Can Yayınları 917

© 1998, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti. Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: 1998 3. basım: Ocak 2012 E-kitap 1. sürüm Aralık 2015, İstanbul Ocak 2012 tarihli 3. Basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Kapak tasarımı: Ayşe Çelem Design Kapak resmi: © Mehmet Güler

ISBN 978-975-07-1716-1

CAN SANAT YAYINLARI YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbul Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33 www.canyayinlari.com yayinevi@canyayinlari.com

OSMAN ŞAHİN

MAHŞER

1998 YUNUS NADİ ÖYKÜ ÖDÜLÜ

ÖYKÜ

Osman Şahin’in Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Ölüm Oyunları, 2002

Geniş Bir Nehrin Akışı: Yaşar Kemal, 2004

Kırmızı Yel - Acenta Mirza, 2006

Sonuncu İz, 2007

Ağız İçinde Dil Gibi - Acı Duman, 2007

Selam Ateşleri - Ay Bazen Mavidir, 2009

Kolları Bağlı Doğan, 2010

Darağacı Avı, 2010

OSMAN ŞAHİN, 1940’ta Mersin’in Toroslar ilçesine bağlı Arslanköy’ de doğdu. Diyarbakır Dicle Köy Enstitüsü ile Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Beden Eğitimi Bölümü’nü bitirdi. Urfa, Malatya, İzmit, İstanbul liselerinde öğretmenlik yaptı. 12 Eylül Darbesi’nden sonra sürgün edilerek emekli olmak zorunda kaldı. Bir roman eleştirisi yüzünden 18 ay hapis yattı. Kırmızı Yel ile 1971 TRT Büyük Ödülü’nü, Ağız İçinde Dil Gibi ile 1980 Nevzat Üstün Öykü Ödülü’nü, Selam Ateşleri ile 1992 Ömer Seyfettin Öykü Ödülü ve 1994 Sait Faik Hikâye Armağanı’nı, Mahşer ile 1998, Ölüm Oyunları ile 2003 Yunus Nadi Öykü ödüllerini aldı. 1997 Ankara Film Festivali’nde Aziz Nesin Emek Onur Ödülü, 1999 Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde Yaşam Boyu Onur Ödülü, aynı yıl Troya Folklor Araştırmaları Derneği Yılın Edebiyat Ödülü, 2007 Mersin Kraliçe Aba Ödülü, 11. Ankara Öykü Günleri Onur Ödülü, 2008 Söke Kültür Sanat Festivali Onur Ödülü, aynı yıl Mersin’de İz Bırakanlar Onur Ödülü ve Mersin Kenti Edebiyat Ödülü ile onurlandırıldı. Aynı zamanda 2009 yılında 8. İzmir Öykü Günleri Onur Konuğu oldu. Kırmızı Yel, 1984’te İsveç’te, pek çok öyküsü Polonya, Macaristan, Almanya, Fransa, Hollanda ve Slovenya’da yayımlandı. 13 seçme öyküsü, Tales from The Taurus adıyla İngilizce ve Çince, üç öyküsü Güney Kore dilinde yayımlandı. Bugüne dek 23 öyküsü filme alındı. Filmler, yurtiçi ve yurtdışı film şenliklerinde Türk sinemasına 30’dan fazla ödül kazandırdı.

www.osmansahin.com info@osmansahin.com

GÖLGEMİN GÖLGESİ

Çiçekler bütün güçleriyle açmış, güneşin tadını haykırıyorlar. Çıldırtıcı kokuları anılarımı uyarıyor. Beni bu denli baştan çıkaran hoş kokular, ufacık arılara neler yapmaz? Çiçek sofrasına dalmış arılar, tatlı bir esriklikle inliyorlar.

Pür uçlarında incileşen çiy damlaları, sabah güneşinde kıvılcımlanıyor. Kozalakların ağırlaştırdığı sedir dalları beni tanıyor gibi. Dal aralarından sızan benekli ışıklar düşüyor önüme. Rüzgâra saçını taratan orman uğulduyor. Hışırtılar, pür ilmeklerine takılarak koşan rüzgârın sesi.

İçine daldığım orman ağır ağır deviniyor. Yürüdükçe orman sevgisi kabarıyor içimde. Her yan çiçek, reçine, çürümüş ot, yaprak kokuyor. Ne yönüm belli, ne yolum. Hiçbir şey gözle görüldüğüyle kalmıyor; çalı, taş her an dile gelebilir. Bu yüzden zordur yüreğini anlamak ormanın. Bir ağaç, bir taş görürsün, sonra da ağaçtır, taştır dersin, geçer gidersin. Oysa o ağaçla, o taş, hiç eskimeyen bir öykünün adı olabilir.

Yıllardır ayrı kaldığım “Yurtyeri”mi görmek için, sabahtan beri yoldayım. Çocukluk köklerime bir an önce kavuşabilmemin coşkusu sinmiş adımlarıma. Attığım her adım, bir sonraki adımlarımın habercisi sanki. Ağaç diplerine dökülmüş pür örgüsü, ayaklarımın altında çıtırdıyor. Çocukluğumun birazı da o çıtırtıların içinde.

Beni, kendimi gördüğüm gibi gören dağlar karşımda. Ne yandan bakarsam bakayım bırakmıyorlar yakamı. Yumuşak, taze yaz sabahının parlaklığı ile dolmuş her yan. Öğlenin sıcak geçeceğini haber veren sessiz, yüksek sis bulutları uçuyor üstümden. Görünen, görünmeyen nesneler algılarımı besleyerek küçücük anıştırmalar serpiyor içime. Rüzgâr seli, ormanın ince telli pürlerinde akıyor; anılarım titreştiriyor sanki onları. Gözlerim, koyaklar, pırıltılı sular, lekesiz serpme bulutlarla konuşuyor durmadan.

Sağımdan solumdan toprak rengi boz çekirgeler uçuşuyor, elime, ayağıma çarparak otların arasına düşüyorlar. Çiftleşen kelebekte doğanın utanma bilmez bir masumluğu var gibi. Gözle görülen bir canlılar fırtınası yöremde. Yukarıda ise, geniş halkalar halinde kartallar dönüyor; güneş kokan göğün mavi karnında lekeli gölgelerden farksızlar.

Gözlerimin dağlarla alışverişi sürüyor. Bakışlarım, morumsu dağların buğusuna batıp çıkıyor. Küçücük bir sis yumağı, bir sis dili, ora yamaçlarının selamı gibi bana.

Sessizlik önümde uçsuz bucaksız; evrenin havası boşalmış sanki. Tek ses, yürüdükçe hızlanan soluğumun sesi.

Adımlarım yürümeye yargılı. “Yurtyeri”me yaklaştıkça renklerim açılıyor, içim arınıyor. Çocukluk şafaklarım oralarda gizli. Korkularım bile oralar denli eskidir bende. Çocukluk korkularıma tek tek selam vererek yürüyorum yoluma.

Yayvan dallı otların arasına ağını genişçe kurmuş duran örümcek önümde. Ağına dokunan nesnenin rüzgâr mı, böcek mi, insan mı olduğunu sezen bilgece duruşuyla bakıyor bana. Tırtıl, bir uzayıp bir kısalan yürüyüşüyle ağına doğru yaklaşıyor örümceğin; ayırdında değil tehlikenin henüz. Ayırdına vardığı anda da, iş işten geçmiş oluyor; avını, taş gibi hareketsiz duruşuna borçlu olan örümcek, tırtılı şimşek hızıyla kaparak deliğine çekiveriyor.

Saatlerdir yürümeme karşın, beni sürekli kendinden uzak tutmasını bilen Bolkarlar, başından hiç eksik olmayan kar eskileriyle, düşsel bir uzaklığın büyüsünü taşıyor içime. Dorukların üstünde mavi soluklu gökyüzü, attığım her adımda, sessiz bir şölene çağırıyor beni. İpince buğuların tüttüğü huşu dolu koyaklar, duygularımı demliyor. Ora uzaklıklarının uçuk maviliği, kanımda gizli duran göçebe ruhumu kamçılıyor. Yürüdükçe bir çocukluk gücü kazanmaya başlıyor adımlarım. Duygularım bayraklaşıyor. Benden önceki yaşamların gizli gölgeleri düşüyor önüme. Sallanan otlar, çiçekler, canımın oynaklığı olmuşlar sanki. Otların bana değen yapraklarının aslında kendi yaşamım olduğunu, onların da bana otça dilleriyle seslendiklerini duyumsar gibiyim.

Birbirine benzeyen tepelerin arasında yolumu şaşırır gibi olunca, bakınmaya başlıyorum çevreme. Derken önüm sıra yürüyüp giden gölgemin içinden, ağır ağır sızarak bir çocuk gölgesi çıkıyor ortaya. Yüzünün yarısı henüz oluşmamış, belirsiz bir çocuk gölgesi bu. Baktıkça yüzü tamamlanmaya başlıyor gölge çocuğun. Uçuksu yüzü, topraksı, yanıktı. Yumuk gözleri yeşildi. Yalınayak, başı çıplaktı. Sarı kirpikli, yedi-sekiz yaşlarındaki bu göçebe çocuğun alnına, yoksulluk acısının kırışığı çizilmişti. Yine de sıcacık bir iç taşıdığı belliydi. Gözleri meraklıydı, soru doluydu. Dostça bakmasını biliyordu. Yüzünde, bakışında, gülüşünde eskilerden kalma bir tanışıklık var gibiydi. Çıplak ayakları ile taze otların üstünde lekeli izler bırakıp önüm sıra yolu yürüyerek gösterdi bana. Körpe, çıplak ayak izleri, çocuktaki gizi bana iyice haber vermeye başladı. Çocukken, tümümüz yalınayak olduğumuzdan, birbirimizi ayak izlerimizden tanırdık; bu da, zamanla iz sürme, iz tanıma merakı uyandırırdı bizlerde.

Yediği yelmik otundan ağzının kenarları ile dilinin üstü yemyeşildi. Yadırgamış gibi bir yüzüme, bir de geniş tabanlı, güçlü dağ ayakkabılarıma bakıyordu. Bu gölge çocuk belleğim miydi, yoksa yarım yüzyıl önce buralarda bırakıp gittiğim çocukluğum muydu benim? Evet, ta kendisiydi; onun zamanına ve mekânına geldiğim için, bana görünme gereğini duymuştu çocukluğum. Bu ufacık, yeniyetme çocuk, yıllar önceki kabuğumdu benim, kılıfımdı. Onun içinden çıkmaydım ben. Sağ yanağındaki küçücük siyah et beni, çocuksu saf gülüşü, çimen yeşili gözleri, utangaç göçebe çocuksu haliyle bendim ben olmasına...

Ne ki, çocukluğumla buluşmam fazla uzun sürmedi. Yıllar önce unuttuğum yolu bana gösterdikten sonra, yavaş yavaş gözden kaybolmaya başladı. Gölgesi, iri gölgemin içine çekilerek eridi. Gölge çocuk kayboldu. Gölgem çift iken, tek gölgeye dönüştü. Ve eski çocukluğumun yalınayak izleriyle buluşan adımlarımla devam ettim yoluma.

Orman gerilerde kaldı. Dört yanım ıpıssız bozkır şimdi. Renkler kurumuş, kerpiç gibi sert, en ufak yeşertiye, donağa kısır, yaban bir toprağın üstündeyim. Ne ağacı biliyor, ne çalıyı bozkır. Her yan çırılçıplak olmasına karşın, yine de bir yerlerde canlıların kıpırdandığını sezinler gibiyim.

Sis çökünce toprak nemlenir, kaya yosunlarının özgürlüğü başlar. Göze batmayan küçücük dünyalar dönmeye başlar orada; sülükler, kurtçuklar, karıncalar... Güz gelince geçen yazın lekelerini taşıyan yapraklar düşer yere. Otlar kurur. Dağlar dondurucu karın altında tozar, çırpınır, üşür, çığlık çığlığa ses verir. Sonra bahar gelir, koyaklar buğulanır. Dal uçları sulanır. Yaşamın titreşimi, ağacın yüreğinin patlak veren tomurcuklarda çarpmaya başlamasıdır bu. Sonra bu çarpış, yaprağa, çiçeğe dönüşür. Böylece yerine yenileri gelmiş olur. İnsanlar göçer, yerine yeniler gelir. Sahipleri gider, sahipleri gelir. Her şey el değiştirir böylece. Sesi soluğu kesilen dere içleri sudan boğulur. Yosun tutar yatağı.

Yaz gelince, kuraklık çöker. Dereler sesini unutur. Yosunlar kurur. Kuşlar, kuruyan yosunların üstüne yuva yaparlar. Sonra sarı gagalı yavrular, kocaman ağızlarını açarak damarlarında su izleri taşıyan yosun kurularının üstünde çığlık çığlığa öterler.

Kendi kendime bunları düşünür, yürürken, birden bir ses çaldı kulağıma:

“Bulutlara bak, bulutlara!..”

Küflenmiş, yaşlı bir sesti bu. Çok yakınımdan geldiği halde, çevremde kimse yoktu. Yüzü olmayan bir sesti. Belki de, hiç konuşmamıştı da, ıssızlıkta bana öyle gelmişti.

Yürümemi sürdürürken, aynı ses bir başka yönden geldi:

“Gözünü buluttan ayırma!..”

Döne döne çevreme bakınmama karşın, kimseyi göremedim yine. Acaba birileri gördü de, benimle eğleniyor mu, diye kendi kendime kuşkular yaşarken, şaşırtıcı bir şey oldu; öyle uzaktan kendini belli ederek yaklaşan biri gibi değil de, birdenbire önümde bitiveren bir karaltıyla karşılaşıverdim. Çok yaşlı, gölge bir insan karaltısıydı bu.

Önümde bitiveren bu ermiş kılıklı adam da kimdi? Yalnızlığın sürgününe uğramış Yörük dervişlerinden biri mi? Hem bu denli yaşlı, düşkün haliyle ıssızlarda ne arıyor, neden bulutlara bakmamı istiyordu?

Sabahtan beri süren yolculuğumda bir tek insanla karşılaşmadığım için, bu rastlaşmaya sevinerek yanı sıra yürümeye başladım adamın. Ne ki, varlığımdan habersiz görünüyordu adam. Kendine özgü bir ölümün birazını yaşıyormuş gibi sarsıla sarsıla yürüyor, hiç konuşmuyordu. Yaşını, ne zamandan beri yaşadığını bilmem de olanaksızdı. Ama herkesten fazla yaşadığı belliydi. Ateşli bir hastalığa yakalanmış da, bedeninin suyu çekilmiş gibi iki büklümdü beli. Omuzlarından sarkan seyrek, uzun, kır saçları, başıyla omuzlarının arasında bir yığına dönüşmüştü. Kafası küçücük olmasına karşın, kulakları büyüktü; düşünmenin yerini kulakları almış gibi.

Dayanamadım, geçtim önüne ihtiyarın.

“Dede, kimsin sen?”

Yalnızca düşünce olarak, içimden geçirdiğim bu sorumu anlamış gibi bir belirti geçti yüzünden ihtiyarın:

“Kim olacak, bir Allahın kuluyum?”

Yerden aldığı bir avuç tozu savurdu havaya. Sonra da, savurduğu tozun uçuşuna göre rüzgârın yönünü öğrenmeye çalıştı.

Şaşkınlığım giderek artıyordu. Dikkatini daha fazla çekebilmek, karşılıklı bir-iki laf edebilmek için, yanı sıra yürümemi sürdürdüm. Yakından bakmama karşın, yara gibi kıpkırmızı olmuş gözlerinin içinde, bir türlü ulaşamadığım bir derinlik vardı.

Kimdi bu adam? Dün ile bugünün arasında sıkışmış kalmış bir yaşamın gölgesi mi?

Derken, adam aranmaya başladı yine. Sağına soluna, en çok da, güneşle dolu gökyüzüne bakındı.

“Bugünün bulutu boş değil,” dedi, ne demekse! Kime seslendiği de belirsizdi. Gözünün önünü bile yeterince göremeyen bu adamın gökyüzü ile ne ilişkisi olabilirdi?

Güneşle, rüzgâr yanığı yüzünün oylumunda derin çizgiler vardı. Giyitleri öylesine eskimişti ki, çocukluğumda, ölmesi yakın, yaşlı kişiler, gömü yaşamına bir an önce kavuşabilmek için, bilerek düşünerek sırtlarındaki giyitleri günlerce çıkarmaz, üstlerinde eskitir, çürütürlerdi. O kişilerden biri miydi yoksa bu adam?

Birden öğüt vermeye başladı bana:

“Gözünü buluttan sakın ayırma! Aklını bulutların üstünde toplayabilirsen, şimşekte yanan bulutların kokusunu duyabilirsin; bulutların içinde akan ırmakların sesini işitebilirsin.”

Bu kez düşünce olarak değil de, sesli olarak sordum ona:

“Dede kimsin sen? Durmadan ne diye bulutlardan söz ediyorsun? Bulutlarla işin ne senin?”

“İşim ne mi? Herkesin işi var bulutlarla oğul. Rahmet buluttan gelir, unuttun mu?” dedikten sonra yürüdü gitti.

Dikkat ettim, çakıltaşlarının üstüne bastığı halde, taşlar kıpırdamıyor, yakıcı güneşte gölgesi yere düşmüyor, tozlu yolda ayakları, ufacık olsun iz bırakmıyordu. Gölgesiz bir gölgeden farksızdı adam. Yürümüyordu da, gölgemin yanı başında sessizce uçuyordu sanki.

Araştırıcı gözlerle onu tanımaya, yüzünde, eski gençliğine dair izler aramaya başlayınca, anımsayabildim kimliğini adamın; obamızın yağmurcusu, bulut bakıcısı, ünlü Sürek Fakı Amca’ydı bu. Bir doğa bilgesiydi o. Yörükler bir yerden bir yere göçecekleri zaman, yolları üstündeki dağlarda havanın nasıl geçeceğini gelir ona sorarlardı. Sürek Fakı’nın dedikleri kesin doğru çıkardı. Ormanı, dağları dinler, çakan şimşeğin kokusunu, bulutun nemini bilirdi. Her sabah erkenden kalkarak koyaklara çöken sisle konuşur, bazen de, ağaç üstlerinde saatlerce kuşları gözler, onların ötüşlerindeki gizi çözmeye çalışırdı. Uçan kuşun gizini, bulutların genci ile yaşlısını bilir, yaprağın dilinden anlardı. Bir gökyüzü falcısıydı o. Çok da iyi iz sürerdi; geçip giden sürülerle, kervanların izlerine bakarak onların hangi obaya ait olduklarını, geçtikleri zamanı bile bilirdi.

“Nereden gelir, nere gidersin?” diye sordu bana.

“Kentten gelir, ‘Yurtyeri’m Yukarı Bolkar’a giderim.”

“Aferin. Dağlardan uzak durma! Alıştır kendini dağ düşüncesine. Gözünü de gökyüzünden ayırma sakın! ‘Yurtyeri’ne varınca dağların en yükseğine çık ve avazın çıktığı kadar bağır, türkü çığır. Korkma; yükseklikten zarar gelmez insana.”

O arada bulutlardan yeni bir işaret, yeni bir koku almış gibi sağına soluna bakındı yine.

“Yağmurun gerçeği vaktinde gelir,” dedi. Sonra da dağların çağrısına uymuş gibi, olası bir sağanaktan kaçarmış gibi yürüdü gitti. Dümdüz yolun ortasında birdenbire kayboluverdi. Bir insan, buharlaşırcasına nasıl birden yok olabilirdi?

Yukarıda, ta en yukarıda, kayalık bir dağın üstünde, tülümsü bulut bulaşıkları belirmeye başladı ilkin. Giderek büyüdü bulut; renk renk, görkemli, kıvrak biçimler ile kaynaşarak dağı altına alıp bunalttı iyice. Derken, kaynağı belirsiz ışıkların ardından bir parlayıp bir sönen, derin, sarsıcı gök kazanları gümbürdemeye başladı. Kırk beş, elli adım yürümeden de, akıl almaz bir rüzgârın baskınına uğradım. O denli üşütücü, güçlü bir rüzgârdı ki, bir an yüzümün çarpıldığını hissettim. Gözlerim küçüldü, yanaklarım üşüdü. Bir kuytuluğa sığınmasam, kalkan toz bulutunun içinde kaybolabilirdim.

Gökyüzü karardı. Bir ses kasırgasının ardından diklemesine, kalın çubuklu bir yağmur perdesi boşandı ki, akıl almaz; yağmur değil de, sağılan bulutların yeryüzüne iplik iplik eğirilmesi, bir damlalar topunun patlamasıydı bu sanki.

Az sonra, hiç dinmeyecek sandığım gök dindi. Yağmur sustu. Güneş açtı; yağmur değilmiş de, bulutların gördüğü bir yağmur düşü imiş gibi.

Sığındığım kuytuluktan çıkarak ıslak toprakların üstünde yürüdüm. Dağ postallarımın tabanına yapışan hafif bir çamur şapırtısı. Kaya üstlerinin küçücük çukurlarına yağmur suları dolmuştu, güneşte parlıyordu, gümüş paralar örneği.

“Yurtyeri”me vardığım zaman, günün ayarını ölçen güneş tam üstümdeydi. Yorgunluktan serseme dönmeme karşın, dağ havasını ciğerlerime, dağların görkemini gözlerime, kuş cıvıltılarını kulaklarıma çekmeye başladım. Büyülü yurdum, mavi göğün altında, öncesiz bir zamandan beri yerinde duruyordu. Her türlü renk, biçim, koku ve pırıltısıyla duyarlılığımı kuşatıyordu. Geçmişim, şimdim, geleceğim birbirine karışmıştı. Yarım yüzyıllık ayrılığım benim için çok önemliydi; ama dağlar, güneş ve gökyüzü için bu ayrılık neydi ki? Güneş yabancım değildi, çocukluğumun güneşiydi. Rüzgâr da öyleydi, aynı dili konuşuyordu.

Ah, yaşamımın ilk kaynağı, parlayan bahar otlarına doyasıya baktığım, yelelerine tutunarak bindiğim çıplak atlar; geceleri yıldızlarına bakarak uyuduğum kök yurdum; bana en ufak gereksinim duymadan işte önümde duruyordu.

Kavuşmamın neşeli, üzünçlü basıncı güçlü bir nabız gibi vurmaya başladı şakaklarıma. Salt göze, yüreğe kesmiş olan bedenim titriyordu. Gözlerim cennetimi içime taşıyordu. Dilimin ucuna geliveren sözcükler, ağzımdan dışarı çıkamayacak denli sessizliğime saygılıydılar. Duygularım kaynama noktasındaydı.

Anılarımın baskını yüzünden ne yöne bakacağımı bilemiyorum. Görmek istediklerim kadar, görünmeyen gölgelerin ağırlığı da düşüyor önüme. Düş gücümün yoluyla, kimliklerini asla öğrenemediğim, yüzlerini göremediğim, eski insan yüzleriyle bir yakınlık kurduğumu duyumsuyorum. Beynimle düş gücümün dokusu, takvimleri, saatleri aşarak yıllar öncesinin gizemine gidip gelmeye, karanlıkta göremediğim halde el yordamıyla nesnelere dokunurmuşum gibi, eski kimliklerin üstünde dolaşmaya başlıyor. Kanım tatlı şifalar alıyor. Sıcakta, keskin kekik, yavşan kokusu başımı ağrıtıyor. Uyuyan çocukluk türkülerim dile gelirken, gökyüzü yeniden renk dökmeye başlıyor üstüme.

O zamanlar taze bir sürgünden farksızdı yüreğim. Bacaklarımın ulaşabileceği yere kadardı düşüncelerim; bacaksız düşüncelerim... Elim, ayağım, giysilerim şimdiki gibi sabun kokmazdı; küllü su ile yıkanırdık. Sevda kurallarını da bilmezdik pek. Okuma yazma konusunda da el değmemiş bakireydik. Güneş battıktan sonra, ortaya çıkan Çobanyıldızı’nı, biz, Güneş’in giderken, ardında unuttuğu çocuğu sanırdık da, Çobanyıldızı’nın haline acırdık.

Rüzgâr en çok oralarda yoğunlaşır, en çok orada uğuldardı. Kışın kar tozlarını, yazın “Yurtyeri”ndeki eskimiş yaşamları, bulut ve göç eskilerini toplar götürürdü, gökyüzü selleri gibi.

Geleceğimi önceden haber almışlar, biliyorlarmış gibi, “Yurtyeri”min sesleri boşanmaya başladı birden. Obamın insanları ayağa kalkmış, karşılamaya çıkmışlar beni. Coşku ile gülüşüyor, konuşuyorlar. Uzaktan, yakından sesleri geliyor. Çocuk bağırtıları, köpek havlamalarına karışıyor. İlerideki dikenlikte yayılan boz develer böğürüyor. Kabarmış tüylerinin arasında sarı pirinçten dökme çanlar ışıyarak ötüyor. Herkes geçmiş günlerin anılarını kulağıma fısıldarmış gibi. Ben de, obamda ne kadar insan varsa, tümünü birden kucaklamak, ellerini sıkmak istiyorum.

Ama sesler kesiliveriyor birden. Görüntüler silinmeye başlıyor. Yanımda, yöremde ne karşılayan birileri var, ne oynaşan çocuklar, ne de yayılan boz develer...

Küme küme kıl çadırlar kurulurdu vaktiyle burada; her parçası sevgi, nakış, yarenlik kokan çadırlar. Sürüler yayılır, çobanlar koştururdu burada. Ateşler yanar, koca koca duman topları yükselirdi havaya da, bizler, bulutların, çıkan o koca duman toplarından oluştuğunu sanır, gökyüzünde kendi duman toplarımızın rengini arardık bazen. Sabah sisleri hafifçe renklenir, rüzgâr, çiçektozlarından biraz lekeli eserdi. Uzun türküler çağırılırdı, gülünürdü orada. Yağmur sonu dağ bulutlarının soğuk, nemli kokuları duyulurdu. Güneş batıp da, sular kararınca, her yeri aydınlatan, her yerden görünen, dağların önüne, ardına, üstüne düşen, irili ufaklı bir yıldız çağlayanı kopardı gökyüzünde. Her yan bir yıldız çığlığına keser, kıvılcımlar örneği parlar, yol olur, solur, esner, susarlardı. İşte böylesi gecelerde, çağları, yurtları belirsiz, eski masallar anlatılırdı; büyüsü, efsunu bol olan masallar... Kimi zaman sabahlara dek sürerdi bu. Sonra parlayan yıldızların en büyüğü olan Güneş doğardı. Ve bütün yıldızları kendi güçlü rengiyle silerdi.

Şimdi yok hiçbiri. Kıvılcımlar örneği savrulmuş gitmişler. Kıvılcımlar geri gelmez, biliyorum. “Yurtyeri”min zamanı benden uzaklaşmış, tahmin edemeyeceğim denli uzaklarda şimdi.

Kıl çadırımızın yerini buluyorum. Tepesinde her zaman bir delik olurdu çadırımızın; gün yükselince, delikten içeriye incecik ışıklar süzülürdü; günlük kokan ışıklar. Şimdi ne çadır kalmış, ne bir şey. Duvarları yıkılmış, taşları dökülmüştü; süregelen her şeyin sonu gelir, dermiş gibi. Söz söylemesi olmayan, çocukluğumdan beri burada duran, bundan sonra da duracak olan taşlara bakıyorum uzun süre. Onları elime alarak duvarı yeniden onaramam, geçmişime karşı gelemem artık.

“Yurtyeri”m garip, anlaşılmaz sesler, yansımalarla doluyor yine. Kaya yarıklarından, yıkılmış, iğreti duvar aralarından sesler sızıyor. Kulaktan kulağa söylenen, fısıldanan, yavaş konuşma sesleri ya da bağırmaya gücü yetmeyen, kısık çıkan çığlıklar gibi hafif zor işitilebilen sesler bunlar; sesimi duymayan sesler... Toprağın gırtlağı tıkanıyor, soluğu daralıyor, sesler bastırıyor birbirini. Sonra bu sesler de kesilip eriyor. Düşlerim dağılıyor, duyularım tekrar açılmaya başlıyor.

Pınara doğru yürüyorum. Yıllardan beri kendi haline bırakılan pınar yolu, biraz serkeşleşmiş, dallar başıboş kırbaçlaşmış, dikenler adımlarıma dayatır olmuştu. Birbirine girmiş böğürtlen, yarpuz, püren, yabangülleri, kuş görmez sıklıkta örtmüşler pınarın üstünü. Gölgeleriyle boğmuşlar her yanı. Böğürtlen, yarpuz, su püreni dallarını elimle aralayarak pınarı buluyorum. Apak kum ve çakıl yığını içinde, ölümsüz bir zaman sürecinden farksız pınar, utanırmış gibi hâlâ kaynıyor. Öyle duru, öyle temiz bir akışı var ki, ipince suyun damar damar kırılarak akışı, dibindeki apak çakıltaşlarının üstüne vuruyor.

Çocukluğumdaki gibi, yüzükoyun yere uzanarak sıcacık bir memenin ucuna dayarmış gibi dayadım ağzımı pınara. Dondurucu suyundan içerken anacığımın yıllar önceki sözleri kulağımda:

“Pınarlar da içildiklerini bilirler oğul. Üstüne eğilen canlının cinsini gölgesinden tanırlar. Bazen içilmeyen pınarlar da yolcular gibi susar; ancak içildikleri zaman susuzluklarını giderirler...”

Böğürtlen yaprakları gür, yeşil iştahlıydı. Salkım salkım açan mor çiçeklere arılar konup kalkıyordu. Çiçek yaprakları arıların konuş hızıyla sallanıp ürperiyordu. Kocaman dallı ayıgülü yapraklarının üstünde yağmur tanelerinin ayran artığına benzeyen tozlu izleri görünüyordu.

Pınar suyu soğuk, gürültülü tadıyla az aşağıdaki dere suyuna karışıyor. Saç saç uzamış, yapışmış yosunlar hafifçe dalgalanıyor yatağında derenin. Sedir ağaçlarının gölgesi vurmuş üstüne. Kayalar yosun tutmuşlar, yeşil. Yosunlardan süzülen şarlanın sesi, yosunların türküsü gibi.

Çocukluğumun birazı da o yosunların içinde. Deredeki çakıllar, çocukluğumun oyun bilyeleriydi. Genç yaşında ölen Hatice Ablamı bu sularda yuğmuş, kefene sardıktan sonra vermiştik toprağa. Ablamın yeşil gözleri, yosunların içinden gizlice bakıyor bana. Islak saçları dalgalanarak akıyor suyun içinde. Otlar, çiçekler, Hatice Ablamın görünen değişik şekilleri olmuşlar sanki. Kol yenlerini sığamış ablam, coşkulu dere suyunda yün yıkıyor. Giyitleri de, yaşı gibi hiç değişmemiş ablamın, hep aynı kalmış; biliyorum, ölüm gelişmesine izin vermez çünkü.

Ben de kendi yüzümün kıyısından bakıyorum ona. Çıkan rüzgâr, ablamın yüzünün biçimini bozmaya başlıyor. Derken, yüzü, diğer yüzler gibi yitip gidiyor.

İçlerine bir tek arı soluğu, arı kanadı değmemiş, apayrı renk dillerini konuşan çiçekler önümde. Tepedeki ormanın üstünde sis değil de, çocukluğumdan kalan bir büyü kalıntısı uçuyor gibi. Yörüklüğümden kalma bir giz, orada hâlâ saklanmakta direniyor. Ormanlı yamacın dallarından inişe geçen rüzgârın sesi geliyor yukarıdan. Uzatsam elimi ormanın sesine dokunacağım duygusu içimde. Her şey uçucu, her şey rüzgâra uyumlu orada. Ormanın içinden az sonra kucağı çalı çırpı dolu ablamın çıkıp gelivereceği düşü öylesine güçlü ki içimde. Ağaç araları, ormanın kapıları gibi açılmış, hemen çıkıverip gelecek olan ablama yol vermek için.

Ocak yerimizin külleri üstüne kök salmış, sapsarı çiçeğe durmuş, boyum yüksekliğinde bir sığırkuyruğu otu önümde. Sığırkuyruğu otu, o sarının sarısı çiçekleri, kül ile kömürün özünde gizli duran alevleri özümseyerek mi çekti çıkardı acaba? Yoksa, doğanın yakıcı iştahı mı semirtti onu böylesine? Belki de, geçen zamanın duygusudur o çiçek. Nedeni ne olursa olsun, iri dallı sığırkuyruğu otunun sararan alevinde çocukluğumun tazeliği gizli. Her şeyin üstesinden gelmesini bilen zaman, duygusuz bir ateş gibi duruyor önümde. Yıkık dökük çadır izleri, yurt yerleri, insan çabasının boşunalığını gösterdiği kadar, her şeyi yok eden, eriten bir zamanın da gücünün simgesi.

Önümde küçücük bir anı yığını gibi duran kül tabakasını bir çöple eşelemeye başlıyorum; eşelediğim kül yığını değil de, çocukluğumun tarihi aslında. Eşeledikçe çöpün ucu takılıyor bir yerlere. Bir kök değil bu; eski, çok eski bir kahve cezvesi takılan; babamın cezvesi... Babamın canı kahve isteyince, Anam, kahve dibeğinden geçirdiği kavrulmuş nohut ile kenger tohumundan kahve yapar, sunardı ona. Babam da, binektaşının üstüne oturarak önünde görkemli bir pencere gibi açılan Bolkar’ın haşin, karlı dağ zincirlerine baka baka yudumlardı kahvesini. Sonra Anam boşalan cezveyi, ateşe yakın kül yığınının içine sürer, soğumaya bırakırdı. Göç başlayınca Anam, kül yığınının içinde cezveyi unutmuş olmalı.

Çürümüş, kararmış kahve cezvesi, bir anlatı çekirdeği gibi önümde şimdi; yarım yüzyıllık geçmişimi, hiç beklemediğim bir anda, yakınıma getiriveren, yok olup giden göçebeliğimi bana anımsatan kahve cezvesi... Çömeldiğim yere çivilenmiş gibiyim. Kanım akmıyor, soluğum çalışmıyor. Yıllar önce terk edip gittiğim göçebe yurdumdan, günümüze kalıt olarak niçin bu paslı cezve parçası kaldı acaba? Sona ermişliğin gizini, tek bu cezve mi taşıyor şimdi? Yoksa bu delik deşik olmuş cezve parçası, geçip giden zamanın süzgeci mi?

Bunlar için mi tepmiş gelmiştim onca yolu? Yoksa bütün bunlar, değişen yaşamımı haklı çıkarmak için kendi kendime uydurduğum nedenler mi?

Her ne olursa olsun, bu cezve eskisi ile daha fazla geçmişimi kışkırtamaz, ruhumu daha fazla kanatamazdım. Delik deşik olmuş bu kahve cezvesi, nasıl ki, bir daha bir işe yaramayacaksa, o yaşama biçimi de bir daha geri gelmeyecekti.

“Yurtyeri”min gölgeli seslerine usulca el sallayarak yürümeye başladım yine. Artık bundan böyle yurdum ayaklarımdaydı...

Ocak 1997, Göztepe

DİŞLER

Eski Toros kervancılarının anlatılarından...

İki dost kervancı, yıllar sonra bir araya gelmişler, konuşuyorlardı. Birinci Kervancı, başından geçenleri arkadaşına heyecanla anlatmaya başladı:

Dağların eteklerinden, derin yarların dibinden, kaymış toprak parçaları, düşmüş kayalarla dolu yollardan geçtikten sonra, Cennan’da sona erdi yolculuğumuz. Bükülgen boyunlu, boz tüylü, yorgunluktan ağızları köpürmüş, dilleri şişmiş develerimizle, yakıcı öğle sıcağında, kalın sur duvarlarının altından geçtik. Dışkı ve çiş kokulu katırcıların, eşekçilerin, yol kenarında su testilerinin yanına uzanmış, ölü gibi yatan yarı çıplak fellahların arasından, kırmızı topraklı, eski kale yıkıntısı ile örülmüş Han Meydanı’nda aldık soluğu. Surları küflü, yorgun Cennan kenti, hurma şarabı yerine kızgın güneşi içmekten sarhoş olmuştu sanki. Öğle güneşinin yakıcı, sert aydınlığında, develerimiz ağır ağır ıharak, karınlarının üstüne çöktüler. İpler boşandı, yükler çözüldü. Çuvallar, balyalar, hamallar, dilenciler, terleyen deriler, alımlar, satımlar derken, işler bitti. Kervanbaşı, devecilerle seyislerin dışında, üç-dört gün izin verdi bize.

Bilirsin bu gibi durumlarda, kervancıların ilk koşacağı yer, bol sulu, sıcacık hamamlar olur. Ben de öyle yaptım; göbektaşının üstüne uzanarak saatlerce ter attım. Tellakların kuş gibi hafif ellerine teslim ettim kendimi. Hamam berberine saçımı sakalımı kestirip şıkça giyindikten sonra insana benzedim.

“Şifalar olsun!” dedi Hamamcıbaşı. Güz yaprağı gibi kuru, kansız elleri ile bana acı kahve sundu. Öylesine zayıftı ki, bin bir kırışıklıkla eskimiş, aşınmış bedeni, cisimsizleşmişti sanki. Yüzü buruşuklar içindeydi. Damarları solucanlaşmış, kabarmıştı. Dazlak kafalıydı. Ama bakışları ışıklıydı, babacandı. Sesi de öğüt vericiydi.

Sohbete başladık. Gösterdiği yakınlıktan ötürü açtım içimi ona; Cennan’a ilk kez geldiğimi, kenti yabancıladığımı, kervancı olduğumu söyledikten sonra, “Az çok bilirsiniz, biz kervancıların halini. Ömrümüz çöllerde geçiyor. Eh, biraz serde gençlik var. Hazır Cennan’a gelmişken biraz gönül eğlendirmek istiyorum. Burada içkili, kadınlı, sazlı sözlü yerler var mı acaba?” diye sordum.

Sarkmış gözkapaklarının altından bir kurbağa soğukluğuyla baktı. Uzun uzun süzdü beni.

“Niyetin ciddiyse Acem, Arap, Hint, Türk, her milletten güzel bulunur Cennan’da,” dedi.

“Onları nerede bulabilirim?”

“Onları bulamazsın. Onlar zaten bir arada bulunmazlar, ayrı ayrı yerlerde kalırlar. Ben yalnızca içlerinden birinin yerini sana söyleyebilirim ancak.”

Sabırsızlandığımı görünce, öğüt vermeye başladı, “Bak, böyle işler sandığın kadar kolay değildir. Kadının yerini söylemeden önce seni ilkin tanımam, bilmem gerek benim,” dedi.

“Neyimi tanıyacaksınız ki? Kervancı olduğumu söyledim; eh işte, boyum bosum da meydanda.”

“Yoo, boyuna bosuna sözüm yok. Görünüş olarak güçlü ve yakışıklısın maşallah. Ama yine de yaşını bilmem gerekiyor senin?”

“Yaşımla ne ilgisi var bunun? Erkek kısmının yaşı mı olurmuş? Erkek, her zaman erkektir.”

“Canım orası öyle ama, seni göndereceğim kadın, erkeğin otuzundan yukarısını kabul etmez.”

“Etmez mi? Kadının elinde değil ki, kabul edip etmemek; erkeğin elinde. Üstelik parasıyla değil mi?”

“Orada dur bakalım. Bu tür işler parayla pulla ölçülmez. Parana o kadar güveniyorsan, gidersin kerhaneye, ucuz orospularla düşer kalkarsın, olur biter. Oysa seni göndereceğim kadın, koynuna alacağı erkeği bizzat kendisi seçer.”

“Erkek seçemez mi?”

“Hayır. Seçmek kadına özgüdür.”

Henüz yüzünü bile görmediğim, adını da bilmediğim bu kadın şimdiden ilgimi çekmeye başlamıştı.

“Peki bu kadının özelliği nedir de, böylesine alışılmışın dışına çıkabiliyor?”

“Vallahi orasını yaşayan bilir,” dedikten sonra, kadının adresini bana söyledi. Ama nedense adını söylemedi kadının. Üsteleyince de, “O kendisi söyler sana,” demekle yetindi. Sonra ipekli gömlekler, ipekli çoraplar, ipekli iç çamaşırları giymemi, bedenimde en ufak yanık izi, sivilce, çıban olmaması gerektiğini, ağzımın kokmaması için limon çiçeği çiğnememi salık verdi. Öğütleri bunlarla da kalmadı; kadının evine ancak ikindi üstü gidebilecektim. Evine varınca, üç kez kapıyı çalacaktım. “Kim o?” sesini duyunca da; “Lulu, Dudu, Mussınnatim” sözcüklerinden oluşan parolayı söyleyecektim.

İyice aklım karışmıştı:

“Nasıl, nasıl? ‘Lulu, Dudu, Mussınnatim’mi? Bu sözcüklerin anlamı ne?”

“Anlamını bilmen gerekmez. Bunlar parola. Ancak bu sözcüklerle ulaşabilirsin ona.”

Hamamcıbaşı’nın sözünü ettiği bu kadını, bir an önce görebilmem için ateşli istekler belirmeye başlamıştı içimde.

“Sağ ol! Diline sağlık!” dedikten sonra bolca bahşiş koydum avucuna. El sıkışıp ayrıldık. Parola sözcükleri unutmamak için, içimden yineleye yineleye çıktım hamamdan.

Gün eğilince faytona binerek evinin yolunu tuttum kadının. Evi, evler içinde bir ev değildi; kentin dışında, uzaktaydı. Tahta kafeslerden süzülen ikindi güneşi vurmuştu daracık sokaklara. Yapıldıkları günden beri hiç açılmamış gibi duran eski kapılı evlerin arasından, dışa doğru karın vermiş, gizemli kafeslerin altından geçtim. Issızlıktan yararlanan birçok köpek, ölü gibi yatmış uyuyordu tozlu duvar diplerinde.

İğreti, daracık kapılı, yüksekçe bir duvarın önünde indim faytondan. Kapıyı görünce hevesim kırıldı; kırık dökük kapılı bir evin önünde bir an ne aradığımı sordum kendime. Ama elimdeki adres doğruydu. Ben böyle kararsızca bakınırken, fayton da uzaklaşmış gitmişti. Çaresiz, üç kez kapıya vurarak beklemeye başladım.

“Kim o?”

“Lulu, Dudu, Mussınnatim?”

İğreti, daracık kapı canlanmış gibi kendiliğinden açılıverdi.

Adımımı içeriye atar atmaz da bir başka dünyaya geçtiğimi anladım hemen. Genişçe bir eyvanın ortasında şarıl şarıl sular akan, deniz kabuğu biçiminde, kenarları pembe beyaz mermerlerle kaplı bir havuz vardı. Havuzun başındaki kalın gövdeli sakızağacından damlayan sakızlar, mermerlerin üstüne düşmüş yapışmıştı. Ortalık sakız kokuyordu.

Eyvanın tabanına siyah bazalttan kesme taşlar döşenmişti. Süngerimsi gözeli bu taşlara su döküldüğünde, deliklere sızan suların, azar azar buharlaşarak eyvanı serin tuttuğunu bilirdim.

Birden kara bir kedi ilişti gözüme. Boynunda zümrütlü, pırlantalı bir kolye taşıyan kedi, gururla başını kaldırmış beni süzüyordu. Bir hışırtı duyarak arkama döndüğümde, uzun boylu, beyaz giysili, ayağında incecik hasır terlikler olan genç bir kızın kapıda belirdiğini gördüm. Yanmakta olan minicik bir kandil tutuyordu elinde.

Herhalde Hamamcıbaşı’nın, bana sözünü ettiği kadın bu olmalı, diye düşünürken, genç kız, muzip bir tavırla kandili yüzüme doğru tuttu. Sonra eliyle işaret ederek kendisini izlememi söyledi. Kulağı okşayan ut sesleri ile boş bir koridordan geçtik. Bol ışıklı, iyi döşenmiş bir başka odada buldum kendimi. Beyaz giysili genç kız gözden kaybolmuştu. Ne yana gittiğini anlamak için bakınırken, mor giysili bir başka kız çıktı karşıma. Eli kandilli kız olmadığına göre, Hamamcıbaşı’nın sözünü ettiği kız mutlaka bu olmalı, dedim içimden. Ne ki, genç kız, soğuk yüzlü biriydi. Buyurgan sesiyle, paçalarımı yukarı çekmemi istedi. O an, Hamamcıbaşı’nın, ipek gömlekler, ipek çoraplar giymem konusundaki uyarısı geldi usuma. Paçalarımı güvenle yukarı çekerek işlemeli, saf ipekten çoraplarımı gösterdim. Mor giysili genç kız, bu kez beni yanına çağırarak hohlamamı istedi. Sınavımı başarıyla vermiş olmalıyım ki, tatlı bir gülüş belirdi yüzünde. Sonra da ayrıldı yanımdan.

O ara, yumuşacık bir nesne süründü paçalarıma. Boynunda zümrütlü, pırlantalı kolye taşıyan kara kedi, bol tüylü, uzun kuyruğunu kabartarak siyah ışıltılı kadife perdenin altından süzüldü gitti.

Kediyi izleyerek siyah kadife perdeyi aralayınca, bir yanılsama ya da bir çöl serabıyla karşılaştığımı sandım bir an. Gördüklerim gerçekti oysa; o güne dek kurabildiğim düşlerimin çok ötesinde, dünya kadınlığının özeti gibi duran, göz kamaştırıcı güzellikte bir kadın vardı karşımda. Ne yapacağımı şaşırarak iliklerime dek titrediğimi anımsıyorum.

Siyah ipekten bir divanın üstüne sere serpe uzanmıştı. Uçları altın simlerle örülmüş, püsküllerle biten, yuvarlak bir yastığa dayamıştı başını. İpek giysiler giymişti; hem görülmek, hem dokunulmak için yaratılmışım dermiş gibi. Yumuşacık harelerle inen, uzun, gür saçları isteklerimi tutuşturuyordu. Esmerdi, kanında zenci izleri var gibiydi. Kalın sürmeli gözlerinde, soyluların bakışlarındakine benzer, anlaşılmaz, gizemli bir küçümseme vardı ayrıca.

Elinde mavi camdan bir kâse tutuyordu. Şarap dolu kâsenin içinde, kızıl renkli gül yaprakları yüzüyordu.

Bakışlarını indirmeden, içmemi buyururmuş gibi uzattı kâseyi bana. Şarabı içerken, gül yaprakları ağzımın önüne geldi. Ne yapacağımı bilemeden, alık alık baktığımı görünce, yanıma gelerek gül yapraklarını eliyle dudaklarımın arasına itiverdi. Şaraba batmış çıkmış parmaklarını dudaklarımda duyumsadım. Dilimi onların üstünde gezdirirken bakışları kışkırtıcıydı. Aynı anda, yoğun, büyüleyici, kadınsı bir hoş kokunun damarlarımı yaktığını sandım.

“Hiç âşık oldun mu?”

Bunu bana o sordu. Sesi yumuşacıktı, içime işliyordu.

Heyecandan yutkunduğumu görünce, ıslak elini, elimin içine sokarak, kendi sorusuna yine kendisi yanıt verdi:

“Aşkı elinde tutanın parmakları yanar.”

Ardından, tatlı sesler mırıldanarak çevremde dönmeye, pervasız bakışlarıyla süzmeye başladı beni. Benden hoşlanmış mıydı, yoksa, henüz ayırdına varamadığım bir alaycılıkla karşı karşıya mıydım, bilemezdim.

Belini açıkta bırakan, göğüs kısmını sedef düğmelerle sıkan, daracık, kolsuz bluzunu zorluyordu memeleri. Siyah ışıltılı kıllarla kaplı koltuk altlarından, hafif beden teriyle harmanlanmış bir kadın kokusu aklımı başımdan alıyordu.

Yuvarlak kalçasını tülden şallarla sarmış, önde düğüm yaparak fıskiye gibi sarkıtmıştı uçlarını. Gamzeli kalçalarının çukuruna kocaman bir inci yerleştirmişti. Kasığı ile şalın düğümü arasına fesleğen çiçekleri sokmuştu. Burnumu kokulu fesleğenlere sürmek isteyince, oyuncu, cilveli bir tavırla benden uzaklaşarak öbür odaya kaçtı. Peşinden yürüdüm, uysal, sadık biri gibi... İçi aynalarla kaplıydı odanın. Aynaların üstünden, tavandan aşağıya renkli tüller sarkıyordu. Tüllerin ardında bir kaybolup bir çıkıyordu. Tüllerle örtülü aynaların garip mumlu yansımalarında aradım onu. Kat kat tüllerin içinde aynaya vuran yansımalarımız düş gibi karıştı birbirine. Bu odanın içi, siyah ipeklerle kaplı önceki odanın tersine, sisli, tuhaf aydınlanmalarla doluydu. Renkli camlarla kaplı kubbesinden ışık çubukları düşüyordu kocaman yer yatağının üstüne. Tüllerin ortasında, erkeğini yemeye hazırlanan bir dişi örümcekten farksızdı kadın.

Gücümü toplayarak sordum:

“Ey güzel! Benim adım, Kervancı Kusuri. Siz de adınızı bağışlayın bana?”

“Hangi adımı söylememi istiyorsun? Yalnızca senin bileceğin adımı mı, yoksa herkesin bildiği adımı mı?”

“Elbette ki, yalnızca benim bileceğim adını?”

“Peruza.”

“Peruza mı?”

Gülümseyerek salladı başını. Tatlı bir pembelik yayıldı yüzüne. Ayakları üstünde bir iki döndükten sonra, “Şimdi sana en güzel giysimi göstereceğim,” diyerek soyunmaya başladı. Ardından da, “Çıplaklığım en güzel giysimdir benim,” dedi.

Duvarları kaplayan aynalarda çoğalan soyunuşunu izledim bir süre. Kusursuz bir bedeni vardı. Sanki doğanın bir utkusuydu o. İpek hışırtıları ile sıkça alıp verdiği soluğu birbirine karışıyordu. Bu denli güzel, üstelik de çıplak bir kadının gücünü düşün...

Derken beni de soymaya başladı. Uzaktan gelen ut seslerinin ritmine uyarmış gibi, inanılmaz bir beceri ve yumuşaklıkla yapıyordu bunu. Artık ben, ben olmaktan çıkmış, kendimi kara bir büyü oyununa kaptırmış gibi bırakmıştım ellerine onun.

Şakacı bir tavırla, hızla iterek yatağa düşürdü beni. Gömüldüğüm kuştüyü döşeğin ortasından zorlukla doğrularak baktım ona. Yumuşak devinimli adımlarla uzaklaşarak tülleri araladı. Perdeler dalgalandı. Kocaman bir sepetle döndü geri. Sepetin içi taze çiçek yapraklarıyla doluydu. Çiçekleri birden boca etti üstüme. Ardından, kısık, iniltili sesler çıkararak atıldı. Birbirimize sarılarak çiçeklerin üstünde sağa sola belenip boğuşmaya başladık. Kuralını yalnızca onun koyduğu bir sevişme türüydü bu. Soluk soluğa kendimize geldiğimizde, çiçek yaprakları ezilmiş; bedenimize, yastığa, çarşafa yapışmış; renkli, ıslak, benekli izler bırakmıştı.

İçim istekten eziliyordu... Bir istek selinden farksızdım. Bunu anlamış gibi hırsla üstüne çekti beni. Kolları ile sıkıca sarıldı.

“Arının çiçeğine girmesi gibi!”dedi. Ateş kokan soluğu ile ağzımın içinden öptü öptü. Sonra da sözünün gerisini getirdi:

“Koca arım benim!..”

Dudaklarımdan değil de, ağzımın içinden öptü beni. Bunda ne var ki, deme; bir erkeğin ağzının içinden öpüldüğünü o güne dek ne görmüş, ne duymuştum. Ben öpüşmeyi, yalnızca kapalı dudakların birbirine değmesi sanırdım. Değilmiş meğer. Kadın, öpmekle kalmadı, ağzını ağzımın içine kilitledi, olgun bir hurma gibi yumuşak etli dudakları ile ıslak, unutulmaz öpüşler tattırmaya başladı bana. İçinden gelen kadınsı bir ateşle yanağını yanağıma bastırdı. Diliyle dudaklarımı araladı, dişlerimi açtı, dilini ağzımın içinde dolaştırarak ağzına aldığı dilimi, ısırırcasına kıvırdı. Yalnızca etlerimizin değil, soluklarımızın da birbirini emdiği bir öpüşmeye dönüştü bu.

Kadının yüzünde tatlı kırılmalar, gamzeler oluşuyor, çığlıklar atıyor, gözleri yabansı bir ürküde parlıyordu. Her çığlık atışında gerilip çarpılan, yarılmış ağzını sayısız kez öptüm. Akıl almaz bir kudurganlıkla, ezip paralama coşkusuyla sarıldım ona. Her yanı çöl kumları gibi yanıyordu. Tam bir ateş çukuruydu o.

Bir an dokularımın zevkten çözüldüğünü, kanımın şaraba dönüştüğünü, şakıdığını, onda eridiğimi, olanca benliğimle onun damarlarına sağıldığımı, tepeden tırnağa titreyip sarsıldığımı, onun da bende eridiğini, yüzünün titrediğini, gözlerinin kamaştığını, böylece onun aslında kendim olduğunu anladım.

Sevişmekten yorgun düşünce bitişikteki küçücük özel hamamına soktu beni. Hoş kokulu sabunla, uzun, gür saçlarını köpürttü. Sonra da, o köpüklü saçları ile ovdu, yıkadı beni. Banyodan sonra kurulandığım havluyu, burnuna götürüp uzun uzun kokladı. Hele o ışığa göre renk değiştiren, renkten renge koşan gözleri yok mu?

“Dudağıma boya sürmediğim zaman, kendimi çıplak hissederim,” dedi. Boyalara, fırçalara, taraklara, aynalara bıraktı kendini. Güvercin teleğiyle sürmeler çekti gözüne. Biberiye kokulu serin çarşafların üstünde bir süre dinlendikten sonra, içlerine hoş kokulu otlar atılmış, hurma, nar, turunç şurupları sunuldu bize. Safranlı pilavlar, değişik av etleri, tatlılar geldi sonra.

Onun için sevişmek, tapınmaktan farksızdı. Her sevişme için ayrı giysiler giyiyor, yüzü değişiyordu. Birinde, örümcek ağına benzeyen ince mi ince bir tülle örtmüştü bedenini. Bir başka sevişmemizde, açık mavi ipekten giysiler giymişti. Dudaklarından musikiye benzeyen uzun kasideler dökülüyordu. Yine bir başka sevişmemizde, tepeden tırnağa taze süt kokuyordu bedeni.

Teni esmer, eti sıkı, hafifti. Gerdanı ayna gibi berraktı. Beli hem ince, hem yumuşaktı. Bacakları dolgun, sıkıydı. Hurma salkımı gibi sık örgülü siyah saçları zengin bir süs gibi üstünden sarkıyor, tiftikten yapılmış, üzeri nakışlı harmanisinin etekleri yerlerde sürünüyordu.

Bir başka sevişmemizde de, deve yularına benzeyen, pembe, sarı, yumuşak örgüden yapılmış, nakışlı kolanlarla süslemişti çıplaklığını. Beline kuşak yerine mor kolanlar sarmış, uçlarından sarkan ateş kırmızısı saçaklı püskülleri kasığının üstüne düşürmüştü.

“Hadi göster kervancılığını!” diyerek, çılgınca sevişmeye başlamış, yarış atları gibi soluk soluğa kalmış, tere, köpüğe batmış çıkmıştık.

Her şeyi o yönetiyor, o karar veriyordu. Onun her dediğini yaparak, ona boyun eğerek onunla beraber olunabilirdi ancak. Ama ona böylece bağlanan erkek de, sanırım sonunda erkek olmaktan çıkardı.

Böyle konuşmama bakıp da, hayatımda tanıdığım ilk kadının o olduğunu falan sanma sakın. Herkes de bilir ki, ondan önce de çeşitli kadınlarla beraber oldum. Ama Peruza’nın kadınlığı onların tümünden üstündü. Onunla sevişirken, daha önceki kadınlardan öğrendiklerim, Peruza’nın yanında yavan ve yenik kalır.

Bambaşka biriydi o. Her sevişmeden sonra –gerdeğin ilk gecesine hazırlanırmış gibi– yeniden bakireydi sanki. Bazen bir esinti gibi hafifti, bazen bir dalga gibi güçlüydü. Gülüşünde bir su şırıltısı, sesinde bir söğüt serinliği, sevişmesinde bir nehrin coşkusu vardı.

Arkadaş, fazla lafı uzatmayayım; senin anlayacağın, onunla tam üç gün, üç gece çadır kurduk birbirimizin üstünde. Akıl almaz zevkler yaşadık. Geçen bu üç günün bir tek ânının bile yüzünü kara çıkarmadık. Öpüşmekten ağızlarımız büyüdü. Bedenim, ruhum yağmalanmış gibi oldu. Yüzü su yanağı gibi yumuşacıktı. Kollarını yukarı kaldırıp da çırılçıplak gerindiğinde, göğüslerinin dikliğini unutamam. Saçları kök salardı yastığımın üstünde. Sevişirken yüzü pembeleşir, göz pencereleri büyür, bedeni parmak uçlarına dek çiçeğe dururdu sanki.

Sonunda hiç bitmeyeceğini sandığım bu koca düş de bitti. Kervanımızın hareket saati yaklaşınca, istemeye istemeye karşıma aldım onu. Ellerimi, körpe güvercin omuzlarının üstüne koydum, “Ey Sultanlar Sultanı,” dedim. “Üç gün içinde bana verdiğin tatları unutabilmem mümkün değil. Bedenimde böylesine gizli zevkler olduğunu doğrusu hiç bilmezdim. Erkekliğimi sende tanıdım, sende tadına vardım. Sevgi ateşinin yakıcı gömleğini ilk kez sende giydim. Onurlandım. Sevgiyi bilmeyenler utansın... Artık benim gitme vaktim geldi. Sana olan gönül borcumu nasıl ödeyeceğim şimdi? Dile benden ne dilersen Peruza. Hepsini fazlasıyla yerine getireceğimi bilmelisin,” dedim.

İnanmazsın, ama bu içten sözlerime karşın, kılını bile kıpırdatmadı Peruza.

“Bana borcun yok!” dedi.

Herhalde alçakgönüllülük gereği böyle söylüyor, diyerek yeni öneriler öne sürdüm. Dedim ki:

“Ey gelin yaprağım! İstersen sana karlar ülkesinden, incilerle örülmüş samur kürkler getireyim. Seni gemilere bindirip deryalar üstünde yüzdüreyim. Beğenmediysen fildişinden merdivenler yaptırayım sana. Ne dersin?”

Bu önerilerim bunca değerli, güzel armağanlar karşısında da, nedense sesini çıkarmadı Peruza.

“Senden bir şey istemiyorum,” dedi yalnızca.

“Ey yüreğimin şifacısı!” diyerek yalvarışımı sürdürdüm:

“Ama mutlaka bir şeyler istemelisin benden. İstersen inci süslü, saydam peçeler, altın telli kemerler, gök yakutlar alayım sana. Olmadı, kokulu kumaşlar getireyim. Hayır, bunları da istemiyorum diyorsan, saçlarının tellerini teker teker güneş renkli altınlarla ördüreyim. Ne dersin?”

Arkadaş, ne demiş, ne saymışsam, tümü boşunaydı. Onca değerli armağanlara karşın kılını bile kıpırdatmadı kadın.

Yüzümün eğildiğini, üzüldüğümü görünce gözlerini gözlerimin içine dikerek yumuşacık sesiyle sordu:

“Mutlaka bir şey mi vermek istiyorsun?”

Sevinçle atıldım:

“Evet, Sultanım, evet! Deminden beri bunu anlatmaya çalışıyorum sana. Mutlaka bir şeyler istemelisin ki, ben de verebileyim sana. Yoksa içime ağrılar girer.”

Gözlerimin içine yine tatlı, içten bir bağlanışla baktı Peruza, “O zaman, dişlerinden birini istiyorum,” dedi.

Bir an şaşkınlığımdan ağzım yarı açık kaldı. Ne diyeceğimi bilemedim.

“Anlayamadım, dişlerimden birini mi istiyorsun?”

“Elbette. Şaşıracak ne var bunda? Dişlerinden birini çektir ver bana.”

Doğrusu ne diyeceğimi bilemedim. Bir dişin, bir kadın tarafından armağan olarak istendiğini ne duymuş, ne görmüştüm. Ama Peruza gibi birinin aklından geçenleri hiç kimse bilemezdi.

“Sultanım, sana paha biçilmez armağanlar vermeyi istediğim halde, niçin benden yalnızca dişimi istiyorsunuz?”

Verdiği yanıt bilgeceydi.

“Diş, senin parçan değil mi?”

Verecek yanıt bulamadım. Ben de, ağzımı sonuna kadar açarak otuz iki dişimin tümünü gösterdim:

“Madem öyle, o zaman şu dişlerden hangisini istiyorsan, göster, hemen onu çektirip getireyim sana.”

İşaretparmağının ucuyla, üst çenemin ortasında duran güçlü, sağlam dişime usulca dokunduğunu hissettim.

“Bunu istiyorum.”

Ağzımı kapatır kapatmaz, “Emrin olur,” dedim. Hızla çıktım evinden. Ona olan aşkımın sağlamlığını kanıtlamak için değil bir tek dişimi, tamamını çektirir, yine verirdim.

O hızla, Cennan sokaklarına daldım. Gezginci berberler aradım bir süre. Köşemsi yüzlü, omzunda kirli peşkirler olan, eli ibrikli, fesli bir berberi görünce durdurdum. Çöküp oturdum önüne hemen. Açtım ağzımı. Dişimi göstererek, “Bunu hemen çekin!” dedim.

Berber, kerpeteniyle dişime vurdu:

“Bunu mu?”

“Evet onu.”

“Beyim, bu dişiniz çürük değil. Hatta ağzınızdaki en sağlam dişiniz bu. Durup dururken onu niçin çektiriyorsunuz?”

Sokak berberiyle tartışacak vaktim yoktu.

“Kardeşim, sana ne diyorsam onu yap sen! Diş benim değil mi, çektiririm, çektirmem.”

“İyi de sağlam dişi çekmek beceri ister.”

“O senin işin. Göster elinin yeyniliğini bakalım.”

“O zaman sıkı durun beyim; canınız yanabilir;” dedi berber.

Kerpeteniyle kökünden sıkıca kavradı dişimi. Bütün gücüyle asıldı. Acıdan gözlerim göğermedi desem yalan olur. Bağırdım bağırmasına ama sonunda dişim de ağzımda değil, kerpetenin ucundaydı artık.

Sulu ispirtoyla gargara yaptıran berberin bana, “Geçmiş olsun!” dediğini duydum. Ağzım gargara ve pamuk doluydu. Tükürdüm, kanayan ağzımın sızısı dinsin, diye.

Cepaynamı elime alarak çekilen dişimin ağzımda bıraktığı küçücük boşluğa baktım bir an. Ağzımdan bir diş değil, küçücük bir güneş eksilmişti sanki; bir yenisi bir daha geri gelmeyecek olan bir güneş... Ölünceye dek ağzımda taşıyacağım bu anlamlı, küçücük karanlık boşluğa bakınca Peruza’nın benden neden bir diş istediğini hemen kavrar gibi oldum. Bundan böyle ağzımı her açışımda, kovuğa benzeyen bu kör boşluğun görünmemesi için, elimle ağzımı, istençdışı bir hareketle örtmeye çalışacaktım belki de.

Bunları düşünerek koydum aynamı cebime. Kökleri kanlı dişimi, ceketimin yenine sürte sürte parlattım. Sardım mendilimin içine. Sonra da, Peruza’nın evinin yolunu tuttum.

“Ey sevgili, ayrılma ânımız geldi. Senin yokluğuna nasıl dayanacağımı bilemem. Ama bilmeni isterim ki, hep seni düşünüyor olacağım. Ve yokluğum fazla uzun sürmeden de yine sana döneceğim,” diyerek, mendilimden dişimi çıkardım. Göğün en üst noktasında duran güneşe doğru tutarak güneşte mermer gibi parlayan, genç, güçlü dişime bir an baktıktan sonra sundum onu sevgilim Peruza’ya. Aslında bir vedalaşmaydı bu; dişimle de, Peruza ile de...

Dışarı çıktığım zaman yüzüm sevinçten zil gibiydi. Her şeye bir yağmur sonu güzelliği sinmişti sanki. Duygularım kibarlaşmış, yüzüm incelmiş, ruhum açılmıştı. Yaşamış olduğum üç günlük güzellik, kanımı çalkalamış, nehir gibi beslemiş, büyütmüştü beni. Şansıma övgüler yağdırarak yürüdüm. Yalnız, aşırı sevişmekten olacak, azıcık halsizliğim vardı üstümde. İliklerim boşalmış gibiydi, dizlerim titriyordu. “Aman, titresin, boş ver,” dedim kendi kendime; dünyanın varılabilecek en güzel sınırına varmıştım ya, gerisi boş laftı. Beni, benimle barıştıran bir kadındı o çünkü.

Kervanımız, bozkırın vahşi, sınırsız yüreğine doğru yol alınca Cennan gerilerde kaldı. Uzaklar daha da uzaklaştı. Bu uzaklık, derinden derine sızlamaya başlayan yüreğimin de sesi olmaya başladı. Attığım her adımda içim taze bir yaraya dönüşüyor, sızlıyordu. Ne yana dönüp baksam, Peruza’nın gölgesi üstümdeydi. Her yerde onu görür gibiydim; gökte, yıldızda, bulutta, hatta yol boylarında gözüme çarpan kınalı sütleğen çiçeklerinde...

Hiç beklemediğim anlarda, duygularım kabarıyor, beni yönetmeye başlıyordu. Böylesi anlarda, su dökeceğim bahanesiyle kervandan uzaklaşıp bir kuytuya çekilir, aynada, dişimin ağzımda kalan boşluğunda, onun gülüşünü, sesini duyar gibi olur, onun lale yapraklarına benzeyen yanaklarını, içimde ağır aşk yaraları açan siyah bakışlarını düşünür, üzünçle karışık, masalsı düşler yaşardım. Ağzımdaki dişimin boşluğu, onunla aramda bir buluşma yeri olmuş gibiydi. Böylesi buluşmalar da olmasa, ay ışığına bulanmış gümüşsü ıssızlar, yer ile gök arasına sığınmış uçsuz bucaksız yollar, inan çekilmez olurdu.

Kervanımızın yolunun bir gün yine, Cennan’a geri döneceği umudu ile yatıp kalkıyor, bu umutla ovaları, dağları aşarak, kentleri kentlere bağlıyorduk. Buzlu, sarp dağ yollarında, bir azalıp bir incelen dalgalı, yakıcı çöl kumlarının üstünde yürüyerek, ipek, deri, yün, kumaş, hurma, tahıl, kereste yüklü develerimizle, ayrı diller, şiveler konuşan bezirgânlarla düştük kalktık. Bedevi çadırlarında iğreti ateşler üstünde kaynatılan naneli çaylarımızla kursağımızı ıslattık. Bazen çiseleyen yağmurlarda, içe işleyen soğuklarda, abalarımıza sarınarak uyuduk. Geceler üzerime gam yüklü kalın perdeler örneği indi. Yüzlerimiz yorgunluktan oyuldu. Gece molalarında, geviş getiren develerimizin biteviye öten çene çanlarının sesinde, yere serilmiş iğreti hasırların üstünde bile, ona olan özlemim sönmedi içimde.

Yıldızların ürperti veren ışığı altında uyuyan ıssız kum çölü, bazen öylesine yumuşaktı ki, çan sesleri de olmasa, birbiri ardına yürüyen develerin birbirlerinden haberleri yok sanırdın. Ne de olsa çöldü bunun adı; kendi kendinin tüteni, titreyeni çöl...

Bilirsin, ıssız çöller insanın bakışını darlaştırır, ruhunu gerer, kasnak gibi kurutur, attığın her adımda boğulacakmış gibi olursun; benzini solduran bir yalnızlık bulutu sarmaya başlar içini insanın.

Ah, başını yüreğimin kumlarına gömdüğüm devekuşum, can çiçeğim!.. Beni öpüşlere çağıran kızıl dudaklarını, ellerini, gözlerini, memelerinin diriliğini özlediğimi bir gün sana anlatabilecek miyim? Senin için kapanıyorum dünyanın ayağına. Senden ayrı kaldığım günden beri, suskun kervan yollarının değil, senin tutsağın olduğumu bilmelisin. Nerede biteceği belirsiz yolların rahminde kendime ait olmayan bir bedenin taşıyıcısı oldum. Sensiz düşünemeyen beynim kireçlenmiş gibi. Arkadaşlarımın ağzında adım, daha şimdiden “Mecnun”a çıktı. Kervanımızın Cennan’a ne zaman döneceği de belirsiz. Her şey çözülmez bir bilmece gibi. Sinirlerim bozuk. Seni bir daha göremeyeceğim korkusu yiyip bitiriyor içimi.

Uğradığımız kentlerde, arkadaşlarımın, “Sana iyi gelir, açılırsın!” sözlerine dayanamayarak saz kızlarının sofralarında gönül eğlendirmedim desem, yalan olur. Ama ne yapayım ki, içtiğim şaraplar, ona olan hasretimi hızlandırmaktan başka bir işe yaramadı. Hele hele o düşüp kalktığım saz kızlarının hiçbirinde Peruza’yı bulamadım. Ne saçlarının gürlüğünü, ne koltuk altının yolunmuş taze çimen kokusuna benzeyen kokusunu, ne de bakışlarındaki derinliği... O kadınlarla ne denli düşmüş kalkmışsam, o denli de Peruza’ya olan isteklerim arttı içimde.

Bu böyle gidemez, dedim içimden. Kararımı vermiştim; kervanımızla Cennan’a döndüğümüz gün, kervancılığı bırakarak Peruza ile evlenecektim. Varsın, ömrümün geri kalan yılları onun yanında tozlansındı.

Böylece aylar, yıllar geçti aradan. Zaman geldi, üç direkli çadırlarda konakladık, ağırlandık. Zaman geldi, tepemizde kaynayan güneş, soluğumuzu kesti. Kurt ulumalarının sarstığı ıssız koyaklarda yol aldık. Terden ışıyan yüzümüz sineklere kovan oldu. Çöl rüzgârları kuruttu derimizi. Dudaklarımız uçukladı; tırnaklarımız çatladı, kırıldı. Gözlerimiz iltihaplandı. Bütün bunlarla başa çıktım da, Peruza’nın hayaliyle asla başa çıkamadım. Onun hayali, kurak yıllarımın baharı oldu.

Aşırı hüzünden, kederden yanıp tutuştuğumu gören kervancı arkadaşlarım, bazen altlarındaki develerini benim atımın yanı başında durdurarak Peruza’ya olan aşkımı över; sonra da, “Kendini bu kadar harap ettiğin yeter! Fazla kaptırma! Değmez. Hadi toparlan biraz! ‘Erkek kısmı bere tutmaz,’ derler. Aksi halde üzüntü yer bitirir seni,” diye güç vermeye çalışırlardı bana ama nafile. Ben de, “Benim şifa bulmam ancak Peruza’ya kavuşmamla mümkün olur,” diyordum. Ona olan uzaklığımın tutsağı olmuş, batmış çıkmıştım düşlere. Belleğim onunla doluydu dolu olmasına, ama onu