*****

EDNA O’BRIEN

KIZ

*****

Can Modern

Kız, Edna O’Brien

İngilizce aslından çeviren: Seda Çıngay Mellor

Girl

İlk (bu çeviride kaynak alınan) baskı: Faber and Faber, 2019

© 2019, Edna O’Brien

© 2023, Can Sanat Yayınları A.Ş.

Bu eserin Türkçe yayın hakları AnatoliaLit Telif ve Tercümanlık Hiz. Ltd. Şti. aracılığıyla alınmıştır.

Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: Mart 2023, İstanbul

Dizi editörü: Şirin Etik

Düzelti: Ebru Aydın

Mizanpaj: Emin Petek

Sanat yönetmeni ve kapak tasarımı: Utku Lomlu / Lom Creative (www.lom.com.tr)

E-kitap: ISBN 978-975-07-6142-3

CAN SANAT YAYINLARI

YAPIM VE DAĞITIM TİCARET VE SANAYİ A.Ş.

Maslak Mah. Eski Büyükdere Cad. İz Plaza Giz, No: 9/25, Sarıyer/İstanbul

Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33

canyayinlari.com

yayinevi@canyayinlari.com

Sertifika No: 43514

*****

EDNA O’BRIEN

KIZ

ROMAN

İngilizce aslından çeviren

Seda Çıngay Mellor

*****

EDNA O’BRIEN, İrlanda edebiyatının “duayeni” kabul edilen O’Brien, 15 Aralık 1930’da, Tuamgraney’de doğdu. Çocukluğundan itibaren okumaya ve yazmaya düşkündü, sıkı bir Katolik manastırı eğitiminin ardından, üniversitede eczacılık ögrenimi gördü. 1952’de, yazar Ernest Gébler’le evlendi ve iki çocuğu oldu. Genellikle İrlanda ve kadınları üzerine yazdı, kitaplarında cinselliği açıkça anlattığı için Katolik Kilisesi’yle karşı karşıya geldi, bazı romanları İrlanda’da sansürlendi. Birçok roman, kısa öykü, oyun, şiir yayımladı ve PEN, Prix Fémina gibi saygın ödüllere layık görüldü. Aynı zamanda Amerikan Edebiyat Akademisi’nin onursal üyesidir ve Londra’da yaşamını sürdürmektedir.

Seda Çıngay Mellor, 1973’te Ankara’da doğdu. Ankara Atatürk Anadolu Lisesi’ni ve ODTÜ Ekonomi’yi bitirdikten sonra uzun yıllar özel sektörde çeşitli görevlerde çalıştı. 2008 yılından beri kitap çeviriyor. Ben, Kirke, Akhilleus’un Şarkısı ve Kızların Suskunluğu da aralarında olmak üzere geniş bir yelpazede yüzden fazla çevirisi var.

*****

Kuzeydoğu Nijerya’nın anneleri
ve kız evlatları için

*****

“Artık dakikada dört bin atış yapabilen helikopterlerimiz var. Gerçek anlamda yıkıcı bir askerî donanım ürünü. Oyunun kurallarını değiştirecek bir şey.”

Nijerya hükümetinin Boko Haram’a karşılık beyanı

“Al, yaralarını örtmen için kefen bezi.”

Euripides, Troyalı Kadınlar

.........

Bir zamanlar bir kız çocuğuydum ama artık değilim. Kokuyorum. Kanlar kurudu ve her tarafım kabuk bağladı, eşarbım lime lime. İçim, bir bataklık. Arkadaşlarımla birlikte okuldan kaçırıldığımız o korkunç ilk gece gördüğüm bu ormandan son sürat geçirildim.

Yatakhanemizde aniden pat pat silah sesleri ve yüzleri örtülü, parlak gözlü adamlar, şehirde ayaklanma çıktığı için bizi korumaya gelen askerler olduklarını söylediler. Korkuyoruz ama onlara inanıyoruz. Kızlar sendeleyerek yataklarından çıkıyor, sıcak ve yapış yapış bir gece olduğundan verandada uyuyan kimileri de içeri giriyor.

Allahuekber, Allahuekber seslerini duyduğumuz anda anladık. Güvenlikten geçmek için askerlerimizin üniformalarını çalmışlardı. Bizi soru yağmuruna tuttular. Oğlanların okulu nerede, çimento nerede, erzak odaları nerede. Bilmediğimizi söyleyince çıldırıyorlar. Sonra başkaları koşarak içeri giriyor, barakalarda yedek parça ve benzin bulamadıklarını söylüyor, bu da tartışmalara yol açıyor.

Elleri boş dönemezlerdi, kumandanları öfkeden küplere binerdi. Sonra yaygaranın arasında içlerinden biri sırıtarak, “Kızlar işe yarar,” dedi, böylece başka kamyonların da sevk edilmesi için emir verildiğini duyduk. Kızlardan biri annesini aramak için cep telefonunu çıkardı ama telefon ânında elinden alındı. Kız ağlamaya başladı, diğerleri de ağlamaya başladı, evlerine gitmelerine izin vermeleri için yalvarıyorlardı. Biri, “Efendim, efendim,” diyerek dizlerinin üstüne çöktü, adam buna öfkelendi, öyle öfkelendi ki bize bağırmaya, hakaretler yağdırmaya başladı, birer sürtük, birer fahişe olduğumuzu, çoktan evlenmiş olmamız gerektiğini ve yakında evleneceğimizi söyledi.

Yirmi kişilik gruplara ayrıldık ve birbirimize yapışıp anlaşılmaz şeyler geveleyerek beklemek zorunda kaldık, sonunda yatakhanenin derhal boşaltılması ve her şeyin geride bırakılması emri verildi.

Okul kapılarının önündeki ilk kamyonetin şoförünün kafasına silah dayanmıştı, o yüzden arabayı kukla gibi kullanarak geçti küçük kasabadan. Böyle geç bir saatte, içi tıkış tıkış kızlarla dolu bir kamyonun geçtiğini bir yerlere bildirebilecek kimsecikler yoktu ortada.

Çok geçmeden, sık bir cangıl manzarasına açılan bir sınır köyüne vardık. Şoföre durması söylendi, araçtan indirildikten kısa bir süre sonra da yaylım ateşi sesi duyduk.

Başka şoförler de geldi, hangi kızların hangi kamyonlara bindirileceği konusunda saçma sapan konuşmalar ve müzakereler yapılıyor. Dehşetle felç olmuştuk. Bir süreliğine kaybettiğimiz ay, gökyüzünün tepesinde yeniden belirdi, uzayıp giden, varacağımız yerin ağırlığını omuzlarımıza yükleyen soğuk ışınları karanlık ağaçların üstünde parlıyor. Söylendiği üzere giysilerimizi toplayıp defterlerimizi, okul çantalarımızı ve eşyalarımızı geride bırakırken, yatakhanemizin zemininde parlayan aya benzemiyor. Günlüğümü sakladım, çünkü yaşamımla son bağım oydu.

Ama umudumuzu yitirmemiştik. O zamana kadar arama ekiplerinin yollara düşmüş olacağını, anne babalarımızın, büyüklerimizin, öğretmenlerimizin hep birlikte peşimizden geleceğini biliyorduk. Kamyonun açık kenarlarından öteberi atıyoruz, izimizi bulabilmeleri için, tarak, kemer, mendil, üstüne isimler çiziktirilmiş kâğıt parçaları... Bizi bulun, bizi bulun. Fısıldayarak konuşuyoruz, birbirimize cesaret vermeye çalışıyoruz.

Sık cangıla giriyoruz, birbirine sokulmuş türlü türlü ağaçlar bizi menfur bir kucaklamayla sarmalıyor. Altı-mızdaki arazi öyle engebeli ki kaçmamızı engellemek için kamyonların yanı sıra ilerleyen motosikletliler bile kontrollerini durmadan kaybediyor, yüksek toprak setlere fırlıyorlar. Rebeka bana, “Atlayalım,” diyor ama tereddüt ediyorum. “Ellerinde olmaktansa ölmek daha iyi,” diyor. Okuldan ayrıldığımızdan beri Tanrı’ya dua ediyor, Tanrı ona bunların kötü adamlar olduğunu ve kaçmamız gerektiğini söylemiş. Saniyeler geçti, hâlâ bir serap gibi gözlerimin önünde, iki kamyonun arasındaki o boşluk, Rebeka’nın yukarıdan sarkan bir dalı yakalaması, dalda sallanması, sonra atlaması. Yerde bir yerde yatıyor, öldü diye düşündüm ya da belki ölmemiştir. Sinirlerim bozuldu, dahası liderlerden biri böğürüyor: “Atlayan olursa vurulacak.” Rebeka’nın öldüğünü varsaymış olmalılar.

Kamyonlar sarsılarak ilerliyor, bir oraya bir buraya savruluyoruz. Bir an için dalan Aisha, annesinin adını haykırarak uyanıyor. Rüyasından koparılmış, ağlamaya başlıyor. Birisi eliyle Aisha’nın ağzını kapatıyor, yoksa hepimiz dayak yiyeceğiz. Dehşet içindeyiz. Dışarı atacak bir şeyimiz kalmadı. İz sürülemeyecek kadar uzaklara geldik.

Şimdi sadece Babby ve ben varız. Babby boş midesinin derinlerinden gelen çığlıklar atıyor, boğuk, yabani çığlıklar, ben de ona, “Ne ismin var ne de baban,” diyorum. Ona bağırıyorum. Bazen içimden onu öldürmek geliyor. Memelerim yumurta iriliğinde, Babby de beni öldürmek istermiş gibi meme uçlarımı çekiştiriyor. Bir kuyu arıyoruz, çünkü hendeklerdeki su kahverengi, çamurlu. Berbat bir tadı var. Büyük kayaların çatlaklarındaki berrak suyu içiyoruz. Suyu avucuma dolduruyorum, Babby hevesle yalayarak içiyor, boğulacakmış gibi yutuyor. Lütfedilmiş anlarımız bunlar, temiz su, susuzluğumuza ve umutsuzluğumuza küçük bir mola. Günlerden hangi gün, hangi ay, hangi yıl en ufak bir fikrim yok. Tek bildiğim havanın kumla, Sahil Kuşağı’ndan esen rüzgârla sürüklenip gözlerimizi acıtan, bizi yarı yarıya kör eden kumlarla dolu olduğu.

Ağaç olmayan yerlerde toprak kızılımsı sarı, derin zikzaklarla çentiklenmiş, görülesi bir manzara; kıvrılmış taze yapraklar dalların uçlarından filizlenmeye başlamış. Geceleri uyanık yatarken gökyüzünü görüyorum. Uçsuz bucaksız, menekşe rengi bir gökyüzü, keder mahalline dönüşmüş bir güzellikler diyarı. Onca ölü kız. Ağaçların hüzünlü hışırtıları.

Otla kaplı bir keseği başına yastık yaparak Babby’yi yatırıyorum. Uyuduğu tek zaman bu. Bense başımıza gelebileceklerin korkusuyla kesik kesik uyuyorum. Bazen bir rüyada, tanıdığım hatta sevdiğim birini gördüğüm bir rüyada ıslak gözkapaklarıyla uyanıyorum. Ama şimdi ne hatıraların ne de kendine acımanın zamanı. Arada sırada uzaklarda köpeklerin havladığını duyuyorum. Günlerdir tek bir insan görmedim, görecek olursam sonların en kanlısına sürükleneceğimden korkuyorum.

Eski dilimde dua etmeyi başaramıyorum, çünkü bizi kendi dualarına, tebliğlerine, ideolojilerine, nefretlerine, imanlarına boğdular.

.........

Döküntü dolu büyük, çamurlu bir avluydu. Kovalar, kürekler, sandıklar, el arabaları, kaldırım taşları, çimento ve motosikletler. Kum, yağmur yüzünden kirli sarı. Jeneratörlerin kesintisiz mırıltısı duyuluyordu.

Kilden örülmüş, tepesine halkalar halinde dikenli tel çekilmiş yüksek duvarların ötesinde, ormanın uçsuz bucaksızlığı. Karanlık ve tekinsizdi, çok sayıda ağaç daha fazla ağaç doğuruyor, daha fazla karanlık, nihai sürgün. Küçük caminin parlak, alüminyum bir minaresi vardı, yakınındaki direkte siyah bir bayrak dalgalanıyordu. Bir üst sınıfımdaki kız Akra, bizi tuttukları yatakhaneden çıkıp geldi, hiç sesini çıkarmadan durup etrafımızdaki kasveti seyretti. Okulumuzdan sadece on beş kişiydik. Diğerleri ormandaki başka kamplara götürülmüştü. İçinde kızların uyuduğu bir yatakhaneye tıkılıp birbirimize sokulduk.

Yerleşkenin tam orta yerine, üzerinden tek bir kalın dalın çıktığı kocaman bir ağaç hâkimdi. Yeşilimsi tonda ıslak bir kahverengiydi, evimizdeki ağacın da aynı rutubetli yeşilimsi tonda olup olmadığını düşündüm. Henüz bilmiyordum ama bu ağaç gelecekteki okul binamızdı. Beş vakit namaz için onun altında dikilecek, oturacak, diz çökecektik. Bize yabancı bir dilde sureler öğrenmeye ve ezberlemeye, bizim olmayan bir Tanrı’ya ibadet etmeye zorlanacaktık. Zaman zaman fotoğraflanacaktık, donuk renkli giysilerimiz, uyuşmuş ifadelerimizle birbirimize sokulduğumuz bu fotoğraflar memleketimize yollanacaktı ki perişan ailelerimiz dikkatle incelesin, artık hepsi birbirinin aynı ve acınacak haldeki bir sürü yüzün arasından kendilerinin olanı arasınlar.

Yuvarlak kulübelerin birkaçından adamlar çıktı, aceleyle camiye doğru gittiler. Kılık kıyafetleri çeşitliydi, bazıları kot pantolon ve tişört, diğerleri bol giysiler giymişti, ordu ceketi giyenler de vardı. Koşarak yanımızdan geçerken birkaçı bize baktı, cazibemizi ölçüp biçti.

Tekdüze dua sesleri beklediğimiz yere ulaşırken, küçük bir kız sendeleyerek avluyu geçip önümüzde durdu. Dizginlenemez biçimde sarsılıyordu. Altdudağına yapıştırılmış kalın sargıdan kan sızıyordu. Konuşmaya çalışmasına rağmen konuşamadı. Ağzını gösterip duruyordu, sonunda açmayı başardı. Dili gitmişti. Ne suç işlemişti.

Biz oradayken yeşil çizmeli bir kadın, elinde dikenli bir sopayla yanımıza geldi. Dikenler olgun yemiş kırmızısıydı ve çivi gibi sivriydi. Yatakhanemize dönmemiz emredildi. Eğitimimiz böylece başladı.

Her kıza, uzun süredir oradaki kızların giydiğiyle bir örnek üniformalar verildi. Bunları giymemiz söylendi. Renkleri kasvetli bir maviydi, daha da koyu renkli başörtüleri vardı. Ayna olmadığı için kendimi göremedim ama arkadaşlarımı gördüm, değiştiler, birden yaşlanıp yas tutan rahibelere benzediler. Teresa’yı, Fatim’i, Regina’yı, Aida’yı ve Kiki’yi gördüm, hepsi suspustu, gözyaşlarını boğmaya çalışıyorlardı. Eski giysilerimizi toparlamamız, geride hiçbir şey bırakmamamız söylendi. Hengâme sırasında küçük defterimi saklamayı başardım. Minicik bir defterdi, harflerden ziyade rakam yazmak içindi ama ben sözcükleri küçücük karelerin içine sığıştırıyordum. Onları istifliyordum. Artık tek arkadaşım onlardı. Bu defteri, yanında kokulu bir kâğıtla birlikte doğa konulu bir kompozisyon yazarak kazanmıştım. Kâğıdın kenarlarında “Windsor Korulukları” yazıyordu. Windsor’un nerede olduğunu bilmiyordum.

Giysilerimiz istiflendi, kadının bir kibrit çakıp biraz gazyağı dökmesiyle alevlerin süt rengi şafağa doğru yükselmesi bir oldu. Beyaz bluzlarımız, üniformalarımız, başlıklarımız çok geçmeden ağırlıksız, gri kül parçalarına dönüşerek bir an havada asılı kaldı, sonra dikenli telin aralıklarından geçerek boşlukta yollarını bulmak üzere havaya savruldular. Ben de zihnen peşlerinden gittim ve aptal gibi, bu kül parçacıklarının bizim için ulaklık yapacağını düşündüm. Militanların, kamyonlar harekete geçmeden hemen önce başlattığı yangın yüzünden hâlâ için için yanan okulumuza varacaklardı. Bir sürü aptalca şey hayal ettim. Uyumamıştım. Ayakkabıların kokusu bir türlü dağılmadı çünkü yanmaları daha uzun sürdü. Koku, pazaryerlerinin yanındaki mezbahalarda tütsülenmek üzere asılmış farklı hayvan derilerini getiriyordu akla, domuzlar, danalar, keçiler ve koyunlar.

Sonra avlunun öbür tarafına yürümemiz söylendi, büyük ağacın altına oturduk. Yapraklardan sular damlıyordu, yer ıslaktı. Bizden daha uzun süredir orada olan kızlar bekliyordu, kimileri ellerini kavuşturmuş, kendilerinden geçmişti.

Krem rengi bir cipten üç adam iniyor. İkisi maskeli, üçüncüsünün ardında yürüyorlar, üçüncü adam başemir. Kutsal bir kitap taşıyor. Üçü de silahlı. Emir bize yaklaşırken ellerini iki yana açıyor, bütün dünyayı pençelerine almış gibi.

Bu adamı daha önce görmüş olan kızlar ona huşuyla, canlı bir hayranlıkla bakıyor. Bazıları, sırf ceketinin kumaşına dokunduklarını hayal edebilmek için ellerini uzatıyor. Ona tapıyorlar. Adam aramıza giriyor, yeni yüzleri inceliyor, gözleri çok dikkatli, sanki zihinlerimizin, parçalanmış yüreklerimizin içini görüyor.

“Başımızdaki illet, cehalet.” Bunu üç kere söyleyecekti. Ona bakmadım, çünkü çok hiddetliydi. Sonra bizi Allah’ın yeni kızları olarak selamladı, bizi kurtaran mucize için Allah’a şükretmemiz gerektiğini söyledi. Kendimizi yabancılaşmış hissedebilirmişiz ama çok kısa sürede gözlerimiz açılacak, gerçekleri görecekmişiz.

Sonra ellerinden alındığımız insanları zalimce kötülemeye başladı. Kâfirler. Hırsızlar. Başkanımız, başkan yardımcılarımız, valilerimiz, polisimiz, hepsi yozlaşmıştı. Bankaların sultanıydı hepsi, ceplerini dolduruyor, kocaman villalarında, altın tahtlarında oturuyor, devasa ekranlarında kovboy filmleri seyrediyorlardı. Şişman karıları o kadar çok para, o kadar çok altın, o kadar çok inci toplamıştı ki, yağmaladıkları hazineleri saklamak için ek binalar inşa ettirmeleri gerekmişti. Bu insanların arasında Müslümanlar bile kirlenmiş, bu yolsuzluk batağına onlar da çekilmişti. Aldığımız eğitimin baştan aşağı yanlış olduğunu çok geçmeden anlayacaktık, tıpkı hepimizin heves ettiği üniversite eğitiminin baştan aşağı yanlış olması gibi. Böyle gidemezdi.

Sonra bizden son kırk sekiz saati düşünmemizi ve emekle ortaya çıkan dönüşüme hayran olmamızı istedi. Sanki zihinlerimizin içine bakıyor ve ona karşı çıkma cüretinde bulunmamamız için bize meydan okuyordu. “İki gece önce birliğimiz okulunuza girdiğinde ordunuz geri çekilmişti, çünkü geleceğimizi biliyorlardı. Bu insanlara güvenebilir misiniz? Sizi korumak için para alan insanlara güvenebilir misiniz? Gerçekten dürüstseniz buna cevabınız hayır olacaktır. Karşı saldırıda bulunabilirlerdi ama yapmadılar. Bizden çok korkuyorlar. Sambisa’ya asla giremeyeceklerini biliyorlar. Sizi asla bulamayacaklar. Sizi buraya getirmemizi sağlayanın Allah’ın iradesi olduğunu biliyorlar. Sınavlarınız için sizi okula götürecek araca binmek üzere kitaplarınızı ve çantalarınızı topladığınız sırada Allah sizi seyrediyordu, her şey takdiriilahiydi. Rahipleriniz neredeydi, muhafızlarınız neredeydi, öğretmenleriniz neredeydi? Eskiden beri hep böyleydi. Muhammed Peygamber, Medine’den kovulduğunda, sabık destekçileri başlarını başka tarafa çevirmişti. Korkaklar. Kâfirler. Anne babalarınız sizi sevdiklerini, size iyi davrandıklarını düşünüyor olabilirler ama onlar görmüyor, körleşmişler. Başımızdaki illet, cehalet. Allah’tan başka ilah yoktur. Anne babalarınızın günahları için af dileyin, Allah niyetinizin samimi olup olmadığını bilir. Başka bir hayatta yeniden doğduğunuzu unutmayın. Ailenizi sevdiğinizi düşünseniz ve içinizden yemin etmiş olsanız bile yemininizi bozmalı, bundan hemen vazgeçmelisiniz. Kısa bir süre için, kızlara özgü gözyaşları dökeceksiniz ama bunlar dinecek, sonra kuşlar gibi cennetin ovalarına uçacaksınız. Melekler sizi bekliyor, Cebrail, Azrail, Mikail. Dünyevi teknolojimiz ve iletişim imkânlarımız bize yardımcı olsa da bütün bilgileri bize veren Allah’tı, yatakhanenizdeki küçük gıybeti bile bize o söyledi. Her birinize doğrudan hitap ediyorum. Kuran’a dönün, peygamberin hadislerine dönün, nerede olursanız olun Allah’a dönün. Yoksa sizi buna zorlamak zorunda kalırız ve cezadan da kaçınmayız. Bu arada günlük işlerinizi sevinçle yapın, sureleri ezberleyin, Allah’ın muazzam, yenilmez ordusuna katıldığınızı bilmenin tadına varın. Sizler savaşçısınız. Nijerya denen bu ülke kâfirlerden ve inançsızlardan arındırılmalı. Savaşta üstünüze düşeni yapacaksınız. Bundan gurur duyacaksınız. Savaş meydanında ölseniz bile, bunun bir mümin için en güzel mükâfat olduğunu unutmayın. Cennette önünüze kırmızı halılar serecekler. Şimdi en önemli meseleye geliyorum. Vazgeçmeyin. Korkmayın. Savaşı domuzların, sıçanların ve kâfirlerin, aynı zamanda kendi halkınızın, kendi kavminizin, öz anne babanızın kulübelerine taşımalıyız. Kâfirlerin kalbini söküp yiyin. Onları ortadan kaldırın. Gırtlaklarını kesin. Sizi geri istiyorlarsa, ölmüş kardeşlerimizi geri getirmeleri gerektiğini söyleyin.”

Refakatçiler eşliğinde uzaklaşmasından hemen önce gökyüzüne, bekleyen düşman filosuna baktı. “Bize savaş uçaklarınızla karşı koyabileceğinizi sanmayın. İbadet ettiğimiz Allah, jetlerinizin üzerinde yaşıyor, sizi ânında yok etmeye hazır.”

Zihnimdeki her şey karardı. Böyle bir gücü, böyle bir dokunulmazlığı daha önce aklımın ucundan bile geçirmemiştim. Kovalar ve sandıklar avluda yuvarlandı, gökler yarıldı. Ellerinde asalar ya da belki tüfeklerle birbirine bakan iki tanrı gördüm.

Üstüne diz çöktüğüm toprağa yarısı yenmiş kalpler saçılmıştı, her yer kesik gırtlaklarla doluydu, kan sonsuz bir nehir gibi çağlıyordu. Annemi, babamı, erkek kardeşimi bulana dek, üst üste yığılmış kalıntıların arasında koştum. Onları öptüm, ölü olmalarına rağmen beni affettiler. Ağlayamayacak kadar üzgündüm.

Birkaç arkadaşım yanıma gelip neyim olduğunu sordu. Cevap veremedim. Güçbela tutunduğum tek mantık kırıntısı da uçup gitmişti. Bıçağımız olsa kendi gırtlağımızı keserdik.

“Merak etme... Ailemiz bizi bulacak,” dedi Aisha, ama o ölüler diyarına gitmemişti henüz.

Üç kız bir tarafa ayrıldı, şaşkınlık içinde dikildiler, o arada diğer kadınlar bizi avlunun öbür tarafına, kulübelere doğru götürdü, bir sonraki cezamız için.

.........

Sığırların ağıla kapatılması gibiydi. Dışarı çıkarılmış, o ağacın altında titreye titreye, sessizce dikilmeye götürülmüştük. Buraya vardığımızdan beri ayrı tutuluyorduk. Ben liderlerden birinin karısıyla aynı kulübedeydim, şirretin biriydi, gece beni birkaç kez uyandırıyor, gün içinde öğrettiği duaları ve ayetleri tekrarlatıyordu.

Dışarı çıkıp benim gibi sersemlemiş, ağlamaktan yüzü gözü şişmiş arkadaşlarımı gördüğümde, “Arkadaşlarımla birlikteyim, o kadar kötü değil,” diye düşündüm.

Çok geçmeden erkekler toplanmaya başladı. Gençtiler, yerlerinde duramıyorlardı. Kot pantolon ve çeşitli renklerde tişörtler giymişlerdi. Bizi ilgilendiren bir şeyler olacağı belliydi, o yüzden birbirimize sokulduk. Sonra iki adam bir masa getirip yerleşkenin ortasına bıraktı, üçüncü bir adam da masanın altına plastik bir kova koydu. Sadece birkaç saniye geçti ama olacakları tahmin ettik. İlk kız, Faith alındı, masaya yatırılırken iki adam bacaklarını ayırdı. Diğerleri böğürüyor, tezahürat yapıyordu. Faith çığlık atmaya başlayınca bir el ağzına kenetlendi, gençlerin ilki işini gördü. Onu diğerleri takip etti. İkinci kıza da aynısı oldu. Ben üçüncüydüm. O masada uzanırken yukarı baktım, gökyüzünde titreşen, birbirinden çok uzaklarda birkaç yıldız gördüm. Hava henüz kararmamıştı. Bıçaklanmak ve sonra yeniden bıçaklanmak gibi, sonra adam içime girince keskin bir çığlık. Anneme babama ve tanıdığım herkese veda ettim.

Ayağa kalktığımda sersem haldeydim. Kovaya kan pıhtıları damladı.

Diğer kızlar getirilirken onları seyretmemiz istendi. Erkekler iyice kızışıp şevke gelirken masa gıcırdıyordu.

Bittiğinde sendeleyerek döndük, her yerimiz acıyordu, şaşkındık. Konuşamıyorduk. Neler olduğunu anlayamayacak ya da olanlara bir isim veremeyecek kadar küçüktük. Fatim, ilk okulunda kızların dürtüp durduğu bir oyuncak bebek olduğunu hatırladı. Kızlardan biri bebeğin kumaş apışına bir makas sokmuş ve Dolly’nin ameliyat olması gerektiğini söylemişti. Biz de ameliyatımızı olmuştuk. Bizi ilk onlar almıştı. Artık hava kararmıştı ve yıldızlar gökte ziyafet çekiyordu.

.........

Kadın beni mutfak binasına doğru götürdü. Orada çalışacaktım. Burası boğazlanmış hayvan kokuyordu. Dışarıdaki ağaçların dallarına av hayvanlarının butları asılıydı, sinek sürüleri etlerin üstüne konup havalanıyor, karınlarını doyuruyordu. Bütün birlik için yemek pişirmem gerekiyordu. En büyük porsiyonlar komutanlara verilecekti, onların ardından kıdemliler geliyordu, acemilerse içine akdarı ya da süpürge darısı eklenmiş küçük et parçalarından oluşan bir tür güveçle yetinmek zorundaydı. Yeterince et olmadığında, fırında pişirmem için hayvan derisinden şeritler veriyorlardı. Avluda yağlarını ve sularını sıçratan derilerin cızırtısı onları sabırsızlıktan çıldırtıyordu. Gündüzleri bir yere kapatılan üç köpek uluyor, kendilerini çinko kapıya çarpıyorlardı.

Sabahları büyük bir masanın üstündeki upuzun yalaktan yulaf lapası yiyorlardı. Akşamları üst tabakaya kendi dairelerinde servis yapılıyor, düşük rütbeliler yine aynı masada yiyordu yemeklerini. Onlara asla hizmet edemem. Tabakları mutfak binasından kulübelere eşleri taşır. Bir ihtimal, erkeklerden biri mutfak binasına gelecek olursa, gözlerimi kaçırmak zorundayım.

John-John, muhtemelen çok küçük olduğu için, görebildiğim tek erkekti. On-on bir yaşlarındaydı. Bisiklete biner, üstüne çok büyük gelen bir şortla pirinç düğmeli bir blazer giyerdi. Çalışırken kollarını sıvar ve şarkı söylerdi. Kız sesiyle söylerdi şarkısını. Etrafta her türden et vardı, kuş, yarasa, kertenkele; kuşların cam gibi gözleri dik dik bakar, yabani yarasaların kanatları gece uçuşlarını ölümde bile hatırlıyorlarmış gibi hâlâ iki yana açık olurdu.

Etlerin butlarını keser, üstlerine yapışmış ölü böceklerle kurtları farklı bıçaklarla kazırdık. Kötü kokuları bastırmak için kuşları yapraklarla doldururduk. John-John hepsinin ismini biliyordu: zerdeçal, ardıç, baobap.

John-John’un şarkısının sözlerini bir türlü çıkaramasam da bir ilahi olduğunu tahmin ediyordum. Bisikletiyle çeşitli kamplar arasında gider gelir, kumanya dağıtırdı, dört başka oğlanla bir tür mağarada yaşıyordu. Sonra, kocaman kazanları avluda yaktığımız ateşe taşımama yardım ederdi. Kazanlar, ahşap direklere tutturulmuş zincirlerin ucuna asılıyor, haşlanan etle haşlanan av hayvanlarının çürük kokusu dört bir yanı sarıyordu. Bir zaman geldi ki erzak odasının anahtarı bende durmaya başladı, rütbelilerin eşlerinin haberi olmadan, John-John’la yemek için birkaç şey aşırabiliyordum. Oğlan en çok patates kabuklarını severdi, özellikle de közlenmiş soğanla birlikte. Dışarıda yerdik, nöbetçiler sıçanlardan korktukları için oralarda nadiren devriye gezerdi.

Tanrım

Ey Tanrım

Tanrım

Methiyelere layıksın

Sonunda, John-John’un nasıl kaçırıldığını öğrendim.

Geliyorlar. Geliyorlar. Köyümüzü kuşattılar, çok korktuk. Kız kardeşim, annem ve ben. Başka bir sürü kadın ve kız var, hepsi bizim gibi ağlıyor, canımızı kurtarmak için kaçıyoruz. Cihatçılar köyümüzü kuşattı, o yüzden kaçmak zorunda kaldık. Babam bizimle değildi. Uzakta, çiftlikteydi, onu yakalayıp yakalamadıklarını bilmiyorduk. Koştuk. Bizimle kaçan diğer kadınlar oğlan olduğum için beni istemediler, cihatçıların oğlan çocuklarını kaçırıp asker yapmak istediklerini biliyorlardı. Koşarken bile ormanın derinliklerine kadar peşimizden gelirler diye dehşet içindeyiz. Uzun süre koştuktan, nefessiz kaldıktan sonra birbirimizin üstüne yığılıyoruz. Herkes ağlıyor. Annem bir hanıma bohçasından bir elbise vermesi için yalvarıyor, elbiseyi giydirip beni kız yapacak. Hanım hayır diyor. Bu onun en güzel elbisesi. Annem yalvardı da yalvardı, sonunda diğer kadınlar rica etti, ölüm kalım meselesi, bir çocuğun hayatı söz konusu diyorlar. Tartışmalar çıkıyor. Sonra bir kadın elbiseyi bohçadan çekiyor, hanımla kavga ediyor, şiddetli bir kavga, sonunda elbiseye el konuyor.

Annem beni bir ağacın arkasına götürüyor, kısa pantolonumu çıkarıyor, başıma mavi bir örtü doluyor. Hepsi, kız kılığına bürünmüş halime bakıyor, çocuklar mutsuz olmalarına rağmen gülmeden ve benimle alay etmeden duramıyor. Çok geçmeden gece oluyor, bulabildiğimiz yerlere yatıyoruz, mavi elbiseyle uyuyorum. Gece soğuk. Çok erken uyanıyoruz, kız kardeşim gitmiş. Hiçbir yerde yok. Annem kardeşimden bir iz arayarak grubun arasında dolaşıyor, bulamayınca çığlıklar atarak koşmaya başlıyor. Ama grubun lideri yolumuza devam etmemizin daha iyi olacağını söylüyor, çünkü şimdiye kadar militanlar nerede olduğumuzu anlamıştır ve bizi öldürmeye geliyorlardır. Annem durmadan kardeşimin adını haykırıyor, “Umi, Umi, Umi,” sanki bir yerden çıkıp geliverecekmiş gibi. Böylece, annemin rızası olmaksızın hep birlikte yola devam ediyoruz, annemin kederinin doğruca içimden geçtiğini hissediyorum, çünkü beni sırtına aldı. Zar zor taşıyor.

Bir köye varıyoruz. Çatısı sazla örtülü bir ev var, güneşten kaçmak için herkes oraya toplanmış. Annem beni yere bırakıyor ve başka bir hanımdan bana göz kulak olmasını istiyor, çünkü küçük kızını bulması gerekiyor, ölüsünü de olsa bulması gerek. Gerisingeri aceleyle dağa gittiğini görüyorum. Orada bekliyoruz, bazı insanlar bize çiftliklerinden tatlı patates veriyor. Çiğ çiğ yiyoruz. Herkes çok sessiz ve çok korkuyor, kimse konuşmuyor, çünkü bundan sonra ne yapacağımızı bilmiyoruz. Farklı dedikodular fısıldanıyor. Bir gecenin, bir günün ve neredeyse bir gecenin daha ardından annem sırtında kız kardeşimle dönüyor, onu yere bırakırken kardeşim, “Aaan-nee,” diyor, dağda tek başına kaldığı için hâlâ korkuyor. Annem kız kardeşimi aramaktan, sonra koşa koşa geri dönmekten öyle yorulmuş ki konuşurken uyuyakalıyor. “Niye kaçtın?” Annemi benden aldığı için kardeşime kızgınım. Niye kaçtığını bilmediğini söylüyor. Birileri bir tepeden yukarı çıkıyormuş, kardeşim de arkalarından gitmiş, çünkü bizim de peşlerinden geleceğimizi sanıyormuş. Sonra grup dağılmış. Bazıları daha hızlı yürüyormuş, kardeşimin biraz dinlenmesi gerekiyormuş, daha sonra gün doğmadan sınırı geçmek için diğerlerine yetişecekmiş. Annem onu tek başına uyurken bulmuş, giysileri çiyden ıslakmış.

Daha fazla kayıp insanın gelmeye devam ettiği çatısı saz kaplı evde kaldık. Boğucuydu. Sonra annem motosikleti olan birini aramaya gitti. Gitmeden önce başörtüsünün ucundaki düğümü açtı, biriktirdiği azıcık parayı orada saklardı. O para, ektiğimiz ve pazarda sattığımız fasulyelerden kazanılmıştı. Sadece motosikletin parasını ödemeye yetecek kadarını aldı, çünkü adamın bütün hepsini isteyeceğini biliyordu. Kalan naira’ları yeleğimin içine iğneledi.

Motor yolculuğunda üçümüzdük, kız kardeşim, annem ve ben, kız kardeşimin neredeyse öleceği dağın eteğinden geçtik. Motor zikzak zikzak gidiyordu, kardeşim haykırıyordu, annem bizi sıkı sıkı tutuyordu. Bir yamaçtan inip bir ovaya geldiğimizde, kamyonlara yiyecek ve su yükleyen adamlar vardı. Annem önlerinde diz çöktü, çocuklara yiyecek bir şeyler versinler diye yalvardı. Midelerimizin guruldadığını duyabiliyorlardı. Annem kendi köyümüze gidebilmeyi umuyordu, orada birileri olurdu, belki şimdiye kadar babam eve dönmüştü. Kamyonu yükleyen adamlar bize bir şişe portakal suyu verdiler. Sırayla içtik. Açgözlülük etmemek için çok az içtik. Adamlar militanların yollarına devam ettiğini söyledi, bu yüzden annem önce kendi çiftliğimize gidip hasattan geriye bir şey kalıp kalmadığına bakmaya karar verdi. Giderken de kız kardeşimi haftalardır kuzenlerinin yanında saklanan anneanneme bıraktı. Kuzenler kardeşimi istemediler. Ama acıklı öyküyü, dağda ölmesine ramak kaldığını duyunca insafa gelip kabul ettiler. Annemle ben devam edip çiftliğimizden fazla uzak olmayan bir yere geldik, annem motorcuya parasını ödedi, eğri büğrü patikadan tepeye çıktık. Dört bir yandaki bütün ekinler yağmalanmıştı ama bizim ekinlerimiz çalınmamıştı. Biz de bütün fasulyeleri topladık, getirdiğimiz torbalara doldurduk. Satacak bir şeyimiz vardı şimdi. Köyün yolunu tuttuk. Patikada bir adam bizi durdurdu. Önce tarikattan biri sandık ama sonra bildiğimiz bir dua okudu ve kendimizi güvende hissettik. Son derece keskin bakışlı, uzun boylu bir adamdı. “O fasulyeler satılık mı?” diye sordu. “Birazı,” diye cevap verdi annem. “Kaça?” “Beş bin naira,” dedi annem, ben araya girip, “Altı bin,” dedim, orada, kayalık bir arazinin tepesinde pazarlığa tutuştuk, sonunda fiyat fırladı, beş binden yedi bine çıktı.

Anneannem ve kuzenlerle birkaç gün dinlendikten, fasulyelerin birazını onlarla paylaştıktan sonra annem babamı bulmamız gerektiğine karar verdi. Yeniden bir aile olmalıydık. Birazcık paramız olduğu için umut doluydu, bu parayla bir ev inşa etmeye başlayabileceğimize inanıyordu. Böylece yürümeye başladık. Annem kardeşimi sırtlamıştı, kız kardeşim tekrar kaybolma korkusuyla ona sıkı sıkı yapışıyor, “Aan-nee,” diyordu. Bir köyde, babamın ölmediğini söyleyen bir polisi aradık. Babamın evine geri döndüğünü, evin tamamen yanmamış olan bir köşesinde yaşadığını duymuştu.

Yarısı yanmış vaziyetteki mutfağımıza girdiğimizde babam gözlerine inanamadı. Ceketsizdi. Bizi kucaklıyor, ölü müyüz yoksa sağ mı emin değil. Tanrı’ya hayal görüp görmediğini soruyor.

Sonra annemle ikisi yere oturup bütün parayı sayıyorlar. Birkaç gün içinde çiftliğe dönüp ürünün geri kalanını toplamaya karar veriyorlar. Kız kardeşim kiliseye bırakıldı, rahip bir sürü kişiyi içeri almış, herkes tek bir odaya tıkışmış, yerlerde uyuyordu. Annemle babam çiftliğe doğru yola çıkıyor, ben yalnız kalıyorum. Yakınlardaki bir köyde yaşayan bir komşuya gidecektim. Ama kendime diyorum ki, madem annemle babam ekinleri korumak için geceyi çiftlikte geçirmeye karar vermiş, o zaman ben de komşuya gitmeyeceğim, evimizi koruyacağım. Sonra akşam vakti olanlar oluyor. Motosikletlerle gelmiyorlar. Sadece bir oğlan, pencerenin önünde durmuş, içeriye, bana bakıyor. Anladım. Onlara katılmıştı. Beni saçlarımdan yakalayıp dışarı, yoldan ileri sürüklüyor, orada başka oğlanlar çoktan bir kamyona doldurulmuş. Ormanın derinliklerine doğru gidiyoruz da gidiyoruz, bir dağa yaklaşıyoruz, oğlanlardan biri bana, “Şu dağı gördün mü, orası Pulka’ya yakın,” diyor.

Kamyon ağaçların altında duruyor, indirilip ileride bir yerde uyumaya götürülüyoruz. Toprak yumru yumru. Muhafızlarımız da uyuyor, silahları yanlarında, hazır. Hepsi derin uykuya dalıp horlamaya başlayınca fısıldıyoruz:

Tanrım

Ey Tanrım

Tanrım

Methiyelere layıksın

Çocuklardan biri, Pulka’dan çok uzakta olamayacağımızı düşünüyor. Bildiği tek şey bu. Bizi kaçıranlardan birini telefonda konuşurken duyduk, güvenlik korkusu nedeniyle dört gün boyunca yola çıkmayı düşünmüyorlarmış. Üçüncü gece kaçacağız. Yavaş yavaş gitmek zorundayız. Koşmamalıyız. Kimse gürültü etmemeli. Tanrı’nın lütfuyla başaracaktık. Çocuk yılanlarla ya da vahşi hayvanlarla karşılaşmayacağımızı söyledi, çünkü çocuklardan biri silahlı çatışmalar ve bombalar yüzünden vahşi hayvanların ormandan kaçtığını söylemiş. Gündüzleri çalışırken, yakacak odun toplarken, onların motorlarını ve silahlarını temizlerken bizi izlediklerini biliyoruz ama onlar, kendi başımıza kaldığımızda dua ettiğimizi bilmiyorlar. Bize günde bir kez bir kâse yemek veriyorlar. Ellerimizle yiyoruz. Yulaf suyla ıslatılmış. Annemin sütle ıslatılmış yulafı gibi değil. Karnımızı doyurmaya yetmiyor ama Tanrı’nın merhameti bizimle, üç arkadaşız, Pulka’ya varmak için dağdan geçiyoruz. Pulka’da kimseyi tanımıyoruz ama soracağız, biri bize yardım edecek. Annelerimizi ve babalarımızı, artık kendilerine nasıl derme çatma bir ev kurdularsa orada bulacağız. Pulka’da bir kilisede bir rahip olacak, o rahip çeşitli insanlar tanıyacak. Namaz kıldıkları sırada bize bakmazlarken, kendi kendimize şarkımızı söylüyoruz.

Tanrım

Ey Tanrım

Tanrım

Methiyelere layıksın

Bu bize cesaret veriyor. Uyuduklarında, sürünme alıştırması yapıyoruz, karanlıkta hiçbirinin üstüne basmamamız gerektiğini unutmuyoruz. Koştuğumuzu duymamaları lazım, yoksa bang bang yaparlar, işimiz biter. Toprak zeminde sürünen yılanlar gibi hareket ediyoruz. Çocuklardan biri yılan yediğini söylüyor, babası başını kestikten sonra ailesiyle birlikte onu yemiş. Babası yılanlardan öcünü alıyormuş, çünkü bir keresinde ısırılmış ve panzehir bulunan bir kliniğe götürülmüş, yoksa babası ölecekmiş. Böylece yılanı kızartıp yemişler. Tadı kötü değilmiş.

Yiyeceğimiz vardı. Yoldan epey uzakta bir yerde iki gün iki gece saklandık. Peşimizden geleceklerini biliyorduk. Üçüncü gün cesaretimizi toplayıp gizli kapaklı yol kenarına yaklaştık. Tertemiz, pırıl pırıldık, çünkü yıkanacak bir dere bulmuştuk. Oradan su içiyorduk. Bir kamyon bir virajı dönüp son hız geldi, grubumuzun lideri kamyonu durdurmak için ileri fırladı. Araç canlı tavuk taşıyordu. Kamyon durup tavuklar çığlık çığlığa bağrışınca korkunç bir çatırtı duyuldu. Aracın içinde iki adam vardı. Bize yardım etmelerini istedik. Hikâyemizi anlattık ama bize inanmadılar. Dışarı çıktılar, soyunmamız gerektiğini söylediler. İntihar bombacısı olabileceğimizi söylediler, masumiyetimiz konusunda ne kadar dil dökersek dökelim, ne kadar ısrar edersek edelim, bunu yapmak zorundaydık. Hoş değildi, orada öylece çıplak durmak, büyük adamların bize bakması. Sonunda giysilerimizi giymemiz söylendi, bizi tavukların yanına attılar, hayvanlar kanatlarını çırpa çırpa uçuştu.

Cemaatin, büyük bir kilisede toplandığı kutsal bir gündü. İlahileri ta uzaktan duyabiliyorduk. Mesih’in kehanetleri yerine getiriliyordu. Bizi orada indirdiler, kilisedekiler içeri girmemize izin verdi. İlahiler ve vaaz beni ağlattı, memleketimdeki kilisedeki pazar günlerini, annemin ve diğer tüm hanımların çiçekli giysiler giydiğini hatırlattı. Ondan sonra bir çadıra götürüldük, bize yemek ve Fanta verdiler. Bütün o dualarla şarkılar sayesinde kuzenlerimin, anneannemin yanında kaldığı kuzenlerin yeri bulundu. Geri getirilmeme şaşırdılar, anneannem ağlayarak beni kucağına aldı. Onunla aynı odada uyumam gerektiği söylendi, anneannem de bana onların yanında ne kadar mutsuz olduğunu gösteren bir işaret yaptı.

Bir pazar günü bir tavuk kesip akşam yemeğinde yediler. Anneannemle bana morumsu iç organ parçaları düştü. Masada onlarla oturmaya bile davet edilmedik. Anneannem bana, “Burada istenmiyoruz,” diye fısıldadı, planını işte o zaman yaptı. Gidecektik. Hepsi derin uykudayken geceye karışacaktık, yanında götürmek istediği ufak tefek eşyaları vardı, kabak ağacı meyvesinden bir pipo, kaşıklar, bir sandalye, üstüne bir kat sarı boya vurulmuş bir masa. Onlardan ayrılamıyordu. Gece vakti kaçtık, görülmemek için tepelerden gittik. Anneannem pek iyi yürüyemiyordu, o yüzden onu sırtıma aldım. Hem mobilyaları hem onu taşıyamadım, o yüzden anneannemi korunaklı bir yere götürüp orada kalmasını söyledim, ben eşyaları almak için geri dönecektim. Dönüş yolunda, yüksek tepelerin arasındaki vadide sıçrayarak bana doğru gelen motorların farlarını gördüm, saklanmama fırsat kalmadan biri saçımdan yakaladı, güldükçe gülüyordu. Beni aralarında sıkıştırdılar, “Nene... Nene...” diye bağırıyordum, daha çok güldüler.

Nenem o tarlada öldü, mobilyaları başka bir yerde çürüyor.

.........

Ve ağaçların yaprakları doğanın şifa bulması için.

Annem ağlıyor. Sevinçten. En ön sırada. Üstünde en güzel pazar giysisi ve başlığı var. Ağaçlarla ilgili kompozisyonumla ödül kazandım. Kompozisyonu bütün sınıf arkadaşlarıma ve öğretmenlerime yüksek sesle okumam istendi. Ödül, kenarlarında, “Windsor Korulukları” yazan, limonumsu renkte kokulu kâğıt. Üzeri çiçeklerle süslü, yeşil yapraktan katlar arasında küçük kardelen demetleri. Rulo yapılmış, etrafına mor kurdele geçirilmiş.

Gerilmemeye çalışıyorum. Arkadaşlarımın bana güldüğünü ve aynı zamanda beni kıskandığını biliyorum:

Ülkemizde yaşamımız ağaçlara bağlı. Yağmurdan korunmak, güneşte gölgeye sığınabilmek için. Pek çok yiyecek için. Ağaçlar bizim ikinci evimiz. Ağacın her parçasının bir görevi vardır. Bazılarında, mesela akaju ağacında, yaralanan cildi serinleten ve iyileştiren yağlar bulunur. Pek çok ağacın yapraklarından, çeşitli yemekler için lezzetli soslar yapılır. Farklı yapraklar kaynatılıp farklı aromalarda çaylar elde edilir. Bu da insanı sakinleştirir, sinirlere iyi gelir. Sonra bin bir çeşit meyve vardır, hepsi sulu sulu ve nefis. Bu meyvelerin çekirdeğinde başka besinler saklıdır, mesela bir tanesinden tereyağı yapılabilen bir macun çıkar. Kimse açlıktan ölmez, çünkü ağaçlarımız yıl boyunca ihtiyaçlarımızı karşılar. Ağaçların en önemli özelliğiyse, Ağaç Ruhu dediğimiz şeydir. Ölmüş atalarımız bu ruhlarda yaşar ve yaşamları yönetir. Kötülükleri uzak tutarlar. Bu kutsal ağaçlara zarar verecek, onları kesecek ya da yakacak olursak bize çok kızar ve bazen intikam alırlar. Hasat yapılamaz olur, insanlar aç kalır. Orada büyü yaptığımızda, kardeşim Yusuf iç içe geçmiş, boğum boğum, ince köklerin arasında parmak uçlarında yürüyerek, “Ruhların üstüne basma,” derdi. Her zaman akşam vakti olurdu. Kuşlar gecelemek için orada tünemezdi ama belli saatlerde hem tarif edilemeyecek kadar güzel hem de hüzünlü bir şarkı söylerlerdi.

Annemin gözyaşları kana dönüşüyor. Babam arkada duruyor, ellerini başının tepesinde kavuşturmuş. “Sana ne yapıyorlar?” diye soruyor, sesi son duyduğum sabahki kadar tok. Gözleri içlerinde bir ateş kuyusu olan, uçsuz bucaksız, kopkoyu kahverengi gölleri andırıyor. Beni kaçıranları öldürmeye hazırlanıyor.

Mutfak zemininde uyanıyorum, yorgunluktan orada uyuyakalmış olmalıyım. Dışarı çıkmak için yeri tırmalayan bir hayvan gibi toprağı tırmalamaya başlıyorum. Asla dışarı çıkamayacağım. Sonsuza dek buradayım. Başka rüya görmemek için Tanrı’ya yalvarıyorum. Bomboş olayım. Eskiden olduğum kişiyi içimden söküp al.

.........

Hadja diye bir kızla avludan geçiyordum. Hadja, eşlerin çamaşırlarını yıkardı, bazen ona yardım etmem söylenirdi. Çamaşırların durduğu koca teknenin kulplarından tutmuştuk. Hadja avlunun öbür ucundaki çamaşır ipini işaret etti, ip bir tümseğin üstüne gerilmişti, ölülerini gömdükleri yerden fazla uzakta değildi. Mangalda hiç kül bırakmıyorlardı ama batıl inançları vardı. Ölülerin her şeyi gördüğüne ve savaşta onlara cesaret verdiğine inanırlardı. Bir keresinde transa geçip taburlarının büyük kısmının yok edileceğini söyleyen bir kızın cüretkârlığı yüzünden dili kesilmişti. Aisha’yla birlikte o ilk sabah gördüğümüz küçük kızdı bu.

Hadja beni uzak uçtaki, mezarlıktan biraz ötedeki beton bir binaya doğru götürerek, “İşte buraya getirileceksiniz,” dedi. Adı Mavi Ev’di ama bina neredeyse simsiyahtı, camları da kırıktı. Hadja eskiden, ormanda hâlâ bol av hayvanı varken avcıların orada konakladığını söyledi. İç duvarlar graffiti kaplıydı, tanklar, silahlar, daha çok tank ve daha çok silah. Cahil birinin elinden çıktığı belli olan, siyah harflerle yazılmış OKEY sözcüğü.

Hadja topaldı, bir de konuşma bozukluğu vardı. Uzun yıllardır oradaydı, katlanmak zorunda kaldığı işkenceleri tahmin etmenin imkânı yoktu. Bazen yalan söylerdi. Vanilya özü şişesine doldurulmuş bebek kanlarıyla hanımının mağarasına gelen adamlardan bahsettiğinde doğru söyleyip söylemediğini anlayamamıştım. Bu bebekler, anne babalarının boğularak öldürüleceğini bile bile sattığı bebeklerdi. Kadın, sonsuz gençlik verdiğine inandığı için bebek kanı talep ediyordu. Kocasının döneceği gün için gençliğini korumak istiyordu. Adam gaddarlığıyla tanınan bir komutandı, çeşitli kamplarda bir sürü karısı, bir sürü çocuğu vardı. Adamlar ve kadın, ücret konusunda çekişmeli bir pazarlık yapmıştı.

Hadja gözlerinde tuhaf, yılansı bir pırıltıyla, “İşte orada... işte orada...” dedi.

Yan taraflarında küçük bölmelerin dizildiği uzun bir koridor gördüm, her bölmede demir bir yatak vardı, yukarıdan çıplak bir ampul sallanıyordu. Kızların getirildiği yer burası. Hadja’nın getirildiği yer. Adamları ateşlemek için daima çarpışma öncesinde, tatmin olup savaşa aç yola çıksınlar diye.

Bu dehşet verici hikâyeyi arkadaşlarıma anlattım ve bekledik, gelip gelmeyeceklerini merak ederek değil, geleceklerinden emin olarak.

Sonra oldu.

Muhafızlar bizi yakaladı, Mavi Ev’e götürüldük. Bangır bangır müzik çalıyor, çeşitli yerlerden ışıklar parlıyordu. Adamlar ortalıkta itişip kakışıyordu, ayaktakımı, asker üniformalı, her yerde silahlar, kemerlerinden bıçaklar sarkıyor, fermuarları açık. Koridordan geçerken her yatağın üstündeki ampulün yandığını gördüm.

İki muhafız, rütbelilerden birine hizmet edeceğim için dudak bükerek beni soydu. Adam içeri girerken görmüştü beni. Vücudumdaki tüyler dehşetle diken diken oldu, bana doğru eğildiler, heyecanlı ve delişmen bakışlarla beni tepeden tırnağa süzdüler.

“İstiyor,” dedi biri, diğeri de tekrarladı. Yüzü yüzüme o kadar yakındı ki nefesindeki soğan kokusunu alabiliyordum.

Kendimi kasıp düğümleyeceğime, toprağın derinliklerine gömülmüş bir soğana dönüşeceğime yemin ettim, rütbeli adam toprağı porsuk gibi tırmalayıp kazacak ama bana ulaşamayacaktı. Zihnimin kapılarını kapatacaktım. Bütün kapıları ve pencereleri kapatan bir deli gibiydim ama onun içeri girdiğini gördüğüm anda kapılarla pencereler ardına kadar açıldı. Uzun boylu, sakallıydı, gözlerinde manyakça bir bakış vardı. Yardımcısı, uzattığı kolundan silahını aldı; bir diğeriyse pantolonunu indirdi ve düzgünce katladı. Adam konuşmadı. Gücü sessizliğinde ve nefret dolu bakışlarındaydı. Üzerimde yatarken sanki siyah bir muşamba kapkara sardı beni, boğdu ve diğer her şeyi dışarıda bıraktı. Yanlış bir şey yaparsam beni öldüreceğini biliyordum. Debelenip küfrederken, yeterince açık olmadığım, boyun eğmediğim için küplere binerken onu dinleyip vücudumu ihtiyaçlarına uydurmaya çalıştım. Ellerim onu tırmalamak, onunla mücadele etmek için kendiliğinden yukarı kalkıyor, adam hâlâ üzerime yapışmış vaziyette patlıyor, gelmeleri için adamlarına bağırıyor. Onlar ne yapacaklarını biliyordu.

“Tutun şunu.”

“Bastırın.”

“Bacaklarını açın.”

Yardımcılar, arzularının nasıl yerine getirileceğini harfiyen bilmesine karşın adam hâlâ bağırıyor. Hem öldüm hem de ölmedim. Kasaplığa maruz kalıyorum. Sonra burun deliklerimin zorla açıldığını hissediyorum, bir silah namlusu burnumu zorluyor. O silahın birkaç dakika içinde beynimde patlayacağını biliyorum. Bundan uyanamayacağım, çığlığım sona ermeden öleceğim.

Adam içimden çıkarken bağırdı, yıkanmak için bir çaydanlık su istedi.

Diğerleri geldi, teker teker ya da çiftler halinde, sevimsiz kahkahalarla, yiyip içerek, avlanarak, içime boşalarak. Bir telaş vardı. Avluda kamyonlar korna çalıyordu. Çok geçmeden hepsi kaynaşıp tek bir varlığa dönüştü, insani özelliklerini yitirmişlerdi. Bilincim gidip geliyordu ama ölmemiştim. Bunu sağlama alıyorlardı. Vahşi tokatlarla beni canlandırıyorlardı. Zevklerini katmerlemek için. Dört bir yandaki bölmelerde arkadaşlarımın başına aynı şeyler geliyordu ama yine de kimse çığlık atmıyordu. Ceset gibi sessizdiler. Leş gibi tavandaki sinekleri seyrettim, ölü sineklerin çevresinde toplaşıyorlardı.

Sonuncusu yalnızdı, bekletildiği için burnundan soluyordu, ona bırakılmış berbat haldeki şeyi görünce öfkelendi. Sadece ağzımın “askeri” için yeterince temiz olduğuna karar verdi, çene kaslarımı merhametsizce açtı.

Nihayet gittiler. Bağrışmaların, çığlıkların arasında kamyonların açık kapıdan geçtiğini duydum.

Doğrulup oturdum, örtümle yüzümü sildim. Pencerenin dışında, toplu mezar payına düşen çiyleri içiyordu, ben de ölmüş olmayı diledim.

Etrafımdaki bölmelerde ölüm sessizliği var. Arkadaşlarım benim gibi yataklarında oturuyor, ayağa kalkıp kalkamayacaklarını anlamak için bekliyor, daha sonra birbirimizin yüzüne bakıp cesurmuş gibi yapacağız. Söyleyebileceğimiz hiçbir şey yoktu, birbirimize söyleyebileceğimiz hiçbir şey yoktu.

Jeneratörler kapatılınca ani bir karanlık bastırıyor, müzik susuyor. Böylesi daha iyi. Koridorda toplandığımızda birbirimizin gözlerinin içine bakmak zorunda kalmayacağız.

Avlu karanlıktı. Bir araya gelmiştik ama aynı zamanda tek başımızaydık, bizi asla terk etmeyecek kadar derin bir yalnızlıkta tek başımıza. Her yerde sis vardı, gökyüzünde, havada, uyuşmuş benliklerimizde. Fatim bacaklarının üstünde yavru bir ceylan gibi titriyordu, bebeği olursa kız olacağını, adını İsa koyacağını söyledi. İsa kadın olacaktı.

Yatakhanede uyuyanlar uyandırıldıkları için kızgınlıkla homurdandılar. Birkaçı meraktan ayaklandı, bir el fenerinin titrek ışığında bizi gördüler, ellerimiz utançla başörtülerimize kapanmıştı, soğuk soğuk baktılar, çok daha kötüsünü yaşamışlardı çünkü çok daha uzun süredir buradaydılar.

Yüzüstü şilteye uzandığımda yanımdaki bir kız saçıma belli belirsiz dokundu. Avucunda fındıklar vardı. Onları küçük parçalara ayırdı, neredeyse sessizlik içinde hepsini yedik. Kızın adı Buki’ydi. İşte böyle arkadaş olduk.

.........

Buki, Bukola’nın kısaltması. Bukola, Tanrı’nın armağanı. Mandara tepelerinden fazla uzak olmayan bir köyde yaşıyorlardı. Babasının küçük bir çiftliği vardı, çiftçiliğin yanı sıra iki haftada bir, hafta sonları balık avlamaya gidiyor, bölgedeki diğer balıkçılarla birlikte bir çadırda kalıyordu. Balıkların bir kısmını, yeni yapılmış büyük bir otele satıyordu. Kısmi bir ödeme olarak burada, tatlı patates lapası, yanında bol bol yağda yumurta ve limonlu sorbeden oluşan iki akşam yemeği yemelerine izin veriliyordu. Annesi Buki daha küçükken çekmiş gitmişti, Güney’e dönmüştü, çünkü orası kendisine daha uygundu. “Kuzey sığır çobanı dolu,” derdi annesi, kendisi daha iyi bir yaşama alışkındı. Babası Buki’yi desteklerdi. Severdi:

Bir akşam, hava kararmadan hemen önce, çiftlikten dönüp beni dört bir yandaki köylerden kızlarla bir araya toplanmış halde buldu. Genç erkekler başka bir grup halinde sıralanmıştı, onlar da alınmak üzereydiler. Yerleşkenin ortasına bir çukur kazılmış, yaşlılar kadınlı erkekli oraya doldurulmuştu, hayatlarının bağışlanması için yalvarıyorlardı. Babamın gömleğinin içinde biraz naira vardı, serbest bırakılmam için onu cihatçılara verdi. Adamlar parayı alıp babamı yaşlılarla birlikte çukura attılar, çukurdakiler babamın yapmaya çalıştığı şeyi görmüş ve bu yüzden ona içerlemişlerdi. Atlar getirildi, biniciler hem mahmuz vuruyor hem de hayvanları tutuyordu. Atlar önce tereddütlüydü. Kan kokusu alıyorlardı. Ölüm kokusu alıyorlardı. Gözleri çılgınca dönüyordu. Çukur örtülüp de atlar üstüne sürülünce burada sıçraya sıçraya koşturuldu. Çok geçmeden hayvanlar durumdan hoşlanmaya başladı, toynakları birbirine vuruyordu, birkaç dakika içinde görevlerinin gitgide artan neşesi ve hareketliliğiyle çılgına döndüler.

Babam bana bakamadı. Gittiğin zaman geride ruhun kalır, derdi hep. Kökeni ilahi olduğu için, ruhun hiç ağırlığının olmadığını söylerdi.

.........

Tepemizde ve dört yanımızda çılgın kıvrımlar halinde dikenli tel. Zeminde, ayaklarımız takılsın diye dikenli telden halkalar. Buraya bataklık denirdi. Sabahın çok erken saatlerinde, adamlar henüz namazdayken rahatlamak için oraya giderdik. Terk edilmiş, leş kokulu, sinekler ve sivrisineklerle dolu, uzun otlar, güdük kalmış ağaçlarla kaplı bir arazi parçasıydı.

Hepimiz mahremiyete kavuşabileceğimiz bir yer arıyorduk, çünkü onlar için sürtük, kendi gözümüzde nefret edilesi varlıklar olsak da, edep kurallarının son kırıntılarına sıkı sıkı sarılıyorduk. Her kız kuytu bir köşe arıyordu, sonrasında da yıkanmak için bir derecik ya da su birikintisi. Hepimiz regl olmak için dua ediyorduk. Kızlar hamile kalmamak için çeşitli kökler ya da yapraklar yiyordu. O uzun çimenlerin üstündeki kanın kızıl ışıltısı tek kurtuluşumuzdu. Benimkine bakar şükrederdim. Annemi düşündüm, evde olsaydım sıcak su ve havluyla nasıl üstüme titreyeceğini, bunun tabiatın doğal döngüsü olduğunu söyleyeceğini. Mutfağımız gözümün önüne geldi, havada dönen toz zerreciklerine ve zemindeki sert toprağa varana dek her bir parçası. Annemden ve her şeyden ne kadar uzakta olduğumu bilmiyordum. Bu bataklıktan başka yuvamız yoktu. Burada birbirimizle arkadaş olmaya çalışıyorduk.

Okulumuzdan bazı kızlar tuhaflaştı, içlerine kapandılar. Yerleşkenin çılgın illeti içlerine işlemişti. Uyurgezer gibiydiler, dalgındılar, kendi kendilerine mırıldanıyorlardı, iç dünyalarına kilitlenmişlerdi.

Casuslar dört bir yanda kol geziyordu.

Bir sabah, bir kadın asker aceleyle tepeye tırmandı. Kızların kaçma planı yaptıklarına dair söylentiler dolaşıyordu. Kadın, bizi uyarmak üzere gönderilmişti. Yıllar önce o da kaçırılmıştı, dört çocuk ve yine çocuklu bir grup anneyle birlikte. Erkekler orada değilken köylerinden alınmışlardı. Yapraklardan başka yiyecek, hendeklerdeki sulardan başka içecek bir şey olmaksızın sık ormanda yürütülmüşlerdi. Her gece, kendilerini kaçıranlar uyurken dua ediyor, sonra da kaçmaya kalkışıyor ama hemen yakalanıyorlardı. Allah kaderlerine hükmediyordu. Yeni hayatlarını nasıl seveceklerini, gerçek aydınlanmayla nasıl değişeceklerini o zaman bilemezlerdi.

Gözleri kıvançla dans ederken her birimizle konuştu. “Kaçmaya çalışırsanız geri getirileceksiniz. Üç gün bir tecrit hücresine kapatılacaksınız. İdrarınızı orada yapacaksınız, dışkınızı orada yapacaksınız, sonra pislik içinde, leş gibi bir halde herkesin önünde kırbaçlanmak üzere dışarı çıkarılacaksınız. Bir dahaki sefere bu kadar şanslı da olmayacaksınız.”

Sonra gitti.

* * *

Avluda neşeli bağrışmalar vardı. Daha en başlarda bizden ayrılan üç kız, şimdi motorların arkasına oturtulmuştu, seyahat için giyinmişlerdi, başörtüleri yüzlerinin etrafında şirin şirin kıvrılıyordu, prensesler gibiydiler. Motorları sürecek olanlar ayakları üzengideymiş gibi sabırsızlıkla dikiliyor, yola çıkmaya can atıyorlardı.

Orpah, “Arabistan’daki zengin adamlara gelin olarak satılacaklar,” diye fısıldadı, dedikodu ağızdan ağıza yayıldı. Tarikat, sandıklarını doldurmak için en güzel kızlarla yapardı bunu.

Orpah okuldan arkadaşımdı. Her akşam eve kadarki uzun yolu beraber yürür, bazen halk merkezlerindeki meyve bahçelerini yağmalardık. Bir sopayla ustaca hallederdi bu işi. Ona bir işaret çaktım ama görmezden geldi. Hiçbiri bize bakmadı. Onun yerine bakışlarını başka tarafa, büyülü yeni yaşamlarına, heyecan verici bir uzaklığa çevirdiler.

.........

Yağmur tufan gibiydi. Sanki gökyüzü içindekileri boşaltmaya yetişemiyordu, yerler vıcık vıcık çamurdu. Parmak arası terliklerimiz çamurun içine batıyordu. Vakit çok erkendi. Birden hoparlörden bir emir duyuldu. Derhal caminin yanında toplanacaktık. Bir hava saldırısı olduğunu, askerlerimizin bizi kurtarmaya geldiğini zannettik, çünkü bir yandan köle olsak da aynı zamanda fidye parasıydık, büyük meblağlarla takas edilebilirdik. Daha önce tatbikat yapmıştık. Yeraltında sığınaklar inşa etmişlerdi, bir gün küçük gruplar halinde oraya götürülüp saklanmıştık. Kapkaranlık ve mezar gibi kurtluydu. Tek kelime bile konuşamamıştık.

Avluya çıktığımızda bizi karşılayan manzara, daha önce gördüğümüz ya da hayal ettiğimiz hiçbir şeye benzemiyordu. Bir çukur kazılmış, etrafındaki toprak dümdüz edilmişti. Adamlar, muhteşem bir gösteri seyretmeye hazırlanıyormuşçasına toplanıyordu. Mezarcı olduğunu sonradan öğrendiğimiz iki adam, bir kenarda dimdik duruyordu. Çeşitli işçiler taş dolu el arabaları getirdi, yığın halinde, dilsiz ve habis taşlar. Türlü türlü renkte, gri, siyah, kömür, keskin kenarlı, gerçekleşmek üzere olan şey için özellikle seçilmişlerdi. Uğursuz bir durum öncesinde olduğu gibi, tuhaf bir sessizlik vardı. Kadın öne çıkarıldı, aynı zamanda katır gibi arkasından itiliyordu. Yerleşkenin en güzel kadınıydı. Başemirin karısıydı, zina suçuyla taşlanacağı fısıltısı kulaktan kulağa dolaştı.

Bir gün, tarikatın yeni yağmaladığı bir köyden getirilen ganimet kutularını açmak için çağrıldığım küçük dükkânda görmüştüm onu. En güzel malları, incik boncuğu ve giysileri önce onun seçmesine izin veriliyordu. Süslü bilezikleri yavaş yavaş bileğine geçirmiş, şıngırdatmış, hepsini teker teker incelemişti. Mağrur bir kadındı. Bir hizmetçi, kendine hayran hayran baksın diye bir ayna tutmuş, o da güzelliğine ve seçilmiş eş olarak mevkisine keyifle gülmüştü.

Sonra erkekler kadının boyunu ölçtü, ölçülerin tuttuğundan emin olmak için çubuğu çukura soktular. Bu konuda çok titizlerdi. Kadın etrafındaki sefalete, adamlara, hatta belki kocasına, daha düşük rütbeli komutanlara, eşlere, cariyelere ve hizmetkârlara neredeyse boş gözlerle baktı. Sonra çukura indirildi, çukurun ağzına kusursuzca oturan başıyla boynu dışında hiçbir yeri görünmez oldu.

Heyecan artıyordu. Adamlar itişip kakışıyor, ilk taşı atma şerefine nail olmak için yalvarıyorlardı. Verilen işaretle birlikte taş yığınlarına koşup kadına nişan aldılar. İlk taş çarptı, kadının ensesinden sekti, kadın tutulduğu kapalı alanda sarsıldı. Dört bir yandan yağdırılan taşlardan kaçınmaya çalışıyordu, yüzünün bir tarafı kana boyandı, sonra yağmur kanları yıkadı. Kadın çaresizce çırpındı. Taşlar peş peşe iniyor, bir zamanlar bu yerleşkenin en efsanevi yüzüne acımasızca çarpıyordu. Çenesinin diğer tarafındaki et şeritler halinde sarkıyordu, çığlık atınca bu çığlıklar cellatlarının muzaffer haykırışlarına dönüştü.

Hemen ölmesini istedim, eskiden olduğu şeyi daha fazla tahrif edemeden ölseydi keşke ama ağır yaralı olmasına karşın henüz ölmemişti, gözleri çılgınca dönüyordu. Başını oynatmayı, kaderinden kaçmayı tekrar tekrar denedi, son bir beyhude çaresizlik hareketiyle ellerini dışarı çıkarmak için çabaladı. Ama kıyım amansızdı. Kan damarlarından iştahla boşalıyordu. Yere düşen taşlar kanlıydı, ama saldırıya devam etmek için hemen yerden kapılıyorlardı.

Kadın hortlağa benziyordu şimdi, bir zamanlar olduğu kişinin kötü bir taklidiydi, bir tarafı kanıyordu, diğer tarafı lime limeydi. Adamlar zaferle kükredi. Kadının ölmek üzere olduğu besbelliydi, sımsıkı yumduğu gözleri her şeyi bilen, dehşet dolu bir bakışla yuvalarından fırlayarak açıldı, sonra boynu ağır ağır, masumca sarktı. Taşlara, saldırının suç ortaklarına gelince, hepsi hazır bekletilmek üzere el arabalarına dolduruldu. En tuhafı kadının saçlarıydı, öyle uzun ve gürdü ki hayat dolu gibiydi.

.........

Kamp neredeyse ıssızdı. Daha erken bir saatte kamyonlarla gitmiş, yeni gelenler için ormanda derme çatma kulübeler yapılmasına yardım etsinler diye kızların çoğunu da götürmüşlerdi. Kemiklerimi esnetmek için büyük ağacın altında oturuyorum. Akşam yemeği hazırlıklarını bitirmiştim. Büyük ateşte kızaran, etrafa cızır cızır yağ sıçratan sığır etiydi. Bir emirlerin karısı bana bir takım yeni bıçak getirmişti. Her biri için ayrı yuvası bulunan bir kutuda duruyorlardı.

Sonra dört adamın avludan geçtiğini gördüm. En göze batanı oydu, yılanbalığı gibi ince, kasıntıydı, cafcaflı bir gömlek giymişti. Telefonlarından gelen müzik aşırı gürültülüydü.

Adam birden diğerlerinin önüne geçip koşmaya başlıyor, beni ağacın altından açıklığa çekiyor. Öbürlerine telefonlarıyla fotoğraf çekmelerini işaret ederek örtümü açıyor, sonra olanlar oluyor. Fermuar aralığı, müziğin ritmiyle içime girerken yüzümü kavuran nefesi. Diğerleri de hareket ediyor, telefonlarıyla fotoğraf üstüne fotoğraf çekiyorlar – pis elleriyle yere bastırdığı başımı, yüzümü, kenetlenmiş dişlerimi ve onun kıpır kıpır, bükülmüş siluetini fotoğraflıyorlar.

İçimde kapkara bir boşluk var ama her şeyi silmeye yetecek kadar değil. Bıçaklardan birini alıp vücuduna sokarak aşağı kaydırıyorum ki, ikiye bölünsün. Ama ölmüyor. Övgüleri, kameraların birbirleriyle yarışan sesleri onu iyice yüreklendirmiş. Zaman zaman kameranın iyice yaklaşması için dışarı kayıyor. Onun becerisinden, ateşli arzusundan ve bana olan nefretinden besleniyorlar. O, vücudumu o kasvetli toprakta tepeden tırnağa sarsarken, çığlıklarıma gülüyorlar.

Beni ancak gırtlağındaki son ses öldükten sonra bırakıyor. Ama bitmedi. Yüzümün, boş, dehşet içinde, yaşamın çekildiği, yere yapışmış yüzümün resimlerini istiyorlar. O zaman gözlerimin arkasında yüzen hareketli siyah lekeler hariç her şeyin soyu tükeniyor.

Aceleyle çekip gidiyorlar, müzik uzaklarda gümbürdüyor.

Hemen hemen hiç tanımadığım bir kız gelip başıma dikiliyor. Utancı kapatmak için örtümü üstüme geçiriyor. Büyük ağacın tepesi gökyüzünün önünde sebatla dikiliyor, yapraklar yağmurdan hemen önce olduğu gibi mırıl mırıl. Sonra ormandan bir esinti geliyor, yağmuru muştulayan serin bir rüzgâr tepeden tırnağa vücudumda geziniyor, ipek gibi bacaklarımdan aşağı kayıyor. Yağmur gürültülü çığlıklar halinde ulaşıyor, dalga dalga inerek her şeyi yıkayıp temizliyor. Yağmur şiddetli, apansız ve merhametli. Yağmuru Tanrı mı gönderdi, yoksa Yağmurcu mu? Tanrı yaşananlara şahitlik etti ve Mahşer Günü için her şeyi defterine kaydetti mi? Ah Tanrım, onu içimden temizle. Çok şey mi istiyorum?

Aşkın lisanını hiç öğrenebilecek miyim? Evimi bir daha görecek miyim?

.........

Soyunduğumuz sırada emirin eşlerinden biri yatakhaneye geldi, regl olanların elini kaldırmasını istedi. Başka dört kişiyle birlikte elimi kaldırdım ama kan derecikler halinde bacaklarımızdan aşağı akarken bu apaçık ortadaydı zaten. Kullandığımız paçavralar emici değildi, onları tutturacak çengelliiğnemiz de yoktu.

Kadın bize bakıp isimlerimizi ve hangi şiltede uyuduğumuzu not alırken biraz utanarak ayakta dikildik. Ertesi akşam başka eller de havaya kalktı, onu takip eden gün sayımız dokuz oldu. Bu sayımın niye yapıldığını tahmin ediyorduk. Müstakbel kocalardan biri savaşta başarısını kanıtlamıştı, ödülü de çocuk taşımayan bir kızla evlenmekti.

Sabah görücüye çıkarıldık. Birbirimize sokulmuştuk, kadın ayrılmamızı söyledi. Genç adam aramızda gezindi ve bizleri, büyükbaş hayvanmışız gibi ölçüp biçti. Kısa boylu sayılırdı, yüzü kısmen açık, gözkapaklarından biri sarkıktı. Kimseye doğrudan bakmadı. Üçüncü turda benim durduğum yerde oyalandı, gülümsememi beklediğini anladım ama gülümsemedim. Sonra emirin karısıyla başka bir odaya gitti, biz de tedirginlik içinde bekledik, çünkü hangisinin daha kötü olduğunu kim bilebilirdi ki, tek bir adamın taleplerini karşılamak mı, yoksa her gece bize saldıran altı-yedi adamın mı? Sonra kadın el işaretiyle beni başka bir odaya çağırdı, yolda da şansımdan ötürü tebrik etti.

Beni oturttu ama adamla tek kelime konuşmadık. Yine de evlenecektik.

Sonrasında kadın bana gelin paramı verdi, dükkâna gidip bir şeyler almamı söyledi. Temiz, pamuklu bir örtü, hijyenik ped, arkadaşlarımla paylaşmak için bir paket bisküvi aldım.

Yatakhaneye geçtiğimde arkadaşlarım bana soğuk davrandı Seçilen neden onlar değil de bendim? Buki dokunsalar ağlayacaktı.

“Gelip seni bahçede bulurum,” diye fısıldadım ama cevap vermedi.

Tören çok kısa ve basitti. Caminin yanında dikildim, emir dualarla Kuran’dan ayetler okudu, ben de arkasından tekrar ettim. Kocam törende bulunmadı.

Onunla buluştuğumda kulübemiz karanlıktı. Üstün-de oturduğumuz yatak alçaktı. Ellerimi tuttu, şükranla iki avucunun arasına aldı. Sonra bana adını söyledi, tekrar ettim, ben de ona kendi adımı söyledim. Mahmoud. Maryam. Onu sevmediğimi biliyordum.

Bana bir duvak hediye etti, herhalde bir kasabadaki, önce yağmalayıp sonra yaktıkları dükkânların birinden almıştı. Burnuma yanık kokusu gelmedi. Kaç kız bir vitrinde bu duvağa bakmış ve ona sahip olmayı düşlemişti ve o hayaller şimdi neredeydi… Sonsuz bir hiçlik içinde hepsi. Peki ya o hayalleri kuranlar neredeydi?

Tereddütlüydü, diğer vahşiler gibi değildi, onu cesaretlendirmek zorunda kalacağımı anladım. Önce benim giysilerimi, sonra kendininkileri çıkardı, kör bir adam gibi ellerini vücudumun her yerinde gezdirdi, karısı olduğumu işte böyle ilan etti. Maryam. Mahmoud.

Dışarıda bardaktan boşanırcasına yağmur yağıyordu, bir sonraki dakikayı ve ondan sonraki bir dakikayı daha erteleyerek orada otururken yağmur damlalarının çatının kenarındaki otlardan aktığını duyuyorduk. Ardından, portatif karyolaya girmeden önce yatağın altından bir şey çıkardı. Silah sandım, diğerlerinin çoğu neşeyle bize tecavüz ederken övünmek için silahlarını yanlarından ayırmazdı. Ama bu bir silah değil, aniden ışık saçan, madenî düğmeleri olan uzun bir kabloydu. Mor, mavi, morumsu kırmızı ışıklar zeminde, kapanmış gözkapağında, onunkini arayan elimin üstünde titreşiyordu.

Sabah işaretparmağıyla nazikçe dudaklarıma dokundu ve bana annesinin adını söyledi. Onome. En sevdiği insandı. Onu açlıktan ölmekten kurtarmak için katılmıştı tarikata. Örgüt savaşacak yaşta genç erkekler bulmak için köyleri daima didik didik araştırır, onlara büyük paralar vaat ederdi. Bir gece onun köyüne gelmişlerdi, o da kısa sürede ikna olmuştu. Parayı annesinin bulacağını bildiği ambara saklamış ama ona veda etmemişti.

“Yani onu öylece bıraktın mı?”

Komutanlarından biriyle konuşurmuş gibi, “Artık buraya aidim,” dedi.

“Gözüne ne oldu?” diye sordum. Cevap vermeden önce bir an düşündü. Küçük bir çocukken köyünde Hıristiyanlarla Müslümanlar arasındaki bir çatışmanın arasında kalmış, başka birine atılan bir taş kazara ona isabet etmiş ve gözkapağını yırtmış.

“Görebiliyor musun?” diye sordum.

“Seni görüyorum,” dedi.

İşimizin başına gittik, akşama kadar bir daha görüşmedik. Akşamleyin yemeğini verdim, o yerken biraz uzakta oturup seyrettim. Sonra ben yemek yedim. Sonra o namaz kıldı.

“Ama sen dinini değiştirmedin,” dedi.

“Hayır, değiştirmedim,” diye cevap verdim, ondan diğerlerinden olduğu gibi korkmuyordum.

Bazen günlerce baskına gidiyor, döndüğünde nereye gittiğini ya da çarpışmaların ne kadar kötü olduğunu asla anlatmıyordu. Yiyeceğe, dinlenmeye, rahatlamaya aç vaziyette dönüyordu. O zamanlarda, bir çarpışmadan dönüp diğerine hazırlanırken hayalperest biri gibi davranırdı, az konuşurdu, sanki iki dünyayı, iki benliğini birbirinden ayrı tutmak istiyordu. Marangoz barakasında çalıştı, yatağımızın üstüne konacak bir raf yaptı, feneri, benim kırık tarağımı, onun sakalını düzelttiği usturayı oraya yerleştirdik. Sakalını seviyor, onunla konuşuyordu.

Kampta kargaşa vardı. Bir kamyon gelmiş, ölüler caminin yanına dizilmişti. Kadınlara kocalarını arama izni verilmişti ama ağlamak yoktu. Bazı adamların yüzü uçmuştu, öyle ki kadınlar onları çizmelerinden ya da bir giysi parçasından teşhis etmek zorunda kalıyordu.

Mahmoud düşenlerin arasında değildi. Onu sevmiyordum ama ölmesini de istemiyordum.

Birkaç akşam sonra getirildi, kulübeye taşındı ve yatırıldı. Bir asker tepesinde bir fener tutuyordu, sallanan ışıkta sağ bacağını gördüm, kırıktı, derisi yüzülmüştü, içinden bir şeyler sızıyordu. Onu içeri taşıyan erkek hemşire birkaç merhem ve sargı bezi de getirmişti ama hava alsın diye yarayı açık bırakmanın ve Mahmoud’un yarayı kaşımasını engellemenin daha iyi olacağını söyledi.

“Ya bacağının kesilmesi gerekirse?” diye sordum.

“O zaman artık savaşta bir işe yaramaz,” dedi.

Loş ışıkta orada yattı, ulaşılamaz bir yerdeydi. Bazen kendi kendine konuşuyordu ama benimle konuşmuyordu. Yaşça büyüklerden birinin karısı pansumana geldi, ben dışarı gönderildim. Pencere deliğinden seyrettim. Kadının plastik bir tastan Mahmoud’un üstüne su döküşünü izledim, tepeden tırnağa her yerine birkaç kez su döktü, sonra onu kuruladı, saçlarını, şimdi geceleri çekiştirip durduğu sakalını kuruladı. Ona et ve kemik parçalarından yapılmış çorba getirmişti. O kadar güçsüzdü ki çorbayı ağzından kaçıra kaçıra höpürdeterek yudumladı. Kadının köyden getirdiği çiçeklerden demlenmiş çayı içti. Bu kadın gibi yaşça daha büyük eşlerin dışarı çıkmasına, sınırın ötesine geçmesine izin veriliyordu ama ben gitmek için hiçbir istek duymuyordum, çünkü dışarıdaki dünyaya tek bir bakışın kalbimi kıracağını biliyordum.

Yalnızlık çekerek ve istenmediğimi düşünerek etrafta dolaşıyor, eski arkadaşlarımdan birine rastlamayı umuyordum. Bir gün bahçelerde haki iş önlüğüyle Buki’yi gördüm, yüzünü buruşturmuş, bütün dikkatini yeni bir tarh açabilmek için ağaçların dolaşık köklerini sökmeye vermişti. İki kez doğruldu, yüzünü yerden kaldırdı ama beni gördüğünü belli etmedi. Ona çocuğum olacağını söylemek istedim ama bu mümkün değildi. Kimseye söylememiştim.

Haftalar geçmiş, Mahmoud hâlâ iyileşmemişti. Aklı gidip geliyordu. Kendi kendine ya da bir çocuk gibi kucağına oturtup sarıldığı o yaratıkla konuştuğunu duyardım. Yaratığın ne olabileceğine dair en ufak bir fikrim yoktu. Düğün gecemizi süsleyen küçük ışıkları çıkarmaya can atıyordum, bir akşam Mahmoud ışıkları getirmemi söyleyerek beni şaşırttı. Bacağı bir tabureye uzatılmıştı, cerahat topladığını görebiliyordum.

“Hayvanım ben... hayvan,” dedi hararetle. Artık içinde tutamıyordu. Birliği, alındığı köyü yağmalamıştı. Mahmoud, üç askerle birlikte önden gönderilmiş, kutsal koruluktan geçmişti. Harap haldeki balçık kulübeler sessiz bir uykudaydı, annesi de onlardan birindeydi. Birkaç dakika içinde bütün köy yerle bir oldu. Kuzeni kaçmaya çalışmış, komutan sıvıştığını görünce de yakalanmıştı. Bunun üzerine, Mahmoud’a kuzenini bıçakla öldürmesi emredilmişti. “Bıçağı üç kere çevir,” demişti komutan, Mahmoud da kereste yontar gibi üç kere çevirmişti.

Sonra zihni çatırdadı, saçma sapan konuşmaya başladı, bilmem hangi tanrının dokuz kızından ve uçurulmuş bir kafa görüntüsünden bahsediyordu. “Kesik bir kafa vahşi ve kan damlatan bir şeydir.” Tuttuğu şey oydu, haftalardır konuştuğu, kollarıyla sardığı yaratık oydu.

“Mahmoud sus, yoksa seni vuracaklar!” Söylediklerini duyacak olurlarsa dışarı çıkarılıp kırbaçlanacağını ya da daha beterinin yaşanacağını biliyordum. Onu susturmaya çalışıp durdum. Kesik bir kafa çılgın ve kan damlatan bir şeydir. Bu hezeyandan asla geri dönmeyecekti.

“Çocuğum olacak ve ikimizi de vuracaklar,” dedim. Bunu duyunca sarsıldı. Abuk sabuk konuşmayı kesti, yatağın altındaki plastik torbayı getirmemi söyledi. Torbada katlanmış gazeteler vardı, gazetelerin içinde de para dolu zarflar. Başarılı baskınların ardından onlara verilen paraydı bu, böylece özgür oldukları fikri aşılanıyordu ama özgür değillerdi. Banknotlar kirliydi, yıpranmıştı. Et kokuyorlardı. Saymadım.

Bir tomarı havaya kaldırıp, “İyi de özgürlük parası bu,” dedim.

“Sakla... Kimseye söyleme,” dedi, bir zamanlar nasıl olduğumuzun solgun hatırasıyla yanağımı okşadı.

Sonra gülmeye başladı, delice, ölçüsüz kahkahalar. Aklına bir şaka gelmişti. Cesaretinin ödülü olarak kamyonun önüne, şoförün yanına oturmaya davet edilmişti, böylece kampa döndüklerinde