*****

CEM AKAŞ

19

*****

Can Çağdaş

19, Cem Akaş

© 2020, Can Sanat Yayınları A.Ş.

Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: Everest, 2009, İstanbul

Can Yayınları’nda 1 basım: Ocak 2020, İstanbul

Dizi editör: Cem Alpan

Düzelti: Ebru Aydın

Mizanpaj: Emin Petek

Kapak tasarımı: Utku Lomlu / Lom Creative (www.lom.com.tr)

E-kitap: ISBN 978-975-07-4222-4

CAN SANAT YAYINLARI

YAPIM VE DAĞITIM TİCARET VE SANAYİ A.Ş.

Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbul

Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33

canyayinlari.com

yayinevi@canyayinlari.com

Sertifika No: 43514

*****

CEM AKAŞ

19

ROMAN

*****

Cem Akaş’ın Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Sincaplı Gece, 2016

Y, 2018

Yedi, 2020

Gitmeyecekler İçin Urbino, 2020

*****

CEM AKAŞ, 1968’de Mannheim’da doğdu. İstanbul’da yaşıyor. Başlıca yapıtları: Noktanın Kesişimleri Antolojisi (1990), 7 (1992), Suç ve Ceza (1992), Gizli Hava Müzesi (1995), Olgunluk Çağı Üçlemesi (2001), Gitmeyecekler İçin Urbino (2007), 19 (2009), Tekerleksiz Bisikletler (2012), Sincaplı Gece (2016), Y (2018).

www.cemakas.com

*****

1. Akacak Kan.

(1) Avucundan akan kana bakarken, o güne dek yazmış olduğu biçimde yazmayı sürdüremeyeceğini, bambaşka bir şeyi bambaşka bir dille anlatması gerektiğini anladı.

(2) Ekmek bıçağının yanlış kullanımı: Sokak kapısının altına çekeceği süngeri ahmakça bir yoldan kesmeye çalışırken yardı başparmağıyla işaret parmağının arasını; sardığı bez hızla kızıllaştı.

(3) Birtakım güvenceler edinmek için harcamıştı keskin dilini, bunu yaparken hem kendini ayakta tutan, ona can veren özüne ihanet etmiş, hem de sanatını –o iki parmağın birbirine dokunabilmesi değil miydi tüm sanatın ve tekniğin temeli?– kendi elleriyle satmıştı.

(4) Bu kan boşa akmamalıydı; M de kalem tutmayı sil baştan öğrenmeliydi.

(5) Bunun ilk adımı, dilediğini dilediğince yapabileceği sanısından kurtulmak, Kendini Yazdıran’a kendini ve kalemini hizmetkar kılmak, bağımsızlık sevdasıyla isyan etmeye kalkışmadan ona aracılık etmek, bunu da onurların en büyüğü saymaktı.

(6) Gerçek’ten daha edebi, Edebiyat’tan daha gerçek olacaktı bu bambaşka kitap; o güne kadarki tüm arayışları, ona yönelebilmek içindi, M’nin bütün yolları, o bilmese de bu kitaba çıkıyordu.

(7) Avucunun sızısı geçmek bilmiyor, kan dinmiyordu, M’nin başı dönmeye başlamıştı; hastane yolunda, taksinin arka koltuğuna sinmişken, kendisini yolundan çelmeye çalışanları düşündü – kimilerinin övgüsü, kimilerinin yergisi, pek çoğunun da ilgisizliği onu yanıltmış, yazmakla yükümlü olduğu şeyin enikonu uzağına sürüklemişti.

(8) Yine de bu dış etmenleri suçlamak, kolayından kendini temize çıkarmak olurdu; M adam olsa, kendine biçtiği kefenin içini dolduracak cüssesi olsa, o etmenlerin hepsini alaşağı etmeyi, yerlerde süründürmeyi, hiçbirine pabuç bırakmamayı bilirdi; cümlesi birlikte gelse tek bir fiskesi yeterdi.

(9) Bunu becerememiş olmanın acısı içine çökünce M kanayan elini unuttu, hastaneye vardığında orada ne aradığını bir an toparlayamadı; parasının üstünü almadan acil kapısından girdiği sırada bir kez daha, Kendini Yazdıran’ın en sadık hizmetkarı olmaya yemin etti.

*****

2. Kırılmayan Kalem.

(1) M, Gerçek’ten daha edebi, Edebiyat’tan daha gerçek olacak bir kitap yazılacaksa, deliliğin belirgin bir avantaj sağlayabileceği düşüncesine kapılıyordu zaman zaman; ne yazık ki M deli değildi.

(2) Yine de dikkat çekici, hatta ödüllendirilmesi gereken, çok önemli bir özelliği vardı M’nin: Doğal olarak ahlaklıydı, hem gündelik hayatta, hem de yazdıklarında.

(3) Ahlaklı bir yazar: Hak, adalet, suç, ceza, iyilik, kötülük gibi kavramları hissederek yazmak başka, bunları yazarlığın aletleri olarak kullanmak başka, bunlara hiç bulaşmadan yazmak başka olsa gerekti.

(4) M’nin ahlak kavrayışı, ahlak duygusu gerçekten de çarpıcıydı, en azından karısı öyle demişti: Onu yazmaya (ve daha pek çok şey yapmaya, örneğin evlenmeye) yönlendiren kişi H olmuş, M’nin bir dahi olduğuna ve bir gün dünyanın en iyi kitaplarından birini, birkaçını yazacağına yürekten inanmış, M’nin ünlü bir yayıncı olan dayısını da inandırmıştı.

(5) Kocasının alçakgönüllülüğü H’ye hep bir zaman kaybı olarak görünmüş, yayın piyasasını sarmış bayağı, düzenbaz, dedikoducu, kıç yalayıcı, kötücül, bulaşkan, fesat, açgözlü, soysuz, malgöz onca pezevenk ve orospunun arasında M’nin alçakgönüllülüğünün, kendini geriye çekişinin hiçbir anlamı olmadığı gibi, kendi aleyhine işleyen kötü bir huy olduğunu yıllarca söylemişti.

(6) Dayısının tüm desteğine karşın M’nin kitapları birkaç binden fazla satmamış, bu durum da ülkenin edebiyat camiasında alay konusu olmuştu; aynı yayınevinden kitapları çıkan, romanları çok sayıda yabancı dile çevrilmiş ünlü bir yazar, M’nin yazdıkları için “eski zaman yazarlarının modası geçmiş sayıklamaları” bile demişti.

(7) H, bu adamların ve kadınların hepsinin çok yakında günlerini göreceğini, en adi çingene pazarına çevirdikleri yayın dünyasının gün gelip tümüyle çoraklaşacağını ve onların kökünü kurutacağını, engellemeye, yok etmeye, unutturmaya çalıştıkları onlarca yetenekli yazarın ahının tutacağını ve asıl onların tümüyle unutulup gideceğini, ama pişmanlıklarının işe yaramayacağını söyleyerek M’ye moral vermeye çalışmıştı.

(8) Dayısı da M’ye, yazmanın sabır işi olduğunu, çevresindeki kötü örneklere bakarak kendini ölçmemesi gerektiğini, yazarlığı bir meslek olarak gören ve bunun gereklerini yerine getirenlerin elbette kendi aralarında bir tür lonca sistemi kurup yaşatmaya çalışacağını ve bambaşka dertlerle yazmaya soyunanları aralarına almayacaklarını, Edebiyat’a ve Gerçek’e hiçbir bağlılığı olmayan, okurun nabzına göre şerbet vermekte mahir bu tüccar terzilerin Zaman Köprüsü’nden geçemeyeceğini (aynen öyle demişti – “Bunların hiçbiri Zaman Köprüsü’nden geçemez?) bir akşam yemeğinde, sesinin yükselmesine aldırış etmeksizin bildirmişti.

(9) Bu sözler M’yi genellikle cesaretlendirir, metanet aşılar, sabrederse ve alaylara kulak tıkarsa sözünün değerinin anlaşılacağına yeniden inanırdı.

(10) Ne yazık ki M’nin önce karısı ve oğlu bir trafik kazasında, ardından dayısı kalp krizi sonucunda bir yıl kadar önce, birbirlerinin peşisıra ölmüş, geçen sürede M’nin durumu daha da kötülemişti; artık ne onu avutacak ve güç verecek, ne de yazdıklarına profesyonel destek sağlayacak birileri vardı yaşamında.

*****

3. Sarınmış.

(1) Kendini Yazdıran olarak andığı o zorlu kitap üzerinde çalışmaya kırk yaşında, demek ki bundan dokuz yıl önce başlamıştı; geceleri kalkıp saatlerce masa başında oturur, bazı geceler sayfalar dolusu yazıp ertesi sabah çöpe atar, bazı gecelerse tek bir cümlenin orasıyla burasıyla oynar, ama sabah olduğunda onu da çöpe atardı.

(2) Bu gecelerden birinde, adlarını bilmediği bazı gece kuşlarının –şehrin göbeğinde gece kuşlarının var olmasına şaşırmıştı– ötüşleri, genel uğultunun üstünde gezinirken, hastalarla, gezginlerle ilgili birşeyler yazmaya başladı.

(3) Hastalar da, gezginler de dünyada birşey arıyor, ama ne aradıklarını kimseye söylemiyorlardı; o yüzden kimileri hastaların şifa, gezginlerin hazine aradığını varsaymıştı, kimileriyse hastaların da, gezginlerin de ne aradıklarını kendilerinin de bilmediğini iddia etmişti.

(4) İşin ilginci, bu iki varsayım da doğruydu – bir tür şifa, bir tür hazineydi aranan, ama ne tür olduğunu kimse bilmiyor, bulunduğunda tanınacağı düşünülüyordu.

(5) Öte yandan, iki varsayım da yanlış, en azından eksikti? Gerçekte gezginler şifa, hastalarsa hazine peşindeydi; gezginler arama hastalığından kurtulmaktan başka birşey düşünmüyor, hastalarsa ölmeden önce dünya nimetlerinin tümünü tatmak istiyordu.

(6) Hastaların ve gezginlerin acıklı ve ibret verici hikayesini büyük bir hızla, engellenemezcesine yazan M, kalemini bıraktığında bir titreme nöbetine tutuldu; çalışma odasında bulundurduğu battaniyeye sarındı ve zangır zangır titreyerek sabahı etti.

(7) İşe gitmek üzere –karısının dış ticaret şirketinde yönetici olarak çalışıyordu– H’nin hediyesi spor arabasına bindiğinde belki de ilk kez Söz’ün ağırlığını gerçekten hissetti M, bu Söz’ün kendisine emanet edildiğini, gün boyunca kendi işiyle uğraşsa bile insanların söylediklerini sabırla dinleyip gecenin gelmesini beklemesi gerektiğini anladı.

(8) Kendini Yazdıran’ın Söz’ü, gerisini halledecekti.

(9) Onun Söz’üne inanmayacaklara, onu anlamayacaklara ancak acınabilirdi; bir gecede saçları ağaran ufacık çocuklar gibi olacaktı hepsi.

(10) M kitap uğruna kaç gece uykusuz kaldığını hiç saymadı, ama saysa kendisini “adanmış” hissetmesini sağlayacak sayıda olmasına da özen gösterdi.

(11) Yine de aradan geçen dokuz yıl içinde, bu özverinin karşılığı pek tatmin edici olmadı; Kendini Yazdıran, belli ki hiç acele etmiyordu, belki de düşkırıklığına uğramış, çekip gitmişti.

(12) Kendini fazla önemsediği, diğer yazarları hakir gördüğü için bu duruma düştüğüne karar veren M, dergilerde eleştiri yazıları yazmaya, acıdığı yazarların iyi yanlarını öne çıkaran övgüler kaleme almaya, bir tür zekat vermeye başladı.

(13) Tek dileği, battaniyeye sarındığı o titremeli gecenin yinelenmesi, yinelenmesi, yinelenmesiydi.

*****

4. Kuşanmış.

(1) Bu ender gecelerin ikincisinde M, kitabının yakıcı, kavurucu bir kitap olması gerektiğini gördü – okuyanların neşeyle, zevkle, eğlenerek okuyacağı keyifli bir kitap olamazdı; azap verecek, azabı hatırlatacak, hiç unutturmayacak, ateşler içinde döndürecek ve ter döktürecek bir yüzleşme kitabı olmalıydı, tüm vicdanları sorguya çekmeli, ak koyunu kara koyundan ayırmalıydı.

(2) İnanılmaz derecede yalın ama bir o kadar da aşkın anlatımının karşısında, “Ne var bunda, eski numaralar bunlar, bildiğimiz roman trükleri” diyecekler elbette çıkacaktı, işte asıl onları öyle bir yakmalıydı ki bu kitap, bir daha kendilerine gelemesinler.

(3) Bunu sağlayacak olan, on dokuzdu.

(4) Tüm kuşkuları ortadan kaldıracak, inanmayanları aptal durumuna düşürecek, kitabın Gerçek’ini ve Edebiyat’ını bağrına basacakların sayısını artıracak, bir kitabın nasıl olması gerektiğini tüm dünyaya hatırlatacak, yakıcı ateşinin sönmemesi için nöbet bekleyecek koruyucu melekti on dokuz.

(5) Sonuçta her ruh, kendi edimlerinden sorumluydu; aslanın önünden kaçmaya çalışan ürkmüş eşeklere benzemek istemeyenler – hayır, diye kendini uyardı M, böyle başlayan cümlelerin kibirden başka bir sonu olamazdı; oysa kibir, M’nin en tiksindiği şeydi.

*****

5. Açılış.

(1) Gerçek’ten daha edebi, Edebiyat’tan daha gerçek bir kitap yazabileyim, bu yoldan şaşmayayım, gerçeği görebilenlerden olayım, edebiyatı kuranlardan olayım, karanlığa ve şaşkınlığa saplanmayayım, dosdoğru ilerleyeyim, bunun için hiç kimseye muhtaç olmayayım, ışığı hiç gözden yitirmeyeyim, görmeyi bilenler ışığımı görsün.

(2) Buydu M’nin duası.

*****

6. İp.

(1) M’nin fazla akrabası yoktu – babasını hiç görmemiş, annesi o altı yaşındayken ölmüştü; bakımını üstlenen dayısı ve sütannesi dışında tek yakını (zaten ikisi de artık yoktu), tarih profesörü olan kuzeniydi.

(2) Kuzeni ve karısı, M’den hep nefret etmiş, hakkında çeşitli dedikodular yaymıştı; kuzeni, H’ye asılacak kadar ileri gitmişti.

(3) Kuzeninin karısı, zaman içinde özel bir zevk geliştirmişti: Gazeteciydi ve çevresi genişti; M’nin her yeni kitabı çıktığında, tanınmış edebiyat dergilerinden birinde ağır mı ağır bir eleştiri yazısı yazardı takma adla.

(4) M bu yazıları kimin yazdığını bildiği halde her seferinde çok üzülür, üzüldüğü için çok sinirlenir, kuzenini ve karısını öldürmenin çeşitli yollarını düşünür, ama sonunda hep sağlam bir iple asılmış, altlarında alevler yükselirken hayal ederdi onları.

*****

7. Güneş Derdest Edilir.

(1) M için asıl mesele, yalnız Gerçek’in ve Edebiyat’ ın değil, kendi ruhunun da özünü yakalamak ve yazmaktı.

(2) Bu özün pek sevimli olmayabileceği düşüncesi onu hiç rahatsız etmiyordu; onu asıl endişelendiren, özünün matah ve sözünü etmeye değer birşey çıkmama olasılığıydı.

(3) Büyük bir ruh barındırdığının işaretlerini ona yine H hatırlatmıştı bir keresinde.

(4) Kalabalık bir arkadaş topluluğuyla çıktıkları Doğu turunda, Urfa’nın bir köyünü gezerken, yirmi-otuz kadar adamın ufacık bir kız çocuğunu güpegündüz taşladığına tanık olmuşlardı; diğerleri daha ne olduğunu bile doğru dürüst anlamamışken M kendini kızın önüne atmış, yara bere ve ezik içinde kalmış, taş atanlar tarafından da hastanelik oluncaya kadar dövülmüştü, ama kızı bırakmamıştı.

(5) Mudanya’dan arabayla geçerlerken yol kenarına yığılmış yabani bir at görmüşler, inip baktıklarında atın hamile olduğunu anlamışlardı; M bir benzin istasyonundan kamyon ve adam kiralamış, atı Bursalı bir tanıdıklarının çiftliğine götürtmüş, atla yavrusunun bakımını üstlenmiş, bir yıl sonra buldukları yerde salıverilmelerini sağlamıştı.

(6) İzmit depreminde Gölcük’e ilk gidenlerden biriydi; dehşet verici yıkıntıların arasından canlıdan çok ceset çıkarmış olmanın etkisini aylarca üzerinden atamamıştı.

(7) M bu tür şeylere pek önem vermiyordu; iyilik yapmak, iyilik yapabilmek, övünülecek bir özellik değildi ona göre.

(8) M’nin ruh büyüklüğünden anladığı farklıydı: En büyük acıya katlanmak, en zor durumda adil davranabilmek, hiçbir zaman öfkeye yenilmemek, evrene karşı koymaya çalışmamayı becermek, evreni kavrama ülküsünü, gerçekleşmeyeceğini bile bile herşeyden üstün tutmak, kendini sakınmamak, mümkün olduğunca az şeye sahip olmak, sahip olduklarınıysa elinden geldiğince paylaşmak ve bunun karşılığını beklememek.

(9) Deli olduğu iddialarını mesnetsiz bulurdu; ama nereye gittiğini kendisi de bilmiyordu.

(10) Her durumda, ancak ruhu büyük bir yazarın büyük ruhlu bir kitap yazabileceğine inanıyordu.

*****

8. Eğreti Hayat.

(1) M henüz genç bir yazarken ve çok az kişi tarafından tanınırken Yazarlar Birliği, tarihinde ilk kez ciddi biçimde çalışmaya, topladığı aidatlarla yazar evleri açmaya, üyesi olan yazarları yabancı kitap fuarlarında tanıtmaya, ülke çapında okuma etkinlikleri ve yazar turneleri düzenlemeye, yazarların haklarını yayınevlerine karşı korumaya başlayınca, Yazarlar Derneği’yle arasında bir ihtilaf oluştu.

(2) İki örgüte de üye olmayan yazarlar elbette çoğunluktaydı, ama birine ya da diğerine üye olanlar arasında önce laf dalaşı, ardından hakaret ve karşılıklı davalar, en sonunda da fiziksel şiddet görülmeye başladı.

(3) Basının ve kamuoyunun da ilgisi bu gerginliğe yönelince, iki örgütü uzlaştıracak bir üst-örgütün, bir tür federasyonun kurulması gündeme geldi.

(4) Ancak iki taraf arasındaki düşmanlık öyle zehirli bir noktaya tırmanmıştı ki, kimse kimseye güvenmiyor, bu üstörgüte katılarak öbür tarafın güdümüne girmek, kendi gücünü yitirmek korkusu herkesin elini ayağını bağlıyordu.

(5) Tarafsız bir önderlik için akla gelebilecek, yaşına saygı gösterilebilecek çok sayıda yazar vardı, ancak nasıl olduysa iki taraf da bu yeni yapının oluşturulmasında M’nin önderliğine kolayca razı oldu.

(6) M için kulis yapan tanınmış bir romancı, bir Dostoyevski vardır, bir Kafka, bir de M, demişti.

(7) M de, şu eğreti hayatta doğru bir iş yapmak amacıyla, verilen görevi kabul etti.

(8) Yeni kurulan Yazısal, kısa zaman içinde gerçekten de önceki iki örgütün toplamından daha yararlı ve daha etkin bir konuma ulaştı; bu noktada M, başkanlık görevini devrederek örgütten ayrıldı.

*****

9. Saran Gece.

(1) Karısı ve üç yaşındaki oğlunu yitirdiğinden beri M hemen her gece kendini sokaklara atar olmuştu.

(2) Nereye gittiğine bakmaksızın saatlerce yürüyor, yorgunluktan ve uykudan bayılacak gibi olunca bir taksiye binip eve dönüyordu.

(3) Hiç değilse birkaç saat uyuyabiliyordu böylece.

(4) Yakın çevreyi bu şekilde tükettikten sonra, taksiyle daha uzak yerlere gitmeye, yürüyerek oralarda kaybolmaya, sonra yine taksiyle eve dönmeye başladı.

(5) Farklı yerlerin geceleri farklı oluyordu elbette; kumaşı, rengi, dokusu farklı örtüler gibi.

(6) Bu kayboluşlarından birinde bir oto sanayi mahallesinde buldu kendini; çamuru ziftti.

(7) Bir dükkanın yan duvarından çıkan demire arka bacaklarından asılmış bir köpek gördü, hala canlıydı.

(8) Dört-beş adam toplanmıştı köpeğin başına, otuz yaşlarındaydılar.

(9) Biri iri bir bıçak çıkarıverdi, köpeğin derisini yüzmeye başladı, bu işi bilmediği belliydi.

(10) Korkunç sesler çıkarıyordu köpek, saldırmaya çalışıyordu.

(11) Sonunda köpeğin boğazını kesti bıçaklı adam.

(12) Urfa’daki kız için kendini ortaya atan M, bu kez donup kaldı; bilmediği ne haller, ne insanlar vardı, o ise kalkmış, Gerçek’i de, Edebiyat’ı da aşacak bir kitap yazmaya soyunmuştu.

(13) Gecenin içinde erkeğin de, kadının da peşinde olduğu binbir türlü arzu, birbirine benzemez binbir türlü emek ve gayret vardı.

*****

10. Şafak Sökümü.

(1) Bu gözlemden bir yöntem üretti M – her gece kendini kaybetmek amacıyla yaptığı yürüyüşleri, artık kendini bulma, Gerçek’i ve Edebiyat’ı bulma seferleri haline getirdi.

(2) Gözlemekle kalmadı, kendini de gözlediklerine kattı – bir gece Binbirdirek meydanında sabahladı, Eminönü’nün kuytularında önce yaşı küçük olanlardan başlayan, sonra birbirlerini de siken tinercilerden oldu.

(3) Başka bir gece Eyüp’ün arka sokaklarında, kavga sesleri gelen döküntü bir evin kapısını çaldı: Adamın gözleri yuvalarından fırlayacak gibiydi, kadının saçları dikilmişti, çocuksa sümük ve gözyaşı içinde, bağıra bağıra ağlıyordu.

(4) Bu delinin, işlerine neden burnunu soktuğunu adam da, kadın da anlamadı; küfürler savurarak üstüne yürüyüp onu uzaklaştırmaya çalıştılar, ama sonra nasıl olduysa içeri aldılar.

(5) Kadının savurgan, adamın ayyaş olduğunu, ikisinin de kaynanalarına kötü davrandığını, evi bok götürdüğünü öğrendi M.

(6) Adama ne iş yaptığını sordu, mezar taşı yazdığını öğrendi; ölümü bilen adamsın, neden böyle harcıyorsun vaktini, diye sordu.

(7) Bana bu azabı Allah verdi, dedi adam, kimse onun gibi azap veremez; beni cennetine alacak olan da odur.

(8) M adamın yazdığı mezar taşlarını görmek isteyince adam şaşırdı; karısına baktı; çocuk hala ağlıyordu.

(9) Mezarlıkta, ilk yazdığı mezar taşını gösterdi adam – yan yatmıştı, yazıların siyahı çoktan dökülmüştü, mermer ucuzdu; yirmi üç yaşında ölmüştü kız.

(10) Sevgilimdi, dedi adam; kocası öğrenince bıçakladı.

(11) M adamı evine yolladıktan sonra geceyi mezarlıkta geçirdi; tan yeri ağarırken üç kadın geldi mezarlığa, sessizce ot topladılar, torbalara doldurdular, sessizce gittiler, çorba ve kavurma ve büyü yapacakları mutfaklara.

*****

11. Sabah Saatleri.

(1) H annesine gitmek üzere arabanın arka kapısını açmıştı önce, oğlunu oturtup bağlamış, sonra M’yi öpüp, bundan sonrası, öncesinden daha iyi olacak, demişti.

(2) Bir açıdan bakıldığında, durumu çok iyiydi: Beş parasızken çok iyi kazanan bir kadınla evlenmiş, iş sahibi olmuştu; güzel ve akıllı bir çocuğu vardı; ailesi için hiçbir endişe taşımıyordu.

(3) Tek sorunu, yazar olarak adam yerine konmamasıydı; o kadar da olur, diyebilirdi, dese kimse neden dedin demezdi.

(4) Ama diyemiyordu.

(5) Çocuğunun boynu kırıldığında, karısı arabanın ön camından fırladığında orada olmadığı için kendini affedemediği gibi.

*****

12. Sakinleşme.

(1) Bir gece M rüyasında kendini beş-altı yaşlarında gördü; mahalleden arkadaşlarıyla top oynarken üç adam yanaşıyordu yanına, alıp apartmanın arkasına götürüyorlar, üstündekileri çıkardıktan sonra göğsünü yarıyorlardı.

(2) Adamlardan biri yarıktan elini sokup M’nin kalbini çıkarıyordu; gövdeyle hiç bağlantısı olmamasına rağmen atmayı sürdürüyordu kalp.

(3) Öbür iki adamdan biri büyük bir iğneyi M’nin kalbine batırıyor, siyaha yakın renkte bir kan çekiyordu kalpten; üçüncü adam bunun üzerine kalbi eline alıyor, karlarla uzun uzun ovuyordu.

(4) Sonra üçü birlikte kalbi yeniden göğüs kafesine yerleştiriyor, arkalarına baka baka uzaklaşıyorlardı.

(5) M giyinip apartmanın önüne çıktığında maçın bitmiş, arkadaşlarının dağılmış olduğunu görüyor, ama üzüntüden çok dinginlik duyuyordu.

(6) Uyandığında M, rüyadaki dinginlik hissinin sürdüğünü gördü; kazadan sonra ilk kez böyle hissediyordu.

*****

13. Günbatımı.

(1) M etrafindaki insanlara, gazete ve televizyonlardaki haberlere baktığında, bir tür İlahi Komedya ya da İnsanlık Komedyası yazması gerektiğini düşünüyordu; yaşanan genel hüsran ancak komedi kalıpları içinde yazıya dökülebilirdi.

(2) İnsanlığa inanmak için hiçbir neden kalmadığında, onun trajedisine inanmak nasıl mümkün olabilirdi ki?

*****

14. Koşarak Saldıranlar.

(l) H ve M evlendikten kısa bir süre sonra Roma’ya gitmişti – biraz gecikmiş bir balayı sayılabilirdi bu, H’nin işlerinin en yoğun olduğu dönemdi; onun işine bu denli bağlı olması M’yi en başından etkilemişti, bunun yalnızca bir bağlılık değil, saygı da olduğunu daha sonraları anlayacaktı.

(2) Roma’nın oldukça turistik mahallelerinden birinde, yemeğin ve şarapların etkisini hafifletmek için yürüyüş yaptıkları bir gece, karşıdan bir grup serserinin geldiğini gördü M, kasıldı; başlarına bir bela geleceğini hissetmişti.

(3) H ona birşeyler anlatıyordu; anlatmayı sürdürdü, sesinde hiçbir değişiklik olmadı, ama M, onun da gözlerini iyice yaklaşmış olan gruptan ayırmadığını gördü.

(4) Bir anda etrafları çevrildiğinde M İngilizce olarak, bırakın geçelim, dedi, ama H onu bir el hareketiyle susturdu, sağa sola kaçmaya çalışmadan, hatta bir kaçış yolu aramaya bile kalkmadan, grup lideri olduğunu çıkardığı adamın üstüne yürüdü.

(5) M yeni karısının ne yapacağını bilemiyordu – üstünde tabanca ya da bıçak taşıyorsa bunu çıkarmaya kalkışması delilik olurdu, sprey sıkmaya çalışmak da böyle kalabalık bir grup karşısında herhalde etkili olmazdı.

(6) H bunlardan hiçbirini yapmadı; adamın kulağına eğilip –H adamdan daha uzundu– birşeyler fısıldadı, sonra geri çekilip, capisce?, dedi; kıvırcık saçlı, iri gözlü, sıska adam ona kısa bir süre baktı, sonra bir kafa hareketiyle arkadaşlarına yürümelerini işaret etti.

(7) M arkasına bakmadan H’nin yanında sessizce biraz yürüdükten sonra dayanamayıp adama ne dediğini sordu.

(8) Ne dediğin değil, nasıl dediğin önemlidir bazen, diye yanıtladı H.

(9) Yine de ne dediğini merak ediyordu M.

(10) Senin göğsünü deşer, ciğerini sökerim; adamlarım kemiklerini mezarından çıkarıp köpeklerin önüne atar.

(11) M ne zaman kendini tehdit altında hissetse, karısının hiçbir inanılırlığı olmaması gereken böyle bir meydan okumayla düşman hattını orta yerinden yarışını hatırlardı.

*****

15. Oğul.

(1) Karısının ve oğlunun ölümünden henüz birkaç ay sonra, üniversiteden beri tanıdığı, bir zamanlar çok yakınken yıllar içinde uzak düştüğü bir arkadaşı, bir gece şarap içmeye gelmiş, ikinci şişeyi yarıladıklarında damdan düşer gibi, şimdi bunları kime bırakacaksın, diye sormuştu, M’nin binlerce kitabını göstererek.

(2) Oğlunu yitirmiş olmanın acısını o güne dek metanetle taşımış olan M, ciğerine saplanıp çevrilen bu hançer yüzünden, yaşamında açılan boşluğun ağırlığını ilk kez tam anlamıyla hissetmişti.

(3) Kitaplar umurunda bile değildi elbette, ama böyle laflar edecek kadar mutsuz bu arkadaşına benzemesini engelleyecek ne kalmıştı ki?

*****

16. Hırs ve Rekabet.

(1) H ile evlendikten sonra, para sıkıntısı lafiyla hiçbir ilişkisi kalmadığını söylerdi M sık sık; ama dünyada yalnız kaldığı günden itibaren, paraya ihtiyacı da çok büyük oranda azaldı – dünyanın çeşitli yerlerine gitmek, güzel yemek, güzel içmek, şık giyinmek, elektronik alet modalarını izlemek, pahalı kitaplar toplamak, hızlı arabalar kullanmak gibi zevkleri neredeyse bir anda sıfırlanmıştı.

(2) Buna karşın, açıklayamadığı bir nedenle, kendine daha iyi bakmaya, düzenli olarak spor yapmaya başlamıştı – çok geçmeden, trajedisini sağlam omuzlar üstünde taşıyan bir Spartalıya dönüştü.

(3) Bütün bunlar, para ve ün peşinde koşan ama bunları umursamıyor görünmeye çalışan, Sparta’dan hiçbir biçimde hoşlanmayan yazar-çizer tayfasının, bir yandan M’nin haline ne kadar üzüldüklerini uluorta anlatırken, bir yandan da M’ye iyiden iyiye diş bilemesine yol açtı.

*****

17. Küçük İyilikler.

(1) Bir akşam iş çıkışında M hemen eve dönmeye cesaret edemedi; gecelik sokak mesaisine de henüz hazır değildi; bir kafeye girmeye karar verdi.

(2) Hiç ilgi duymadığı halde dalıp gittiği gazetesinden başını bir ara kaldırdığında, çaprazındaki masada tek başına oturan genç ve hoş bir kadının kendisine baktığını gördü; göz göze geldiklerinde kadın M’ye gülümsedi, ardından yazmakta olduğu şey her ne idiyse onu yazmaya döndü.

(3) M kafede kaldığı zaman boyunca bu hoş kadınla birkaç kez daha göz göze geldi, birbirlerine gülümsediler; kadın hesabını istedi, parasını ödedi, çıkarken M’nin önünden geçti ve masasına bir kartpostal bıraktı: Bu büyülü ve karmaşık kentten geçip giden bir yabancıdan, mutlu bir yaşam dileğiyle.

(4) Dört fotoğraflı bu İstanbul kartpostalını defalarca okuyan M, bayramda takım elbise hediye edilmiş bir yetim gibi hissetti kendini.

(5) Kadının peşinden gitmek bir an bile aklına gelmedi.

*****

18. İnanmadan.

(1) “Türkiye’de Romanın Durumu” konulu bir açık oturum düzenliyordu ulusal televizyon kanallarından biri; tümüyle alışılmadık olan bu durum, M’nin de konuşmacı olarak davet edilmiş olması nedeniyle daha da tuhaflaşmıştı.

(2) Birbirinden bakımlı ve şık iki kadın ve iki erkek romancıyla birlikte ekrana çıkan M sakal tıraşı olmuştu, ama saçları dağınık, üstü başı da neredeyse pejmürdeydi; böyle bir programa eski bir hırkayla çıkacak çok yazar kalmamıştı ülkede.

(3) Gerçek’ten daha edebi, Edebiyat’tan daha gerçek bir roman yazmaya çalıştığını söylediğinde kameralardan biri diğer yazarları taradı: İkisi, M hava durumundan söz edermiş gibi ifadesizce dinlemeyi sürdürdü; biri yerinde kıpırdandı, diğeriyse açıkça sırıttı.

(4) Kendisinden epeyce yaşlı bu kadın romancının sırıtışını gördü M, dikkati dağıldı.

(5) Kendini ustaların ustası gören çok yazar oldu bizde, dedi kadına dönerek, bazıları iyi kitaplar da yazdı, ama ben kendimi Söz’e kul etme yoluna çıktım; sizin dininiz size, benim dinim bana.

*****

19. Saldırmayan Fil.

(1) M’nin bu sözleri üzerine oturum bir anda elektriklendi; diğer konuşmacılardan üçü önce M’nin kitaplarını, ardından eski polemiklerini, sonunda da kişiliğini yerden yere vurdu; yaptığı işin yazarlıkla ilgisizliğinden, yazar olarak tanınmasında karısının ve dayısının rolünden dem vurdu.

(2) M bu sözlere karşı kendini savunmaya kalkışmadı hiç; nasıl yazmak gerektiği konusundaki düşüncelerini anlatmaya çalıştı; bu tutumu, üç yazarı daha da hiddetlendirdi.

(3) Türk edebiyatının yaşayan çınarı sayılan, genç yazarlara haşin davranmayı huy edinmiş dördüncü yazar hiç konuşmuyordu; M onun seveceği türden kitaplar yazmamıştı hiç, ayrıca 1960’tan beri ihtiyar bir romancıdır o, demişti bir söyleşisinde.

(4) Yaşayan çınar söz alınca kavgacıların sesi bir anda kesildi; M de şaşkınlıkla karşısındaki görmüş geçirmiş adamın sözlerini dinledi: Ben bu çocuğu tanımıyorum, yazdıklarını da okumuş değilim, kusura bakmasın, ama doğru söylüyor; söylediklerine inanabileceğim tek bir yazar çıkmadı bunca zamandır, ben bu çocuğa inandım burada; anlattığı kitabı yazabilirse hepimizi bir kefeye koyun, onun kefesi ağır basar; bundan korkulmaz, bize helal olsun demek düşer.

*****

20. Bilinmeyenden Korkma.

(1) Torbaları boş kaldırıma saçılmış, yaşlıca bir kadın gördü M bir akşam; yere oturmuş sessizce ağlıyor, hafifçe ileri geri sallanıyordu.

(2) Ayakkabımın tekini düşürdüm, fark etmedim, bir baktım ki çorapla yürüyorum, dedi kadın; eltimin büyüsü bu, benim kızım onun oğlundan daha güzel, daha akıllı, daha çok kazanıyor; oğlundan çekindiği için gelinine birşey yapamıyor, benden çıkarıyor acısını.

(3) Dünyayı, nedenselliğin böyle kurulduğu bir yer olarak hayal etti M, hem dehşete kapıldı, hem de elinde olmaksızın büyülendi.

*****

21. İnsan Kendisinin Kurdudur.

(1) Bir hafta sonu, arabasıyla şehir dışına çıkan M, Susurluk civarında mola verdi, birşeyler yemek için yol kenarındaki beyaz floresanlı, pis kokulu bir lokantaya girecekti ki, lokantanın üst katında, ayrı bir kapısı olan bir kerhane bulunduğunu fark etti.

(2) Yukarı çıktığında gördüğü insanların çirkinliği ona biraz Brueghel’i, daha çok da Witkin’i hatırlattı; bir ucubeler sirkine gelmiş gibi hissetti kendini; birbirini kucaklayan, orta yerde çıplak dolaşan ve şakalar yapıp gülen bu çirkinlerin arasında ezildi, boğuldu; zor attı kendini dışarı.

(3) Hiçbir şey yiyecek hali de kalmamıştı; yeniden arabasına binip karanlık yola vurdu kendini; kerhaneden görüntüler kafasında uğulduyordu; kırmızı ışığın yandığını görmeyince kavşakta soldan gelen bir arabaya çarptı.

(4) Çarptığı arabanın şoförünün söylenmeleri eşliğinde polisin gelmesini beklerken gözünün önündeki perde kalktı: Çirkini sevemeyen, ucubeyi bağrına basamayan, cüzamlıyı öpemeyen biri, yazmaya yeltendiği kitabı asla yazamazdı.

(5) Bu kibir, işte bu kibir onu hepsinden daha çirkin kılıyordu; yüreğindeki bu yılanın başını ezmesi, geceyi kerhanede geçirmesi, sabah yüzünü yıkamadan dönüş yoluna koyulması şarttı.

*****

22. Biricik.

(1) Oğlunu koruyamamıştı.

(2) Koruyabilseydi, başka bir ihtiyacının karşılanmasını, başka yakarışlarının yanıtlanmasını, övgüler almayı ve bu övgülere layık olmayı tümüyle gözden çıkarırdı.

(3) Ama koruyamamıştı; dahası, yaşamını bununla sürdürmek zorunda bırakılmıştı.

(4) Bu çocuğu ben istemedim, diyerek oğullarını anneleriyle bir başına bırakan tanıdıklarının buzdan şımarıklığı, her hatırladığında öfkeyle dolduruyordu içini.

*****

23. Yıldız Gibi.

(1) Soğuk, ıslak bir geceydi; şehrin ışıkları bulutlardan geri yansıyordu.

(2) Sayıları her gün artan meczuplardan biri, belediyenin özenle baktığı bir parkta, çimlerin üstüne yatmış, yattığı yerde bağıra çağıra sayıklıyordu.

(3) Üç kız çocuklu bir aile, meczubu görünce parkta yön değiştirdi; onları gören meczup, yattığı yerden kalkıp peşlerinden gitmeye başladı, parkın girişinde tek başına duran ağaca varana kadar da gitti.

(4) Niyetinin ne olduğu belli değildi; ne güzel kızların var, analı babalı büyüsünler, ne güzel kızlar, melek gibiler, diyip duruyordu.

(5) M de ağacın olduğu yere, çiçek tarhına ulaştığında, meczubun kendini sıvazladığını gördü; göz göze geldiler.

(6) Yapma, ayıptır, dedi M.

(7) Biraz yapayım, dedi meczup.

(8) Onlar daha çocuk, dedi M.

(9) Herşeyin en iyisini sen mi biliyorsun, diye sordu meczup, kimse kimsenin yükünü taşımaz, herkesin günahı kendine.

(10) M parktan çıktığında meczup arkasından hala bağırıyordu.

(11) Depreme üç vakit var, her yer yıkılacak, hiçbir şey kalmayacak geriye, sen hala ne anlatıyorsun, yaklaştı diyorum sana, başına gelince şaşırma.

(12) M, deprem öncesinde yolları kesecek kadar kalabalık kurbağa sürülerinin kaçışını hatırladı; hangi uyarının ciddiye alınması gerektiğini, iş işten geçmeden anlamanın bir yolu olmalıydı.

(13) Yazacağı kitap, insanlık onurunun kabuk bağladığı, iyiliğin alay konusu edildiği, göstermelik dindarlığın en büyük marifet sayıldığı toprakların üstünde, yön gösterecek bir yıldız gibi yükselmeliydi.

*****

24. Yüzünü Buruşturdu.

(1) Yayıncısıyla öğle yemeği için buluşan M, ona yazmakta olduğu, yazmaya çalıştığı kitabı anlatmaya başladı; yayıncısı, heves kırıcı olmamaya çalıştığını ama kitaba aklının pek yatmadığını belli eden sorular soruyor, M ise bunu hiç anlamamış gibi heyecanla yanıt veriyordu.

(2) Garsonları esmer, uzun boylu, güzel bir kızdı; servis yaparken M’ye, siz yazar mısınız, diye sordu gülümseyerek.

(3) Ahlakın önemini ve bugün artık nasıl hiç önemsenmediğini anlatmakta olan M, garson kızı tersledi, kendi işine bakmasını, müşterilerin konuşmalarını dinlememesini, dinleyecekse de lafa karışacak kadar kendini bilmezlik etmemesini öğütledi ve lafına kaldığı yerden devam etti.

(4) Yemekten kalktıklarında M’nin karnı ağrıyordu; güçlüye önem verip güçsüze yüz buruşturmakla, hem kitabının içeriğine ihanet etmiş, hem de böyle bir kitabı yazmaya layık olmadığını bir kez daha göstermişti.

(5) İnsanların kalplerini böyle fethedemezdi; insanların kalplerini bu kalple fethedemezdi.

*****

25. Gücün Kaynağı.

(1) Bir gece yürüyüşü sırasında M, olağanüstü deneyimler yaşamaya çalışarak olağanüstü bir kitap yazamayacağını anladı.

(2) Yapması gereken, kendi içine dönmek, kendi kalbine ışık tutmak, kendi özünü kavramaktı, yoksa ne söyleyeceği sözü, ne de bu sözü söyleyeceği insanları bulabilecekti.

(3) Dünyanın büyük metropollerinden birinin ortasında, insanlarla, ilişkilerle, işle, gündelik hayatla, ülkenin sığ politik gündeminin cıva ağırlığıyla, itiş kakışla uğraşarak, boğulmamaya çalıştıkça batarak yapılacak birşey değildi bu.

(4) Kendini geri çekmesi, çekilmesi, arınması gerekiyordu.

(5) Üç gün sonra M, mevsimi olmamasına karşın Göreme’nin yolunu tuttu.

*****

26. Güneşin Altında.

(1) Turist eğlencesi olarak eziyet görüyordu deve – sabahtan akşama kadar yürütülüyor, iki yudum su içmesine izin verilmiyordu; deveydi ya, dayanırdı.

(2) M, ülkesinde insanlara da, bu deveye davranıldığı gibi davranıldığını düşündü: Kadir bilmemek normdu, yükledikçe yüklemek, kırılma noktasına kadar abanmak, kırılmadığı sürece teşekkür bile etmemek, kırıldığındaysa yüzüne bakmamak bu ülkenin altın ilkelerinden biriydi.

(3) M kimsenin hakkını yememeye, hata yapacaksa hakkından azını değil fazlasını vererek yapmaya, görev gereği bile verilse her türlü emeğe saygı duymaya ayarlamak istedi kendini.

(4) Öte yandan devenin sabrı da cezbetti onu; kendi emeğini kimsenin gözüne sokmaya çalışmıyor, kendi hakkının peşinden gitmiyor, belki herşeyin nasıl olsa eşitleneceğini düşünüyor, belki de bunu hiç umursamıyordu.

(5) Devenin gücü, ruhunun dayanıklılığındaydı.

*****

27. Ateş Burcu.

(1) Kayalara oyulmuş kiliselerden birinde, güneşi alnında hissederek uyanan M, hızla bulanıklaşan rüyasını hatırlamaya çalıştı; onun yerine, çocukluğundan bir anı geldi gözünün önüne.

(2) 12 Mart dönemiydi, işkenceleriyle ünlenmiş emniyet görevlilerinden biri, M’nin dayısının komşusuydu ve M’yi ne zaman yalnız yakalasa, babası hakkında ileri geri konuşurdu.

(3) M’nin babası, daha o doğmadan ölmüştü; M okumayı öğrendiği günden itibaren babasının yazılarını, kitaplarını okumaya başlamış, ölmeden önce annesinin anlattıklarıyla yazılı sözden çıkardıklarını birleştirmeye çalışmıştı, işkencecinin söyledikleriyse hiçbir yere oturmuyordu.

(4) Dayısına sorduğunda, işkenceciye kulak asmaması gerektiği dışında bir yanıt alamıyordu, ama dayısının yüzündeki ifade, verdiği öğütle çelişiyordu, M bile anlayabiliyordu bunu.

(5) Bir pazar günü, büyük bir patlama duydu M, kapıya fırladığında işkencecinin alevler içinde sokağa fırladığını gördü; kapısı açık evine girdiğindeyse mutfakta perdeleri saran alevlerle ve duvarlara yapışmış yemek parçalarıyla karşılaştı.

(6) Kapıyı çekip dayısının evine dönen M, hiçbir şey olmamış gibi kitap okumayı sürdürdü; dayısı dönüp neler olduğunu sorduğunda da omuz silkmekle yetindi.

(7) İşkenceci uzun süre hastanede yattı, evi tamamen yandığı için başka bir yere taşındı; M onun bu cezayı hak ettiğini düşündü hep, bir de cezada kendisinin de parmağı olduğunu.

*****

28. Zeytin.

(1) M zeytinden nefret ederdi; çekirdeği, tadı, dokusu, görüntüsü içini kaldırırdı; H ise zeytinsiz yapamaz, ülkenin ve dünyanın dört bir yanından gelen çeşit çeşit zeytini her öğünde sofraya koydururdu.

(2) H’nin evinde birlikte yaptıkları ilk kahvaltıda masadaki zeytinleri gören M, hiç sesini çıkarmadan oturdu; oturmakla kalmadı, H’nin gözlerinin içine baka baka hikayeler anlattı; neşeli ve aşk dolu bir kahvaltı oldu.

(3) Zeytin yüzünden ilişki bitirmişliği vardı M’nin; H söz konusu olduğundaysa zeytini artık umursamadığını şaşırarak görüyordu.

(4) Zeytin tiksintisi sona ermemişti oysa; başka insanlar yerken yine kusacak gibi oluyordu.

(5) Bir süre sonra bu durumdan H’ye söz etti; gözleri doldu H’nin, küçük şeylerden yansıyan gerçek aşk onu hep duygulandırırdı.

(6) Kalbini arıtmaya çalışan M, aldığı yolu bu yöntemle, yani küçük şeylere bakarak ölçebileceğini düşündü; daha sonra, bizzat bu ölçme çabasının, bir Heisenberg uyarlamasıyla, ölçülen şeyin doğasını değiştireceğini, hatta onu yok edeceğini gördü.

(7) Eleştirel akıl, yerini bilmeli, susulacak yerde susmalıydı.

*****

29. Kış Kervanları.

(1) Soğukkanlılığı ve sakinliğiyle tanınırdı M, ama bu özelliklerinin onu her zaman sevilir kıldığı söylenemezdi; metanetinin duyarsızlık sınırına fazla yakın durduğunu söyleyenlerin başında H geliyordu.

(2) Dünyadaki üçüncü kışında ağır ama yaygın bir hastalığa yakalanan oğulları gözlerinin önünde erirken H paniğe kapılıyor, ağlama krizlerine tutuluyor, kimi zaman çocuğun yüzüne bile bakamıyordu; M ise onunla her zamanki gibi konuşuyor, şakalaşıyor, hastalığı çoktan geçmiş, hatta hiç olmamış gibi davranıyordu.

(3) Bir gece, çocuk öğüre öğüre kustuktan, sonra da bitkin düşüp uykuya daldıktan sonra M karısına yeni gösterime giren ve övgüler alan bir filmin kaydını izlemeyi önerince H’nin sigortaları attı, M’yi uzaylı olmakla suçladı.

(4) Kış kervanına kurt, yaz kervanına sırtlan saldırır, dedi M, ama kışın da yürür kervan, yazın da.

(5) Nasıl, diye sordu H, çocuğun ölmesini mi bekleyeceğiz, ölünce de öldü, yazık oldu mu diyeceğiz?

(6) Ölmemesi için herşeyi yapacağız, ya ölürse diye üzülmeyeceğiz, dedi M.

(7) Uzaylısın sen, diye yineledi H.

*****

30. Kasandra.

(1) Neşeli, güleryüzlü, mutlu bir çocuktu oğulları; o yüzden bir gün M’nin yanına gelip, herşey çok kötüye gidecek, kedi bütün yünleri çözmüş gibi olacak, dediğinde M enikonu irkildi.

(2) Ne kötüye gidecek oğlum, diye sordu, neden kötüye gitsin?

(3) Ben olmasam, annem de olmasa, sana ne olur?

(4) Niye olmayasınız oğlum, diye yatıştırmaya çalıştı çocuğu M.

(5) Kitabını yazarsın yine de, değil mi?

(6) Kaya kilisesinde bu konuşmayı ve sonundaki soruyu hatırlayan M, sıcak havaya rağmen bir titreme nöbetine tutuldu.

*****

31. Yeniden Diriliş.

(1) M dükkana girdiğinde donakaldı: Yüzlerce tutam saç sarkıyordu her yandan; gelen müşterilerin saç vermesinin adetten olduğunu öğrendi sonra.

(2) Bu saç tellerinden, sahiplerinin yeniden üretildiğini, saçların yerine bizzat onların asıldığını düşledi; kendini de o kalabalığın arasında görünce kusmamak için kendini zor tutarak çıktı dışarı.

(3) Kitabını bitirdiğinde başaramamış olduğunu görürse parmaklarını kesip yakmaya, ardından da kendini öldürmeye karar verdi; yaşatılması mümkün olabilirdi, ama yeniden yazması mümkün olmamalıydı.

*****

32. Alay.

(1) İlkokuldayken bitlendiğini hatırladı M, kaya kilisesinde kaç gündür yıkanmadığını hesaplamaya çalışırken; kafası sıfıra vurdurulmuş, ucuz bir Fenerbahçe kasketi giydirilmiş ve okula gönderilmişti.

(2) Okulun bahçesine girdiğinde, kendi sınıfından bir grup arkadaşı onu görüp yanına geldi; aralarında apartmandan arkadaşı G de vardı, her gün okul sonrasında birlikte oynarlardı.

(3) Niye kasket taktığını sordu G, oysa niye taktığını biliyordu; kasketi çıkarması için üsteledi, sonra uzanıp bir hamlede çıkarıverdi.

(4) M’nin saçsız görüntüsü hemen hepsini güldürdü; tek gülmeyen Ö’ydü, yetimhane çocuklarındandı Ö, kendi saçı M’ninkinden ancak bir parça daha uzundu.

(5) G’ye bir tokat atıp susturdu Ö, elindeki kasketi alıp M’ye geri verdi, elini omzuna koyup, yürü gidelim, dedi.

(6) Alay edilmek M’yi çok yaralamıştı, ama yine de G en yakın arkadaşlarından biri olmayı sürdürdü; Ö ise hep yetimhane çocuklarından biri olarak kaldı.

(7) M bu alayın acısını hala içinde taşıdığını fark edince çok şaşırdı, ama onu asıl rahatsız eden, Ö’nün ve sınıftaki diğer yetimhane çocuklarının düpedüz dışlandığını, aptal muamelesi gördüğünü, öğretmenin sorularını yanıtlayamadıklarında bütün sınıfın onlara güldüğünü hatırlamaktı, öğretmenleri de buna çanak tutmuştu belli ki.

(8) Kendini Yazdıran, dışarlıklı olanların acımasızca dışarıda kalmasını sağlayan herşeyi alaşağı etmeliydi.

*****

33. Rüzgar.

(1) Üç kayanın gölgesinin üst üste bindiği noktada oturan M, esen rüzgarı yüzünde hissettiğinde, hayatında çıktığı tek tekne yolculuğunu hatırladı.

(2) Henüz H ile tanışmamıştı; kalabalık sayılabilecek bir grup olarak, arkadaşlarının Bodrum yapımı teknesiyle Bebek’ten açılmışlardı, hedefleri Marmaris’ti.

(3) İzmir’i geçene kadar oldukça sert hava ve deniz koşullarıyla baş etmek zorunda kaldılar; aralarında, teknenin üç kişilik mürettebatı dışında denizden anlayan kimsenin olmaması, işleri kolaylaştırmıyordu.

(4) Bozburun civarında fırtınaya yakalandıklarında M teknenin burnundaydı; sert bir dalgayla dengesi bozuldu, kafasını tutmaç demirine çarpıp denize düştü.

(5) Gözlerini yeniden açtığında M kendini bir hastane odasında buldu; onun denize düştüğünü gören iki arkadaşı peşinden suya atlamış, M’yi baygın bir halde tekneye çıkarmışlar, sonra da güç bela kıyıya yanaşıp onu en yakın hastaneye götürmüşlerdi.

(6) M yaşlıca bir doktorun kendisiyle konuştuğunu hatırlıyordu, ama ne sorduğu sorular kalmıştı aklında, ne de verdiği yanıtlar.

(7) Tek bildiği, doktorun muayene sonrasında arkadaşlarına dönüp, bu çocuğa iyi bakın, başına bir iş gelmesin, ileride büyük adam olacak, dediğiydi; kapıdan çıkarlarken, ak koyunla kara koyun elbet bir gün ayrılacak, diye de eklemişti.

*****

34. Kaf Dağı’ndan Görünüm.

(1) Ben sana şah damarından daha yakınım, demişti H.

(2) İnsanın varoluşunun temelini yalnızlığın oluşturduğunu düşünüyordu M, bunu da zamanın temelini oluşturan boşluğa benzetiyordu; evren nasıl bu zaman boşluğunda milyarlarca yıl sürecek bir hıçkırıksa, insanların başka insanlara gerçekten yakın olduğu anlar da birer hıçkırıktan uzun değildi.

(3) Bu yalnızlık ve hiçlik içinde varolmayı sürdürmenin tek geçerli nedeni, gelecekte bu koşulların değişeceği umudu olabilirdi, bu da pratikte çocuk sahibi olmak demekti.

(4) M, oğlu konuşmaya başladıktan sonra hissetmişti bunu: Kendi yalnızlığını ve hiçlik duygusunu bertaraf edebilen tek şey olan bu çocuk, aynı zamanda insanın varoluşunun değişeceği kuşağa uzanan küçük basamaklardan biriydi.

(5) Varoluş ve yalnızlık konusundaki düşüncelerini H’ye anlattığında H hiç gücenmemiş, ama kesin bir dille karşı çıkmıştı; M için doğru olabilecek birşeyi tüm insanlar için genelleyemeyeceğini söylemişti.

(6) Sen apayrı bir yerde duruyorsun, çünkü hem tanık, hem de yol gösteren olacaksın, ama benim için en yakınımdaki insansın; göreceksin, çok geçmeden başkaları için de böyle olacaksın, üstelik onları tanımayacaksın bile.

*****

35. Şehir Işıkları.

(1) Bir Amerikan şirketiyle işbirliği anlaşması yapmak üzere New York’ta bulundukları dönemde H, kocasını ve oğlunu şehrin yeni yeni ehlileşen mahallelerinden birinde, ışıltılı bir lokantaya götürmüştü.

(2) Üç boyutlu birer tablo görünümündeki yemekleri henüz gelmişti ki kapıda bir kaynaşma oldu, ardından bağırtılar, haykırışlar duyuldu: Üç evsiz, nasıl olduysa kapıdaki koruma görevlilerini atlatıp içeri dalmış, kapıya en yakın masalara dağılarak tabaklardan alabildiklerini almaya başlamıştı.

(3) Bir anda başlarına üşüşen güvenlik görevlileri, şok tabancalarıyla üçünü de etkisiz hale getiriverdi; yere yığılan evsizler, karga tulumba ortadan yok edildi; lokanta işletmecisi herkesten özür diledi, yemeğine tecavüz edilenlere yeni yemekler hazırlanacağını ve kendilerinden ücret alınmayacağını duyurdu.

(4) Herkes eski haline döndüğünde M garsonu çağırdı ve masadaki tüm yemekleri paket yaptırmasını istedi; yemeğini yemek istediğini söyleyerek itiraz eden oğluna, açlıkların esiri olmamak gerek, dedi.

(5) Lokantadan çıktıklarında, dayak yiyen üç eylemci evsizi aradılar; bulamayınca yemek paketlerini bir duvarın üstüne bıraktılar; M üstlerine, lütfen alın, yazmıştı.

*****

36. Sabah Yıldızı.

(1) Bir gün Göreme’de, kaya kilisesinin önünde eski bir dostuyla karşılaştı M; bir zamanlar lirik şiirleriyle tanınan, sonraları çoksatar romanlar yazmaya başlayıp magazin dünyasının ortasına büyük bir şehvetle dalan A, yanında yeni edindiği şarkıcı sevgilisi ve küçük bir paparazzi ordusuyla civarı geziyor, arada sırada durup poz veriyor, kimi zaman da kayda geçirmeleri için önemli sözler sarf ediyordu.

(2) M’yi görünce hemen yanına geldi, yıllardır göremediği abisine sarılır gibi sarıldı, sonra kolundan tutup onu sevgilisinin ve paparazzilerin yanına götürdü.

(3) M Türkiye’nin son dönemdeki en iyi yazarlarından biridir ama çok hakkı yenmiştir, diye duyurdu A; yeni bir kitap yazıp hepimizi en derinlerimizden sarsmasını dört gözle bekliyoruz.

(4) Bir tür dini roman yazıyormuşsun diye duydum, doğru mu, diye sordu M’ye; ben de peygamberin hayatını yazıyordum, ama başkası benden önce davrandı biliyorsun, bu da son moda demek ki, şimdi son halifeyle ilk halifenin romanını yazıyorum, böyle böyle laikleşecek İslam, hoşgörü dini haline gelecek, ülkenin gündemi de bu, öyle değil mi arkadaşlar?

(5) M, A’nın kolundan çıktı, donmuş gibiydi; sonunda hızlı adımlarla oradan uzaklaştı.

(6) Bütün gece gözüne uyku girmedi M’nin, mağarasının önünde dolanıp durdu; sabah yıldızını gördüğünde, moda peşinde koşan bir yazar olma tuzağına nasıl düştüğünü hala anlayamamıştı, ama onun da kuracağı tuzaklar vardı, biraz daha zaman geçmesi gerekiyordu, o kadar.

*****

37. Ay Işığında: Madde 11.

(1) Neydi M’yi diğer yazarlardan farklı kılan?

(2) M aya bakarak bunu düşünüyordu; o kadar uzun süredir gözlerini aya dikmişti ki, görüşünde bozulmalar ortaya çıkmaya başlamıştı, ayı yarılmış görüyordu örneğin.

(3) Gerçek’ten daha edebi, Edebiyat’tan daha gerçek bir kitap yazabilme ayrıcalığı niye ona verilmiş olsundu, niye insanlar onu dinlesindi,