da bozulup gitsin,’ demiyorlardır herhalde.”

“Hayır, öyle demiyorlar. Bu bilinçli yapılan bir şey değil. Raylarda bozulan noktalar onarılıyor, yıpranan vagonlar bakımdan geçiriliyor, mıknatıslar değiştiriliyor. Ama bütün bunlar fazlasıyla savruk bir anlayışla yapılıyor, eskisi kadar özenilmiyor ve bakımların arasındaki süreler uzuyor. Yeterince kredi yok.”

“O kadar kredi nereye gidiyor?”

“Başka yerlere. Yüzlerce yıl insanlarla iç içe yaşadık. Donanma eskisine oranla çok daha büyük ve çok daha masraflı. Sakin kalmalarını sağlamak için silahlı kuvvetlere büyük miktarlarda kredi ödeniyor. Çalkantıların, isyanların ve arada bir patlayan küçük iç savaşların hepsinin bir bedeli var.”

“Ama Cleon tahta geçti geçeli sorun çıkmıyor. Elli yıldır barış içinde yaşıyoruz.”

“Evet ama eğer askerlere dolgun bir ücret ödüyorsan, bunu sırf barış zamanıdır diye indirmeye kalkmandan hoşlanmayacaklardır. Amiraller gemilerin kızağa çekilmesine ve artık yapmaları gereken pek fazla bir şey kalmadığı için rütbelerinin indirilmesine karşı çıkacaklardır. İşte bu yüzden krediler silahlı kuvvetler için harcanmaya –verimsiz bir biçimde– devam eder ve toplum yararına olan önemli alanlarda yozlaşmaya göz yumulur. Benim çöküşten kastettiğim bu. Sence öyle değil mi? Senin psikotarihsel çalışmalarına da eninde sonunda böyle bir bakış açısının hakim olması gerekmeyecek mi?”

Seldon huzursuzca kıpırdandı. Sonra, “Bu arada, nereye gidiyoruz?” diye sordu.

“Streeling Üniversitesi’ne.”

“Ah, demek bu yüzden bölgenin adı bu kadar tanıdık gelmişti. Üniversitenin adını duymuştum.”

“Buna pek şaşırmadım. Trantor’da yüz bin kadar yükseköğrenim kurumu var ve Streeling bunların en önde gelenlerinden biri.”

“Orada mı kalacağım?”

“Bir süre için. Üniversite kampüsleri genellikle dokunulmazlığı olan sığınaklardır. Orada güvende olursun.”

“Peki beni kabul edecekler mi?”

“Niçin etmesinler? Bugünlerde iyi bir matematikçi bulmak kolay değil. Sen işlerine yarayabilirsin. Onlar da senin işine yarayabilirler, hem sadece bir sığınak olmaktan da öte.”

“Yani burada düşüncelerimi geliştirebilirim diyorsun.”

“Söz vermiştin,” dedi Hummin ciddi bir ifadeyle.

“Deneyeceğime söz vermiştim,” dedi Seldon, sonra da bunun ipe un sermeye söz vermekten farkı olmadığını düşündü.

5

O andan itibaren sessizliğe gömüldüler ve Seldon içinden geçmekte oldukları Streeling Bölgesi’nin binalarını incelemeye başladı. Binaların bazıları oldukça basıktı, bazıları ise ‘gökyüzüne’ dek tırmanıyordu. Aralarında geniş geçitler ve çok sayıda sokakların olduğu görülebiliyordu.

Bir an aklına binaların yukarı olduğu kadar aşağı da uzanabilecekleri geldi ve belki yüksekliklerinden çok daha fazla derinliğe sahip olabileceklerini düşündü. Aklına gelmesinden hemen sonra bu düşüncenin doğruluğundan emin olmuştu.

Arada bir, arkada, ekspres yolun uzağında yeşil alanlar ve hatta küçük ağaçlar gözüne takılıyordu.

Çevreyi bir süre izledi, sonra ansızın havanın kararmaya başladığını fark etti. Yanılıp yanılmadığını anlamak için kısık gözlerle bakındı ve Hummin’e döndü. Gazeteci onun aklından geçeni tahmin etmişti.

“Akşam saatleri sona ermek üzere,” dedi. “Gece yaklaşıyor.”

Seldon kaşlarını kaldırdı ve dudaklarını büktü. “Çok etkileyici. Koca bir gezegenin tümüyle karanlığa gömülmesini ve birkaç saat sonra da yeniden aydınlanmasını göreceğim.”

Hummin de yine kendine özgü tavrıyla hafifçe gülümsedi. “Tam olarak değil, Seldon. Gezegen karanlığa hiçbir zaman tamamen gömülmüyor ya da tamamen aydınlanmıyor. Alacakaranlığın gölgesi gezegeni yavaş yavaş dolaşıyor, onu da yarım gün arayla şafağın ağartısı izliyor. Buradaki olgu, kubbelerin üzerindeki normal gün ve geceye epey benzer bir biçimde gerçekleşiyor aslında. Öyle ki, yüksek enlemlerde gece ve gündüz süreleri de mevsimlere göre değişiyor.”

Seldon başını iki yana salladı. “Ama niçin gezegeni önce tamamen kapatıyor, ardından da açık havada yaşıyormuş taklidi yapıyorsunuz?”

“Sanırım insanlar bunu daha çok seviyor. Trantorlular kapalı bir ortamda yaşamanın avantajlarından memnunlar, ama bunu ikide bir anımsamayı sevmiyorlar. Trantor halkının psikolojisi hakkında pek az şey biliyorsun, Seldon.”

Seldon hafifçe kızardı. O sadece bir Heliconluydu ve Helicon dışındaki milyonlarca gezegen hakkında çok az şey biliyordu. Yani cehaleti sadece Trantor’la sınırlı değildi. Öyleyse, geliştirdiği psikotarihsel kuramdan pratik birtakım uygulamaları nasıl çıkaracaktı?

Kaç kişi bir araya gelirse gelsin, bu iş için yeterli bilgiye sahip olabilirler miydi?

Bu, Seldon’a gençliğinde karşılaştığı bir bulmacayı anımsatmıştı: Kaç kişi olurlarsa olsunlar bir grup insanın, tutmak için saplar takılmış olsa da, çıplak elleriyle ve başka bir aracı olmadan kaldırmayı başaramayacakları, olabildiğince küçük bir parça platin var olabilir miydi?

Yanıt evetti. Normal yerçekimi üzerinden hesaplandığında bir metreküp platin 22.420 kilogram geliyordu. Eğer bir kişinin 120 kilogram kaldırabileceği düşünülürse, platini kaldırmak için 188 kişi yeterli oluyordu... Ama bir metreküplük hacmin çevresine, 188 kişiyi her biri onu tutabilecek biçimde sığdırmak olanaksızdı. Dokuz kişiden fazlasını sığdırmak bile söz konusu değildi. Ayrıca kaldıraçlar ya da buna benzer araçlar da elbette kullanılamıyordu. Soru, ‘çıplak elle ve aracı olmadan’ diyordu.

Aynı şekilde, psikotarih kuramını geliştirmek için gereken bilgi birikimini edinmeye yetecek sayıda insanı bir araya getirmek de olanaksızdı; bilgilerin büyük kısmı insan beyni yerine bilgisayarlarda saklansa bile. Bu bilgi birikimini deyim yerindeyse toparlayabilmek ve karşılıklı olarak iletişim içine sokabilmek için çok fazla sayıda insan gerekiyordu.

“Dalıp gittin, Seldon,” dedi Hummin.

“Ne kadar cahil olduğumu düşünüyordum.”

“Bunun yararı olabilir. Katrilyonlarca insan da bu konuda sana katılabilir... Ama artık ineceğiz.”

Seldon başını kaldırdı. “Nasıl anladın?”

“Tıpkı senin Trantor’daki ilk gününde anladığın gibi. İşaretlere bakarak.”

Seldon yanlarından hızla geçen levhalardan birini yakaladı: STREELİNG ÜNİVERSİTESİ – 3 DAKİKA.

“Bir sonraki istasyonda ineceğiz. Dikkat et, düşme.”

Seldon gazetecinin peşi sıra vagondan indi. Gökyüzünün koyu menekşe rengine dönüşmüş olduğunu gördü. Kaldırımlarda, koridorlarda ve binalarda ışıklar yanmaya başlamış, sarı bir ışıkla aydınlanmışlardı.

Bu Helicon gecesinin çöküşünden hiç de farklı değildi. Buraya gözleri bağlanarak getirilmiş ve sonra da açılmış olsaydı, gerçekten de kendini Helicon’daki büyük kentlerden birinin gelişmiş iç bölgelerinde sanabilirdi.

“Streeling Üniversitesi’nde sence ne kadar kalırım, Hummin?” dedi.

Hummin her zamanki sakin tavrıyla, “Bunu kesin olarak söylemek çok zor, Seldon,” dedi. “Belki de bütün yaşamın boyunca.”

“Ne?”

“Belki de bu gerekmeyecek. Ama psikotarih üzerine olan makaleni sunduğun andan itibaren yaşamın sadece sana ait olmaktan çıktı. İmparator ve Demerzel senin önemini hemen o anda fark ettiler. Tabii ben de. Bildiğim kadarıyla başkaları da. Senin de göreceğin gibi, kendi geleceğin üzerinde söz sahibi değilsin artık.”

KÜTÜPHANE

VENABILI, DORS – ... Cinna doğumlu tarihçi... Streeling Üniversitesi’nde geçirdiği iki yıldan sonra yaşantısı yine tekdüze akışı içinde sürüp gidebilirdi, eğer genç Hari Seldon’la Kaçış’ı sırasında tanışıp onunla ilişkiye girmemiş olsaydı.

GALAKTİK ANSİKLOPEDİ

1

Seldon’ın odası Hummin’in İmparatorluk Bölgesi’ndeki odasından daha büyüktü. Burası bir köşesi lavabo olarak da kullanılan, ama içinde ne mutfak ne de yemek yenebilecek bir köşe bulunan bir yatak odasıydı. Pencere görülmüyordu ama tavanda sürekli bir vızıltı çıkaran bir havalandırma ızgarası vardı.

Seldon hafif bir pişmanlıkla bakındı çevresine.

Hummin bu bakışın ne anlama geldiğini her zamanki gibi tahmin ederek, “Sadece bu gecelik kalacaksın,” dedi. “Yarın sabah birileri gelip seni üniversitedeki odana yerleştirecek ve orada daha rahat edeceksin.”

“Affedersin Hummin ama, bunu nereden biliyorsun?”

“Gerekli ayarlamaları yapacağım. Burada bir-iki kişiyi tanıyorum...” –gülümsedi ama hiç de eğleniyora benzemiyordu– “ ... ve onlara karşılığını isteyebileceğim birkaç iyilik yapmıştım. Şimdi ayrıntılara girelim.”

Seldon’ın gözlerinin içine baktı. “Otel odanda kalan ne varsa hepsini unutabilirsin. İçlerinde yeri doldurulamayacak bir şey var mıydı?”

“Gerçekten yeri doldurulamaz bir şey yoktu. Eski yaşantımla ilgili olmaları bakımından önemsediğim birkaç özel eşya, ama onlar da gitmişse gitmiştir artık. Bir de elbette makalem hakkında bazı notlar vardı. Bazı hesaplamalar. Makalemin aslı.”

“Makaleni, tehlikeli olmasından dolayı yayından kaldırılana kadar, şimdilik herkes bulabilir... Çok yakında o da olacaktır gerçi. Yine de bir kopyasını bulabileceğime eminim. Öyle olmasa bile, sonuçta yeniden yazabilirsin değil mi?”

“Yazabilirim. Yeri doldurulamayacak bir şey olmadığını bu yüzden söyledim. Ayrıca, bin kredi civarında bir para, birkaç kitap, giysilerim, Helicon’a dönüş biletim ve bu gibi şeyler de kaldı orada.”

“Hepsinin yeri doldurulabilir... Şimdi senin kullanman için kendi adıma bir kredi kartı ayarlayacağım. Bununla basit giderlerini halledersin.”

“Fazlasıyla cömert bir davranış. Bunu kabul edemem.”

“Bu şekilde İmparatorluk’u kurtarmak istediğimi düşünürsen pek cömert sayılmaz. Kabul etmelisin.”

“Ama daha ne kadar harcayabilirsin ki, Hummin? Kabul etsem bile, kullanırken çok rahatsız olacağım.”

“Hayatta kalmanı ya da rahat etmeni sağlamak için ne kadar gerekiyorsa o kadar harcayabilirim, Seldon. Doğal olarak, üniversitenin spor salonunu satın almaya kalkmanı ya da bir milyon krediyi sokağa saçmanı istemem.”

“Bu konuda endişe etmen gereksiz, ama adım kayıtlara geçince...”

“Geçsin. Hükümetin üniversitede ya da akademisyenler üzerinde güvenlik soruşturması yapmaya hakkı yoktur. Buradaki özgürlük tamdır. Her şey söylenebilir burada, her şey tartışılabilir.”

“Peki ya şiddete dayanan suçlar?”

“O zaman üniversite yetkilileri suçu adil ve mantıklı bir biçimde cezalandırıyorlar... Aslında şiddete dayanan bir suç burada hiçbir zaman işlenmiyor. Öğrenciler ve öğretim üyeleri özgürlüklerinin değerini ve bu özgürlüğün kendilerine hangi koşullarda sunulduğunu biliyorlar. Eğer fazlaca gürültü çıkacak olursa, ayaklanma belirtileri görülür ve kan dökülürse, hükümet de ortadaki yazılı olmayan anlaşmayı bozarak askerleri üniversiteye sokma hakkını kendinde görebilir. Bunu kimse istemez, hatta hükümet bile, bu yüzden de hassas bir denge oluşturulmuştur. Başka bir deyişle, Demerzel, elinde üniversitedekilerin son yüz elli yıldır hükümete sağladığı bahanelerden daha fazlası olmadan seni çekip alamaz. Diğer yandan, bir öğrenci-provokatör tarafından üniversite sınırları dışına çıkarılacak olursan...”

“Provokatör öğrenciler mi var?”

“Ne diyebilirim ki? Olabilir. Sıradan bir kişiyi tehdit etmeleri, yoldan çıkarmaları ya da basitçe satın almaları mümkündür ve bu kişi o andan itibaren Demerzel’in ya da başka birinin hizmetinde kalmaya devam edecektir. Yani sana şunu altını çizerek söyleyeyim: Burada gayet güvendesin, ama hiç kimse tam anlamıyla güvende değildir. Dikkatli olmak zorundasın. Ama seni bu konuda uyarıyor olsam da, bütün yaşantın boyunca saklanmanı beklemiyorum. Kısacası burada, Helicon’a ya da Trantor dışındaki herhangi bir gezegene gittiğinde olacağından çok daha güvendesin.”

“Umarım,” dedi Seldon sıkıntıyla.

“Ben ise eminim,” dedi Hummin. “Yoksa artık seni bırakmanın zamanı geldiğini düşünmezdim.”

“Beni bırakmak mı?” Seldon başını sertçe kaldırdı. “Bunu yapamazsın. Sen bu dünyayı tanıyorsun. Ben tanımıyorum.”

“Yanında bu dünyayı, bu bölgeyi tanıyan, hatta benden bile iyi tanıyan başkaları olacak. Bana gelince, gitmek zorundayım. Bütün gün seninle birlikteydim ve kendi hayatımı daha fazla ihmal etmek istemiyorum. Benim de çok dikkat çekmemem gerek. Seninki kadar benim başımın da dertte olduğunu unutmamalısın.”

Seldon kızardı. “Haklısın. Kendini benim adıma sürekli olarak tehlikeye atmanı isteyemem. Umarım yaşamın şimdiden berbat olmamıştır.”

“Bunu kim bilebilir?” dedi Hummin soğukkanlılıkla. “Tehlikeli günlerde yaşıyoruz. Bize olmasa bile, bizden sonrakilere tamamıyla güvende olacakları bir yaşamı sağlayabilecek biri varsa o da sensin, bunu unutma. Sana güç veren düşünce bu olsun, Seldon.”

2

Seldon’ı uyku tutmuyordu. Karanlıkta sürekli olarak bir o yana bir bu yana dönüyor ve düşünüyordu. Hummin onu başıyla selamlayıp, elini kısaca sıkarak gittikten sonra hissettiği kadar yalnız ve çaresiz hissetmemişti kendini şimdiye kadar. Artık kendine yabancı bir dünyada ve bu dünyanın da tamamen yabancı olduğu bir kısmındaydı. Arkadaşı sayabileceği tek kişi de gitmişti (o da bir günden daha kısa bir süredir arkadaşıydı zaten) ve Seldon ne ertesi gün ne de sonrasında nereye gideceğini, ne yapacağını biliyordu şu anda.

Bunlar uyumasına yardımcı olacak şeyler değildi elbette, ancak artık umudunu yitirdiği ve o gece, hatta belki sonraki gecelerde de uykuya dalamayacağını düşündüğü bir sırada yorgunluktan sızıp kalmıştı.

Uyandığında ortalık hâlâ karanlıktı... Aslında tam da öyle sayılmazdı, odanın diğer yanında kırmızı bir ışığın hızla yanıp söndüğünü ve aralıklarla çalan sert bir zilin bu ışığa eşlik ettiğini fark etmemişti. Kuşkusuz onu uyandıran da bu olmuştu.

Seldon nerede olduğunu anımsamaya ve duyularına ulaşabilen kısıtlı sayıdaki iletilerden bir anlam çıkarmaya çalışırken ışık söndü ve zil sesi kesildi; sonra da sert bir takırtı duyulmaya başladı.

Bu sesin nedeni kapının çalınıyor olmasıydı muhtemelen, ama kapının nerede olduğunu anımsayamıyordu. Yine muhtemelen odayı ışığa boğacak bir düğme olmalıydı yakınlarda, ama düğmenin nerede olduğunu da anımsayamıyordu.

Yatağın içinde doğruldu ve sol yanındaki duvarı elleriyle yoklayarak düğmeyi ümitsizce aradığı sırada, “Bir dakika lütfen,” diye bağırdı.

Düğmeyi sonunda bulabildi ve oda hafif bir ışıkla aydınlandı.

Yataktan apar topar kalktı, gözlerini kırpıştırarak aramaya devam etti kapıyı. Buldu, açmak üzere uzandı, ama Hummin’in uyarısını son anda anımsayarak, olabildiğince sert bir sesle, “Kim o?” diye seslendi.

“Dors Venabili,” diye yanıt verdi hoş bir kadın sesi. “Dr. Hari Seldon’ı görmeye geldim.”

Bunlar henüz söylenirken kapının önünde bir kadın belirmişti, hem de kapı açılmamış olmasına rağmen.

Hari Seldon kadına bir an şaşkın şaşkın baktı, sonra üstünde tek parça iç çamaşırı olduğunu anımsadı. Boğuk bir sesle yutkundu, yatağa doğru koştu ve bir holografa bakmakta olduğunu ancak o zaman idrak edebildi. Karşısındaki görüntüde gerçek bir bedenin keskin çizgileri yoktu ve sonradan fark etmiş olduğu üzere kadın ona bakmıyordu. Kim olduğunu belli etmek için kendini gösteriyordu sadece.

Seldon durakladı, nefes nefese kalmıştı, sonra kapının arkasından da duyulabilmesi için sesini yükselterek, “Beklerseniz sizinle görüşeceğim,” dedi, “bana bir... hayır, yarım saat verin.”

Kadın –ya da en azından holograf– “Bekliyorum,” dedi ve gözden kayboldu.

Odada duş yoktu, bu yüzden vücudunu süngerle sildi, ama bu arada odanın lavabo olarak kullanılan köşesini ıslatmak zorunda kaldı. Ne diş fırçası ne de macunu vardı, dişlerini parmaklarıyla temizledi. Kıyafete gelince, önceki günkü giysilerini giymekten başka seçeneği yoktu. Sonunda açtı kapıyı.

Kapıyı tam açarken kadının kendini aslında tam anlamıyla tanıtmamış olduğunu anımsadı. Kadın sadece adını vermişti ama Hummin kimi beklemesi gerektiğini söylememişti... Bu Dors Bilmemkim’i mi yoksa bir başkasını mı beklemesi gerektiğini bilmiyordu. Seldon karşısında hoş bir genç kadın gördüğü için ona güvenmişti, ama kadının yanında yarım düzine kötü niyetli adam da olabilirdi.

İhtiyatla kapı aralığından dışarı baktı, kadının yalnız olduğunu gördü, ancak bundan sonra kapıyı kadının içeri girebileceği kadar açtı. Sonra derhal kapatarak kilitledi.

“Affedersiniz,” dedi. “Saat kaç acaba?”

“Dokuz,” dedi kadın. “Gün çoktan doğdu.”

Resmi olarak Trantor da Galaktik Standart Saati’ne bağlıydı, çünkü yıldızlararası ticaret ve hükümet işleri ancak bu şekilde yürütülebilirdi. Ancak her gezegenin kendine ait bir zaman düzeni de vardı ve Seldon Trantorluların kullandıkları saate alışacak kadar burada bulunmamıştı henüz.

“Sabahın dokuzu mu?” diye sordu.

“Elbette.”

“Bu odada hiç pencere yok,” dedi, bir bahane bulmaya çalışarak.

Dors yatağa doğru yürüdü, uzandı ve duvardaki küçük, siyah bir noktaya dokundu. Tavanda, tam da Seldon’ın yastığının bulunduğu yerin üzerinde, kırmızı renkli rakamlar belirdi. Saat 0903’ü gösteriyordu.

Dors alçakgönüllülükle gülümsedi. “Özür dilerim,” dedi. “Ama Chetter Hummin’in size saat dokuzda geleceğimi söylediğini sanıyordum. Onun sorunu, her şeyi çok iyi bildiği için, başkalarının bu şeyleri arada bir bilemeyeceklerini unutuyor olması... Ve holograflı tanıma sistemini de kullanmamalıydım. Sanırım Helicon’da bunlardan yoktur ve ben de sizi germiş olmalıyım.”

Seldon rahatlamıştı. Karşısındaki kadın çok doğal ve dostça davranıyordu. Hummin’den gelişigüzel bir biçimde bahsetmesi de Seldon’ın yüreğine su serpmişti. “Helicon hakkında yanılıyorsunuz, Bayan...” dedi.

“Lütfen bana Dors deyin.”

“Yine de, Helicon hakkında yanılıyorsun, Dors. Holograflı tanıma düzeneğine sahiptik, ama benim onu alacak param yoktu. Çevremdeki insanların da yoktu, bu yüzden gerçekten kullanıldığını hiç görmemiştim. Ama ne olduğunu yeterince kısa sürede anladım.”

Seldon karşısındaki kadını incelemeye başladı. Pek uzun sayılmaz, orta boylu denebilir, diye geçirdi içinden. Çok açık renkli sayılmasa da, kızıla çalan altın sarısı saçları vardı ve başının çevresine bukleler halinde dökülmüştü. (Seldon, Trantor’da saçları bu şekilde yapılmış çok sayıda kadınla karşılaşmıştı. Helicon’da gülünecek bir saç şekli olsa da, anladığı kadarıyla burada modaydı.) Kadın insanı hayrete düşürecek kadar güzel sayılmazdı, ama epeyce hoştu. Hafif neşeli bir ifadeyle yukarı doğru kıvrılmış kalın dudakları onun bu hoş görüntüsüne katkıda bulunuyordu. İnce ama sağlam yapılıydı ve çok genç görünüyordu. (Seldon, belki de işimize yaramayacak kadar genç, diye düşündü elinde olmadan.)

“Denetimden geçmeyi başardım mı?” diye sordu Dors. (Bu da Hummin gibi zihnimi okuma yeteneğine sahip olsa gerek, diye geçirdi aklından Seldon, veya belki de kendisi düşüncelerini gizleme yeteneğinden yoksundu.)

“Özür dilerim,” dedi Seldon. “Dik dik baktım galiba, ama seni değerlendirmeye çalışıyordum. Burada yabancı bir yerdeyim. Kimseyi tanımıyorum, hiç arkadaşım da yok.”

“Beni arkadaşınız olarak kabul edin, Dr. Seldon. Bay Hummin sizinle ilgilenmemi söyledi.”

Matematikçi acı acı gülümsedi. “Bu iş için çok genç görünüyorsun.”

“Olmadığımı göreceksiniz.”

“Peki, sorun çıkarmamaya çalışırım. Adını bir daha söyleyebilir misin?”

“Dors Venabili.” Soyadını heceledi ve ikinci heceyi özellikle vurgulamayı da ihmal etmedi. “Dediğim gibi, bana Dors deyin lütfen; eğer sizin için sakıncası yoksa ben de size Hari diyeceğim. Burada, üniversitede resmi olmamaya özen gösteriyoruz ve ister doğuştan gelsin, isterse profesyonel anlamda olsun, herhangi bir unvan kullanmamak yönünde bilinçli bir çaba sergiliyoruz.”

“Lütfen, bana Hari diyebilirsin tabii ki.”

“Güzel. Bu durumda resmiyeti bir kenara bırakabilirim. Sözgelimi, resmi usule göre oturmak için izin istemem gerekirdi. Ama resmiyeti bir kenara bırakınca hemen oturabilirim.” Sonra da odadaki tek iskemleye oturdu.

Seldon boğazını temizledi. “Daha tam uyanamadığım açıkça belli oluyor. Oturmak isteyip istemediğini sormam gerekirdi.” Dağınık yatağının üzerine oturdu; hiç olmazsa örtüsünü biraz düzeltmiş olmayı isterdi, ama konuğu beklemediği bir anda gelmişti.

Dors şirin bir ifadeyle, “Şimdi şöyle yapacağız, Hari,” dedi. “Önce üniversitedeki kafelerden birinde kahvaltı edelim. Sonra seni öğretim üyelerine ayrılan evlerden birine yerleştiririm, bundan daha iyi bir odan olur. Hem de pencereli. Hummin senin için kendi adına bir kredi kartı çıkarmamı istedi, ama üniversite bürokrasisinden kartı alabilmem birkaç gün sürer. O işi çözene kadar senin masraflarını ben üstleneceğim, bana sonra ödersin... Chetter Hummin’in dediğine göre iyi bir matematikçiymişsin, nedense bugünlerde üniversitede iyi matematikçi kıtlığı çekiyoruz.”

“Hummin benim iyi bir matematikçi olduğumu mu söyledi?”

“Elbette. Senin harikulade bir adam olduğunu söyledi.”

“Hımm.” Seldon tırnaklarını gözden geçirdi. “İyi bir matematikçi olarak anılmak isterim, ama Hummin benimle tanışalı henüz bir gün bile olmadı. Daha önce benim sunduğum bir makaleyi dinlemiş ve sonuçta o bu makalenin niteliği hakkında yargıda bulunabilecek bilgi birikimine sahip değil. Sanırım sadece kibarlık ediyordu.”

“Sanmıyorum,” dedi Dors. “Hummin de harikulade bir adamdır ve insanları çok iyi tanır. Ben onun yargıları doğrultusunda hareket etmeyi tercih ederim. Her neyse, kendini kanıtlama fırsatı bulacağına eminim. Bilgisayar programı yapabiliyor olmalısın.”

“Tabii ki.”

“Ben eğitim bilgisayarlarından söz ediyorum. Bilirsin, günümüz matematiğinin çeşitli konularını öğretmek amacıyla program hazırlayıp hazırlayamayacağını soruyorum.”

“Hazırlayabilirim, işimin bir parçası da bu. Helicon Üniversitesi Matematik Bölümü’nde yardımcı profesördüm.”

“Evet, biliyorum,” dedi Dors. “Hummin söyledi. Elbette bu senin gezegen dışından gelmiş olduğunu herkesin öğreneceği anlamına geliyor, ama bu yüzden ciddi bir sorun çıkmayacaktır. Burada, üniversitedekiler, çoğunlukla Trantorlulardan oluşuyor, ama farklı gezegenlerden gelen ciddi bir yabancı azınlık da var ve bu durum hiçbir rahatsızlık yaratmıyor. Gezegen farklılığına dayalı bir ırkçılıkla hiçbir zaman karşılaşmayacağını iddia etmiyorum elbette. Ama bu tür şeyleri Trantorlulardan çok, dışarıdan gelenler yapar. Bu arada, ben de gezegen dışından geliyorum.”

“Ya?” Seldon bir an duraksadı, sonra sormasının kibarlık olacağını düşündü. “Hangi gezegendensin?”

“Cinna’dan. Hiç duymuş muydun?”

Eğer kibarlığı abartıp yalan söylemeye başlarsa yakalanması söz konusuydu; bu yüzden, “Hayır,” diye yanıtlamaya karar verdi.

“Şaşırmadım. Muhtemelen Helicon’dan bile az bilinen bir gezegendir... Her neyse, matematik öğretiminde kullanılan bilgisayarların programlanmasına dönersek, sanırım bu işi ya çok iyi çok iyi yapmak da mümkün, eline yüzüne bulaştırmak da.”

“Kesinlikle.”

“Sen iyi yapanlardansın.”

“Öyle olduğumu umuyorum.”

“İşte, gördün mü? Bunun için üniversiteden para da alırsın. Haydi, gidip kahvaltımızı yapalım. İyi uyudun mu bu arada?”

“Nasıl olduysa iyi uyudum.”

“Aç mısın peki?”

“Evet ama...” Tereddüt etti.

Dors neşeyle, “Ama yemeklerin kalitesini dert ediyorsun, değil mi?” dedi. “Bu kadar endişe etme. Ben de gezegen dışından geldiğim için, her şeyin içine bol bol mikrotarım ürünleri katılması konusundaki duyarlılığını anlayabiliyorum, ama üniversite yemekleri kötü sayılmaz. En azından fakültenin yemek salonundakiler. Öğrenciler biraz sıkıntı çekiyor, ama bu onların olgunlaşmalarına yardımcı oluyor.”

Kadın kalktı ve kapıya doğru yöneldi, ama Seldon kendini tutamayarak, “Sen de mi fakültedensin?” diye sorunca durakladı.

Döndü ve şeytanca gülümsedi. “Yeterince yaşlı görünmüyor muyum? Doktoramı iki yıl önce Cinna’da verdim ve sonra buraya geldim. İki haftaya kadar otuzuma gireceğim.”

“Affedersin,” dedi Seldon. Gülümseme sırası ona gelmişti. “Yirmi dörtten fazla göstermiyorsun. İnsanların akademik konumundan şüphe etmesine de şaşırmamalısın.”

“Ne kadar tatlısın,” dedi Dors. Seldon’ın içi hoş bir duyguyla ısındı. Ne de olsa, diye düşündü, çekici bir kadınla hoş bir sohbet edip de kendini tamamen yabancı hissetmek mümkün değil.

3

Dors haklıydı. Kahvaltı hiç de fena sayılmazdı. Kesinlikle yumurtalı bir şeyler vardı ve tütsülenmiş et de güzeldi. Çikolatalı içecek muhtemelen sentetikti (Trantor’da çikolatasını biraz fazla kaçırıyorlardı, ama bu Seldon için sorun değildi), ancak tadı güzeldi ve kahvaltılık ekmekler de mükemmeldi.

Bu kadarını itiraf etmenin doğru olacağına karar verdi. “Güzel bir kahvaltıydı. Yiyecekler. Ortam. Her şey.”

“Böyle düşünmene sevindim,” dedi Dors.

Seldon çevresine bakındı. Duvarlardan birinde bir dizi pencere vardı. Salona gerçek günışığı düşmemesine rağmen (Seldon günün birinde, kubbelerin altında, her yere eşit yayılan yavan ışıkla yetinmeyi ve odanın içine parça parça vuran günışığını aramaktan vazgeçmeyi öğrenip öğrenemeyeceğini merak etti) içerisi yeterince aydınlıktı. Oysa aslında pırıl pırıl bir gündü; bölgenin hava durumunu ayarlayan bilgisayar, o günün açık ve aydınlık olmasına karar vermiş olmalıydı.

Masalar dörder kişilikti ve çoğu da doluydu; ama Dors ve Seldon’ın masasında sadece onlar oturuyorlardı. Dors çevredeki birkaç kişiye seslenmiş ve onları Seldon’la tanıştırmıştı. Hepsi de gayet kibar davranmış, ama hiçbiri kahvaltılarına katılmamıştı. Bunun böyle olmasını sağlayan Dors olmalıydı kuşkusuz; ama Seldon onun bu durumu ayarlamayı nasıl başardığını görememişti.

“Henüz beni bir matematikçiyle tanıştırmadın, Dors,” dedi Seldon.

“Henüz tanıdığım bir matematikçiyle karşılaşmadık. Matematikçilerin günü erken başlar, saat sekiz gibi sınıfa girerler. Bana kalırsa, matematik alacak kadar gözü pek öğrenciler, işin ders kısmını yine de mümkün olduğunca erken atlatmak istiyorlar.”

“Anladığım kadarıyla sen bir matematikçi değilsin.”

“Her şey olur da o olmaz,” dedi Dors küçük bir kahkaha atarak. “Onun dışında her şey. Benim alanım tarih. Trantor’un yükseliş dönemi hakkında birkaç çalışma yayınladım şimdiden, ama ilkel krallıktan söz ediyorum, bu dünyadan değil. Sanırım uzmanlık alanım da bu olacak... Krallık dönemindeki Trantor.”

“Harika,” dedi Seldon.

“Harika mı?” Dors niye böyle dediğini anlamaya çalışırcasına Seldon’a baktı. “Kraliyet dönemindeki Trantor senin de mi ilgini çekiyor?”

“Bir anlamda evet. O ve onun gibi şeyler. Aslında tarih üzerine gerçekten hiç çalışmadım. Ama çalışmam gerekirdi.”

“Çalışman mı gerekirdi? Eğer tarih üzerine çalışmış olsaydın matematiğe vaktin kalmazdı ve matematikçilere çok ihtiyaç var, hele ki bu üniversitede. Burası tarihçi kaynıyor.” Kız elini kaşlarına götürerek düşündü. “Gereğinden fazla iktisatçı ve siyaset bilimcimiz mevcut, ama fen ve matematik alanlarında çok eksiğiz. Chetter Hummin bu konuya dikkatimi çekmişti bir ara. Buna bilimin çöküşü diyordu ve bu çöküşün genel bir olgu olduğunu düşünür gibi bir hali vardı.”

“Tarih çalışmış olmam gerektiğini söylerken, bütün yaşantımı kapsayacak bir alanı kastetmemiştim kuşkusuz. Matematik çalışmalarımda işime yarayacak kadar tarih öğrenmem gerektiğini söylemek istemiştim. Benim uzmanlık alanım, toplumsal yapıların matematiksel olarak incelenmesidir.”

“Çok korkunç bir alan gibi görünüyor.”

“Bir anlamda öyle. Çok karmaşık bir alan ve ben toplumların nasıl devrildikleri üzerine epeyce bir şeyler öğrenemezsem pek umut verdiği de söylenemez. Tarih bilgim çok yüzeysel ve durağan kalıyor, anlıyorsundur.”

“Bu konu hakkında pek bir şey bilmediğim için anladığımı söyleyemem. Chetter, psikotarih adını verdiğin bir tür bilim geliştirmeye çalıştığını ve bunun önemli bir bilim olduğunu söylemişti. Doğru anımsıyor muyum? Psikotarihti, değil mi?”

“Doğru. Aslında ‘psikososyoloji’ demeliydim, ama bu bana çirkin bir sözcük gibi gelmişti. Ya da belki tarih bilgisinin gerekli olacağını içgüdüsel olarak hissetmiş ve ardından da düşüncelerime gereken dikkati vermemiştim.”

“Psikotarih kulağa daha hoş geliyor, ama ne olduğunu bilmiyorum.”

“Benim bildiğim de pek söylenemez.” Masada karşısında oturan kadına bakarak ve onun sayesinde sürgününün sürgün olmaktan az da olsa çıkabileceğini hissederek birkaç dakika kara kara düşündü. Yıllar önce tanımış olduğu diğer kadın geldi aklına, ama bu anıyı kararlılıkla sildi zihninden. Eğer yeni bir yaşam arkadaşı bulacaksa bu, akademisyenlikten ve getirdiği zorunluluklardan anlayan biri olmalıydı.

Zihnini bu konudan uzaklaştırabilmek için, “Chetter Hummin hükümetin üniversiteyle pek uğraşmadığını söylemişti,” dedi.

“Doğru demiş.”

Seldon başını iki yana salladı. “İmparatorluk hükümetinin bu kadar anlayışlı olması gerçekten de inanılmaz bir şey. Helicon’daki öğretim kurumları hükümet baskısından bu kadar bağımsız olamıyor.”

“Cinna’dakiler de. Ya da diğer gezegenlerdekiler, üç beş tanesi dışında. Ama Trantor’da durum başka.”

“Evet ama neden?”

“Çünkü burası İmparatorluk’un merkezi. Buradaki üniversitelerin müthiş bir saygınlığı var. Her yerdeki üniversitelerden her türlü meslek sahibi yetişiyor, ama İmparatorluk’un yöneticileri –devletin galaksinin her köşesine ulaşmasını sağlayan üst düzey milyonlarca görevli– burada, Trantor’da eğitim görüyor.”

“İstatistikleri hiç görmedim...” diye söze girdi Seldon.

“Benim sözüme güven. İmparatorluk görevlilerinin ortak bir noktada, İmparatorluk’a yönelik ortak bir duyguda buluşmaları önemli. Hepsini de Trantor’da doğup büyümüş olan kişilerden seçmek mümkün değil, aksi takdirde dış gezegenler rahatsız olacaktır. Bu yüzden, Trantor’da milyonlarca kişiyi kendine çekecek bir cazibenin bulunması gerekir. Nereden geldikleri, aksanları ya da kültürleri önemli değil; önemli olan hepsinin Trantor’da yaşamış ve eğitim görmüş olmak şeklinde ortak bir geçmişte buluşması. İmparatorluk’u ayakta tutan şey bu işte. Devleti temsil eden görevlilerden dikkate değer bir kısmının kendi dünyalarında doğup büyümüş insanlar olduğunu bilmek dış gezegenlerin daha az huzursuz olmalarını da sağlıyor.”

Seldon yine utandığını hissetti. Bu da daha önce hiç kafa yormadığı bir şeydi. Eğer kişi matematikten başka bir şey bilmiyorsa, gerçekten büyük bir matematikçi olmasının mümkün olup olamayacağını merak etmeye başlamıştı. “Bu herkesin bildiği bir şey mi?”

“Değildir herhalde,” dedi Dors biraz düşündükten sonra. “Öğrenilmesi gereken bilgi o kadar çok ki, uzmanlar kendi alanlarına bir kalkan gibi sarılıyorlar ve başka şeyleri duymak bile istemiyorlar. Boğulup gitmekten korkuyorlar.”

“Sen biliyorsun yine de.”

“Ama bu benim uzmanlık alanım. Ben Trantor Krallığı’nın yükselişini araştıran bir tarihçiyim ve bu yönetim biçimi, Trantor’un nüfuzunu her yere yaymasını ve krallıktan imparatorluğa geçmesini sağlayan yöntemlerden biriydi.”

Seldon, kendi kendine mırıldanıyormuşçasına, “Aşırı uzmanlaşma ne kadar zararlı olabiliyor,” dedi. “Bilgiyi bir milyon parçaya bölüyor ve kanlar içinde bırakıyor.”

Dors omuz silkti. “Yapılacak bir şey yok... Ama işte senin de gördüğün gibi, eğer Trantor gezegen dışından gelenleri buradaki üniversitelere çekmek istiyorsa, doğdukları yerlerden kopup, inanılmaz derecede yapay bir yapısı ve kendi dünyalarından çok farklı bir yaşam tarzı olan yabancı bir gezegene göçmelerini sağlamak için onlara sunacağı bir şeyler olmalı. Ben iki yıldır buradayım ve buradaki yaşam tarzına hâlâ alışamadım. Belki de hiç alışamayacağım. Ama benim yöneticiler sınıfına katılmak gibi bir niyetim yok elbette, bu yüzden de bir Trantorlu gibi davranmak için kendimi zorlamıyorum.

“Trantor karşılık olarak sadece yüksek bir toplumsal konum, hatırı sayılır bir güç ve para vaat etmekle kalmıyor, onlara özgürlük de sunuyor. Öğrenciler öğrenim süreleri boyunca devlete ağızlarına geleni söylemekte, barışçıl gösteriler yapmakta, kendi kuramlarını ve bakış açılarını oluşturmakta özgür davranıyorlar. Bundan hoşlanıyorlar ve çoğu da buraya bu özgürlük duygusunu tatmak için geliyor.”

“Sanırım bu üzerlerindeki baskının hafiflemesine yardımcı oluyordur,” dedi Seldon. “Kırgınlıklarını boşaltıyor, genç devrimcilerin kibrini olabildiğince yaşıyor ve İmparatorluk hiyerarşisinde yerlerini alma zamanı geldiğinde konformizme hazır hale geliyorlar.”

Dors başıyla onayladı. “Haklı olabilirsin. Her halükarda, devlet üniversite özgürlüğünü işte tüm bu nedenlerle özenle koruyor. Sonuçta bu bir hoşgörü sorunu değil, sadece akıllı davranıyorlar.”

“Peki, Dors, bir yönetici olmak istemediğine göre, ne olmak istiyorsun?”

“Tarihçi. Öğreteceğim, programımı kendi kitapfilmlerimle düzenleyeceğim.”

“Sanırım pek yüksek bir konum olmayacak.”

“Daha da önemlisi, Hari, pek bir para da olmayacak. Konuma gelince, bunun için tam da benim kaçınmak istediğim türden bir itiş kakış içine girmek gerekiyor. Kendine çok iyi bir yer edinmiş nice insanlar gördüm, ama mutlu olanına henüz rastlamadım. Belli bir yere ulaştığında rahata eremezsin, tekrar aşağı inmemek için sürekli çaba göstermen gerekir. Çoğu zaman imparatorların sonu bile kötü olur. Bir gün Cinna’ya dönüp profesörlük yapabilirim.”

“Trantor’da eğitim görmüş olman orada sana bir makam sağlayacaktır.”

Dors güldü. “Sanırım öyle, ama Cinna’da bunu kim takar ki? Orası son derece sıkıcı bir dünyadır. Çiftliklerle ve sığırlarla doludur... Hem dört ayaklılarla, hem de iki ayaklılarla.”

“Peki Trantor’dan sonra orada bunalmayacak mısın?”

“Evet, ben de bunu hesaba katıyorum zaten. Ama eğer çok sıkıcı olmaya başlarsa, her zaman için bir burs koparıp şurada burada küçük tarih araştırmalarına girişebilirim. Benim alanımın avantajı da bu işte.”

“Ama bir matematikçi bilgisayarının başında oturup düşünmek zorundadır,” dedi Seldon, böyle bir şeyi daha önce hiç sorun etmemiş olsa da sesinde hafif bir acılık vardı. “Bilgisayarlardan söz etmişken...” Duraksadı. Kahvaltıyı bitirmişlerdi ve Dors’un da yapması gereken kendine ait işleri olabilirdi.

Ama kız hiç de acelesi varmış gibi görünmüyordu. “Evet? Bilgisayarlardan söz etmişken?”

“Tarih kütüphanesine giriş için izin alabilir miyim?”

Şimdi tereddüt etme sırası Dors’taydı. “Sanırım bu ayarlanabilir. Matematik programları yapmaya başladığında fakülte üyesi gibi görüleceksin, o zaman senin için bir izin alabilirim. Ama...”

“Ama?”

“Seni kırmak istemem ama sen bir matematikçisin ve tarih hakkında hiçbir şey bilmediğini söylüyorsun. Bir tarih kütüphanesinin nasıl kullanılacağını biliyor musun?”

Seldon gülümsedi. “Sizin de matematik kütüphanesindekilere çok benzeyen bilgisayarlar kullandığınızı varsayıyorum.”

“Evet ama programlama her alanda kendine has özelliklere sahiptir. Standart başvuru kitapfilmlerini bilmiyorsun, hızlı eleme ve tarama yöntemlerini de öyle. Belki hiperbolik entegreleri karanlıkta bile hesaplayabilirsin, ama...”

“Hiperbolik entegralleri demek istiyorsun,” dedi Seldon, sözünü kibarca keserek.

Dors umursamadı. “Ama Poldark Anlaşması’nın koşullarını bir buçuk günden daha kısa bir sürede nasıl bulacağını muhtemelen bilemeyebilirsin.”

“Öğrenebileceğimi düşünüyorum.”

“Eğer... eğer...” Tereddüt eder gibiydi. “Eğer gerçekten öğrenmek istiyorsan sana bir öneride bulunabilirim. Kütüphane kullanımı üzerine verdiğim bir hafta süren bir kurs var... kredisiz, günde bir saat. Yeni mezunlar için. Böyle bir kursa öğrencilerle birlikte katılmak gururuna dokunmaz umarım. Üç haftaya kadar başlıyor.”

“Bana özel ders de verebilirsin.” Sesindeki imalı tona Seldon da şaşırmıştı.

Dors bunu kaçırmadı. “Verebilirim demek isterdim, ama daha resmi bir eğitimin senin için yararlı olacağını düşünüyorum. Kütüphaneyi kullanıyor olacağız ve hafta sona erdiğinde de belirli bir tarihle ilgili birkaç konudaki belirli bilgileri bulman istenecek. Bütün bir hafta boyunca diğer öğrencilerle birlikte çalışıyor olacaksın ve bu öğrenmene yardım edecektir... İnan bana, özel ders versem bu kadar işe yaramaz. Yine de öğrencilerle birlikte ders almanın zorluğunu anlıyorum. Onlar kadar başarılı olamazsan utanabilirsin. Ama şunu da unutmamalısın; onlar tarihe giriş derslerini aldılar, sen ise almadın sanırım.”

“Almadım. Sanırım demene gerek yok. Ama bilgisayarla çalışmaktan korkmayacağım ve utanacağım bir durum olsa bile bunu kaldırabileceğimden eminim... Tarihsel kaynakçalara nasıl başvurulduğuna dair küçük numaraları öğrenebilirsem elbette.”

Seldon’ın bu genç kadından hoşlanmaya başladığı ve onun verdiği bir derse girme fırsatını kaçırmak istemediği açıktı. Bu gerçeğin o denli farkındaydı ki, zihninde bir dönüm noktasına varmıştı.

Hummin’e psikotarihi uygulanabilir hale getireceğine dair söz vermişti, ama bu sözü veren duyguları değil aklıydı. Şimdi ise bunu gerçekleştirmek için gerekirse psikotarihin gırtlağına sarılmaya hazırdı. Bu da Dors Venabili’nin bir yan etkisiydi herhalde.

Yoksa Hummin bunu mu düşünmüştü? Seldon, Hummin’in gerçekten de belalı bir şahıs olduğuna karar verdi.

4

I. Cleon, ne yazık ki resmi devlet işlerinin bir parçası olan akşam yemeğini bitirmişti. Bu, içlerinden birini bile ne bilip ne de tanıdığı bir dizi yetkiliyle, her birinin gönlünü hoş edecek ve bu sayede kraliyet tacına olan sadakatlerini pekiştirecek hazır cümlelerle sohbet etmek anlamına geliyordu. Aynı zamanda da, yemeğinin önüne ılımış halde konulması ve o yemeye başlayıncaya dek daha da soğuması demekti.

Bundan kurtulmanın bir yolu vardı: Yemeği bir-iki ahbapla birlikte önceden halletmek ve sonra resmi ziyafete katıldığında da tabakta sadece ithal bir armut bulundurmak. Armutları çok severdi. Ama konukları İmparator’un onlarla birlikte yememesinin kendilerine yönelik ve önceden planlanmış ince bir hakaret olduğunu düşünmezler miydi?

Bu konuda karısından medet umması da söz konusu değildi elbette, çünkü kadının varlığı onun mutsuzluğunu artırmaktan başka bir şeye yaramazdı. Onunla evlenmesinin tek nedeni, güçlü bir muhalif ailenin kızını almak ve bu birleşme sayesinde ailenin tavırlarını olabildiğince yumuşatmaktı; ancak Cleon en azından karısının muhalif tavrını terk etmemesini yürekten diliyordu. Bir veliahtın doğumu için gereken asgari çabanın dışında, onun kendi yakın çevresiyle ve sarayın ona ayrılmış kısmında yaşamasından memnundu ve aslını söylemek gerekirse ondan hiç hoşlanmıyordu. Artık bir veliaht peydahlanmış olduğuna göre, karısını büsbütün yok sayabilirdi.

Masadan ayrılmadan önce cebine indirdiği bir avuç dolusu fındıktan birisini ağzına attı ve, “Demerzel,” dedi.

“Evet, Majesteleri?”

Demerzel, Cleon onu çağırdığı anda beliriverirdi her zaman. Artık hep duyma mesafesinde, bir kapının ardında mı beklerdi, yoksa efendisine olan bağlılığından doğan bir içgüdüyle çağrılacağını birkaç dakika önceden mi sezerdi, bilinmesi mümkün değildi, ama bir şekilde çıkıyordu işte ortaya ve Cleon önemli olanın da bu olduğunu aklından geçirdi. Tabii Demerzel’in İmparatorluk işleriyle ilgilenmek üzere başka yerlerde bulunduğu da oluyordu. Cleon, onun yanında olmadığı böyle zamanlardan nefret ediyordu. Bu yokluklar onun için huzursuzluk kaynağıydı.

“Şu matematikçiye ne oldu? Adını unuttum.”

İmparator’un aklındaki matematikçinin kim olduğunu elbette bilen ama belki de İmparator’un onu ne kadar anımsadığını öğrenmek isteyen Demerzel, “Aklınızdan hangi matematikçi geçiyor, Majesteleri?” diye sordu.

Cleon elini sabırsızlıkla salladı. “Şu falcı. Hani beni görmeye gelen.”

“Bizim çağırttığımız yani?”

“Pekâlâ, çağırttığımız olsun. Beni görmeye geldi sonuçta. Anımsadığım kadarıyla bu işin çaresine sen bakacaktın. Baktın mı?”

Demerzel hafifçe öksürerek boğazını temizledi. “Majesteleri, denedim...”

“Ah! Yani beceremedin, değil mi?” Cleon bir açıdan da memnun olmuştu. Bakanları arasında sadece Demerzel başarısızlığı dürüstçe kabul ediyordu. Diğerleri başarısız olduklarını asla kabul etmiyorlardı, ama başarısızlık her halükarda sıklıkla görüldüğü için düzeltilmesi de zor oluyordu. Belki Demerzel de olmasaydı dürüstlüğün nasıl bir şey olduğunu asla bilemeyeceğini düşündü Cleon. Belki bunu imparatorların hiçbiri öğrenememişti ve belki İmparatorluk’un içinde bulunduğu durumun nedeni de buydu.

Daha önce dürüstlüğünü takdir ettiği Demerzel’in sessizliği karşısında öfkelenerek bu düşünceleri zihninden kovdu ve, “Beceremedin yani, öyle değil mi?” diye bir açıklama bekledi.

Demerzel gözünü bile kırpmamıştı. “Majesteleri, kısmen başarısız oldum. Onu burada, işlerin biraz ‘karışık’ olduğu Trantor’da tutmanın sorun olabileceğini düşünmüştüm. Kendi gezegenine göndermenin daha rahat olacağını varsaymak kolay görünmüştü. Ertesi gün dönmeyi planlıyordu gezegenine, ama her zaman bir aksilik çıkabilir ve Trantor’da kalmaya karar verebilirdi; bu yüzden de uçağa o gün binmesini sağlamaları için iki sokak kabadayısını ayarladım.”

“Sen sokak kabadayıları da mı tanıyorsun, Demerzel?” Cleon’un keyfi yerine gelmişti.

“Her türden insana nasıl ulaşacağını bilmek önemlidir, Majesteleri. Her türün kendine özgü bir kullanım alanı vardır. Sokak kabadayılarının da. Ama şanssızlık işte, beceremediler.”

“Peki niçin böyle oldu?”

“Tuhaf ama Seldon onlarla dövüşüp başa çıktı.”

“Matematikçi dövüşmeyi biliyormuş ha?”

“Anlaşılan matematik ve dövüş sanatları birbirinden o kadar da uzak değilmiş. Geldiği gezegenin, Helicon’un bu konuda ünlü olduğunu biraz geç de olsa öğrendim... Matematikte değil de dövüş sanatlarında yani. Bunu daha önce öğrenememiş olmam tam bir beceriksizlikti, Majesteleri, elimden sadece affınızı dilemek geliyor.”

“Öyleyse matematikçi kendi gezegenine daha önce planladığı gibi ertesi gün gitmiş olmalı.”

“Talihsizliğe bakınız ki, planımız ters tepti. Bu olay onu hayrete düşürünce Helicon’a dönmemeye ve Trantor’da kalmaya karar verdi. Kavga ânında tesadüfen oradan geçmekte olan bir yabancı da ona tavsiyede bulunmuş olabilir. Bu da hiç beklemediğimiz ikinci bir aksilikti.”

İmparator Cleon kaşlarını çattı. “O zaman bizim matematikçi... adı neydi şunun?”

“Seldon, Majesteleri. Hari Seldon.”

“O zaman bizim Hari Seldon elimizden kaçtı demek.”

“Bir bakıma öyle, Majesteleri. İzini takip ettik ve hâlâ Streeling Üniversitesi’nde olduğunu biliyoruz. Orada bulunduğu sürece dokunulması mümkün değil.”

İmparator somurttu ve hafiften kızardı. “Bu sözler –dokunulması mümkün değil– canımı çok sıkıyor. İmparatorluk’ta elimin uzanamayacağı hiçbir yer olmamalı. Buna rağmen burada, kendi dünyamda, bana birine dokunamayacağımızı söylüyorsun. Tahammül edilemez!”

“Eliniz üniversiteye de uzanabilir, Majesteleri. Ordunuzu gönderir ve Seldon denilen bu adamı istediğiniz anda çekip alabilirsiniz. Ama bunu yapmayı... istemeyiz.”

“Şuna niye ‘uygulanamaz’ demiyorsun, Demerzel? Matematikçinin fal bakması gibi konuşuyorsun. Mümkündür ama uygulanamaz. Ben her şeyi mümkün ama uygulanmaz bulan bir imparator olup çıktım! Unutma Demerzel, Seldon’a ulaşmak uygulanamasa bile, sana ulaşmak hiç de öyle değil.”

Demerzel bu son yorumu duymazlıktan geldi. ‘Tahtın ardındaki adam’, İmparator için ne denli önemli olduğunun bilincindeydi elbette; hem bu tür tehditleri önceden de duymuştu. İmparator somurturken sessizce bekledi. Parmakları koltuğunun kenarında öfkeyle trampet çalan Cleon, “Peki o halde,” diye sordu, “Streeling Üniversitesi’ndeki bir matematikçinin bize ne yararı olur?”

“Ortaya çıkan bu zor durumun da yararı olabilir, Majesteleri. Üniversitede psikotarih üzerine çalışmaya karar verebilir.”

“Uygulanamazlığında bu kadar ısrar ettikten sonra mı?”

“Yanılıyor olabilir ve bunu da fark edebilir. Eğer yanıldığını fark edecek olursa, onu üniversiteden çıkarmanın bir yolunu buluruz. Yeni koşullara göre bize gönüllü olarak katılması da olasılık dahilinde.”

İmparator bir süre kendi düşünceleriyle baş başa kaldı. Sonra, “Ya bizden önce bir başkası ona ulaşacak olursa?” diye sordu.

“Bunu kim yapabilir ki, Majesteleri?” diye sordu Demerzel sakince.

“Wye Valisi, sözgelimi,” diye bağırdı Cleon ansızın. “Hâlâ imparatorluk düşleri kuruyor.”

“İhtiyarlık onun dişlerini döktü, Majesteleri.”

“Duysan da inanma, Demerzel.”

“Ayrıca Seldon’la ilgilendiği, hatta onun adını bile duyup duymadığı konusunda elimizde hiçbir veri yok, Majesteleri.”

“Boş versene, Demerzel. Seldon’ın makalesini biz haber aldıysak o da almış olabilir. Eğer biz Seldon’ın olası önemini görebiliyorsak, Wye de görebilir.”

“Eğer böyle bir şey olacaksa, ya da böyle bir şeyin olma olasılığından bile söz ediyorsak, bu bize güçlü önlemler almak hakkını kazandırır.”

“Ne kadar güçlü?”

“Örneğin, Seldon’ı Wye’ın ellerine bırakmaktansa, hiç kimsenin eline geçmemesini tercih edebileceğimizi söyleyebiliriz,” dedi Demerzel temkinle. “Onun varlığına son verebiliriz, Majesteleri.”

“Onu öldürtebiliriz demek istiyorsun,” dedi Cleon.

“Dilerseniz öyle de diyebiliriz, Majesteleri,” dedi Demerzel.

5

Hari Seldon, Dors Venabili’nin araya girmesiyle kendisine ayrılmış olan küçük odada oturmakta olduğu iskemlesinde ardına yaslandı. Halinden memnun değildi.

Aslında, zihninden geçenler bunlar olsa da, duygularını ifade etmekte çok yetersiz kaldıklarının farkındaydı. Sadece memnuniyetsiz değil, öfkeliydi de... İşin kötüsü, neye kızdığını tam olarak bilemediği için daha da köpürüyordu. Sorun tarih miydi? Tarihi yazanlar ve derleyenler mi? Tarihi yapan dünyalar ve insanlar mı?

Gazabının hedefi ne olursa olsun, aslında önemsizdi. Asıl sorun notlarının bir işe yaramamasıydı, yeni bilgilerinin bir işe yaramamasıydı, hiçbir şeyin işe yaramamasıydı.

Üniversiteye geldiğinden bu yana altı hafta geçmişti. Daha en başından kendine bir bilgisayar çıkışı bulmuş ve çalışmaya başlamıştı... hiçbir yönerge olmadan, ama matematik çalışmaları sırasında yıllar boyunca geliştirdiği içgüdülerine ayak uydurarak. Yavaş ve sıkça kesilen bir çalışmaydı bu, ama sorularına yanıt bulmasını sağlayacak yöntemi yavaş yavaş keşfetmenin de hoş bir yanı vardı.

Sonra Dors’tan ders aldığı hafta gelmiş ve beraberinde birkaç düzine kestirme yolun yanı sıra iki de mahcubiyet getirmişti. Utanmasına yol açan ilk neden, öğrencilerin ona bakışlarıydı; kendilerinden daha yaşlı olduğunu fark ettikleri için küçümser tavırlarıyla bunu yüzüne vuruyorlar ve Dors’un ona sürekli ‘Doktor’ diye hitap etmesi karşısında da somurtuyorlardı.

“Onların senin bir türlü mezun olamayan ve çareyi ek ders olarak tarih almakta bulan tembelin teki olduğunu sanmalarını istemiyorum,” demişti Dors.

“Ama bunu yeterince vurgulamadın mı? Sadece ‘Seldon’ demen artık yetmez mi?”

“Yetmez,” demişti Dors ve ansızın gülüvermişti. “Kaldı ki, sana ‘Doktor Seldon’ demek hoşuma gidiyor. Her seferinde rahatsız olmana da bayılıyorum.”

“Tuhaf ve sadistçe bir espri anlayışına sahip olduğun ortada.”

“Beni bundan mahrum mu bırakacaksın?”

Her nedense, bu Seldon’ı güldürmüştü. Normalde verilmesi gereken tepki, sadizmi reddetmek olmalıydı. Oysa Dors’un onun servisini kabul edip topu aynen geri göndermesi hoşuna gitmişti. Bu düşünce doğal olarak şu soruya yol açtı: “Burada, üniversitede, tenis oynuyor musunuz?”

“Kortlarımız var ama ben oynamıyorum.”

“Güzel. Ben sana öğretirim. Öğretirken de sana PROFESÖR Venabili diye hitap edeceğim.”

“Sınıfta öyle diyorsun zaten.”

“Tenis kortunda ne kadar saçma kaçacağını göreceksin.”

“Alışırım.”

“Bu durumda, alışabileceğin başka nelerin olduğunu bulmaya çalışırım.”

“Müstehcen bir espri anlayışının olduğunu görüyorum.”

Dors topu Seldon’ın sahasına bile bile göndermişti. “Beni bundan mahrum mu bırakacaksın?” diye sordu Seldon.

Dors gülümsemiş ve daha sonra tenis kortunda şaşılacak bir beceri sergilemişti. Seldon, ilk setin ardından, “Daha önce hiç tenis oynamadığından emin misin?” diye sordu soluk soluğa.

“Kesinlikle,” dedi kız.

Onu utandıran diğer neden ise biraz daha özeldi. Tarih araştırmaları için gereken yöntemleri öğrenmiş, sonra da –tek başına olduğu zamanlarda– bilgisayarın belleğinden yararlanmayı öğrenebilmek için çalışmaya gömülmüştü. Burada matematikten çok daha farklı bir mantık kullanılıyordu. Bilgisayarı dilediği yönde, sürekli ve hatasız kullanabildiğine göre aynı derecede mantıklı olduğunu düşünüyordu, ama alışık olduğundan çok daha değişik bir mantıktı bu.

Ancak ister yardım alsın ister almasın, ister hızlı gitsin ister yavaş, bir türlü sonuç alamıyordu.

Sıkıntısı tenis kortunda da göstermişti kendini. Dors kısa zamanda aşama kaydetmişti; ona yönü ve mesafeyi hesaplaması için zaman tanıyan kolay toplar atmasına artık gerek kalmamıştı. Bu da Seldon’ın onun bir acemi olduğunu unutmasına ve sıkıntısını raketi sallayışına yansıtmasına neden olmuştu. Raketi öyle bir savurmuştu ki, top katılaşmış bir lazer ışını gibi yönelmişti kızın üzerine.

Dors koşarak ağın yanına gelmiş ve, “Beni öldürmek istemeni anlayabiliyorum,” demişti. “İkide bir topu ıskalamam seni kızdırıyor olmalı. Peki kafamı üç santimle kaçırmana ne denir? Yani, sıyıramadın bile, tamamen ıskaladın. Bu kadarını mı becerebiliyorsun?”

Dehşete düşen Seldon açıklamaya çalıştı ama ancak anlamsız birkaç sözcük geveleyebildi.

“Bak,” dedi Dors, “senin servislerinle bir daha yüz yüze gelmeye niyetim yok. Niçin bir duş aldıktan sonra çay içmeye gitmiyoruz? Biz çay içerken, sen de öldürmek istediğin şeyin gerçekte ne olduğunu anlatırsın. Eğer gerçekten kafamı patlatmaya çalışıyorduysan bilmem, ama içindeki derdi ortaya dökmezsen, karşında bir hedef olarak kalmak benim açımdan çok tehlikeli olacak.”

Çay içerlerken, “Dors, tarih kitaplarının çoğunu taradım,” dedi Seldon. “Taradım sadece, şöyle bir karıştırdım. Henüz araştırmamı derinleştirme fırsatım olmadı. Yine de sonuç sanırım değişmeyecek. Kitapfilmlerin tümü birkaç olay üzerine yoğunlaşıyor.”

“Can alıcı olaylar. Tarih yapanlar.”

“Bu bir bahane sadece. Hepsi birbirinin kopyası. Orada yirmi beş milyon gezegen var ve ciddi bir şekilde bahsedilen bunlardan ancak yirmi beşi.”

“Sadece galaksinin genel tarihiyle ilgili kitapları okuyorsun. Küçük gezegenlerin özel tarihlerini gözden geçir. Ne kadar küçük olursa olsun her dünyada çocuklara, dışarıda dev bir galaksinin olduğu öğretilmeden önce, kendi tarihleri okutulur. Sen de Helicon’un tarihini Trantor’un yükselişinden ya da Büyük Yıldızlararası Savaş’tan daha iyi bilmiyor musun?”

“Bu tür bilgiler de sınırlı,” dedi Seldon kasvetle. “Helicon coğrafyasını ve nasıl yerleşildiğini biliyorum ve Jennisek gezegeninin kötülüklerini... bizim geleneksel düşmanlarımızdır, her ne kadar öğretmenlerimiz hep ‘düşman’ yerine ‘rakip’ dememiz gerektiğini vurgulamış olsalar da. Ama Helicon’un galaksinin genel tarihine ne katkıda bulunduğuna dair hiçbir şey öğrenemedim.”

“Belki hiç bulunmadı.”

“Saçmalama. Elbette bulundu. Belki Helicon büyük uzay savaşlarına, önemli ayaklanmalara ya da barış antlaşmalarına katılmadı. Belki imparatorluk tahtına göz dikenlerden hiçbiri Helicon’u üs seçmedi. Ama daha küçük birtakım katkıları mutlaka olmuştur. Kuşkusuz, başka yerlerdeki olguları etkilemeden hiçbir yerde hiçbir olgu gerçekleşemez. Yine de işime yarayacak hiçbir şey bulamıyorum. Bak Dors, matematikte her şeyi bilgisayarlarda bulabilirsin, bildiğimiz ya da yirmi bin yılda keşfettiğimiz her şeyi. Ama tarih öyle değil. Tarihçiler önemli olayları seçiyor, cımbızla ayıklıyorlar... ama hepsi de aynı olayları seçiyor.”

“Ama, Hari,” dedi Dors, “matematik insanın keşfettiği düzenli bir bilimdir. Her şey diğerini izler. Hepsi bilinen tanımlamalar ve aksiyonlar vardır. O... o... bir bütündür. Tarih ise bambaşka. Katrilyonlarca insanın edimlerinin ve düşüncelerinin bilinçdışı işlenmesidir. Tarihçiler seçmek ve ayıklamak zorundadırlar.”

“Kesinlikle,” dedi Seldon, “ama psikotarihin yasalarını oluşturmak istiyorsam tarihin tamamını bilmeliyim.”

Bunlar dün olmuştu. Şimdi Seldon, tam bir başarısızlıkla geçmiş yeni bir günün ardından küçük odasında oturmuş, Dors’un sözlerini bir kez daha duyuyordu: “Bu durumda, psikotarihin yasalarını hiçbir zaman düzenleyemeyeceksin.”

Başta kendisi de böyle düşünmüştü ve eğer Hummin bunu yapabileceğine ikna etmemiş ve kendi fikrini Seldon’a zorla kabul ettirmemiş olsaydı böyle düşünmeye de devam edecekti.

Yine de vazgeçemiyordu. Başka bir yol daha olabilir miydi?

Aklına hiçbir şey gelmedi.

ÜSTYAKA

TRANTOR – ... Hiçbir zaman uzaydan görülen bir dünya olarak tasvir edilmedi. Çok uzun bir süre boyunca insanoğlunun zihninde içsel bir dünya olarak yer aldı ve akla kubbelerle örtülmüş bir insan kovanı görüntüsünü getirdi. Yine de Trantor’un bir dış yüzeyi vardı; uzaydan çekilen ve çeşitli ayrıntı derecelerindeki bazı holografları hâlâ elimizde bulunmaktadır (bkz. Şekil 14 ve 15). Kubbelerin bir zamanlar ‘Üstyaka’ diye anılan yüzeyi, dev kentle atmosferin buluştuğu o ince tabaka...

GALAKTİK ANSİKLOPEDİ

1

Yine de ertesi gün sabahın ilk ışıkları Hari Seldon’ı kütüphanede buldu. Öncelikle, Hummin’e verdiği bir sözü vardı. Deneyeceğine dair söz vermişti ve bunu gönülsüzce yapmayı içine sindiremezdi. Başarısızlığı kabullenmek gücüne gidiyordu. En azından şimdilik başarısız olduğunu kabul etmek istemiyordu. Elinde hâlâ birtakım ipuçları olduğunu düşündüğü sürece bunu kabul etmeyecekti.

Henüz göz atmamış olduğu başvuru kitapfilmlerinin listesine uzun uzun baktı ve bu kadar çok sayıdaki kitaptan kim bilir hangisinin işine yarayacağını merak etti. Listedekilerin hiçbirinin bir işe yaramayacağına karar vermek ve her birine tek tek kısaca göz atmakla yetinmek üzereydi ki, küçük çalışma bölmesinin duvarına hafifçe vurulduğunu duyarak irkildi.

Kafasını kaldıran Seldon, Lisung Randa’nın bölmenin aralığından şaşkın şaşkın ona bakan yüzüyle karşılaştı. Seldon, Randa’yı tanıyordu, onları Dors tanıştırmıştı ve o ve birkaç kişiyle daha birkaç kez yemek yemişlerdi.

Psikoloji Bölümü’nde okutman olan Randa, tıknaz, tombul ve güleç yüzlü bir adamdı; yüzünden gülümseme hemen hemen hiç eksik olmuyordu. Milyonlarca gezegende yaşayan pek çok insan gibi soluk bir teni ve çekik gözleri vardı. Bu, Seldon için yabancı sayılmazdı, çünkü önemli matematikçilerin çoğu benzer bir dış görünüşe sahiplerdi ve Seldon onların holograflarını sık sık görmüştü. Ama Helicon’da bu Doğululardan biriyle karşılaşmamıştı hiç. (Geleneksel olarak onlara Doğulu deniyordu, ama kimse bunun nedenini bilmiyordu aslında; Doğuluların da kendilerine böyle denmesine kızdıkları söyleniyordu, ama bunun nedenini de kimse bilmiyordu.)

Randa ilk görüşmelerinde, mahcup olmaksızın gülümseyerek, “Burada, Trantor’da, bizden milyonlarca var,” demişti, çünkü Seldon onunla ilk karşılaştığı anda yüzündeki şaşkınlık ifadesini bastıramamıştı. “Burada epeyce Güneyli ile de karşılaşacaksın... koyu renk ten, kıvırcık saçlar. Daha önce hiç görmüş müydün?”

“Helicon’da görmedim,” diye mırıldandı Seldon.

“Demek Helicon’da herkes Batılı, öyle mi? Ne kadar sıkıcı! Ama bir farkı yok aslında. Hepsi aynı.” (Randa yanından ayrıldığında Seldon; Doğulular, Güneyliler ve Batılılar diye grupların olduğunu, ama hiç Kuzeyli olmadığını düşünerek kalakalmıştı. Kitapfilmler arasında yaptığı araştırmalarında bunun niçin böyle olduğuna dair bir yanıt bulabileceğini ummuş ama başarılı olamamıştı.)

Şimdi de Randa, sakin mizacını yansıtan yüzünde neredeyse gülünç denebilecek kadar düşünceli bir ifadeyle ona bakıyordu. “Seldon, iyi misin?” dedi Randa.

Seldon ona şaşkın şaşkın baktı. “Elbette, iyiyim. Niçin olmayayım?”

“Çıkardığın sesler yüzünden, dostum. Çığlık atıyordun.”

“Çığlık mı?” Seldon inanmayan bir ifadeyle baktı ona.

“Yüksek sesle değil. Şöyle.” Randa dişlerini gıcırdattı, sonra da gırtlağının derinliklerinden boğuluyormuşçasına tiz bir ses çıkardı. “Yanılıyorsam, sana haksızlık ettiğim için özür dilerim. Lütfen affet.”

Seldon başını eğdi. “Affedilecek bir durum yok, Lisung. O sesi arada bir gerçekten de çıkarıyorum, daha önce de söylemişlerdi. Ama emin ol bunu bilinçsizce yapıyorum. Hiç farkına varmıyorum.”

“Peki niçin yaptığının farkında mısın?”

“Evet. Hayal kırıklığından. Hayal kırıklığından.”

Randa, Seldon’a biraz daha yakına gelmesini işaret etti ve sesini daha da alçalttı. “Burada insanları rahatsız ediyoruz. Onlar bizi atmadan önce lobiye çıkalım.”

Lobiye çıkıp kendilerine hafif birer içecek aldıklarında Randa, “Sadece mesleksel bir meraktan ama, kendini niçin hayal kırıklığına uğramış hissettiğini sorabilir miyim?” dedi.

Seldon omuz silkti. “İnsan hayal kırıklığına niye uğrar? Hiçbir ilerleme kaydetmeyi beceremediğim bir noktada takılıp kaldım.”

“Ama sen bir matematikçisin, Hari. Tarih laboratuvarındaki şeyler yüzünden niçin yeise düşüyorsun?”

“Ya sen burada ne yapıyordun?”

“Kestirmeden gidiyordum ki senin sesini duydum... iniltini. Görüyorsun ya,” diye gülümsedi, “artık kestirme olmaktan çıktı, ciddi bir gecikmeye yol açtı, ama bu gecikmeden hoşnutum.”

“Keşke ben de tarih kütüphanesinden sadece geçiyor olsaydım. Ama biraz tarih bilgisi gerektiren bir matematik problemini çözmeye çalışıyorum; becerebildiğim de söylenemez.”

Randa yüzünde alışılmadık derecede ciddi bir ifadeyle Seldon’a baktı. Sonra, “Özür dilerim ama şimdi söyleyeceğim şey seni biraz kızdırabilir,” dedi. “Senin hakkında bilgisayarda araştırma yapıyordum.”

“Hakkımda araştırma mı yapıyordun!” Seldon’ın gözleri fal taşı gibi açılmıştı. Gerçekten de çok sinirlenmişti.

“Seni kızdırdım. Ama amcam matematikçiydi. Hatta ismini duymuş bile olabilirsin: Kiangtow Randa.”

Seldon yutkundu. “Sen o Randa’nın akrabası mısın?”

“Evet. Babamın ağabeyiydi ve onun yolundan gitmediğim için çok üzülmüştü... kendisinin çocuğu yok çünkü. Bir matematikçiyle tanışmış olmamın hoşuna gidebileceğini düşünmüştüm, seninle böbürlenmek istemiştim –eğer böbürlenebilirsem elbette– bu yüzden de matematik kütüphanesinde senin hakkında neler olduğuna bir bakayım dedim.”

“Anlıyorum. Demek burada olmanın asıl nedeni buydu. Eh, üzgünüm, sanırım hava basacağın pek bir şey bulamayacaksın.”

“Yanılıyorsun. Okuduklarımdan çok etkilendim. Makalelerinin tam olarak neden bahsettiğini pek anlayamadım, ama senin hakkında yazılanlar çok olumluydu. Haberlerle ilgili dosyaya baktığımda, bu yıl Onuncu Yıl Toplantısı’na katıldığını gördüm. Yani... bu psikotarih tam olarak neyin nesi? Sen de fak etmişsindir, ilk iki hece beni çok meraklandırdı.”

“Makalenin o kelimeyle ilgili olduğunu anlamışsın.”

“Çok kötü bir biçimde yanılmıyorsam eğer, makalende tarihin gelecekte nasıl şekilleneceğini hesaplayabileceğini anlatmaya çalışıyorsun.”

Seldon bıkkınlıkla salladı başını. “Aşağı yukarı öyle denebilir, psikotarih buna benzer bir şey, ya da öyle olmasını hedeflemiştim.”

“Ama bu yaptığın ciddi bir çalışma mı?” Randa gülümsüyordu. “Baklalarla oynamıyorsun, değil mi?”

“Baklalarla mı?”

“Benim geldiğim gezegen Hopara’da çocukların oynadığı bir oyundan bahsediyorum. Oyunun geleceği gösterdiğine inanılır ve eğer az çok zeki bir çocuksan oyundan işe yarar bir şeyler elde edebilirsin. Bir anneye kızının büyüyüp çok güzel olacağını ve zengin bir adamla evleneceğini söylersin ve hemen bir parça pasta ya da yarım kredilik bozuk para verilir sana. Kehanetin doğru çıkıp çıkmayacağını görmek için beklenmez, sadece böyle güzel şeyler vaat ettiğin için ödüllendirilirsin.”

“Anlıyorum. Hayır, bakla falına bakmıyorum. Psikotarih sadece kuramsal bir çalışma alanı. Tamamen kuramsal. Hatta uygulanabilirliği dahi yok, ancak...”

“İşte şimdi bir yerlere varıyoruz. İlginç olan istisnalardır.”

“Sadece böyle bir uygulamayı ortaya çıkarmak isterdim. Belki biraz daha tarih bilseydim...”

“Ah, demek bu yüzden tarih okuyordun!”

“Evet, ama işime yaramıyor,” dedi Seldon üzgünce. “Tarih çok geniş, ama çok azı anlatılmış.”

“Bu da seni yeise düşürüyor.”

Seldon başıyla onayladı.

“Ama Hari, sadece birkaç haftadır buradasın.”

“Doğru, ama şimdiden fark ettim ki...”

“Birkaç haftada hiçbir şey fark edemezsin. Azıcık ilerleme kaydetmek için bütün yaşamın boyunca uğraşman gerekebilir. Bu problemin çözüm yolu nesiller boyunca pek çok matematikçinin çalışmasıyla saptanabilir.”

“Biliyorum, Lisung, ama beni bu da rahatlatmıyor. Ben kendim elle tutulur bir ilerleme kaydetmek istiyorum.”

“İlgini dağıtacak şeylerle boş yere uğraşman da bir işe yaramaz. Kendini biraz daha iyi hissetmeni sağlayacaksa, sana insanoğlunun tüm tarihi kadar asla karmaşık olmayan, ama insanların kim bilir ne zamandır pek bir ilerleme kaydetmeden üzerinde uğraşıp durdukları bir alandan söz ederim. Burada, üniversitede, bu alanda çalışan bir grup olduğu ve yakın arkadaşlarımdan biri de bu gruba dahil olduğu için bundan haberdarım. Hayal kırıklığı ha! Sen daha düş kırıklığının ne olduğunu bilmiyorsun!”

“Nedir bu alan?” Seldon içinin merakla kıpırdanmaya başladığını hissetmişti.

“Meteoroloji.”

“Meteoroloji mi!” Seldon yanıtın basitliği karşısında afallamıştı.

“Hemen suratını asma. Bak şimdi. İnsanların yaşadığı her gezegenin bir atmosferi vardır. Her gezegenin kendine özgü bir atmosfer bileşimi, kendine özgü bir ısı aralığı, kendine özgü bir dönme hızı, mevsim yapısı, eksen eğimi ve kara/deniz dağılımı vardır. Yaklaşık yirmi beş milyon farklı problemimiz var ve henüz hiç kimse bu problemleri tek bir denklemde toplamayı başaramadı.”

“Çünkü atmosfer kaotik bir davranış biçimine kolayca girebilir. Bunu herkes bilir.”

“Arkadaşım Jenarr Leggen da aynısını söylüyor. Onunla tanışmıştınız.”

Seldon anımsamaya çalıştı. “Uzun boylu olan mı? Koca burunlu? Pek konuşmayan?”

“Ta kendisi... ve Trantor da bütün gezegenlerden daha karmaşık bir bulmaca gibidir. Kayıtlara bakılırsa, ilk yerleşildiğinde normal bir hava durumu söz konusuymuş. Sonra, nüfus arttıkça ve kentleşme yayıldıkça daha fazla enerji kullanılmaya ve atmosfere daha fazla ısı salınmaya başlanmış. Buz örtüsü incelmiş, bulut tabakası kalınlaşmış ve hava kötüleşmiş. Bu, insanların yeraltına taşınmasını hızlandırmış ve böylece bir kısır döngüye girilmiş. Hava koşulları kötüleştikçe insanlar sabırsızlıkla yerin daha da derinlerine inmişler, kubbeler inşa edilmiş, ama hava daha da kötüye gitmiş. Şimdi gezegenin yüzeyi neredeyse her zaman bulutlarla kaplı ve çok sık yağmur yağıyor... ya da yeterince soğuk olduğunda kar. Sorun, şimdiye kadar kimsenin bunu tam anlamıyla çözememiş olması. Kimse havanın neden bu kadar kötüleştiğini çıkarabilmiş değil; gündelik değişikliklerin ayrıntılarını mantıklı bir biçimde tahmin edebilen de yok henüz.”

Seldon omuz silkti. “Bu o kadar önemli mi?”

“Bir meteorolog için evet. Sen kendi problemin yüzünden böylesine hayal kırıklığına uğrayabiliyorsan, onlar da kendi problemleri nedeniyle uğrayabilirler. Proje şovenisti olma lütfen.”

Seldon, İmparatorluk Sarayı’na giderken geçtiği yoldaki bulutlu havayı ve nemli soğuğu anımsadı.

“Bu konuda ne yapılıyor?”

“Şey, bu konuda burada büyük bir proje yürütülüyor ve Jenarr Leggen da projede görev alıyor. Eğer Trantor’daki hava değişimini anlayabilirlerse, genel meteorolojinin temel yasaları hakkında önemli şeyler öğrenebileceklerini düşünüyorlar. Senin psikotarihin yasalarını bulmak istediğin kadar, Leggen da bunu öğrenmek derdinde. Üstyaka’da... bilirsin, kubbelerin üzerinde, her türden bir yığın ekipman kurdu. Bütün bu araç gereç hâlâ pek bir şeye yaramadı. Atmosfer hakkında, bir sonuca dahi ulaşamadan çalışmak için pek çok nesle ihtiyaç varken, sen insanlık tarihini birkaç hafta içinde çözememekten nasıl şikâyet edebilirsin ki?”

Seldon, Randa’nın haklı olduğunu düşündü; yanılıyordu ve mantıksız davranıyordu. Yine de... Yine de... Hummin, problemleri çözmek için girişilen bilimsel çabaların hüsrana uğramasının, gittikçe yozlaşmakta olan bir devirde yaşamakta olduklarının başka bir göstergesi sayılacağını söyleyebilirdi. Belki o da haklıydı, ama genel bir yozlaşma ve ortalama bir etkiden söz ettiği sürece. Seldon becerilerinde ya da zihninde hiçbir bozulma hissetmiyordu.

Kendini toparladı ve Randa’nın anlattıklarına biraz ilgi göstererek, “İnsanların kubbelerin üzerine tırmanıp yukarıdaki açık havaya çıkmalarından söz ediyorsun, değil mi?” diye sordu.

“Evet. Üstyaka’ya. Gerçi ne tuhaf. Trantor’da doğup büyüyenlerin çoğu bundan hoşlanmıyor. Üstyaka’ya gitmek istemiyorlar. Düşüncesi bile onlarda yükseklik korkusuna benzer bir tepki doğuruyor. Meteoroloji projesinde çalışanların çoğu gezegen dışından gelenler.”

Seldon pencereden üniversite kampüsünün çimenlerine ve küçük bahçeye baktı. Her yer ışıl ışıldı, ama ne bir gölge ne de boğucu bir sıcak vardı; sonra düşünceli bir sesle ekledi: “İçeride olmanın rahatlığını tercih ettikleri için Trantorluları suçlayabilir miyim bilmiyorum, ama sırf meraktan da olsa birkaçı yukarı çıkabilirdi herhalde. Ben olsam çıkardım.”

“Meteorolojiyi çalışırken görmek istediğini mi söylüyorsun yani?”

“Sanırım. Üstyaka’ya nasıl çıkılıyor?”

“Zor değil. Asansöre biniyorsun, yukarı çıkıyorsun, bir kapı açılıyor ve orada oluyorsun. Ben çıktım. Yukarısı... bildiğimiz yerlere benzemiyor.”

“Psikotarih üzerine kafa patlatıp durmaktan bir süre için de olsa uzaklaşmak isterdim.” Seldon içini çekti. “Bu hoşuma giderdi.”

“Öte yandan ise,” dedi Randa, “amcam bilimlerin birbirine benzediğini söylerdi. Belki de haklıdır. Meteoroloji çalışmalarını izlerken psikotarih kuramında işine yarayacak bir şeyler öğrenebilirsin. Sence olamaz mı?”

Seldon hafifçe gülümsedi. “Pek çok şeyin olması mümkündür.” Sonra da içinden ekledi: Ama uygulanabilir değildir.

2

Fikir, Dors’un hoşuna gitmiş gibiydi. “Meteoroloji ha?”

“Evet,” dedi Seldon. “Yarın için planlanmış bir çalışma var ve ben de onlarla yukarı çıkıyorum.”

“Tarihten bezdin mi?”

Seldon kasvetle salladı başını. “Evet, bezdim. Bu değişiklik hoşuma gidecek. Kaldı ki Randa bunun da matematik açısından baş edilemeyecek kadar büyük bir problem olduğunu söylüyor ve çözümsüz kalanın sadece ben olmadığımı görmek bana iyi gelebilir.”

“Umarım açık alan korkun yoktur.”

Seldon sırıttı. “Hayır, yok, ama bunu niçin sorduğunu anlıyorum. Randa Trantorluların açık alanlara çıkmaktan genellikle korktuklarını ve Üstyaka’ya çıkmak istemediklerini söylüyor. Tepelerinde koruyucu bir çatı olmadığı sürece rahatsızlık duyuyorlar galiba.”

Dors başıyla onayladı. “Bunun burada doğal olduğu söylenebilir ama galaksinin diğer gezegenlerinde de pek çok Trantorlu var: gezginler, yöneticiler, askerler. Ayrıca açık alan korkusu dış gezegenlerde de nadir bir şey sayılmıyor.”

“Bu doğru olabilir, Dors, ama ben korkmuyorum. Yukarıda ne olduğunu merak ediyorum ve bir değişiklik yapmak da hoşuma gidecek; özetle, yarın onlarla birlikte yukarıya çıkacağım.”

Dors tereddüt etti. “Ben de gelirdim, ama yarınki programım epey yüklü. Açık alan korkun olmadığına göre bir sorun yaşamazsın muhtemelen ve orada bulunmak hoşuna da gidebilir. Ah, bir de meteorologlardan uzaklaşma sakın. Oralarda kaybolanlar olduğunu duymuştum.”

“Dikkatli olacağım. Herhangi bir yerde kaybolmayalı çok uzun zaman oldu.”

3

Jenarr Leggen’ın karanlık bir havası vardı. Bunun nedeni teninin kumral sayılabilecek rengi değildi. Kalın ve koyu renkli kaşları da değildi ona bu havayı veren. Daha çok bu kaşların kuyu gibi derin iki göz ve uzun ve okkalı bir burnun üzerinde yer almalarıydı. Sonuçta hiç de hoş olmayan bir görünüşe sahipti. Gözleri hiç gülmüyordu ve nadiren konuştuğunda ince sayılabilecek bedenine hiç uymayan boru gibi derin bir ses çıkarıyordu.

“Daha kalın giysilere ihtiyacın olacak, Seldon,” dedi.

“Ya?” dedi Seldon ve çevresine bakındı.

Leggen ve Seldon gibi yukarı çıkmaya hazırlanan iki erkek ve iki kadın daha vardı ve tıpkı Leggen gibi onlar da ipeksi Trantor kıyafetlerinin üzerine kalın süveterler giymişlerdi. Süveterlerin canlı renklerde ve cesur tasarımlara sahip olmaları Seldon’ı hiç şaşırtmamıştı. Kuşkusuz hiçbiri diğerine benzemiyordu.

Seldon kendi haline baktı. “Affedersin, bilmiyordum... Ama üstüme alabileceğim daha uygun bir giysim yok.”

“Ben sana bir tane veririm. Buralarda fazladan bir tane daha olması gerek... Evet, işte burada. Biraz modası geçmiş ama hiç yoktan iyidir.”

“Böyle süveterler insanı terletir,” dedi Seldon.

“Burada belki,” dedi Leggen. “Üstyaka’da farklı koşullar söz konusu. Soğuk ve rüzgârlı. Senin için fazladan tozluklarımın ve botlarımın olmaması çok kötü. Daha sonra onlara da ihtiyacın olacak.”

Yanlarında bir el arabası dolusu araç gereç de götürüyor ve her birini Seldon’ın gereksiz bulduğu bir yavaşlıkla teker teker kontrol ediyorlardı.

“Geldiğin gezegen soğuk muydu?” diye sordu Leggen.

“Bazı kısımları, elbette,” dedi Seldon. “Helicon’un benim geldiğim kısmında hava ılıman ve çoğunlukla da yağmurludur.”

“Bu fena işte. Üstyaka’nın havasından hoşlanmayacaksın.”

“Orada kalacağımız süre boyunca katlanabileceğimi düşünüyorum.”

Hazır olduklarında, üzerinde SADECE GÖREVLİLERE AİT yazan bir asansöre bindiler.

“Üstyaka’ya çıktığı için böyle yazıyor,” dedi genç kadınlardan biri. “Geçerli bir nedenleri olmadıkça insanların oraya çıkmaları istenmez.”

Seldon bu genç kadınla daha önce tanıştırılmamış ama ona Clowzia diye seslendiklerini duymuştu. Bunun isim mi, soyadı mı, yoksa lakap mı olduğunu bilmiyordu.

Asansör Seldon’ın burada ya da Helicon’da bindiklerinden farklı değildi (Hummin’le birlikte bindikleri yerçekimi asansörü dışında tabii), ama asansörün onu gezegen sınırlarının dışına, yukarıdaki boşluğa çıkaracağını bilmesi, kendini bir uzaygemisindeymiş gibi hissetmesine yol açmıştı.

Seldon içinden gülümsedi. Aptalca bir hayaldi bu.

Asansör Hummin’in bütün galaksinin yozlaşmakta olduğu savını Seldon’a anımsatırcasına hafifçe sarsıldı. Leggen, tıpkı diğer iki adam ve kadınlardan da biri gibi donakalmış, sanki asansörden çıkıncaya dek düşünmeyi ve hareket etmeyi ertelemişçesine bekliyordu. Ama Clowzia onu çok etkileyici bulmuş gibi Seldon’a bakıp duruyordu.

Seldon kıza doğru yanaştı ve diğerlerini rahatsız etmek istemediği için kulağına eğilerek, “Çok mu yükseğe çıkıyoruz?” diye sordu.

“Yüksek mi?” diye yineledi Clowzia. Normal bir ses tonuyla konuşmuştu, diğerlerinin sessizlik istediklerinin farkında değildi anlaşılan. Çok genç görünüyordu ve Seldon’ın aklına onun hâlâ bir öğrenci olabileceği geldi. Belki de bir stajyer.

“Çıkmamız çok uzun sürdü. Üstyaka katlarca yukarıda olmalı.”

Bir an için kızın kafası karışmış gibi göründü. Sonra, “Ah, hayır,” dedi. “Hiç de değil. Çok derinden yola çıktık. Üniversite dip katlarda yer alıyor. Çok fazla enerji kullanıyoruz ve ne kadar derindeysek enerjinin maliyeti de o kadar düşük oluyor.”

“Pekâlâ,” dedi Leggen. “İşte geldik. Haydi ekipmanı taşıyalım.”

Asansör hafif bir titremeyle durdu ve geniş kapısı hızla yana kayarak açıldı. Isı bir anda düştü ve Seldon ellerini ceplerine sokarak bir süveteri olduğuna şükretti. Soğuk bir esinti saçlarının arasında dolaştı ve tam bir şapkasının olmasının işine yarayabileceğini düşünmeye başlamıştı ki, Leggen süveterinin cebinden bir şey çıkardı, havada çırparak açtı ve başına geçirdi. Diğerleri de onu taklit ettiler.

Yalnızca Clowzia tereddüt etmişti. Şapkasını giymeden önce durmuş ve giymesi için Seldon’a uzatmıştı.

Seldon başını salladı. “Senin şapkanı alamam, Clowzia.”

“Al hadi. Benim saçlarım gür ve uzun. Seninkilerse hem kısa hem de biraz... seyrek.”

Başka zaman olsa Seldon bunu şiddetle yadsırdı. Ama o an şapkayı aldı ve, “Teşekkür ederim,” diye mırıldandı. “Başın üşüyecek olursa geri veririm.”

Belki Clowzia o kadar da genç değildi. Neredeyse bir bebeğinkini andıran yuvarlak yüzü onu böyle gösteriyordu. Şimdi saçlarına dikkat ettiğinde, Seldon onların hoş bir kestane kızılı olduğunu gördü. Helicon’da böylesine rastlamamıştı.

Dışarıda hava bulutluydu, tıpkı Saray’a giderken geçtiği açık alanda olduğu gibi. O zaman olduğundan daha soğuktu ve Seldon kış mevsiminin altı hafta daha ilerlediğini düşündü. Bulutlar daha kalın, günışığı da belirgin biçimde loş ve kasvetliydi... Yoksa vakitlerden akşam olduğu için mi böyleydi acaba? Elbette, günışığından yararlanmak için yeterince zamanları olmasa, böyle önemli işler yapmak üzere çıkmazlardı yukarı. Yoksa işlerini çok kısa bir sürede tamamlamayı mı umuyorlardı?

Bunların hepsini sormak isterdi, ama böyle bir anda soru sormasından hoşlanılmayacağını düşündü. Tümünün de heyecandan öfkeye kadar varan çeşitli ruh hallerinde olduklarını görebiliyordu.

Seldon çevresini incelemeye başladı.

Fark ettirmeden ayağını vurduğunda çıkan sesten mat, madeni bir zeminde durmakta olduğunu tahmin etti. Ama yer sırf madenden de oluşmuş değildi. Yürüdüğü zaman ayak izleri bırakıyordu. Yüzey belli ki toz, ince kum ya da kil tabakasıyla kaplanmıştı.

Eh, neden olmasın? Kimse çıkıp çatının tozunu almıyordu herhalde. Yeri kaplayan maddenin ne olduğunu merak ettiği için, bir çimdik almak üzere eğildi.

Bu sırada Clowzia da yanına gelmişti. Seldon’ın ne yaptığını fark ettiğinde, ihmalkârlığı yakalanan bir ev kadını tavrıyla ve utanarak, “Buraları genelde araçlarımız için sileriz,” dedi. “Üstyaka’daki çoğu yer buradan kat kat kötü durumdadır, ama sorun değil aslında. Bilirsin işte, izolasyon görevi görüyor.”

Seldon kendince bir şeyler mırıldandı ve çevresine bakınmaya devam etti. İnce kum tabakasından (eğer ona böyle denebilirse) onun bir parçasıymış gibi yükselen aygıtları anlamak mümkün değildi. Ne bu aygıtların ne oldukları, ne de neyi ölçmekte kullanıldıkları hakkında bir fikri vardı.

Leggen’ın ona doğru geldiğini gördü. Adam yürürken adımlarını çok büyük ve dikkatle atıyordu. Seldon onun aletlerin yaptıkları ölçümleri bozmamak için böyle davrandığını anladı. Kendisi de aynısını yapmak için kafasında not aldı.

“Sen! Seldon!”

Seldon bu ses tonundan pek hoşlanmamıştı. Sakin bir tavırla, “Evet, Dr. Leggen?” diye yanıtladı.

“Eh, Dr. Seldon olsun o zaman.” Bunu sabırsızlıkla söylemişti. “Ufak tefek arkadaşımız Randa, senin bir matematikçi olduğundan bahsetmişti.”

“Doğru demiş.”

“İyi bir matematikçi misin?”

“Öyle olduğumu umuyorum ama bunu garanti etmek çok zor.”

“Çözümsüz problemlerle ilgileniyormuşsun.”

Seldon hüzünle, “Bir tanesine takılıp kaldım,” dedi.

“Ben de bir başkasına takıldım. Çevrene dilediğince bakınabilirsin. Soracağın bir şey olursa stajyerimiz Clowzia sana yardım eder. Belki bir faydan dokunur bize.”

“Çok isterdim, ama meteoroloji hakkında hiçbir şey bilmiyorum.”

“Sorun değil, Seldon. Sadece nasıl bir şey olduğunu anlamanı istiyorum. Sonra mevcut haliyle benim matematik yöntemlerim üzerine seninle konuşuruz.”

“Hizmetinizdeyim.”

Leggen arkasını döndü; uzun, somurtkan suratı pek bir ciddiydi. Sonra yine geri döndü. “Eğer üşürsen –çok üşürsen– asansörün kapısı açık. Sadece içeri girmen ve ÜNİVERSİTE KATI yazılı düğmeye basman yeter. Asansör seni doğrudan aşağı indirir ve sonra otomatik olarak buraya döner. Clowzia sana gösterir... eğer unutursan tabii.”

“Unutmam.”

Leggen bu kez yanlarından ayrılmıştı. Soğuk rüzgâr süveterinin içine işlerken, Seldon onun gidişini izledi. Bu arada Clowzia da yanına gelmişti, rüzgâr kızın yüzünü de hafifçe kızartmıştı.

“Dr. Leggen’ın canı sıkılmışa benziyor,” dedi Seldon. “Yoksa hep böyle midir?”

Clowzia kıkırdadı. “Çoğu zaman canı sıkılıyormuş gibi görünür ama şimdi gerçekten öyle.”

Seldon çok doğal bir tavırla, “Niçin?” dedi.

Clowzia saçlarını savurarak omzundan geriye doğru baktı. Sonra da, “Bu benim işim değil, ama yine de bir şeyler biliyorum,” dedi. “Dr. Leggen’ın hesaplarına göre, tam bu saatte bulutlar açılacaktı ve o da günışığında birkaç özel ölçüm yapmayı planlıyordu. Ama işte... havanın nasıl olduğunu görüyorsunuz.”

Seldon başıyla onayladı.

“Burada holovizyon alıcılarımız var, yani havanın bulutlu –hem de her zamankinden daha kötü– olduğundan haberdardı. Sanırım aletlerde bir sorun olmasını ve böylece hatanın kendi kuramından değil aletlerden kaynaklanıyor olmasını umuyordu. Ama aletlerle ilgili bir sorunu şu âna kadar bulamadılar.”

“Bu kadar mutsuz görünmesinin nedeni bu yani.”

“Açıkçası hiçbir zaman mutlu göründüğü söylenemez.”

Seldon gözlerini kısarak çevreyi süzdü. Bulutlara rağmen oldukça aydınlık sayılırdı. Sonra ayaklarının altında uzanan yüzeyin tam anlamıyla yatay olmadığını fark etti. Alçak bir kubbenin üzerinde bulunuyorlardı ve ileriye doğru baktığında her yönde farklı yükseklik ve genişlikte başka birçok kubbe daha olduğunu gördü.

“Üstyaka biraz düzensiz görünüyor,” dedi.

“Genellikle öyle sanırım. Öyle yapılmış.”

“Bir nedeni var mı?”

“Pek sayılmaz. Bana söylediklerine göre –tahmin edersiniz ki ben de tıpkı sizin gibi çevreye bakınıp nedenini sormuştum– Trantor’daki insanlar önce alışveriş merkezleri, spor sahaları gibi yerleri kubbe altına almışlar, sonra kentler tek çatı altında toplanmaya başlanmış, böylece şurada burada farklı yükseklik ve genişlikte pek çok kubbe oluşmuş. Bütün kentler bir araya geldiğinde kubbeler düzensiz bir halde kalmış, ama o zamana dek de insanlar bunun zaten böyle olması gerektiğine karar vermişler.”

“Yani tamamen rastlantısal bir durumun gelenek haline dönüştüğünü mü söylüyorsun?”

“Sanırım... eğer böyle ifade ederseniz.”

Eğer tamamen rastlantısal bir durum kurala dönüşebiliyorsa ve artık vazgeçilmez bir şey haline gelebiliyorsa, bu psikotarihin bir yasası olabilir mi, diye düşündü Seldon. Pek önemli görünmüyordu, ama bunun gibi önemsiz kaç tane yasa daha olacaktı acaba? Bir milyon mu? Yoksa bir milyar mı? Bu önemsiz yasaların doğal olarak türetilebilecekleri daha az sayıda genel yasa da var mıydı peki? Bunu nasıl bilebilirdi? Bir süre düşüncelere gömülen Seldon, iliklerine işleyen soğuğu bile unutmuştu.

Ama Clowzia rüzgârın farkındaydı, çünkü tir tir titriyordu. “Çok tatsız,” dedi kız. “Kubbenin altı çok daha iyi bence.”

“Sen Trantorlu musun?”

“Evet.”

Seldon, Randa’nın bütün Trantorluları açık alan korkusuna sahip ilan ettiğini anımsadı ve, “Burada olmak seni rahatsız ediyor mu?” diye sordu.

“Nefret ediyorum,” dedi Clowzia, “ama diplomamı ve uzmanlığımı almak istiyorum. Dr. Leggen biraz alan çalışması yapmazsam alamayacağımı söylüyor. İşte bu yüzden burada, nefretle doluyum, özellikle de bu kadar soğuk olduğunda. Bu arada, hava bu kadar soğukken insanın tüm o bitkilerin bu kubbeler üzerinde yetiştiğine inanası gelmiyor, değil mi?”

“Burada mı dedin?” Onu aptal yerine koymak