Can Yayınları: 1727 Türk Edebiyatı: 505

© Tahsin Yücel, 2008 © Can Sanat Yayınları Ltd. Şti., 2008 Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: Nisan 2008 2. basım: Nisan 2008 E-kitap 1. sürüm Ocak 2016, İstanbul Nisan 2008 tarihli 2. basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Yayına Hazırlayan: Faruk Duman

Kapak Tasarımı: Erkal Yavi Kapak Düzeni: Semih Özcan

ISBN 978-975-07-1679-9

CAN SANAT YAYINLARI YAPIM VE DAĞITIM TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbul Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33 www.canyayinlari.com yayinevi@canyayinlari.com

TAHSİN YÜCEL

GOLYAN
DEVRİMİ

ÖYKÜ

Tahsin Yücel'in Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

YAPISALCILIK / deneme

YAZIN, GENE YAZIN / deneme

KUMRU İLE KUMRU / roman

MUTFAK ÇIKMAZI / roman

YALAN / roman

KOMŞULAR / öykü

VATANDAŞ / roman

PEYGAMBERİN SON BEŞ GÜNÜ / roman

BIYIK SÖYLENCESİ / roman

BEN VE ÖTEKİ / öykü

AYKIRI ÖYKÜLER / öykü

GÖSTERGELER / deneme

GÖKDELEN / roman

DİL DEVRİMİ VE SONUÇLARI / roman

HANEY YAŞAMALI / öykü

Tahsin Yücel, 1933 yılında Elbistan’da doğdu. Galatasaray Lisesi’ni ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Fransız Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirdi. Aynı bölümde uzun yıllar öğretim üyeliği yaptıktan sonra, 2000 yılında emekli oldu. Çok çeşitli alanlarda ürünler vererek yazınımıza katkıda bulundu. Yazın araştırmalarına 1969’da yayınladığı L’Imaginaire de Bernanos ile başladı. Bunu 1973 yılında yayınlanan Figures et Messages dans la Comédie Humaine izledi. Ardından 1979’da Anlatı Yerlemleri’ni, 1982’de Dil Devrimi ve Sonuçları ve Yapısalcılık’ı yayınladı. Tahsin Yücel’in deneme ve eleştirileri de büyük yankılar uyandırdı. 1976’da Yazın ve Yaşam, 1982’de Yazının Sınırları, 1991’de Eleştirinin Abecesi, 1993’te Tartışmalar, 1995’te Yazın, Gene Yazın, 1997’de Alıntılar, 1998’de Söylemlerin İçinden (1999 Sedat Simavi Edebiyat Ödülü), 2000’de Salaklık Üstüne Deneme, 2003’te Yüz ve Söz’le deneme ve eleştirilerini okurla buluşturan Yücel, roman ve öyküleriyle de edebiyatımızda kendine kalıcı bir yer edindi. Yücel, ilk romanı Mutfak Çıkmazı’nı 1960 yılında yayınladı. Bunu 1975’te Vatandaş, 1992’de Peygamberin Son Beş Günü (Orhan Kemal Roman Ödülü), 1995’te Bıyık Söylencesi, 2002’de Yalan (2003 Yunus Nadi Roman Ödülü ve 2003 Ömer Asım Aksoy Roman Ödülü), Kumru ile Kumru (2005) ve Gökdelen (2006) izledi. Öykü kitaplarından, Sait Faik Hikâye Armağanı’ nı kazanan Haney Yaşamalı 1955 yılında, Düşlerin Ölümü 1958’de (1959 Türk Dil Kurumu Öykü Ödülü), Ben ve Öteki 1983’te, Aykırı Öyküler 1989’da, Komşular 1999’da (Dünya Kitap 1999 Yılın Kitabı Ödülü) ve Golyan Devrimi 2008’de yayınlandı. Pek çok çeviriye imza atan Tahsin Yücel’e 1984’te Azra Erhat Çeviri Yazını Üstün Hizmet Ödülü verildi. Yücel’in 1957 yılında yayınladığı Anadolu Masalları başlıklı bir de masal kitabı var.

ZORUNLU BİR AÇIKLAMA

Bizim ülkemizde Hayristan Cumhuriyeti pek bilinmez. Ülke ülke dolaşmayı çok seven yurttaşlarımız bile söz Hayristan’a geldi mi dudak bükerler genellikle. Şaşırıp kalırsınız. Bağımsızlığına görece yakın bir geçmişte kavuşmuş olmasından mı, adının çok uzak bir ülkeymiş gibi bir izlenim uyandırmasından mı, yoksa bu ada bağımsızlığa kavuşmasından sonra eklenen şu “Cumhuriyet” sözcüğü bizim kafamızdaki “cumhuriyet” kavramına biraz ters düştüğünden mi, bilinmez, bu ilginç ülke bizim için pek de iyi şeyler çağrıştırmaz. Genellikle yalın ayak, başı kabak, yarı aç, yarı tok, okumaz yazmaz deve güdücülerle dolup taşan bir çöl olarak belirir imgelemimizde. Kimi yurttaşlarımız da Mısır’da, Suudi Arabistan’da ya da İran’da önemsiz bir bölge ya da küçük bir kasaba olarak düşünürler bu kocaman ülkeyi. Yazgının cilvesi işte. Ya da, isterseniz, komşu ve dindaş duyarsızlığı.

Bana öyle geliyor ki, bağımsızlığına oldukça yakın sayılabilecek bir tarihte kavuşmuş olmasının da, anamalcı dünya basınının, başka sömürge ülkeler için “kötü örnek” olmasın diye yiğit Hayristan halkının bağımsızlık savaşını öne çıkarmak istememesinin de, Hayristan Cumhuriyeti’ni yöneten kişilerin iç sorunlarla uğraşmaktan tanıtım çabalarına zaman ayıramamış olmalarının da küçümsenemeyecek bir payı var bu durumda.

Ne olursa olsun, Hayristan’ın da kendine göre bir devlet düzeni, kendine göre politikacıları, kendine göre işadamları, kendine göre sanatçıları, kendine göre serserileri var. Bu ilginç ülkeye birkaç kez gitmiş ve her gidişinde üç, dört hafta kalmış, kentlerinden köylerine, ırmaklarından göllerine, birçok yerlerini görmüş, profesörlerinden yazarlarına, politikacılarından esnaflarına, birçok insanlarıyla tanışıp konuşmuş, zaman zaman da kadeh tokuşturmuş bir insan olarak, içtenlikle kesinleyebilirim bunu. Bu arada, Hayristan’a her seferinde de bir gezgin olarak değil, Paris’te, bilimsel bir toplantıda tanışıp dost olduğum bir öğretim üyesinin çağrısı üzerine gittiğime, bunun sonucu olarak, yanımda hep güvenilir bir kılavuzum bulunduğuna göre, izlenimlerimin yüzeysel olmadığını da kesinleyebilirim.

Bu kadarı Hayristan’a ve Hayristanlılar’a ilişkin öyküler yazmam için yeterli miydi peki? Elbette değildi. Ben de hiç düşünmemiştim böyle bir şeyi. Ancak, bu tür ülkelerde kolaylıkla anlaşılacak bir nedenle adının açıklanmasını istemeyen Hayristanlı dostum, ülkesine son gidişimde, uzunlu kısalı taslak, gözlem ve gazete kesiklerinden oluşan kalın bir dosya koydu önüme, ben “Nedir bu?” diye sorunca da içini çekti. Yıllar yılı Hayristan Cumhuriyeti’nin “derin öyküsünü” oluşturacak bir roman yazmak istemiş, tüm bu taslak ve gözlemleri bu amaçla saklamış, tüm bu gazete kesiklerini bunun için biriktirmişti. Ama artık hem yaşlanmış, hem de bu alanda yeteneği bulunmadığını anlamıştı. Üstelik, o günlerde böyle bir roman yayımlamak fazlasıyla tehlikeli bir şeydi, ipe bile götürebilirdi adamı.

“Sen yazmayı sürdürüyorsun, bu dosya işine yarar belki. Beni bu dosyadan kurtar”, diye dayattı.

Ben de ister istemez aldım koca dosyayı, baştan sona gözden geçirdim. Hem de iki kez üst üste. Bir değil, birkaç roman çıkabilirdi bu taslak ve gözlemlerden. Ne var ki benim bu hepsi birbirinden ilginç belgelere dayalı romanlar yazmaya kalkmam sevgili dostumun düşlediği yapıtları kendime mal etmek, yani, bir bakıma, hak edilmemiş bir kalıta konmak olacaktı. Üstelik, tüm bu belgelerin ardındaki gerçekleri yeterince bilmediğimden, yapıtım, roman düzleminde bile, ister istemez bir yığın boşluk ve yanlış içerecekti. Ama bu ilginç belgeleri bir köşede unutmaya da gönlüm elvermiyordu bir türlü. Sonunda, dosyadaki kimi ilginç olayları öyküye dökmeye karar verdim ve ortaya bu kitap çıktı. Ancak, şimdi bakıyorum da her öykü bir öyküden çok, varsayımsal bir romanın herhangi bir parçası gibi görünüyor, her öykü “Ben yarım ve başarısız öyküyüm”, diyor.

Bir şey daha: tüm bu öykülerde anlatılmaya çalışılan insanların ve olayların bizim ülkemizin insanlarına ve bizim ülkemizde yaşanan olaylara hiç mi hiç benzememelerini benim kusurum olarak değerlendirirseniz, yüzde yüz yanılırsınız. Bunca yıllık gözlemlerime dayanarak söylüyorum: Hayristan Cumhuriyeti’nin yöneticileri de, yazarları da, sokaktaki insanları da, kadınları ve çocukları da benzemez bizimkilere, hiç ama hiç benzemez.

Yazar

TARİH VE TALİH

Hayristan’ın ünlü gazetesi Halas’ın ünlü köşe yazarı Harun Elmansur’un benzerlerine bizim ülkemizde de oldukça sık rastlanırdı, ama bu denli sevilmesi ve bu denli saygı uyandırması olanaksız olmasa da çok zordu. Hele bu sevgi ve saygının çeyrek yüzyılı aşkın bir süredir günden güne artarak sürmesi daha da zordu. Neden? Kötü bir yazardı da ondan mı? Hayır, o kadar da kötü bir yazar sayılmazdı doğrusu: sözcüklerini iyi seçer, tümcelerini doğru kurar, güzelin ve çirkinin, iyinin ve kötünün, doğrunun ve yanlışın altını iyi çizer, taşı gediğine koymasını iyi bilirdi. İstese, iyi bir denemeci, hatta iyi bir romancı da olabilirdi. Nerdeyse yoksul bir aileden gelmiş olmasına karşın, çok iyi bir öğrenim görmüş, o sırada ülke yönetimini ellerinde tutan İngilizler’in sağladığı olanakla Oxford’da hukuk okumuş, ülkeye döndüğünde çok önemli görevler yüklenme ve hızla yükselme olanağı varken, daha öğrenciliğinde başladığı köşe yazarlığını sürdürmeyi seçmişti. Ancak, bu kez ingilizce bir Hayristan gazetesinde: Morning Star’da yazacaktı. İngilizler’in yönetimindeki bir gazetede yazacağına göre de, en azından başlangıçta, kazancının bir hukukçunun kazancından çok daha yüksek olacağını söylemek bile gerekmezdi. Öte yandan, köşe yazarlığını seçmesinde İngiliz yöneticilerin küçümsenmeyecek bir etkisi bulunduğunu, hatta Oxford’daki öğrenimi sırasında bu konuda yönlendirildiğini, dolayısıyla bu seçimi çok önceden yaptığını ileri sürenler vardı. Ne olursa olsun, Harun Elmansur hem nerdeyse kusursuz bir köşe yazarı olduğunu, hem ingilizceyi anadili gibi kusursuz kullandığını, hem de köşesinin ve gazetesinin adamı olduğunu daha Morning Star’daki ilk yazılarında kanıtlayıverdi. Ülkede yayımlanan tek İngiliz gazetesinin ikinci sayfasının sol üst köşesinde, fazlasıyla sorunlu bir dönemde, yani nice genç Hayristanlı İngiliz yönetimine savaş açmışken, ülkenin değişik yerlerinde hemen her gün bir iki İngiliz ve dört beş Hayristanlı’nın öldüğü günlerde başlamış olması da yazılarının önemini bayağı artırmaktaydı. Bu arada, yazılarının sağ üst köşesinde yer alan fotoğrafının da bunda belli bir payı vardı kuşkusuz: savunduğu görüş ne olursa olsun, İngilizler’in gazetesinde yakışıklı bir Hayristan yazarının boy göstermekte olması çoğu yurttaşlarının göğsünü kabartmaktaydı.

Büyük Britanya İmparatorluğu’na bağlı birçok sömürge ülkelerde bağımsızlık girişimleri, hatta ayaklanmalar baş göstermiş, bu ülkelerin en büyüğü de çoktan amacına ulaşmıştı. Hayristan’da da birtakım kıpırdanmalar yok değildi doğrusu: bir iki yıldır İngiliz kurumlarına ve İngiliz askerlerine karşı birtakım saldırılar yapılmakta, her iki yan da gittikçe artan bir oranda kurbanlar vermekteydi. Harun Elmansur daha ilk yazılarında bu tür eylemleri yerin dibine geçirdi. Soydaşlarının tepkilerini bir yere kadar anlamakla birlikte, “haklı ve doğru tepkiler” olarak nitelenmelerinin olanaksız olduğunu açıkladı. Ona göre, nerdeyse iki yüzyıllık bir “ortak tarihin doğal sonucu olarak”, Hayristan halkı, Büyük Britanyalılar başta olmak üzere, İngiliz İmparatorluğu’na bağlı tüm ülkelerin insanlarıyla kardeşti, ortada hiçbir neden yokken, tam tersine, ilişkiler gittikçe daha güçlü, daha içten bir biçimde kardeşliği güçlendirirken, bu büyük ve nerdeyse kutsal birlikten kopmanın, dolayısıyla uygarlıkların en gelişmişine sırt çevirip yalnızlığı ve ilkelliği seçmenin ülkeye ve yurttaşa karşı bir tutum olduğunu kesinliyor, Büyük Britanya gibi dünyanın en büyük, en saygın devletinin önemli bir parçası olmaktan çıkarak yoksul ve yalnız bir küçük devlet düzeyine düşmek için işi kavgaya döküp yüzlerce, binlerce soydaşı ölüme göndermenin benimsenmesi olanaksız bir çılgınlık olduğunu yineliyor, girişimin yanlışlığı konusunda örnek üstüne örnek, kanıt üstüne kanıt sıralıyordu. Doğrusunu söylemek gerekirse, Hayristanlı okumuşlar arasında bu görüşü gönülden benimseyip yüksek sesle yineleyenler de az değildi.

İngilizler’e gelince, çıkarlarını bu Hayristanlı yazarın kendilerinden de iyi savunduğunu ve böylesine güçlü, böylesine etkili bir yerli yazarla ilk kez karşılaştıklarını düşünüyorlardı. Ancak, Harun Elmansur bu çok başarılı köşe yazılarını ingilizce bir gazetede ve kendilerinin desteğiyle yazmaktaydı, görüşlerini paylaşan Hayristan aydınları da ingilizce eğitim görmüş olan ve büyük çoğunluğu İngiliz kurumlarında çalışan, dolayısıyla önceden kazanılmış kişilerdi. Elmansur’un başarısı bunların görüşlerini pekiştirmekle kalıyordu. Oysa ünlü yazarın sözcülüğünü yaptığı bu “tutarlı ve etkili görüşler”in kitlesel bir nitelik kazanması için çok daha büyük bir adım atmak gerekir, bu adım da olsa olsa İngiliz yönetiminin üstü kapalı ya da yarı kapalı desteğiyle Hayristan dilinde, Hayristanlılar’ın beğenilerine uygun bir gazete çıkarmak ve Harun Elmansur’un yazılarını burada da sürdürmesini sağlamak olabilirdi. Yerel yönetimin bu yerinde görüşünü Londra da onayladıktan sonra, tasarı birkaç ay içinde gerçekleşiverdi ve Harun Elmansur yurttaşlarına aynı zamanda Alessabah gazetesinin ikinci sayfasının sol üst köşesinden de kendi dillerinde seslenmeye başladı.

Okumuş Hayristanlılar’ın büyük çoğunluğu Elmansur’un başarısını her şeyden önce ingilizcesinin kusursuzluğuna ve güzelliğine bağlamakta, etkisinin de düşünsel olmaktan çok dilsel, bir başka deyişle, sanatsal olduğunu ileri sürmekteydi. Ama, Alessabah’ta yazmaya başlar başlamaz, genç yazar hepsini utandırdı: şimdi hayristancasıyla büsbütün büyülüyordu okurlarını. Görünüşe bakılırsa, zamanla daha da artacaktı etkisi. Gerçekten çok iyi bir yazar olduğundan mı? Hayır, yazınsal ve düşünsel açıdan bakılınca, yazıları hiç de ağır çekmezdi doğrusu. Moda şarkıların başarısını andıran bir başarıydı onunki; bir de içinde bulunulan konumu en üst düzeye yerleştirerek rahatlığı, devinimsizliği, alışkıyı ve güveni övmesindendi. Ayrıca, gazetesinin öteki köşe yazarları da sık sık onun yazılarına göndermede bulunuyor, onun hem büyük bir usta, hem de halkının iyiliği uğruna canını tehlikeye atmaktan korkmayan bir aydın olduğu kanısını yerleştirmek için ellerinden geleni yapıyorlardı. Bu arada, genç ve yakışıklı köşe yazarıyla kendisinden en az on yaş büyük bir İngiliz hanım arasında başlayan aşk serüveni ve bu serüveni izleyen görkemli düğün de bir bakıma İngiltere’yle Hayristan’ın hem yeniden ve daha güçlü bir biçimde birleşmesinin, hem de sömürenle sömürülenin eşitliğinin somut göstergesi olarak algılandı: İngilizler’le Hayristanlılar aralarında “kız alıp kız verdiklerine” göre, birbirleriyle her konuda anlaşan iki eşit toplum söz konusuymuş gibi bir hava estirilmeye başlandı. Öyle ki, arada sırada bir İngiliz askerini kaçırarak ya da bir İngiliz yöneticinin arabasının yoluna bomba koyarak varlıklarını kanıtlamaya çalışan bağımsızlık savaşçılarına karşı sivil giydirilmiş İngiliz askerleriyle İngiliz yanlısı Hayristanlılar’dan oluşan birkaç bin kişilik topluluklar Hayristan tarihinde ilk kez ellerinde İngiliz bayraklarıyla değişik kentlerde gösteriler düzenleyerek birliğin daha da güçlenerek sürmesinden yana söylevler çekmeye başladılar. Ama Hayristan’ın bağımsızlık yanlılarını da her şeyden önce bu gösteriler uykudan uyandırdı. Elhalas’ın ünlü direniş örgütü de hazırlıklarını özellikle bu sırada tamamlayıp eyleme geçti.

Şimdi öyle on beş yirmi günde bir görülen sıradan eylemler söz konusu değildi artık, değişik saldırılarla yönetim sürdürülemez duruma getiriliyor, polis arabaları sürekli kurşunlanıyor, birlikler tuzağa düşürülüyor, asker ve sivil yüksek görevliler kendi korumaları ve kendi arabalarıyla birlikte kaçırılıyor, ülkenin değişik yerlerinde özel işler kurmuş İngilizler topraklarını ya da işlerini öylece bırakıp kendi ülkelerine dönüyorlardı. Kolaylıkla kestirilebileceği gibi, bu duruma ilk karşı çıkan kişi ünlü yazar Harun Elmansur oldu: gerek Alessabah’taki hayristanca, gerek Morning Star’daki ingilizce yazılarında, tüm bu eylemlerin İngiltere’yle Hayristan arasındaki geleneksel “birlik-beraberliği” arkadan hançerlemek olduğunu, dolayısıyla öncelikle Hayristan halkına düşmanlık etmekten başka bir anlam taşımadığını yazdı. Çoğu yazılarında da yineledi görüşünü. Ne var ki, yoğun eylemlerin başlamasından yaklaşık iki buçuk ay sonra, Alessabah’ta ve Morning Star’da Elmansur’un yazıları görünmez oldu. Kendisi de ortalıkta görünmüyor, eşi her zamanki gibi kahvaltısını edip çıktığını, bir daha kendisinden haber alamadığını söylüyor, gazete ve radyolarsa, büyük bir olasılıkla Elhalas’ın adamlarınca kaçırıldığını ve yaşayıp yaşamadığı konusunda hiçbir bilgi bulunmadığını bildiriyordu. Kaçırılmasından şöyle böyle üç ay sonraysa, Hayristan’da Harun Elmansur adında bir adam yaşamamış gibiydi: İngilizler Hayristanlı adlarını pek kıvıramıyorlar, Hayristanlılar da gözden uzak olanları çok çabuk unutuyorlardı.

Ne var ki, bu olaydan yaklaşık iki yıl dört ay sonra, Elhalas’ın ülke yönetimini ele aldığı gün, sayısız söylev ve demeçlerin, kutlama telgraflarının okunmasının ardından, radyoda bir sunucu “çok ünlü ve çok değerli yazarımız” Harun Elmansur’un “değil gazete, kitap, kâğıt, kalem şöyle dursun, gün ışığından bile yoksun bırakıldığı çok uzun bir tutukluluk yaşamından sonra”, ertesi gün Alessabah’ta yayımlanacak olan ilk yazısını “kendi sesinden dinleyeceğimizi” muştuladı. Hayristanlılar, o gün radyonun yayımladığı her şey gibi bu konuşmayı da nerdeyse soluk bile almadan dinlediler: ünlü yazar, ulusunun bağımsızlık savaşını en sonunda kazanmış olmaları nedeniyle başta büyük önder, büyük komutan Elhalas ve kahraman askerleri olmak üzere, tüm Hayristanlılar’ı kutladığını söyledikten sonra, bu büyük utkunun tarihin getirdiği ve tarih gibi görkemli, tarih gibi kaçınılmaz bir sonuç olduğunu, kendisinin de bu tarihsel sonucu yazılarında kaç yıldır “üstüne basa basa ve altını çizerek” belirttiğini kesinliyor, “Biz bu sömürü düzeninin böyle sürüp gitmeyeceğini, çünkü böyle bir durumun tarihin şaşmaz akışına yüzde yüz ters düştüğünü yazılarımızda en az yüz kez vurgulamıştık”, dedikten sonra da “sevgili okurlar”ına uzun süre suskun kalmış olmasının nedenini açıklıyordu: İngiliz polisince tutuklanıp sözcüğün tüm anlamlarıyla karanlık bir hücreye atılmış, ancak birkaç saat önce, büyük kurtarıcı Elhalas’ın buyruğuyla aranıp bulunarak serbest bırakılmıştı. Birkaç gün sonra, yaptığı basın toplantısı sırasında, genç bir gazeteci bir zamanlar hemen her yazısında İngiliz yönetimini göklere çıkardığını anımsatınca da işi pişkinliğe vurdu, önce alaylı bir biçimde gülümseyerek “Evet, öyle bir dönem de oldu yaşamımda, o sıralarda damatlık damarım daha ağır basıyordu”, diye yanıtladı, arkasından da nerdeyse bir dakika süresince güldü, gözlerini genç gazeteciye dikti, “Ben, yani şu karşınızda oturan Harun Elmansur, İngiliz yönetimini göklere çıkarıyormuşum, öyle mi? Yanılmışım, çok yanılmışım, ben Hayristan halkının, özellikle de gazetecilerinin irony’yle reality’yi birbirinden kolaylıkla ayırabildiklerini sanırdım”, diye ekledi. Ne olursa olsun, hemen ertesi gün, Alessabah gazetesinin ilk sayfasında yayımlanan yazısının üstünde yer alan kocaman bir fotoğraf da tutukluluğunun kesin kanıtı olarak sunulmakta, yazının sağ yanında yer alan bir başka fotoğrafsa, sakalı da, kılığı da mağara adamlarınınkine benzeyen ünlü yazarı başkan Elhalas’la kucaklaşırken göstermekteydi. Uzun sözün kısası, Hayristan için olduğu gibi Harun Elmansur için de her şey yolundaydı artık.

Ama tüm bu kesinleme ve görüntüler birtakım soruları da birlikte getiriyordu ister istemez.

Bir kez, irony çerçevesinde de olsa, ünlü yazarın sömürü düzeninin böyle sürüp gitmeyeceğini ne zaman ve nerede yazdığı bir sorundu. Bunları Morning Star’da ya da Alessabah’ta yazmadığına göre, başka bir gazetede yazmış olması gerekirdi. Ortadan yok olduğu güne kadar İngiliz yönetimini tarihin Hayristan halkına bir armağanı olarak nitelediğine, bu yönetimin, tarihin değişmez yasası gereği, daha onyıllarca süreceğini muştulayıp durduğuna göre, söz konusu yönetimin artık son günlerini yaşadığını, çünkü tarih babanın bunu böyle istediğini olsa olsa birdenbire ortadan yok olduktan sonra, başka bir gazetede yazmış olabilirdi. Ne var ki, ortada böyle bir gazete bulunmaması bir yana, bu dönemde gece gündüz karanlık bir hücrede kaldığını, Elhalas’ın askerleri hücresinin kapısını açıncaya kadar hiçbir zaman, hiç kimseyle görüştürülmediğini söyleyen de kendisiydi. İkide bir her olayın açıklaması olarak sunduğu şu tarih kavramı da bayağı karışıktı doğrusu: oldukça yakın bir geçmişte İngiliz yönetiminin süreğenliğini tarihin belirlediğini yazmıştı, şimdiyse aynı tarihin Elhalas yönetimini kaçınılmaz kıldığını, nerdeyse onu elinden tutup başkanlık koltuğuna oturttuğunu kesinlemekteydi. Nasıl bir şeydi bu tarih? Gizliden gizliye gelişen, sonra birden toplumların tepesine inen, kimi zaman iyi, kimi zaman kötü bir güç mü? Olayları tek bir kavramla açıklamak Hayristan okumuşlarının eski huyuydu, ama bu denli oynak, bu denli uçarı bir tarih de tasarlanması zor bir kavram ya da bir gizil güç değil miydi? Evet, uzun bir süre ortadan yok olmuştu, Elhalas’ın askerlerince kaçırılmış olduğu kanıtlanamadıysa da çok söylenmiş, çok yazılmıştı. Neredeydi? Kimler tutuklamıştı kendisini? Elhalas yanlıları mı? Onlarsa, niçin? Cezalandırmak için mi? Onu kendi yanlarına çekmek için mi? Yoksa kendi isteğiyle bir yerlere mi gizlenmişti? O zaman böyle ilk günden nasıl çıkmıştı ortaya? Ne olursa olsun, şimdi kesinlikle Elhalas’ı desteklediğine, Elhalas yönetimi de kendisini daha ilk günden öne çıkardığına göre, yeni yönetimin dürüstlüğü ve açıklığı kuşkulu duruma düşmüyor muydu böylece? Sonra “İngilizlerce de el üstünde tutulduğuna göre, bu adamda iş var demektir: onlara başarıyla uşaklık ettiğine göre, bize neden etmesin ki?” diye düşünmüş olmaları gerekmez miydi? Soruları dilediğiniz kadar çoğaltabilirdiniz, durum da değişmiyordu, tutum da. Örneğin ünlü yazarın sömürge düzeninin çok yakında yıkılacağına ilişkin kesinlemelerini hangi gazetede, hangi tarihlerde, hangi başlıklar altında yazdığını sıradan bir okurun soracağı tutmuş, acemi bir yazı işleri çalışanı da bu soruyu “okur görüşleri” köşesinde yayımlamıştı. Sonra, herkes Elmansur’un böyle bir soruyu hiç görmemiş gibi davranacağını düşünürken, o yirmi dört saat bile geciktirmemişti yanıtını: “Benim alnım açık, yüzüm ak, Tanrı ve başkanım dışında hiç kimseye hesap verecek değilim. Alessabah’ın eski sayılarında yazılarımı bulup okursan, utançtan yerin dibine geçersin”, deyip çıkmıştı işin içinden.

Evet, böyle, kalem onun elindeydi ve bir zamanlar karşı çıktığı insanlar şimdi arkasında yer almaktaydı; dönüşümün çelişkisini, bu beklenmedik, bu şaşırtıcı kaynaşmayı sorgulamak adamın başını belaya sokabilir, kendisini eleştirmek tehlikeli olabilirdi: İngilizler’in ülkeden kovulmasından önce, yani çok yakın bir geçmişte yerden yere vurduğu başkan Elhalas’ın en yakın adamlarından biriydi şimdi, aralarından su sızmıyordu. Gazetesinde iki hafta süresince yayımladığı “Başkanla baş başa” adlı söyleşi de açıkça ortaya koymaktaydı bunu: başkanın, iki üç basın toplantısı dışında, hiçbir gazeteciyle en ufak bir söyleşi yapmayıp da Elmansur’la böylesine uzun bir söyleşi yapabilmiş olması en azından gazeteci kimliğine verilen değeri göstermekteydi. Ancak, başka birtakım olgular, örneğin başkanın kendisini önde gelen danışmanları arasına alması, tüm üyelerini kendi seçtiği altmış kişilik Kurucu Meclis’te ona da yer vermesi sağlam bir dostluğun değil de neyin göstergesi olabilirdi? O zaman Elhalas’ın ülke yönetimini ele almasından önce Elmansur’un kendisine karşı yazdığı bunca zehir zemberek yazıya ne demeliydi? Çok ünlü bir Türk politikacısının “Dün dündür, bugün de bugün”ü bile yetmezdi bu yakınlığı açıklamaya. Başkan savaşım döneminde yazılıp söylenmiş her şeyi unutmuş ya da bağışlamış olsa, bir yere kadar açıklanabilirdi bu çelişki. Ama, iktidarının altıncı ayında bile, hâlâ İngiliz yanlısı olarak tutuklanan ve çok ağır cezalara çarptırılan insanlar vardı. Bu durumda, Elmansur’un Elhalas ve arkadaşlarını yerden yere vuran tüm o bağımsızlık karşıtı yazıları gerçek düşüncesini ve gerçek kimliğini gizleyerek İngilizler’le yakınlık kurup onlardan önemli haberler sızdırabilmek, yani Elhalas’a casusluk edebilmek için yapmış olabileceği geliyordu insanların usuna. Ama böyle bir varsayımı kendisi de, Elhalas ve yakınları da ağızlarına almadıklarına göre, büyük dostluğun nedenini başka yerde aramak gerekiyordu. Geriye iki açıklama kalıyordu o zaman: yeni yönetimin ünlü köşe yazarının yazılarına gereksinimi vardı, bir; politika evreninde bir yerlere gelebilmek için özel bir beceri ve, bu da aynı şey değilse, belirli bir kirlilikle donanmış olmak gerekiyordu, iki.

Peki, çok mu akıllıydı bu Harun Elmansur? Hiç kuşkusuz, akıllı adamdı, dakikasında düşünce ve tutum değiştirerek her yeni duruma ayak uydurabilmek, bunu yaparken de hiç kimseyi şaşırtmamak oldukça yüksek düzeyde bir düşünsel beceri gerektirirdi. Ancak, bizim alçakgönüllü kanımıza göre, kendisini böylesine başarılı kılan nitelik yüksek düzeyde bir akıldan önce, benzerine az rastlanır bir sezgiydi. Yalnızca ülkenin başında bulunan kişinin değil, çevresindeki kişilerin de yüreğinin ve beyninin içini okuyor, onları hoşnut etmek için ne yapmak ve nasıl görünmek gerektiğini dakikasında sezinleyiveriyor, bu güçlü sezgiyi zaman zaman okurlarıyla paylaşmaktan da çekinmiyordu. Bu nedenle yalnızca politika meraklıları değil, devletin yüksek görevlileri ve işadamları da ilgiyle okuyorlardı yazılarını. Adamın ne tür bir yazar olduğunu herkesten iyi bilmesi gereken Elhalas’ın da her sabah ilk işinin onu okumak olduğu söyleniyordu. Uzun sözün kısası, Elmansur herkesin gözünde “büyük adam”, “büyük düşünür” ve “büyük gazeteci”ydi. Kimileri bu övgüyle de yetinmiyor, onun bir “dahi” olduğunu kesinlemeye kadar götürüyorlardı işi. Bu arada, büyük gazetecinin saygınlığının Elhalas başkanlık koltuğuna oturduktan sonra büsbütün artmasının ötekilerin tüm özelliklerini kendi kişiliğinde toplayıp somutlaştırmış olmasından kaynaklandığı da söylenebilirdi: Hayristan’ın öteki köşe yazarları da üç aşağı, beş yukarı ona benzemekte, üç aşağı beş yukarı onun yazdığını yazmaktaydı. Gene de Harun Elmansur başkaydı. Özellikle de başkan, başbakan ya da bakan değişimleri sırasında yumuşak geçişlerin ustasıydı, bu konuda hiç kimse su dökemezdi onun eline.

Ülkenin ilk başkanı Elhalas’ın ölümünde, bir kez bile adamın adını anmadan, yarıya indirilmiş bayrakların hüznünü anlatarak özellikle genç kızları hüngür hüngür ağlattı. İkinci gün, çok gerçekçi bir biçimde, cenazeyi izleyen devlet büyüklerinin yüzlerini betimledi. Üçüncü gün, ilk ikisinden daha kısa bir yazıda, başkan Elhalas’ı anlatıyor, onun her şeyden önce bir baba olduğunu ve bağımsız Hayristan devletini kendi yapıtı olarak gördüğünü, her konuda olduğu gibi bu konuda da bir ölçüde haklı olduğunu yazıyor, kendisinde ille de bir kusur aranacaksa, bu kusurunun yeterince ekonomi bilmemek olduğunu ve gerek yazılarında, gerek özel konuşmalarında bu konuda kendisini uyarmaya çalıştığını belirttikten sonra, yazısını “Bereket, bundan böyle yolculuğumuzu Elnebi gibi büyük bir ekonomi dehasının başkanlığını altında sürdüreceğiz”, diye bitiriyordu.

Geçiş işlemi büyük bir ustalıkla başarılmış oluyordu böylece, kendisini iyi tanıyanlar Harun Elmansur’un bundan böyle sürekli başkan Elnebi’yi öveceğini, övgülerinin ana izleğini de onun “ekonomi dehası”nın oluşturacağını söyleyerek gülümsüyorlardı. Bunun fazla açık bir bağlanma biçimi olduğu söylenemez miydi? Evet, söylenebilirdi kuşkusuz. Ama Elmansur’un onları da susturacak bir dayanağı vardı. Bu dayanak da tarihti. Evet, bir yandan başkanların üstünlüklerini, değerlerini göklere çıkarırken, bir yandan da hepimizin tarih babanın ürünleri, daha doğrusu çocukları olduğumuzu, hiçbir zaman ona aykırı davranamayacağımızı, davranırsak yenilgiye uğrayacağımızı, çünkü her şeyi onun belirlediğini kesinliyordu. Elhalas İngilizler’i ülkeden kovmuşsa, tarihin gereğiydi bu, erken ölmüş, boşalan koltuğuna general Elnebi oturmuşsa, bunu tarih böyle istemişti. Öyleyse ülkenin başındakiler tarihin istemini gerçekleştirirler, bunun sonucu olarak da, en azından koltuklarında oturdukları sürece, hiçbir biçimde suçlu olamazlardı. Böylece, bir kez daha, Elmansur’un tarihi yazgıyla özdeşleştirdiği söylenebilirdi. Ne olursa olsun, tarih vazgeçilmez bir kavramdı onun için, başkanları daha koltuklarına oturur oturmaz övmeye başlamasını doğallaştırıveriyordu. İkide bir “Benim görevim adına tarih denilen karşı durulmaz gücün cilvelerini izlemek ve ona ayak uydurmak”, diye yinelemesine bakılırsa, en sıradan bireylerin davranışlarını da tarih baba belirlemekteydi.

Hayristan’ın bu çok ünlü ve çok saygın yazarı bu ilginç katkıyla da yetinmedi: Elnebi’nin başkanlığının ilk günlerinde bir kavram daha kazandırdı ülkeye, bu kavram da mission’du.

Tarih baba bize yeni başkanlar vermekle kalmıyor, aynı zamanda her birini kendine özgü bir mission’la donatıyordu. Elhalas’ın mission’u düşmanı kovup Hayristan Cumhuriyeti’ni kurmak olmuştu, Elnebi’nin mission’uysa bu ülkenin ekonomisini düzeltmek, onu ekonomik açıdan Avrupa ülkelerinin düzeyine yükseltmek olacaktı. Başkan Elnebi de, tutucu güçler ve İngiltere yanlıları kendisini engellemezse, bu büyük mission’u başarıyla sonuçlandırmak için gerekli olan tüm nitelikleri taşıyan bir önderdi. Böylece, Harun Elmansur’un başkan Elnebi döneminde yazdığı yazıların en büyük bölümü ekonomi alanında iyi güçlerle kötü güçler arasında bir türlü bitmek bilmeyen bir savaşımın öyküsü, yani bir tür pehlivan tefrikası gibi gelişti. Üstelik, kolaylıkla kestirilebileceği gibi, üstünlük hep iyi güçlerdeydi. Bununla birlikte, kötü güçler bir türlü pes etmiyor, ikide bir ülke ekonomisini çelmelemeye yelteniyor, sonunda yenilmeye yargılı olmakla birlikte, iyi güçlerin utkusunu sürekli geciktiriyor, Harun Elmansur da, genç bir gazetecinin belirttiği gibi, “tarihin sözcüsü” olarak, bu “baş döndürücü yarışta ipi en sonunda başkan Elnebi’nin göğüsleyeceğini” yineliyordu.

Evet, ona öyle inanıyor, öyle güveniyordu ki koltuğu altından çekildiğinde susmayı yeğlemesinin kendisine inananları kızdırması kaçınılmaz olacaktı. O da susmadı doğrusu, üçüncü başkan Elbeşir çevresinde yoğunlaşan coşku günlerinde, tam dört yazısını Elnebi’ye ayırdı, dört yazının dördüne de birer ağıt havası verdi, bu arada, biraz çekingen bir dille de olsa, Elnebi’nin her şeye karşın kusursuz bir yurtsever ve gerçek bir ekonomi bilgini olduğunu yineledi. Kötü güçler onun Hayristan ekonomisini Avrupa ülkelerinin düzeyine yükseltme yolunda harcadığı çabaları boşa çıkarmak için ellerinden geleni yapmışlar, bir ölçüde başarılı da olmuşlardı. Ama ne olursa olsun, iyimserliği elden bırakmamak gerekirdi: ikinci yazının sonunda da belirttiğine göre, tarih Elnebi’yi tümüyle gözden çıkarmış değildi, çünkü yeni başkan Elbeşir ve takımının biraz da Elnebi’nin kötü güçlere kesinlikle yenilmesini önlemek için geldiklerini, onlar bunu düşünmemiş olsalar bile, tarihin bunu böyle istediğini söylemek hiç de yanlış olmazdı. Öyleyse herkesin görevi kötü güçlerin karşısına dikilmek ve tarihin göreve getirdiği yeni iktidarı, yani, Elbeşir’i desteklemekti. Kendisi de kaleminin tüm gücüyle destekledi yeni başkanı. Bu arada, yeni başkanı yücelten iki övgü arasında, Elnebi’nin kimi kusurlarını vurgulamaktan da çekinmedi. Ne var ki Elbeşir konusunda Hayristan gençleri hiç de kendisi gibi düşünmüyordu: daha başkanlığının altıncı ayında karşı gösteriler başladı; gittikçe sıklaşıp şiddetlenen ve tüm ülkeye yayılan bu gösteriler sonunda da Elbeşir başkanlık koltuğunu sessizce bırakıp İngiltere’nin yolunu tuttu, bu arada, gitmeden önce, “demokratik” olarak nitelenebilecek bir seçim yasasını da imzalayıp yürürlüğe koydu. Böylece, birkaç ay öncesine kadar geniş kitlenin hiç mi hiç tanımadığı, az çok tanıyanların da Hayristan Cumhuriyeti’nin başkanı olarak düşünemeyecekleri bir adamın: profesör Cabir Elcabir’in başkanlık koltuğuna oturmasını sağladı.

Usta gazeteci Harun Elmansur’un bu durumda nasıl bir tutum izlediğine gelince, “Biz bu Elbeşir yönetiminin çok çabuk çökeceğini bu köşede en az otuz kez yinelemiştik” diye yazıyor, yani, bir kez daha çok yumuşak bir geçişle yeni iktidarın, yani güçlünün yanında yer almanın yolunu buluyor, geriye de kala kala Elcabir iktidarının tarihsel mission’unu bulmak kalıyordu. Bundan kolay bir şey de yoktu doğrusu: yeni başkanın hocalık döneminde olduğu gibi seçim konuşmalarında da ikide bir yinelemekten bıkmadığı culture kavramı, daha doğrusu culture/nature karşıtlığı kolaylıkla çözebilirdi sorunu: Elcabir’in mission’u culture devrimi ya da culture’ın nature’la savaşı olarak adlandırılabilirdi. O da böyle adlandırdı ve daha ikinci yazısının ardından, başkanın önde gelen danışmanları arasında yer aldı. Bu arada, örneğin ülkede dağ diye adlandırılabilecek her yükseltinin tepesine dev bir heykel dikilerek tüm ülke dağlarını birer culture öğesine dönüştürme önerisini de büyük bir coşkuyla destekledi. Ülkenin en yüksek tepesine dikilen dev heykel üzerine yazdığı şiirsel mi şiirsel yazının başkanın gözlerini yaşarttığı da tüm ülkede bir söylence gibi dilden dile dolaştı. Daha da şiirsel ve daha da uzun bir yazıyı (üç yazı boyutundaydı ve üçe bölünerek art arda üç sayıda yayımlandı) da kuruyan ırmağın iki yanında uzanan dörder kilometrelik çifte duvar üzerine yazdı, bu da başkan Elcabir’in bu sevgili ve duyarlı yazarının boynuna Hayristan’ın en büyük nişanını kendi eliyle takması ve onu göklere çıkaran, uzun bir konuşma yapması gibi göğüs kabartıcı bir olaya yol açtı.

Ünlü yazarın yaratıcılığı bu kadarla da kalmadı: dört dev heykel ve iki dev duvar yapımının hemen ardından başlayan yoğun para basımı döneminde de enflasyonun destanını yazdı bir bakıma: sürekli basılmakta olan yeni, yepyeni paraların renklerini, boyutlarını, özellikle de hepsinde yer alan Elcabir portrelerini göklere çıkarıyor ve, hemen her seferinde, “Ne güzel! Tanrım, ne güzel! Hayristan’ın hiç bu kadar parası olmamıştı!” diyordu. Hiç kuşkusuz, özellikle bu konuda, eşi, kızı, kızkardeşi ve kimi arkadaşları kantarın topunu kaçırdığını söylüyor, “Sen hiç enflasyon diye bir sözcük işitmedin mi? Bu çöküşü nasıl översin?” deyip duruyorlardı. Ancak, ne kadar uyarırlarsa uyarsınlar, o hiç yanıt vermeden, esenlikle gülümsüyor, “Ben ne yazdığımı biliyorum”, demekle yetiniyordu. Biliyordu da doğrusu: bir başkan ülkeyi ne kadar kötü yönetirse, Elmansur o kadar fazla, o kadar coşkuyla övüyordu onu, yazarlığı bırakıp ozanlığa soyunuyordu. Bu esenlik ve bu esrime içinde, kendisinin de çok sevdiği bir deyimle, çok önemli bir siyasal buluşa daha “imza attı”: paranın alım gücünü hiç göz önüne almadan, daha önceki dönemlerle Elcabir dönemi arasında sık sık karşılaştırmalar yapıyor, örneğin Elnebi döneminin ilk üç yılında yol yapımı için beş milyon, okul yapımı için on milyon Hayristan lirası harcanmışsa, Elcabir döneminde tek bir yılda yol yapımı için yirmi beş, okul yapımı için otuz milyar lira harcandığını, Elnebi döneminde doksan lira olan öğretmen aylığının Elcabir döneminde beş bin Hayristan lirasına çıktığını yazıyor, “Ama ekmeğin fiyatı da elli santimden elli hayristaniye çıktı”, diyenlere gülüyor, hayristaniyenin başdöndürücü bir biçimde değer yitirmesini nesnelerin değer artımı olarak tanımlıyor, “Her şeyin değeri artarken ekmeğin değeri de artacaktı elbette”, deyip çıkıyordu işin içinden.

Onun bu büyük buluşunu Cabir Elcabir, başbakanı ve bakanları da benimseyiverdiler hemen, onlar da, gene Harun Elmansur’un çok sevdiği bir deyimle, “rakamları konuşturmaya” başladılar. Başkan Cabir Elcabir “Ben Cambridge’te ekonomi master’ı yaptım, bu işleri iyi bilirim, biz burada bir kez daha culture’ın üstünlüğünü kanıtlıyoruz. “Hiçbir yönetim Hayristan’da bizim kadar değer üretmedi, burası kesin”, diyordu.

Ama, hiç kimseyi inandıramamış olacak ki soğuk bir şubat gecesi, sabaha karşı kelepçelenip götürüldü ve, sık sık görüldüğü gibi, ilk günlerin ateşli konuşmalarının ardından, unutuldu gitti. Dört dev heykeli, dörder kilometrelik kardeş duvarları yaptırmamış, milyonlarca kâğıt paraya resmini koydurtmamış ve hayristancaya nature ve culture sözcüklerini kazandırmamış olsa, adı hiç anılmaz olacaktı. Ne olursa olsun, onun devrilişinden sonra, köşe yazarı Harun Elmansur tam beş gün süresince sustu. Gazetede yazılarını göremeyenler “Kim bilir, belki de yazarlığı bıraktı”, dediler. Kimileri de tutuklandığını ya da gazeteden atıldığını düşündü. Ancak büyük gazeteci Harun Elmansur altıncı gün gene boy gösteriyordu köşesinde, “Merhaba!” başlıklı yazısı da “Kahraman generalimiz Elzuhuri’ye tüm yüreğimizle ‘Hoş geldiniz’, diyoruz”, diye başlıyordu.

BAŞKANLAR VE KADINLAR

Varlığını ulusunun bağımsızlık ve mutluluğuna adamış olmak kişinin mal ve para tutkusunu köreltmediği gibi cinsel isteklerini de köreltmezdi hiçbir zaman. Uzun ve çileli bir savaşım sonunda sömürgecileri kovup Hayristan’ı bağımsızlığa kavuşturmuş olan kurucu başkan Elhalas da bu tür tutkulardan arınmış değildi. Mal ve paraya aşırı ölçüde düşkün olmamakla birlikte, bir kadının yatağına girmeyi kafaya koydu mu koca bir taburu gözden çıkarabilirdi. Evet, böyle. Üstüne üstlük, kadınları yatağına almaktan çok, onların yatağına girmek gibi tuhaf bir tutkusu vardı büyük önderin. Böylece, başkentin polis müdürünün eşine tutulduktan sonra, tam bir buçuk yıl süresince, yani ölümüne kadar, en az haftada iki gecesini onun yatağında geçirmiş, bu coşkulu aşk gecelerinde güvenlik önlemlerini de başkentin polis müdürüne, yani sevgilisinin kocasına aldırtmış, ölümünü hızlandırdığında nerdeyse herkesin birleştiği büyük aşkını sevgilisinin eşinden gizlemediği gibi ulusundan da gizlememişti. Büyük kurtarıcının erken ölümünden sonra başkanlık koltuğuna oturan General Maruf Elnebi de kendini ilkgençlik yıllarından beri ülkesinin kurtuluşuna adamış, bu uğurda en az on kez ölümle burun buruna gelmiş bir kahraman olarak bilinirdi. Ama o da her türlü tutkudan sıyrılmış bir adam değildi doğrusu. Hele ülkenin yönetimini ele aldığı andan sonra, her iki tutkusu da en az beş kat arttı. Artmakla da kalmadı, yeni yeni özellikler kazandı. Örneğin daha önceleri yaklaşık yarım düzine Hayristan dilberiyle yetinirken, devletin başına geçtikten sonra, bir yandan haremini yenileyip gençleştirdi, bir yandan da çok güzel ve çok ünlü bir İngiliz hanımla zenginleştirmeye karar verdi. Böylece, araya incecikten bir öç alma isteğinin de girmesiyle, İngiltere’nin en güzel, en alımlı ve en ünlü genç kadınını seçebilmek için ülkesinin Londra Büyükelçiliği’nden bilgi ve fotoğraf istetti, son iki yılın değişik resimli dergilerini getirtip gözde yıldızların renkli fotoğraflarını tek tek inceledi. Sonuçta, biri kadın, ikisi erkek üç danışmanının da yardımıyla, birinci aday olarak ünlü “top model” Eva Adams’ı, ikinci aday olarak da sinema yıldızı Jenny Harris’i seçti. Danışmanları “Ya üçüncü?” diye sorunca da koskoca Hayristan Cumhuriyeti’nin başkanı olarak ikinciden aşağıya inmesinin söz konusu olamayacağını söyledi.

Kararını ve gerekçelerini yakın çevresindeki yüksek görevlilere açıklamakta da bir sakınca görmedi: o güne dek çok kadınlarla yatmıştı, ama şu dünyada sevişmelerinin en unutulmazı Hayristan’ın daha bir sömürge devlet olduğu dönemde boyu boyunun bir buçuk, yaşı yaşının nerdeyse iki katı bir İngiliz hanımla –peşrev de işin içinde olmak üzere– en fazla kırk beş dakikalık bir kucaklaşmaydı. O gün bu gün, sarışınların, özellikle de İngilizler’in apayrı bir yeri vardı gözünde. Şimdi, koskoca Hayristan Cumhuriyeti’nin başı olarak, hareminde oyuncu ya da model kimliğiyle ülkesinde yıldız düzeyine yükselmiş bir İngiliz hanım bulunsun istiyordu. Böylece, hem esmer kadınlarının arasına çok ünlü bir sarışın katacak, hem de güzel sarışının yatağına her girişinde tüm İngiliz ulusundan Hayristan halkına bunca yıldır çektirdiklerinin acısını çıkarmış olacaktı. Hepsi bu kadar da değildi: bir devlet başkanı olarak, gerçek bir aydın görüntüsü sunması, bunun gereği olarak da ingilizcesinin kusursuz olması gerekirdi. Ne var ki, kendini yıllar yılı ülkesinin bağımsızlığı için savaşmaya adamış olması nedeniyle, bu alanda çok geri kalmıştı; haremine katacağı sarışın kadın ingilizcesini geliştirmesi konusunda da büyük katkı sağlayacak, dolayısıyla tüm Hayristan için hayırlı bir görev üstlenmiş olacaktı. Uzun sözün kısası, yalnızca kadın düşkünlüğünden değil, ulusal bir zorunluktan da kaynaklanmaktaydı isteği. Bu nedenle de kaça patlarsa patlasın gerçekleştirilmesi gerekiyordu.

Yardımcıları saygıyla ve derin bir sessizlik içinde dinliyorlardı sözlerini, arada bir de başlarını öne eğerek ya da sağ ellerini göğüslerine bastırarak onaylıyorlardı. Ama konuşmasını bitirip de “Arkadaşlar, bu işe siz ne diyorsunuz?” diye sorduğu zaman, hiçbirinden olumlu ya da olumsuz tek yanıt gelmedi. Tek tek süzdü her birini: anlatılmaz bir şaşkınlık içinde, kımıldamadan, gözlerini bile kırpmadan, nerdeyse soluk bile almadan kendisine baktıklarını gördü.

“Neden susuyorsunuz böyle? Bu kadarcık bir şey de isteyemez miyim hükümetimden?” diye sordu. “Ulusumuzun bağımsızlığı uğrunda bunca yıl savaştıktan, ülkemizin kalkınması için bunca çaba harcadıktan sonra, haremimde bir İngiliz yosması istemeye hakkım yok mu?”

Durup bir yanıt bekledi, ama bunca bakan, bunca general hep aynı şaşkınlık içinde susmaktaydı. Sinirlenmeye başladı.

“Arkadaşlar, size soruyorum: hakkım mı, hakkım değil mi?” diye üsteledi.

O zaman, yardımcılarının en yaşlısı, ilk başkan Elhalas’ın da başbakanlığını yapmış olan Halid Elkerim iki kez üst üste öksürdü, sonra incecikten gülümsedi.

“Hakkınız olmaz olur mu? Elbette hakkınız, sayın başkanım”, dedi. “Bir değil, beş, on, yirmi İngiliz dilberi de hakkınız, ama biz büyük ve çağcıl bir devletiz, göstere göstere yapamayız bu işi?”

Başkan Elnebi kaşlarını çattı.

“Gizli gizli mi yaparız?” diye sordu.

“Evet, çok sayın başkanım, gizli gizli yaparız ve gizli gizli yapmak zorundayız”.

“O zaman düşmanlarımız, yani İngilizler en güzel kızlarının her akşam Hayristan başkanı Maruf Elnebi’nin altına yattığını nereden bilecekler?”

“Onlar her şeyi bilirler, efendim, en güzel kızlarının sizin yatağınıza girmesinden de hiç mi hiç gocunmazlar. Ama biz bunu kendi ülkemizde, kendi yurttaşlarımızdan gizlersek, çok daha iyi olur: adınızın her konuda ve her zaman temiz kalması gerek”.

Halid Elkerim yerlere kadar eğilerek sustu. Elnebi hiç de böyle düşünmüyordu ya öteki danışmanları da Halid Elkerim’i destekleyince, haklı olabileceklerini düşündü, yavaş yavaş yumuşamaya başladı. Ancak amacından vazgeçmiş gibi de görünmedi.

“Açık konuşalım, ben çok ünlü bir İngiliz güzeli istiyorum. Kesin karar vermiş olmamakla birlikte, şu anda kimi yeğlediğimi de söyleyebilirim size: Eva Adams’ı düşünüyorum”, dedi, arkasından da ünlü modelin renkli bir fotoğrafını bıraktı önlerine.

Başbakan Elkerim gülümsedi, fotoğrafı bir süre gözden geçirdikten sonra, solundaki arkadaşının önüne doğru itti.

“Belki de fazla zorlanmadan çözeriz sorunu”, dedi. Biliyorsunuz, bu yıl örtülü ödeneğimiz ülke bütçesinin beşte birini aşıyor, istediği fiyatı ödeyebiliriz Eva hanıma. Sonra da...”

“Sonra da?”

“Sonra da bize çok yakın bir arkadaşın nikâhı altına alırız”.

Başkan Elnebi yerinden fırladı.

“O da ne demek?” diye gürledi.

Halid Elkerim dinginliğini bir an bile yitirmedi.

“Bu zorunlu bir koşul, sayın başkanım”, dedi: “Çok iyi ingilizce bilen, genç ve yakışıklı bir arkadaşımızla Eva hanım kardeşimiz arasında ateşli bir aşk başlamış olur; kadıncağız her şeyi bırakıp arkadaşımızın ardından Hayristan başkentine gelir. Eli arkadaşımızın eline değebilir, gazetelerde birkaç gün el ele, göz göze resimleri de çıkabilir, ama dudağı dudağına, göbeği göbeğine değmeden uygun göreceğiniz köşklerden birine yerleşir. Bundan sonra, gönlünüzün dilediği her dakikada İngilizler’in bize yaptıklarının acısını bu güzel hanımdan çıkarabilirsiniz”.

Oradaki tüm yüksek görevliler gibi başkan Elnebi de hayranlıkla dinliyordu deneyimli devlet adamını. Ama öneriyi tartışmadan benimsemiş gibi görünmek de istemedi.

“Emin misin? En iyi çözüm bu mu sence?” diye sordu.

Halid Elkerim feylezofça gülümsedi.

“Şu oturduğunuz koltukta yıllar boyu oturmak istiyorsanız, yalnızca en iyi çözüm değil, tek çözüm, sayın başkanım”, dedi, yüzünde hep aynı gülümseme, odadaki danışmanları tek tek gözden geçirdi, sonra, sağ elinin işaretparmağıyla, en uçta oturan çok genç bir hükümet üyesini, ulusal eğitim bakanı Nazif Elşerif’i gösterdi, “Bence bu aracı görevi için en uygun adam da Elşerif kardeşimizdir, sayın başkanım”, diye ekledi.

Elşerif daha yeni evlenmişti, karısını da çok seviyordu, üzülmesini hiç mi hiç istemezdi, bu yüzden sapsarı kesildi, böyle bir öneriye öfkeyle karşı çıkması gerektiğini düşündü, ama göze alamadı, boylu poslu ve yakışıklı bir adam olması, üstelik çok iyi ingilizce bilmesi nedeniyle başkan Elnebi’nin öneriyi geri çevirmesini beklediyse de umudu boşa çıktı: Halid Elkerim feleğin çemberinden geçmiş bir devlet adamıydı, her sözünün ve her ediminin geçerli bir nedeni bulunduğunu herkes gibi başkan Elnebi de bilirdi. Bu önerisinin de tutarlı bir nedeni vardı elbette. Ne başkanın görüşünü sordu, ne bakanın görüşünü. Başkan konuşmaya yeltenince de kendisini durdurmaktan çekinmedi.

“İzniniz olursa, önce seçimimin gerekçelerini açıklayayım, efendim”, dedi.

Sonra da bir çırpıda açıklayıverdi: evet, herhangi bir terslik çıkmazsa, Eva Adams hanım satın alınacak ve buna karşı durulmaz bir yıldırım aşkı görüntüsü verilecekti; ancak, böylesine güzel, böylesine zengin ve ünlü bir kadının ufak tefek, kara kuru, hatta yakışıklı, ama sıradan bir Hayristan yurttaşına vurulmuş olabileceğine çocuklar bile inanmazdı; bu nedenle Nazif Elşerif gibi öğreniminin büyük bir bölümünü İngiltere’de yapmış bir düşünce adamı olması yanında, bedensel gücü ve yakışıklılığıyla da çevresine ün salmış, başarılı bir bakan olarak tanınması olaya doğallık kazandıracaktı. Uzun sözün kısası, sayın bakanın ulusal eğitimde yapılacak reformlarla ilgili olarak incelemelerde bulunmak gerekçesiyle yaklaşık bir buçuk iki ay süresince Londra’da kalması yeterliydi. Bu arada Hayristan’ın Londra büyükelçisi de konuya ilişkin pazarlıkları yapardı.

Nazif Elşerif, son bir umutla, ünlü kadının böyle bir pazarlığa girişip girişmeyeceğini sordu.

Başbakan Elkerim bilgece gülümsedi.

“Bunca yıllık deneyimlerime bakarak konuşmam gerekirse, şu dünyada paranın satın alamayacağı hiçbir şey yoktur, sayın bakanım; özellikle de Büyük Britanya İmparatorluğu’nda”, dedi.

Dediği de çıktı: o günlerde genç ve yakışıklı bir sinema oyuncusuyla çılgınca bir aşk yaşamakta olan Eva Adams, yaklaşık üç buçuk ay süren zorlu pazarlıklar sonunda, Hayristan’ın bir yıllık örtülü ödeneğinin tamamını ve büyük bir Avrupa ülkesinden alınan üç milyon sterlini peşin olarak alıp ülkesinin en güvenilir bankalarına yatırdı ve, pırıl pırıl bir nisan akşamı, Hayristan Ulusal Eğitim bakanı Nazif Elşerif’in kolunda başkent havaalanında özel uçağının kapısında göründü. Alanın şeref salonunda da Hayristan ve İngiltere gazetecilerine burada benzerine az rastlanır bir yıldırım aşkı sonucunda bulunduğunu, bu yıldırım aşkı yaşamının en büyük aşkı olduğuna göre de dönüşün sözünü bile etmek istemediğini belirtti, hemen arkasından da, geldiği ülkenin törelerine ters düşmek pahasına, ulusal eğitim bakanını sağ yanağından şap diye öpüverdi. Aynı günün akşamı, yakışıklı bakanın konağında ülkede tek nikâh biçimi olan imam nikâhından sonra aynı aşk gösterisini bir kez daha yineledi. Ancak, çok büyük bir olasılıkla, bakan beyin ünlü İngiliz güzelinden aldığı öpüşler bunlarla sınırlı kaldı.

Öyle ya, daha Eva’nın Hayristan’a getirilmesi yolunda ilk görüşmelerin başladığı günlerde Nazif Elşerif’in köşküyle başkanlığın bu köşke çok yakın olan saray yavrusu konaklarından biri arasında başlatılan tünel kazımı bitirilmiş ve başkanlık tabur komutanlığınca getirilmiş bir takım asker tünelin bakanlık köşküne açılan kapısında beklemeye başlamıştı, başkan Elnebi’yse aynı tünelin başkanlık kapısında saatine bakıp durmaktaydı.

Fazla beklemesi de gerekmedi, bilemediniz kırk beş dakika sonra kavuştu beklediğine.

Bundan böyle, Eva Adams tinsel varlığıyla olmasa da tüm bedeniyle başkan Maruf Elnebi’nindi artık. Maruf Elnebi de zamanının en büyük bölümünü ona ayırmaktaydı. Gündüzleri, bir iki saatlik bir boşluk buldu mu hemen ona koşuyor, akşamları işlerini bitirir bitirmez soluğu ona ayrılmış olan köşkte alıyor, elde sözlük, onunla günün oluntularını konuşuyor, sözlüğünün elverdiği ölçüde güzelliğini övüp aşkını anlatıyor, yemekte her lokmasını kendi eliyle ağzına veriyor, bu edimde dayatması da, çok büyük bir olasılıkla, aşkını kanıtlama isteği kadar yemeği bir an önce bitirip erkenden yatağa girme isteğinden kaynaklanıyordu. Ne olursa olsun, erkenden giriyorlardı yatağa. Böylece, kendi mantığına göre, çok kısa bir peşrevden sonra, başkan Elnebi boyu kendisininkinden en az bir karış uzun olan İngiliz güzelinin üstüne çıkıyor, hemen her seferinde kendine özgü ingilizcesiyle “İşte şimdi gerçek yerimdeyim”, diyerek onu kahkahalarla güldürüyor, daha kahkaha sona ermeden temel eyleme geçiyor ve, büyük bir coşku içinde, İngiliz ulusundan tam yüz elli yıl boyunca Hayristan halkına çektirdiklerinin öcünü almaya başlıyordu. Ülkenin en ünlü uzmanlarının hazırladığı “macunlar”ın da yardımıyla her gece en az üç kez yineliyordu bu acının acısını hazla çıkarma eylemini. Hiç kuşkusuz en az öç alma tutkusu ve macunlar kadar ünlü “top model”in dillere destan güzelliğinin ve yatak oyunlarındaki büyük ustalığının da önemli bir payı vardı bunda.

Gene de, bu coşkulu birlikteliğin altıncı ayının sonuna doğru, Eva Adams’ın herhangi bir kusurundan çok, sürekli birlikteliğin kaçınılmaz sonucu olarak, başkan Elnebi aykırı mı aykırı bir gözleme vardı: Eva Adams güzel olmasına güzel, sevişken olmasına sevişken, usta olmasına ustaydı, ama tüm ustalığına, tüm coşkusuna ve tüm ateşine karşın, Hayristan Cumhuriyeti’nin başkanı yıllar önce kendisinden en az on beş yaş daha büyük olan İngiliz hanımdan aldığı tadı bulamıyordu onda. Şimdi her ikisi de ne denli ateşli, ne denli coşkulu görünürse görünsün, dünya güzeli “top model” İngiliz astsubayın sıradan ve orta yaşlı eşinin verdiği tadı veremiyormuş gibi bir duyguya kapılıyor, artık adını bile zor anımsadığı bu orta yaşlı hanımı gözünde büyüttükçe büyüterek “O da İngiliz’di, ama bir başka hamurdandı sanki”, diye söyleniyor, bu arada, şimdiye kadar hiçbir kadınla böylesine yoğun bir biçimde birlikte yaşamadığını usuna getirmiyordu.

Sonunda, haftada bir iki kez ve kısa sürelerle de olsa, yavaş yavaş eski eşlerine uğramaya başladı ve, şaşkınlık içinde, onlardan daha çok tat aldığını saptadı, sanki Eva Adams’ın yatağına hep sömürgecilerden öç alma düşüncesiyle giriyormuş gibi, “Bizimkilerle bir görev duygusuyla yatmıyorum da ondan herhalde”, diye düşündü. Bu arada, on dördünde, balık etinde ve doğal olarak esmer bir Hayristan dilberini nikâhı altına aldı ve aşk zamanının çoğunu ona ayırmaya başladı. Artık Eva Adams’ın yatağına en çok haftada bir kez ve daha çok ingilizcesini ilerletmek amacıyla uğruyor, gece yarısına doğru, çok kısa bir peşrev ve tek bir sevişmeden sonra da arkasını dönüp horul horul uyuyordu. Başlangıçta en az üç yıl için anlaşmış olmalarına karşın, bir buçuk yılın sonuna doğru, bir akşam, güzel İngiliz’in sarı saçlarını okşadı, sonra, kendi dilinde, “Eva hanım, seni üçten dokuza boşuyorum, benim karım değilsin artık”, dedi. Eva hanım, şaşkınlık içinde, sözlerinin anlamını yüzünden çıkarmaya çalışırken, başkan Elnebi, en azından ingilizcesini ilerletmesine katkıda bulunduğunu göstermek istercesine, “Love is finish, my love. You are free”, dedi, arkasından da gönlünün dilediği zaman ülkesine dönebileceğini ve gösterdiği uyuma ödül olarak beş yüz bin İngiliz sterlini daha alacağını söyledi.

Her şey eski düzenine döndü böylece, başkan Elnebi yatağında yabancı bir hanım istemedi bir daha.

Burası Hayristan, yönetim biçimi de asker ve aydın cumhuriyetiydi, Eva Adams’ın başka ilişkilerinden söz edenler, hatta ülkeden erken ayrılmasını bu ilişkilerle açıklayanlar çıktı. Ne var ki çok uzak bir olasılıktı bu. Evet, görünüşü kurtarmak üzere, Eva Adams’ın arada bir ulusal eğitim bakanının köşkünde boy gösterdiği ve bakanın dillere destan yakışıklılığı göz önüne alınınca, birtakım kaçamaklar yapmalarının tümden olanaksız olmadığı düşünülebilirdi. Ama birbirine tünelle bağlanmış olduğu bilinen iki köşkte yaşayanlar yalnızca Maruf Elnebi, Nazif Elşerif ve Eva Adams değildi, her iki köşk de günün ve gecenin her saatinde General Elnebi’nin nice sınavlardan sonra görevlendirilmiş olan ve her şeyi denetim altında tutan kadın ve erkek adamlarıyla dolup taşmaktaydı: değil İngiliz dilberin eğitim bakanıyla bir odaya kapanması, denetim dışında konuşmaları ve el ele tutuşmaları bile her ikisinin de öbür dünyayı boylamalarına neden olabilirdi. Kısacası, böyle bir şey olanaksızdı. Evet, Hayristan’da hemen herkes hemen her zaman namustan söz edip dururdu ya namus kişilerin yapılarına, güçlerine ve yönelimlerine göre değişen bir kavramdı. Ülkenin ilk başkanı General Elhalas’ın başkentin polis müdürünün karısıyla polis müdürünün yatağında sevişirken güvenliği sağlamakla da polis müdürünü görevlendirdiğini ve bunu hiç mi hiç gizlemediğini söylemiştik. Son dönemlerinde bununla da yetinmemiş, yaşamının son yılında tüm yurt gezilerine onu da götürmüş, bir yabancı gazeteci bayan Hayriye’yi neden hep yanında götürdüğünü sorunca da kahkahalarla gülmüş, “Çok güzel bir kadın da ondan!” yanıtını vermişti. Ama başkan Elnebi koltuğunda daha yıllarca oturmak istiyor, bu nedenle de gizliliği ve doğruluğu yeğliyordu.

Ancak, bu işin içinde biraz gizem, biraz aşk, biraz da yüz elli yıl boyunca ulusun anasını ağlatmış olan İngilizler’den öç alma tutkusu bulunduğundan olacak, olayın üstünden yıllar geçtikten sonra bile, Hayristanlılar Eva Adams’ın bir buçuk yıllık Hayristan yurttaşlığının öyküsünü hep gündemde tutuyor, bu konuda ortaya atılan her türlü yoruma, her türlü söylentiye büyük ilgi duyuyorlardı. Bu arada, dönemin ünlü ulusal eğitim bakanı Nazif Elşerif’in olayda üstlendiği işlev üzerinde de duruyor ve bu işlevi açıkça “kodoşluk” ya da “dümbüklük” olarak niteliyorlardı. Hiç kuşkusuz, biçimsel açıdan bakılınca, böyle de nitelenebilirdi bu işlev. Ancak, ülkenin kurtuluşunda çok önemli işler başarmış kahraman bir devlet başkanınca, bu başkanın yurtseverlik duygularından kaynaklanan bir isteğini yerine getirmekle görevlendirilmiş olduğu düşünülünce, çok önemli bir ulusal görevi alnının akıyla gerçekleştirmiş bir devlet adamı olduğunu söylemek de olanaklıydı. Yazık ki bir yandan yıllar, öbür yandan birtakım sıradan oluntular en açık gerçeklerin bile olduklarının tam tersine dönüştürülmelerine yol açabiliyordu. Böylece, birkaç saygın köşe yazarı ve yakın tarih uzmanının, hiç de kötü bir amaç gütmeden, Nazif Elşerif’in Eva Adams olayındaki işlevini kimi zaman “soylu”, kimi zaman “ulusal”, kimi zaman “yurtsever” bir pezevenklik1 olarak nitelemeleri, bu tür yazılardan birini okumuş olan bir ortaokul birinci sınıf öğrencisinin Elşerif’in biricik oğlu olan sınıf arkadaşı Hamuza’ya, bir kavga sırasında, bir sürü arkadaşın önünde “Ne olacak, kodoş adamın oğlu da kodoş olur böyle!” demesi, bir de Hamuza’nın ingilizceyi tıpkı babası gibi çok güzel konuşması en azından kimilerinin bundan olmayacak sonuçlar çıkarmalarına, en açık oluntuları bile hiç olmadıkları biçimde değerlendirmelerine neden oldu.

Doğrusunu söylemek gerekirse, Hamuza’nın babası Nazif Elşerif başkan Elnebi’den yalnızca iyilik görmüştü. Kendisinin ondan yana duyguları da yalnızca hayranlık, bağlılık ve sevgi olarak özetlenebilirdi. Onun için yüklendiği özel görevden dolayı da hiçbir zaman utanç duymamıştı. Elnebi’nin ölümünden sonra, bakanlık görevini yeni başkan Talip Elbeşir döneminde sürdürürken de duyguları hiçbir zaman, hiçbir biçimde değişmemişti. Bunun doğal sonucu olarak, toplum önünde olduğu gibi eşinin ve oğlunun önünde de eski başkanın ak ününe gölge düşürebilecek tek söz söylememiş, Hamuza, söz konusu kavgadan sonra, kendisine Eva Adams olayındaki işlevi konusunda birtakım sorular sorunca da bunun başarıyla sonuçlandırılmış önemli bir devlet görevi olduğunu belirtmekle yetinmiş, o “Nasıl yani?” diye üsteleyince de daha bunu anlayacak yaşa gelmediğini söyleyerek kapatmıştı konuyu. Yazık ki Hamuza “bunu anlayacak yaşa” geldiğinde Nazif Elşerif çoktan dünya değiştirmişti. Bu da, somut bilgi yokluğunda, araya sapkın bir düş gücünün girmesiyle, genç adamın babasınınkinden çok farklı bir anlayışa gelmesine yol açtı.

Lisedeki ilk yılında da, tıpkı ortaokulun ilk yılında olduğu gibi, sınıf arkadaşlarından biriyle giriştiği bir ağız kavgasında, arkadaşı babasının anlı şanlı bir kodoş olduğunu, kendisinin de onun yolunda ilerlediğini söyleyince, bir kaplan gibi üzerine atıldı çocuğun, arkadaşları ayırınca da soluğu okul müdürünün odasında aldı. Ama o babasına yöneltilen suçlamayı hıçkıra hıçkıra anlatırken, müdür gülümseyerek başını okşadı, “Ne var bunda bu kadar sinirlenecek? Kimi durumlarda pezevenklik de önemli, hatta onurlu bir görev olabilir, bir ulusun şanına şan katabilir. Senin babanın pezevenkliği böyle bir pezevenklikti işte. Üstelik, bilenlerin söylediklerine bakılırsa, başkan Elnebi’nin babana verdiği en önemli görev buydu”, diyerek avutmaya çalıştı onu. Yazık ki Hamuza Elşerif bu iyimser yorumu hiçbir zaman benimseyemedi. Babasını, dolayısıyla da kendisini aşağılayan bir edim olarak gördü bu aracılık görevini. Hayristan ulusal eğitimine çok büyük katkılar sağlamış olan Nazif Elşerif’in artık yalnızca Eva Adams olayında yüklendiği işlevle anılır olması da hep tepesini attırdı, büsbütün kamçıladı duygularını. Böylece, babasını suçlamak yerine, onun bir kodoş olarak anılmasına yol açan başkana ve onun devrimci düzenine düşman oldu. Şurada burada “Sömürgecilerle de, komünistlerle de, gericilerle de anlaşırım, ama bu heriflerle anlaşmam hiçbir zaman: onlar benim can düşmanım”, dedi durdu. Dediğini gerçekleştirmek için de elinden geleni yaptı doğrusu.

Düşmanlığını etkin bir biçimde sürdürmek ve tüm Hayristan ulusuna yaymak amacıyla gazeteci olmaya karar verdi, oldukça kısa sürede de ulaştı amacına: Gazetecilik Yüksek Okulu’nu bitirmesinden üç buçuk yıl sonra, ülkenin iki büyük gazetesinden birinin önde gelen köşe yazarları arasındaydı.

Bu arada, dönemin siyasal havası üçüncü başkan Talip Elbeşir’in hoşgörülü yaklaşımı sonucu bayağı yumuşamıştı. Hayristan’ın artık “demokrat bir ülke” olduğu söyleniyor, herkes, belli bir ölçü içinde, yani sol söylemlere girişmemek ve sömürge yönetimini övmemek koşuluyla, dilediğini yazabiliyordu. Genç köşe yazarı Hamuza Elşerif de her konuya el atıyor, toplumu ve yönetimi ince ince yererken, arada bir de artık çok gerilerde, kuruluş döneminde kalmış Elnebi dönemini eleştirmeye girişiyordu. Ancak, umduğunun tersine, bu yazıları hiç mi hiç beğenilmiyor, beğenilmek şöyle dursun, öteki köşe yazarlarının tepkisini çekiyordu. Daha da önemlisi, kimi yazarlar söz konusu dönemde ulusal eğitim bakanı olan babasına ve ünlü Eva Adams olayına göndermede bulunuyor, kimi zaman üstü kapalı bir biçimde, kimi zaman da açıktan açığa dönemin çok yakışıklı bakanının bu olayda üstlendiği işlevi, yani kodoşluğunu vurguluyorlardı. Böylece, Hamuza Elşerif umduğunun tam tersiyle karşılaştı: başkan Maruf Elnebi’yi gözden düşürmek isterken, bakan babasının Eva Adams olayındaki pek de yüz ağartıcı olmayan işlevini yeniden gündeme getirdi: şimdi karşıtları arkasından değil bir aşk gecesi, şöyle adam gibi, dolu dolu bir sarılıp öpüşme bile gelmeyen imam nikâhıyla bir buçuk saat sonra kıyılan ve bir buçuk yıl sürecek dopdolu bir aşk yaşamını başlatan imam nikâhını anımsatıp duruyorlardı.

Ancak, Hamuza Elşerif’in de eli armut devşirmiyordu: bu tutum birkaç kez yinelenince, kıyak mı kıyak bir öykü çıkardı ortaya, bunu da kendi köşe yazılarında değil, gazetesinin haber bölümünde, dönemin ünlü tarihçilerinden birinin “belgelere dayalı” açıklaması olarak yayımlattı: bu sözde tarihsel açıklamaya göre, Eva Adams’la Nazif Elşerif’in iki ülkenin gazetecileri önünde öpüşmelerinden sonra bir daha el bile sıkışmadıkları savı koca bir yalandan başka bir şey değildi; Eva Adams Hayristan başkentine gerçekte cumhuriyet saraylarına batılı bir düzen ve görüntü vermek göreviyle gelmiş, burada tek gönül ilişkisini de dönemin tüm gazetelerinin yazdığı, tüm fotoğrafların da doğruladığı gibi ülkenin en yakışıklı adamlarından biri olarak bilinen ulusal eğitim bakanı Nazif Elşerif’le yaşamış ve, çok büyük bir olasılıkla, ona bir oğul vermişti. Bu oğul da “günümüzün ünlü yazarı” Hamuza Elşerif’ten başkası değildi. Doğru, yurttaş kütüğünde ünlü yazar Nazif Elşerif’in o sıralardaki eşi Hafize hanım olarak görünmekteydi, ama bu saygıdeğer hanım yakışıklı bakana başka çocuk veremediğine, ondan ayrıldıktan sonra yaptığı iki evliliğin ikisinde de, yaşı ve sağlığı buna uygun görünmekle birlikte, kocalarına tek çocuk verememiş olduğuna, üstelik, zamansız ölümünde kendisinden beş yaş daha küçük olan son eşine bir çocuk verememiş olmanın üzüntüsünün önemli bir payı bulunduğu söylendiğine göre, gerçekten kısır olması gerekirdi. Öte yandan, tarihler varsayımı doğruladığına, üstelik Eva Adams Hayristan başkentinden küçük Hamuza’nın kırkının çıktığı gün ayrıldığına, kendisini havaalanına götüren kişi de Nazif Elşerif’in ta kendisi olduğuna göre, gerçek anne oydu, ama Tanrı’nın bildiği gerçek kullarından gizlenmişti. Uzun sözün kısası, Hamuza Elşerif’in ingilizceyi anadili gibi konuştuğunu söyleyenler yanılıyorlardı: “gibi” sözcüğü fazlaydı burada, Hamuza Elşerif ingilizce konuşurken gerçek anadilini konuşmaktaydı.

İşin ilginç yanı, tümüyle kendi verdiği “bilgiler”le bir başka yazarın kotardığı bu yazıyı okuduktan sonra, Hamuza Elşerif bir adım daha attı: her gece, başını yastığa koyar koymaz, Hafize hanımın değil de bir zamanların en güzel sarışını Eva Adams’ın oğlu olduğunu düşlemeye başladı, daha da ilginci, zamanla bayağı inandı buna: “Evet, tarihler gerçekten tutuyor”, diyor, bir elinde ayna, bir elinde ünlü kadının bir gençlik fotoğrafı, fotoğrafla kendi yüzü arasında benzerlikler arıyor, zaman zaman bulduğu da oluyordu. Altmışını çoktan aşmış olan düşsel anneye mektup üstüne mektup yazarak varsayımını açıkladı, hiçbirine yanıt alamadı. Uçağa atlayıp Londra’ya gitti, birtakım kişiler aracılığıyla ünlü kadınla görüşmeyi denedi; varsayımını çok saçma bulduğunu ve kendisiyle hiçbir zaman görüşmeyeceğini öğrendi. Kapısına dayandı; ne istediğini soran uşağa annesi Eva Adams’la görüşmeye geldiğini söyleyerek kartını verdi. Uşak iki dakika sonra geri döndü, kartını geri verirken, arkasındaki el yazısını gösterdi. O kapıyı sertçe kapatırken, Hamuza Elşerif de yazıyı okudu: Eva Adams “Yaşamımda hiçbir zaman doğum yapmadım ben; delilerle uğraşacak zamanım yok”, diyordu.

Hamuza Elşerif ister istemez uzaklaştı oradan, ama inancından uzaklaşmak şöyle dursun, büsbütün sarıldı ona: bir yanıyla Hayristanlı’ysa, öbür yanıyla da İngiliz’di, Miss Adams da işin içinde olmak üzere, hiç kimse ve hiçbir güç değiştiremezdi bu gerçeği. Hayristan’a döndü, yazılarını kaldığı yerden sürdürmeye başladı. Bu arada, güçlü inancının gereği olarak, kendini Hayristan’da İngiliz çıkarlarının savunucusu olarak gördü. O dönemde ülkesinde egemen olan politika da iyice kolaylaştırdı işini, yandaşlığı sömürge döneminde yurttaşların daha tok, daha mutlu, daha bilgili ve daha özgür olduğunu kesinlemeye dek götürdü. Hem de şiirli bir dille. Ama tüm yazılarının en güzel, en içli ve şiirlisi bir zamanların dünyaca ünlü “top model”i Eva Adams’ın ölümü üzerine yazdığı “Ana” başlıklı ağıt-yazıydı.

Ne denir, kendi kişisel tarihini yeniden kurmak da özgür Hayristanlılar’ın bir özelliği olsa gerekti.

1. “Pezevenklik” hayristancada argo bir sözcük değildi.

BÜYÜK İKİLİ

İlk bakışta hiç de böyle değilmiş gibi görünür ya Hayristan’da halktan kişilerin en belirgin özelliklerinden biri de gerçekçiliktir, okumuşlara hiç mi hiç benzemezler bu konuda. Hiç kuşkusuz, Balzac’ın gerçekçiliği söz konusu değildir burada, bu düşçül mü düşçül yazar gibi insanları ve edimlerini inceden inceye tasarlama, açıklama ve yorumlama türünden yorucu ve sıkıcı çabalara girişmezler hiçbir zaman. Onlar saptarlar yalnızca, “Bu budur, adam adamdır, para da para” benzeri kesinleme ya da yinelemelerle açıklarlar her şeyi. Kadriye hanım da yurttaşlarının bu temel özelliğini tüm edimleriyle ortaya koymuştur. Uğraş alanındaki büyük başarısını ve nerdeyse tüm ülkeyi tutmuş olan ününü de her şeyden önce bu gerçekçi tutumuna borçlu olduğu söylenebilir. Daha uğraş yaşamının başlarında, ilk kez kaldırımı bırakıp etkinliğini küçük bir evde sürdürmeye başladığı dönemde, kendisiyle –elbette ücretini ödeyerek– uzun bir söyleşi yapan ünlü gazeteci Elcabbar “Neden etinizi satıyorsunuz?” diye sorunca, bir an bile duralamadan, “Kim etini satıyormuş?” diyerek eteğini göbeğinin yukarılarına kadar açıp bacaklarını ve bedeninin odağını göstermiş, “Buyur, bak işte, her şey olduğu gibi duruyor yerinde. Satılabilse de satmazdım ayrıca: bir dirhem et bin ayıp örter!” demişti. Elcabbar kovulmayı göze alarak “Yani neden orospuluk yapıyorsunuz?” deyince de gene hiç duralamamış, “İnsanlar bana bunun için para veriyorlar!” diye kesip atmıştı. Nerdeyse tüm okurlar olumlu karşılamışlardı bu yanıtı, çoğu köşe yazarları da gerçeğin bire bir anlatımı olarak yorumlamışlardı. Fazla açık ve fazla dolaysız bulanlar da çıkmıştı ya “Ne yapsaydı kadıncağız? Herkesin bildiği bir gerçeğe kılıf mı arasaydı?” türünden yanıtlarla susturulmuşlardı.

Söylemek bile fazla, gerçeğin bu denli açık bir biçimde dile getirilmesi Hayristan’da da her zaman böyle olumlu karşılanmazdı. Özellikle politika alanında, kimi gerçekleri açıklıkla dile getirmenin adamı dama, hatta ipe götürmesi bayağı alışılmış bir şeydi. Bereket versin, o alandan bu alana geçildi mi gerçekçilik içerik değiştirir, gerçekleri söylemekten kaçınmak biçiminde tanımlanırdı. Ama Kadriye’nin alanı gerçek gerçekçiliğin alanıydı. O da alanının gerçeğini açık açık söylemiş ve dosta düşmana onaylatmıştı. Hiç kuşkusuz, aynı alanda etkinlik gösteren her kadın böyle kolaylıkla onaylatamazdı gerçeğini. Bu onayda Kadriye’nin dobra dobra konuşması kadar güzel yüzünden hiç eksik etmediği anlatılmaz gülümsemenin, güzel bacaklarının, bir avuca kolaylıkla sığan memelerinin ve tatlı dilinin de küçümsenmeyecek bir payı vardı; yalnızca düşünülen yeriyle değil, gözleri, kaşları, dudakları, yanakları, gerdanı, omzu, elleri, kolları, göğüsleri, göbeği, bacakları ve ayaklarıyla da orospuluk ediyordu o, adamlardan tüm bunlar için para alıyordu. Onlar da adının önüne ya da ardına hiçbir şey eklemeden, “Kadriye” diye anıyorlardı kendisini, Kadriye diyor, başka bir şey demiyorlardı.

Ne olursa olsun, Kadriye’nin gerçekçi yanıtı çoğunluğun onayını almakla kalmadı yalnız, işine de yaradı: ünlü gazeteci Elcabbar’ın kendisiyle yaptığı söyleşinin yayımlanmasının üstünden üç ay bile geçmeden, Elhalas caddesinde, yani başkentin en görkemli yerinde, üç katlı bir konak alıp gönlünce döşedi, yanına bundan böyle kapıda giriş çıkışları düzenleyecek iriyarı bir adam aldı, içeride de her türlü işi yapmak üzere biri hafiften şaşı, öteki bayağı topal, ama her ikisi de çok genç iki kadın çalıştırmaya başladı. “Çalıştırmaya başladı”, dedikse, işini onlarla paylaştığını söylemek istemedik. Hayır, bu genç hanımların görevi eve bakmak, yemek yapmak, içki ya da kahve getirmek gibi işlerdi. Adına “orospuluk” denilen uğraşı tek başına Kadriye yürütüyordu koca konakta. Ancak, gazetede yayımlanan ünlü söyleşiden beri, fazla yormuyordu kendini. Artık saat hesabıyla çalışıyor, önceden parasının ödenip gün ve saatin kararlaştırılmış olması koşuluyla, her saat başı bir adam alıyor, müşteri iki ya da üç saat kalmak istiyorsa, ücretin iki ya da üç katını gene önceden ödemesi gerekiyor, geceyi geçirmek isteyenlerse, bir saatlik ücretin on katını gene peşin olarak ödemek ve gecenin onunda gelip sabahın dokuzunda gitmek zorundaydılar. Her şey kesin bir biçimde belirlenip kurallara bağlanmıştı kısacası, uyan uyar, uymayan açlığını başka yanda giderirdi. Saat başına istenen ücrete gelince, bir yüksek memurun aylığının iki katı dolayındaydı. Kimileri şaşıyordu buna, “Hayır, olamaz: bu kadarı da fazla!” diye homurdanarak kapıdan dönen kodamanlar bile oluyordu. Ama Kadriye hiç mi hiç umursamıyordu bu tür tepkileri. Nasıl olsa, adam seçmek gibi bir alışkanlığı yoktu, ister genç olsun, ister yaşlı, ister yakışıklı olsun, ister çirkin, ücretini ödeyen herkese açıktı yatağı. Buna karşılık, pazarlık etmeye, indirim istemeye kalkan adamlardan tiksiniyor, “Bu herifler kafayı yemiş olmalı, hem orospuluk uğraşını bakkallıkla karıştırıyor, hem de karşılarındaki hanımın Hayristan’ın bir numaralı orospusu olduğunu unutuyorlar”, diye söyleniyordu.

Evet, böyle, Hayristan’ın bir numaralı orospusu olduğunun bilincindeydi Kadriye, ülkenin iki, üç, dört numaralı orospularının çok, ama çok yukarılarında bulunduğunun da bilincindeydi. Bununla birlikte, bazı bazı dalıp gittiği, çok görkemli konağında bir ağır işçi gibi çalışmaktan bıkkınlık duyduğu da olmuyor değildi. Hiç kuşkusuz, genç sayılırdı daha, yaşı otuzu bile bulmamıştı, bir bu kadar daha çalışması durumunda, o güne dek kazandıklarının on, yirmi, hatta otuz katını kazanması işten değildi. Gene de, bazı bazı, sıradan bir yaşamı, çoluk çocuğa karışmayı düşünmese de düşlüyor, zaman zaman kederle içini çekmekte olduğunu ayrımsayarak “Bu yaşama daha ne kadar dayanabilirim ki?” dediği bile oluyor, daha da kötüsü, işlerinin hep aynı ölçüde yoğun olmasına karşın, bu tür dakikaları gittikçe daha sık yaşadığını ayrımsıyordu.

İşte tam böyle bir dakikada, gecenin iki buçuğunda, adının Halil Elcemal olduğunu ve tüm parasını yemek istediğini söyleyen oldukça genç bir adam Elhalas caddesindeki köşkün kapısını yumruklamaya başladı. Kapıcı hanımının yorgun olduğunu, bu nedenle de gecenin birinden sonraki randevularını ertelediğini biliyordu. Adama o gece içeriye alınmasına olanak bulunmadığını, parasını yatırarak dört beş gün sonrasına randevu almasını söyledi, konağa girmekte dayatması durumunda da canının acımasının kaçınılmaz olacağını bildirdi, ama dinletemedi bir türlü: bu Elcemal çok tuhaf bir zamparaydı, oralı bile olmuyor, ceplerinden deste deste paralar çıkarıp gösteriyor, “Sterlin istersen, sterlin, dolar istersen, dolar, Hayristan lirası istersen, Hayristan lirası!” diye yineleyip duruyor, sonra, kısa bir soluklanmanın ardından, “Babalık, aç şu kapıyı, sıra bekleyeceksem, içeride bekleyeyim, çünkü bu kapıdan şimdi giremezsem, belki hiçbir zaman giremem bir daha; hadi, aç şu kapıyı!” diyor, kapıcı istifini bozmayınca da uzun uzun zile basıyor ve gene kapıyı yumruklamaya başlıyordu. Aynı şeyi başka biri yapmış olsa, çoktan dayağı yemiş, ağzı burnu kanlar içinde kalmıştı. Ama sterlin ve dolar destelerinden mi etkilenmişti, neydi, kapıcı ona el kaldırmayı da, polis çağırmayı da göze alamadı. Kendisine bir dakika beklemesini söyleyerek içeriye gidip Kadriye’nin üçüncü kattaki yatak odasının kapısını tıklattı. O da tam yatağa girmek üzereyken duymuştu adamın sesini, sonra da, adamın yüzünü pek görememekle birlikte, pencereden izlemişti olup biteni. Kapıcısının çok iyi bildiği gibi, böyle sarhoş ve sırnaşık adamlardan hiç hoşlanmazdı, üstelik, bayağı uykusu vardı, ama adam ilgisini çekmişti, onunla konuşmak, gerekirse tartışmak için karşı konulmaz bir istek duyuyordu.

“Peki, al içeri; ben onu sepetlemesini bilirim”, dedi.

Gerçek düşüncesi de buydu: ertesi gün için bir saat vererek kibarca uzaklaştıracaktı adamı. Ne var ki karşısında kıvırcık saçlı, kaytan bıyıklı ve çok güzel gülümseyen incecik bir genç adam görünce, önce “Bu kadar gürültüyü bu çocuk mu çıkarıyormuş?” dedi içinden, sonra yüreğinin vuruşlarının birden hızlandığını ayrımsadı, sonra gülümsemeye başladı, sonra genç adama karşısındaki koltuğu gösterdi.

“Buyur, şöyle otur da bir soluk al”, dedi.

Halil Elcemal kaşlarını çattı.

“Benim soluk moluk düşündüğüm yok, hemen yatağa girmek istiyorum”, diye yanıtladı.

“Ne bu acele?”

“Bugünü çok bekledim.”

“Nasıl yani?”

“Nasıl olacak? Bir gün, dalgın dalgın eve dönerken, birden önümde yürüyen bir kadın gördüm, öyle güzel bacakları ve öyle güzel bir yürüyüşü vardı ki nerdeyse koşarak geride bıraktım onu, arayı yeterince açtıktan sonra geri dönüp bir de yüzüne baktım. O anda vuruldum işte sana, arkandan yürüdüm, kim olduğunu öğrendim, o gün bu gün hep sana ulaşmayı düşledim.”

“O gün dediğin ne gündü?”

“Ben diyeyim yüz yıl, sen de yüz gün.”

“Daha önce neden gelmedin peki?”

“Fiyatını biliyordum. Hadi, yatağa girelim artık”, dedi Elcemal, hemen arkasından da soyunmaya başladı, sonra “Hadi”, diye üsteledi.

Kadriye istifini bile bozmadı.

“Yavaş ol, burası benim odam değil”, dedi.

Halil Elcemal “Boş ver!” dercesine elini salladı.

“Seninle bir yatağa girelim de nerede olursa olsun”, diye üsteledi.

Kadriye bir kahkaha attı.

“Yatağa gireriz elbette, ama ücretimizi peşin alırız”, dedi.

Halil Elcemal bir iskemlenin üstüne attığı ceketini aldı, ceplerindeki paraları önündeki sehpaya gelişigüzel boşaltmaya başladı. Kadriye de, Aksak Nesime de, Şaşı Nazmiye de donup kaldılar: adamın iç ceplerinden, yan ceplerinden, her yanından deste deste para çıkıyor, dolarlardan, sterlinlerden, Hayristan liralarından koca bir yığın oluşuyordu.

Elcemal derin bir soluk aldı.

“Şaşırdınız, değil mi? Daha çok şaşıracaksınız”, dedi, sonra pantolon ceplerinden yeni desteler çıkarıp yığına eklemeye girişti, paralar yerlere düşmeye başladı. Ama o görmüyordu sanki. Kadriye de, Aksak Nesime de, Şaşı Nazmiye de uyanık düş görüyormuş gibi bir duyguya kapılmaktaydı. Ancak Kadriye’nin gerçekçiliği bir kez daha çıktı ortaya.

“Bu kadar para çok fazla, topla bunları da ödemen gerekeni ver bize”, dedi. “Topla da ayıldığında paramı çaldılar diye suçlama bizi”.

Elcemal omuz silkti.

“Kimseyi suçlayacak değilim; bu paranın da hepsini burada, seninle yiyeceğim”, dedi, gözlerini Kadriye’nin gözlerine dikti. “Nerdeyse her gece düşlerime giriyordun ne zamandır, ben de senin yatağına gireceğim, ödeşeceğiz”, diye ekledi.

Kadriye desteden birkaç yüz dolar alıp yanağına sürdü.

“Evet, gireceksin”, dedi. “Peki, beni bu kadar çok istiyordun da bunca zaman neden bekledin?”

“Yeterince param yoktu o günlerde; daha doğrusu, tüm paramı işimde kullanmak zorundaydım”.

“Sonra çok mu kazandın o işten?”

“Hayır, tüm paramı batırdım.”

“Bu paralar ne öyleyse? Banka mı soydun?”

“De ki kumarda kazandım.”

“Ne zaman?”

“Bu akşam.”

“Hepsini mi?”

“Evet, hepsini.”

“Birazını benimle yesen, kalanıyla da işini düzeltsen daha iyi olmaz mı?”

Halil Elcemal “Boş ver!” dercesine başını salladı.

“Hayır, hepsini seninle yemek istiyorum, hadi odana gidelim”, dedi. “Nasıl olsa, ağzımla kuş da tutsam, işlerimi düzeltmeme izin vermezler şu sıralarda”.

“Peki, neden?”

“Burası Hayristan da ondan”.

Kadriye hiçbir şey anlamadı bu yanıttan, anlamaya da çalışmadı. Yığının içinden bir gecelik ücretin yarısını aldı, kalanını koca bir çöp torbasına doldurup torbanın ağzını sıkıca bağladı.

“Hadi, odama gidelim”, dedi.

Koca para torbasını ertesi sabah geri vermek üzere dolabına koyarken, konuğunun ne zamandır düşlediği edimi gerçekleştiremeden sızıvermesinin büyük bir olasılık olduğunu düşünüyordu. Adam hemen yanına gelip de orasına burasına dokunmaya başlayınca yanıldığını anladı. Birden geriye döndü, “Acele yok, burada her şey yatakta olur”, diye uyardı konuğunu, ama sözünü dinletemeyince üstelemedi: nasıl olsa, yatakta birkaç dakika içinde tükenip uyuyuverirdi bu sarhoş yakışıklı. Ancak, sarhoş yakışıklı bir kez daha yanılttı onu: işte bir makine düzenliliğiyle gidip geliyor, tükenmek şöyle dursun, kendisine de nicedir hiçbir sevişmeden almadığı, almayı usundan bile geçirmediği bir haz veriyor ve bu haz gittikçe artarak bedeninin odağından parmak uçlarına kadar yayılıyor, kendisini de edime katılmaya çağırıyordu. Kadriye nerdeyse tüm sevişmelerinde üstündekinin devinimlerini kolaylaştırmaya çalışmakla yetinirdi; ama bu kez tüm varlığıyla katıldı edime. Öyle ki adam bitirdiği zaman, en az üç kez “Daha sürsün isterdim”, diye fısıldadı.

Aradan bir saat bile geçmeden gerçekleşti dileği: tam uykuya dalmak üzereyken, konuğunun elinin gene en duyarlı yerlerinde dolaşmaya başladığını ayrımsadı.

“Halil bey, bu ne ateş böyle?” dedi en tatlı sesiyle.

O da iyice sokuldu.

“Bu geceyi çok düşledim, çok bekledim. Doğrusu, haklıymışım da: senden aldığım şu tadı hiçbir kadında bulamamıştım”, dedi.

Kadriye de kesinlikle inandı. Böyle şeyler üzerinde fazla durmamasına karşın, bayağı gurur duydu: demek tüm benzerlerinden üstündü. Ancak, sabahın yedisine doğru, üçüncü kucaklaşmanın ardından, Aksak Nesime istedikleri biraları ve meyveleri sehpaların üzerine koyarken, bunca zamandır kendisini düşlemiş olan adamın onun her devinisini izlediğini, gözleriyle yemek istercesine göğüslerine, kollarına, kalçalarına baktığını gördü, şaşırdı. “Şu Aksak Nesime’nin nesine bakar ki?” dedi içinden. Ama Halil Elcemal, damdan düşer gibi, “Bir de şu kızla yatabilir miyim? Parası neyse veririm”, deyince, donup kaldı. Ne biçim adamdı bu böyle? Kendisi tüm güzelliğiyle karşısında dururken, üstelik, bilemedin beş altı dakika önce, kendisinden aldığı hazzı daha önce hiçbir kadından almadığını söylemişken, böylesine çirkin ve aksak bir kızla yatağa girmeyi nasıl düşünebilirdi?

“Çirkin bir şaka bu seninki. Onun da onuru var”, dedi.

Ama Elcemal şaka ediyormuş gibi görünmüyordu.

“Şaka etmiyorum. Ücreti neyse veririm”, dedi.

Kadriye iyice sinirlenmeye başladı.

“Ücreti mücreti yok, onun işi başka. O dediğin işi yalnız ben yaparım bu evde”, diye kesip attı. Ama aynı anda hizmetçisine bakacağı tuttu: konuşmayı büyük bir ilgiyle izliyordu, sonucu merakla beklediği de belliydi. “Bana bak, şu adamın söylediklerini işittin mi?” diye sordu.

Aksak Nesime tuhaf bir biçimde kırıttı.

“İşittim, hanımım”, dedi.

Kadriye bir an düşündü.

“Peki, dediğini yapar mısın?” diye sordu.

Aksak Nesime gene kırıttı.

“Sen ne dersen, o olur, hanımım”, dedi: “yat dersen yatarım, yatma dersen yatmam”.

Kadriye öyle donup kaldı. Elcemal elini avcuna aldı.

“Görüyorsun işte, kız dünden razı”, dedi. “İzin ver de yapalım şu işi. Parası neyse, veririm”.

Kadriye yüzünü avuçlarının arasına alıp düşündü bir süre.

“Peki, oldu, ama benim saatime kaç para ödediysen, ona da aynını ödeyeceksin”, dedi.

Elcemal sevinçle güldü.

“Tamam, öderim, güzelim”, diye yanıtladı.

“Peki, onun odasına gidin, ne halt ederseniz, edin”, diye homurdandı Kadriye, yatağına girip ışığı söndürdü.

Aksak Nesime hanımının istediklerini saniyesinde yapabilmek için bitişik odada yatardı. Ama yalnızca onun kendisinden istediklerine değil, yatağındaki adamla konuşmalarına ve çıkardıkları seslere de kulak verirdi. Bu kez tersi oldu: tüm istediği derin bir uykuya dalmakken, Kadriye de Nesime’yle Elcemal’in çıkardığı sesleri dinlemek zorunda kaldı.

Sesler kesildikten bir süre sonra, Halil Elcemal odaya girip usulca yanına sokuldu, elini göğüslerinin, göbeğinin, bacaklarının üzerinde dolaştırmaya başladı. O güne dek bunca adam girmişti Kadriye’nin yaşamına, ama böylesine hiç rastlamamıştı.

“Yahu, ne oluyor böyle? Kıtlıktan mı çıktın sen? Aksak Nesime de mi yetmedi? İyi değil miydi?” diye sordu.

“İyiydi; iyi olduğu için de sana daha bir istekle dönmemi sağladı”, dedi Elcemal.

Kadriye güldü.

“Beni bırak şimdi, uyuyacağım”, dedi.

Elcemal nerdeyse zorla sarıldı Kadriye’ye.

“Son bir kez”, diye fısıldadı. “Bundan sonra başka bir şey istemeyeceğim”.

Kadriye ilkelerine bağlı kadındı, erkeklere belli bir noktanın ötesinde yüz vermemişti hiçbir zaman, ama bu adama direnemiyordu, direnmek şöyle dursun, o neyi istiyorsa, kendisi de onu istiyordu.

“Peki, gel”, dedi.

Elcemal de sözünde durdu, bundan sonra yeni bir şey istemedi. Ancak, sabahın onunda uyandıkları zaman, ellerini uzun süre Kadriye’nin bedeninde dolaştırdı; bu arada, “Senin gibi kadın görmedim ömrümde!” türünden sözler edip durdu.

Kadriye gülmeye başladı sonunda.

“Bu yüzden mi beni bırakıp topal hizmetçime gittin?” diye sordu.

Elcemal duralamadı bile.

“Senin farkını iliklerimde duymak için”, dedi. Sonra kalkıp oturdu, ışığı yaktı, gözlerini Kadriye’nin gözlerine dikti. “İnan bana, ben ömrümde senin gibisini görmedim. Bir eşin daha yok, çok da iyi kazanıyorsun, ama bu yaşamı daha ne kadar sürdürebilirsin ki?” diye sordu.

Kadriye güldü.

“İnceldiği yerden kopar”, diye yanıtladı.

“Öyle deme, bu işler şakaya gelmez”, dedi Halil Elcemal. “Geleceği de düşünmek gerek”.

“Nasıl yani?”

“Bence sen şu evi büyüt, başka kızlar da çalıştır. Hem daha çok kazanırsın, hem dinlenme olanağın olur, hem de daha az yıpranırsın”.

Kadriye dalıp gitti bir süre, her şeyden kopmuştu sanki, sonra birden gözlerini Halil Elcemal’in gözlerine dikti.

“Kimsin sen? Ne iş yaparsın?” diye sordu.

“Ben batmış bir adamım”, dedi Elcemal.

“Nasıl yani?”

“Bir buçuk ay öncesine kadar çok büyük bir işadamıydım, yollar, köprüler, barajlar yapıyordum namusumla. Sonra Elbeşir’in hükümeti geldi. Alacaklarımı vermedikleri gibi her şeyimi aldılar elimden. Üstüne üstlük de borçlu çıkardılar. Bir içeri atmadıkları kaldı”.

“Ya bu ceplerinden taşan paralar.”

“Bunlar tek kurtardıklarım. Bir baskın yapıp onları da alırlar diye bir an önce harcayıp bitirmeye çalışıyorum”.

Kadriye gülümsemeye çalıştı.

“Sen benimle dalga mı geçiyorsun?” diye sordu.

“Hayır. Ne diye dalga geçeyim ki?”

“Peki, bu adamlarla neden uzlaşmadın?”

Elcemal gözlerini bir noktaya dikip düşündü bir süre, sonra derin derin içini çekti.

“Namussuzluğun da bir sınırı vardır, bu sınır da aşıldı mı haklılar yüzde yüz haksızdır artık, hiçbir şey gelmez elimizden”, dedi.

Kadriye’nin gözleri dolmuştu birden.

“Her şey bitti mi yani? Hiç umut yok mu?” diye sordu.

“Gol yedim, ama maç bitmedi”, dedi Halil Elcemal. “Gün gelecek, haklarımı geri alacağım. O zaman gene geleceğim sana”.

Kadriye daha çok yaklaştı, adamın elini avuçlarına alıp okşadı.

“İşlerin düzelmeden de gelebilirsin, parayı düşünme, kapım hep açık olacak sana”, dedi.

Halil Elcemal başını salladı.

“Ben gerçek bir işadamıyım”, dedi: “karşılıksız bir şey almam hiçbir zaman, vermem de”.

Kadriye yüzünü okşadı bu kez.

“Sana kredi açarız”, dedi.

Elcemal içini çekti.

“Hele dur bakalım, güzelim, yaşam şaşırtılarla doludur”, diye yanıtladı, Kadriye’nin önce yanaklarını, sonra dudaklarını öptü. Sonra kalkıp kapıya yöneldi. Tam çıkmak üzereyken, geri döndü.

“Hiç kimse senin gibi olamaz, ama beni dinlersen başka kızlar da çalıştır. Hazır mal iyidir, ama çabuk tükenir, hem de çeşni bulundurmakta yarar vardır”, dedi, elini omzuna koydu, anlamlı bir biçimde gülümsedi. “Unutma ki hem mal satıyorsun, hem emek”, diye ekledi, tam kapıdan çıkacakken bir kez daha geri döndü, “Bu geceyi burada birlikte geçirdiğimizi hiç kimse bilmesin”, diye ekledi, sonra da kaçarcasına çıkıp gitti.

Kadriye pencereye koştu, Elcemal’in bir kez bile geriye dönüp bakmadan kaldırımda ağır ağır ilerleyişini izledi, “Deli herif, deli herif!” diye söylendi. “Arabasız olduğunu neden söylemedi ki?”

Daha sonra, her gün en az yirmi, otuz kez anımsadı onu. Her anımsayışında “Deli herif! Deli herif!” diye söylendi. Önerisini de sık sık düşündü, hem “mal”, hem “emek” sattığını söyleyişi gözlerinin önüne geldikçe, varla yok arası bir özlem duygusuyla gülümsedi. Bu arada, hem çeşni olsun, hem fazla yıpranmasın, hem daha çok kazansın diye başka kadınlar çalıştırma önerisi de sık sık takıldı kafasına. “Çol yok, çocuk yok, daha çok kazanacağım da ne olacak?” diye söylendi. Ama, yavaş yavaş, belki yalnızca bu benzersiz adamın önerisine uymak düşüncesiyle, başka “kızlar” da çalıştırma tasarısına daha bir olumlu bakmaya başladı. Başka alanlarda fazla bir ilerleme sağlayamayan Hayristan’ın kendi alanında baş döndürücü bir hızla ilerlemekte olması da kararını vermesini kolaylaştırdı. En sonunda, hem bir türlü unutamadığı adamın öğüdünü yerine getirmiş olmak, hem de ülkesinin nerdeyse iççağrısı gibi görünen bir yönelime katkısını artırmak için, bir yandan başkentin sınırlarında, uçsuz bucaksız bir bahçe içinde elindekinden en az dört kat daha büyük bir konak yaptırırken, bir yandan da işe yatkın genç ve güzel hanımlar aramaya başladı. Haber çabuk yayıldı, başvurular hızla çoğaldı. Kadriye tek tek ilgilendi adaylarla, soydu, bedenlerini inceledi, konuştu, düzgün konuşup konuşmadıklarını, şakadan anlayıp anlamadıklarını anlamaya, sevişme deneyimlerini ve erkeğe katlanma yeteneklerini öğrenmeye çalıştı. Birkaç ay süren araştırmalar sonunda, yaşları on yediden küçük, yirmiden büyük olmayan otuz kız seçti. Değişikliğe karar vermesinden bir buçuk, Halil Elcemal’le tanışmasından iki yıl sonra, yeni takımıyla yeni işyerine geçti. Özellikle ilk günlerde, yalnızca önerdiği tasarının nasıl gerçekleştirildiğini görmek için bile olsa, Elcemal’in yeni konağa uğramasını bekledi.

Ama Elcemal gelmedi. Neredeydi, ne yapıyordu, bildiği yoktu.

Sonra, bir güz günü, Elcabir’in başkanlık koltuğuna oturuşunun dördüncü ya da beşinci ayında, okuma meraklısı bir kızının önündeki gazetede, hem de birinci sayfada, Halil Elcemal’in kocaman bir fotoğrafını gördü. Gazeteyi kapmasıyla odasına koşup kapıyı kapatması bir oldu. Birkaç kez yeni baştan okudu haberi: “Bilindiği gibi, Hayristan’ın en büyük inşaatçı kuruluşunun patronu Halil Elcemal’e devlete karşı yükümlülüklerini zamanında yerine getirmediği gerekçesiyle üç yıl hapis cezası verilmiş ve tüm mal varlığına el konulmuştu. Ancak, yeni hükümetçe atanan yargıçlar aklanmasına ve uğratıldığı zararların devletçe ve faiziyle ödenmesine karar vermiş bulunuyor. On altı aydır yatmakta olduğu hapishanenin kapısında, ünlü işadamının ilk sözü ‘Yıkılmadım, ayaktayım ve Hayristan’a hizmeti kaldığım yerden sürdüreceğim’, oldu”.

Kadriye, daha ilk okuyuşunda, gözlerinin yaşardığını duydu, derin derin içini çekti, hıçkırdı hıçkıracaktı. “Demek doğru söylüyormuş, her şeyi gerçekten elinden alınmışmış bana geldiğinde. Bilseydim, bir bilseydim...” diye söylendi, sonra hıçkırmaya başladı. Aynı günün gecesi, yatağında, yaşamına nerdeyse her akşam bir ya da birkaç erkek girmişken, Elcemal’i neden hiç unutamadığını sordu kendi kendine. Yalnız bir geceyi birlikte geçirmişlerdi, “Güzel adam olmasına güzel adamdı, ama dünyanın en yakışıklı adamı da değildi”, dedi kendi kendine. “Yazgı işte, evet, yazgı, gene gelecektir bana, hiç kuşkum yok, duracaktır sözünde”.

Bir gün, iki gün, üç gün, bir hafta, iki hafta, üç hafta bekledi.

Dördüncü haftanın ortalarında, sokak lambalarının yandığı saatte, konağın kapısında kocaman bir araba durdu. Kara giysili, kravatlı ve çok esmer bir adam arabadan hızla inip kapıyı çaldı, kapıcıya Halil Elcemal beyin şoförü olduğunu ve ondan Kadriye hanıma haber getirdiğini söyledi. Kadriye hanımın bu adama ne kadar hayran olduğunu herkes bilirdi konakta, hele şu son haftalarda herkes ezberlemişti adını. Şoför hemen üst kattaki odasına çıkarıldı. Üç dakika sonra arabasına döndü, yaklaşık on dakika sonra da Kadriye hanım boyanmış, taranmış, en güzel giysisini giymiş olarak odasının kapısında belirdi ve en eski yardımcısı Nazmiye’yi yanına çağırdı, Halil Elcemal’le buluşmaya gittiğini, büyük bir olasılıkla o gece dönmeyeceğini, işleri kendisine bıraktığını söyledi. Nazmiye “Peki, neden bu kadar beklemiş? Neden buraya gelmiyor da seni ayağına çağırıyor?” diye sorunca da “Ben de bilmiyorum? Büyük adamların işi belli mi olur?” dedi.

“Ya seni çağıran o değilse?” diye üsteledi Nazmiye.

Kadriye’nin gözlerinden bir kuşku gölgesi geçti. Sonra kaşlarını çattı, elini yüreğinin üstüne bastırdı.

“Çağıran o!” dedi.

Merdivenden var hızıyla indi, konaktan nerdeyse koşarak çıkıp arabaya daldı.

Yaklaşık yarım saat sonra, Elcemal’in saray gibi bir evde, görkemli bir merdivenin başında kendisine gülümsediğini görünce, ağzından çıkan ilk söz “Neden bana gelmedin de ayağına çağırdın?” oldu. Elcemal her zamanki doğallığıyla gülümsedi, “Bunlar önemsiz ayrıntılar, sonra konuşuruz. Seni çok özledim”, dedi. Hızla yaklaşıp kucakladı onu, dudaklarını dudaklarına yapıştırdı; en az iki dakika sonra, “Evet, çok özledim”, diye yineledi. Kadriye, kendisini bu kadar geç aramasının, üstüne üstlük ayağına çağırmasının nedenini bir kez daha sordu o zaman, onu yeni konağında, yeni kızları arasında ağırlamanın mutluluğunu düşleyip durduğunu söyledi, “Anlaşılan, unutulduk”, dedi.

“Hayır, hayır! Seni nasıl unutabilirim?” diye atıldı Elcemal, Tanrı’yı tanık göstermek istercesine ellerini havaya kaldırdı. “Seni unutmama olanak var mı? Hayır, olanak yok, ama tüm sorularının yanıtı aynı: Hayristan’ın tüm gazetecileri ardımdaydı, senin konağına gelsem, hemen resmimizi çeker, beni de, seni de batırırlardı”.

“Bu yüzden mi evine getirttin beni?” diye sordu Kadriye. “Gazeteciler senin evinin önüne gelemiyorlar mı?”

Elcemal bir kez daha öptü onu.

“Burası benim evim değil, güzelim; bugün, sabahın üçünde gizlice geldiğim, gene sabahın üçünde gizlice ayrılacağım bir ev. Yani çok da zamanımız yok, hemen yukarı çıkalım istersen”, dedi.

Kadriye karşı çıkmadı öneriye. Karşı çıkmadığına da pişman olmadı: Elcemal hiç değişmemişti, hep aynı coşkuyla sevişiyor ve başka hiç kimsenin veremeyeceği bir mutluluk veriyordu ona. İki öpüş arasında, “Senin gibisine hiç rastlamadım”, diye fısıldadı.

“Ben de senin gibisine”, dedi Elcemal. “Ama sen hiç düşlemeden, hiç aramadan buldun beni, bense seni yıllarca düşledim”.

“Şimdi birlikteyiz ya, sen ona bak”, dedi Kadriye.

Elcemal kollarının tüm gücüyle sarıldı ona.

“Evet, şimdi birlikteyiz”, diye yineledi.

İkisi de öyle coşkulu, öyle ateşliydi ki birlikteliklerinin bu denli çabuk bitmesi karşısında şaşırıp kaldılar. Kadriye nerdeyse ağlamaya başlayacaktı.

Elcemal yanağını okşadı.

“Üzme tatlı canını, artık daha sık buluşacağız”, dedi.

“Burada mı?” diye sordu Kadriye.

“Burada ya da başka yerde, ama artık çok daha sık buluşacağız”, dedi Elcemal.

Sonra kalktı, bir koltuğun üzerine atılmış ceketinin iç cebinden bayağı şişkin bir zarf çıkarıp Kadriye’ye uzattı.

“Biz görüşmeyeli fiyatlar ne kadar arttı, bilmiyorum, ben eski fiyata yüzde kırk ekledim”, dedi.

Kadriye uzatılan zarfı öfkeyle itti.

“Alçak herif! Ben buraya para için değil, senin için geldim”, dedi. “Seninle yarım saat birlikte olmak için o paranın on katını verirdim. Cebine koy onu, gözüm görmesin”.

En az on dakika süresince, biri vermemekte dayattı, öteki almamakta. Sonunda Elcemal sihirli sözcüğü buldu.

“Alışveriş başka, dostluk başka; beni seviyorsan bu parayı alacaksın, sevgilim”, dedi.

Önce öpüştüler. Sonra Elcemal pencereyi gösterdi.

“Ortalık ağaracak nerdeyse, hemen gitmemiz gerek”, dedi.

Önde o, arkada Kadriye, ağır ağır indiler merdivenden. Halil Elcemal birden durup geriye döndü, elini Kadriye’nin omzuna koydu, gizemli bir biçimde gülümsedi.

“Şimdi bunu konuşmanın yeri de, zamanı değil ya benim aklım sürekli işe çalışır: bence sen işleri daha da büyütmeli, dışarıya da servis yapmalısın”, dedi.

Kadriye şaşırdı.

“Nasıl yani?” diye sordu.

“Nasıl mı? Bu gece senin bana gelmen gibi bir şey: isteyenlerin istedikleri yere kız yollarsın, böylece hem çalışanın çoğalır, hem kazancın. Hem de böylesi çok daha güvenli olur. Düşün bunu”.

“Sen düşün dersin de ben düşünmez miyim?” dedi Kadriye. “Evi de senin sözün üzerine büyütmüştüm. Hem kazancım kat kat arttı, hem de artık eskisi kadar yorulmuyorum”.

Elcemal belinden kavrayıp kendine doğru çekti onu, burnunun ucundan öptü.

“Bunu da düşün”, diye üsteledi.

“Tamam, düşüneceğim”, dedi Kadriye.

Ama, sonraki günlerde, Halil Elcemal’in önerisinden çok kendisini düşündü. Yemek yerken, su içerken, kızlarıyla konuşurken, müşterilerle sevişirken, yatağında bir türlü gelmeyen uykuyu beklerken, kısacası, her yerde ve her koşulda sürekli düşündü onu. Arada bir de yeni önerisi geldi usuna. Önce güldü bu öneriye, sonra, haftalar, aylar geçtikçe, bayağı önemsemeye, gerçekleştirilebilir olduğunu ve kazancına kazanç katacağını düşünmeye başladı. Bu arada etkili müşterilerinin görüşlerini sordu. Hepsi de doğru ve yararlı bir tasarı olarak niteledi bunu. Özellikle ülke yönetiminde önemli görevler üstlenmiş olanlar her alanda hızla gelişmekte olan Hayristan’ın böyle bir tasarının gerçekleşmesiyle bu alanda da “çağı yakalama” yolunda önemli bir adım atmış olacağını söylediler. Ulusal Meclis’in ikinci başkanı Macid Elzaim’se, bundan böyle evlenmeleri üç kadınla sınırlamayı öngören bir yasa tasarısı hazırlayarak bir yandan ulusuna batılılaşma yolunda önemli bir adım daha attırtırken, bir yandan da çok sevgili dostu Kadriye’nin çağcıl tasarısına küçümsenmeyecek bir destek sağlayacağını bildirdi. Ülkenin Posta Telgraf Telefon genel müdürü de konağa en kısa sürede on telefon daha bağlatacağına söz verdi. Yeni kuruluşta görev alacak güzel kızların bulunmasına gelince, halkının büyük bölümü yoksulluk içinde kıvranan bir ülkede hiç de zor değildi bu. Kadriye’nin saygın kurumunda çalışmakta olan kızlar ailelerinin yaşadığı çevrelerde kolaylıkla bulabilirlerdi bunları. Sevişme sanatı ve bedensel açıdan istenilen kıvama gelmeleri için de bir aylık uygulamalı öğretim bol bol yeterdi. Kadriye kendi deneyimlerinden biliyordu bunu.

Böylece, oldukça kısa bir sürede, tam elli kız giyimiyle, makyajıyla, cinsel çekim bilgileriyle göreve hazır duruma getirildi. Bu arada konağa uğrayan etkili kişilerin sağladığı tanıtımın desteğiyle telefonlar daha ilk akşamdan çalmaya başladı. Arayanların olumlu yanıt almaları üzerine, Kadriye’nin bulduğu bir güvenlik düzeni gereği, kendi arabalarını ve adreslerini bırakmaları, ücreti kuruma peşin ödemeleri ve, kızı getirdiklerinde geri almak üzere, kimliklerini kapıdaki görevliye vermeleri gerekiyordu. Böylece, üçüncü haftanın sonunda, dış görevde çalışan otuza yakın kızın her gece en az iki yere konukluğa gitmesi alışılmış bir durum olarak değerlendirildi. Uzun sözün kısası, yeni düzen de kusursuz işlemekteydi.

Kadriye’nin canını sıkan bir şey varsa, o da yöntemi önermiş olan Elcemal’in gene hiç kapıyı çalmaması, şu ya da bu yoldan bir selam bile yollamamasıydı. Bunun sonucu olarak, yalnızca gazetelerden alabiliyordu haberlerini: arada bir, hem de ilk sayfada, fotoğraflarını görüyor, işlerinin tıkırında olduğunu ve bu yüzden sık sık başkentten ayrılıp taşraya ya da yurtdışına gitmek zorunda kaldığını okuyordu. Gazetelerin sık sık döndükleri bir konuysa, daha nice devlet tasarıları yanında, başkan Elcabir’in en büyük düşlerinden birini, iki ırmağı bir gölde birleştirip kıraç toprakları suya, tüm ülkeyi ışığa “doyurma” tasarısıydı. Böylesine büyük bir tasarıyı ancak Halil Elcemal’in başarabileceğinde de tüm ülke basını birleşmekteydi. Ne olursa olsun, son buluşmalarının üzerinden aylar geçmiş olmasına ve şu dünyada en beğendiği kadının kendisi olduğunu belki bin kez yinelemiş olmasına karşın, Kadriye’yi arayıp sorduğu yoktu. En eski yardımcısı Aksak Nesime’ye açtı sorunu. O da çok görmüş geçirmiş bir bilge kadın olarak en iyi tutumun beklemek olacağını söyledi, “Bu Halil Elcemal benim bildiğim Halil Elcemal’se, sana eninde sonunda gelecektir, ablacığım, bundan hiç kuşkun olmasın”, dedi.

Gelmedi, ama konaktaki gelişmeleri yakından izlediği anlaşılmaktaydı: Kadriye’ye telefon etti. Kendisini akşama yeni bir evde ağırlamak istediğini, bir sakınca görmezse, yanında yeni dilberlerinden birini de getirmesini, koyduğu kural gereği, kendisini almaya gelecek arabayı kullanan adamın iki güzel hanım için ödenmesi gereken parayı da getireceğini söyledi. Kadriye “Saçmalama, senden para isteyen mi var?” diye bağırınca da “Boşuna çeneni yorma, ben kural adamıyım, üstelik ülkenin bir numaralı zengini olmak üzereyim ve senden çok daha zenginim; ben ne dersem o olur!” diyerek hem konuyu, hem telefonu kapattı. Kadriye kızmak istediyse de kızamadı: eğriye eğri, doğruya doğru, bu adam her şeyi kendi paşa gönlüne göre ve kusursuz bir biçimde yapıyordu.

Gecenin on birinde, yanında en güzel kızlarından Müşfika, görkemli bir köşkün kapısından girdiği zaman da Hayristan’ın en büyük işadamının her şeyi kendi gönlüne göre ve çok güzel hazırlatmış olduğunu gördü. Hemen her yiyeceğin ve her içkinin bulunduğu bir sofrada ağırladı onları. Sonra, orta yerinde koca bir yataktan ve yatağın iki yanında iki sehpadan başka hiçbir şey bulunmayan kocaman bir odada, konuklarına kendisiyle birlikte soyunmalarını ve yatağa uzanmalarını söyleyip isteğinin yerine getirilmesini bekledikten sonra, kendisi de kaşla göz arasında soyunarak ikisinin ortasına uzanırken, Kadriye “Bu herif sapığın teki”, diye geçirdi içinden. Hemen arkasından da bunu daha önce hiç düşünmemiş olmasına şaştı. Aynı anda, Elcemal bir kolunu Kadriye’nin, bir kolunu Müşfika’nın boynunun altından geçirerek onları başları başına değecek biçimde kendine doğru çekti. Sonra birden doğrulup oturarak tuhaf bir biçimde gülümsemeye başladı.

“Şu dünyada en çok Kadriye’yi sevdiğimden kuşkum yok, hiçbir zaman da olmadı. Ama güzellikte ikinizi birbirinizden ayıramıyorum”, dedi.

Kadriye yüzünü buruşturdu.

“Ayırmak hiç de zor değil: benim yaşım otuza dayandı, Müşfika daha on yedisinde”, dedi.

“Ben gene de ayıramadım bu gece”, dedi Halil Elcemal, sonra kalkıp odadan çıktı, elinde bir Hayristan lirasıyla geri döndü. “Evet, ayıramıyorum, bu nedenle önce hanginizle yatacağım konusunda yazı tura atacağım”, diyerek gözlerini Müşfika’ya dikti, “Söyle bakalım, Müşfika, yazı mı, tura mı?” diye sordu.

Kadriye içinden “Evet, sapığın teki bu herif!” diye geçirirken, Müşfika “Tura”, dedi. Elcemal parayı önce havaya attı, sonra yatağın ucuna düşen paranın üzerine eğildi, “Tura! Kısmet Müşfika’yla başlamakmış”, dedi.

Sevişme Müşfika’yla başladı, ama bütün gece Kadriye’yle sürdü.

Halil Elcemal, her zaman olduğu gibi, en önemli sözlerini son dakikaya sakladı.

“Müşfika alınmasın, ama en beğendiğim, en sevdiğim kadın her zaman sen oldun, Kadriye”, dedi. “Kararımı çoktan verdim, yaşamımı seninkiyle birleştirmek düşüncesindeyim. Ama bundan önce ikimiz de yükselebileceğimiz kadar yükselelim, olabileceğimiz kadar zengin olalım ve görenler ‘Aşkolsun şunlara! Herkese örnek oldular!’ desinler istiyorum. Yolun sonuna çok yaklaştığımızı da biliyorum”.

“Daha açık konuş”, dedi.

Kadriye bir süre düşündü, sonra gözlerini dostuna dikti.

“Açık konuşuyorum, güzelim, her zaman da açık konuştum seninle”, diye sürdürdü Halil Elcemal. “Diyeceğim, sonunda hiç ayrılmamak üzere birleştireceğiz yaşamımızı, yani evleneceğiz, ben senin kocan olacağım, sen de benim karım. Ama bu birleşme başarımızın en büyük ödülü olacak, hem senin, hem benim başarılarımın”.

“Hangi başarımızın?”

“Hangi başarımızın olacak? Orospulukla yükleniciliğin. Yani zengin olma sanatının. Sen şu anda uğraşının doruğundasın. Ben de öyle. Ama öyle bir işe başlıyorum ki hem bizi ülkenin en zengin insanları yapacak, hem de ülkemizi kalkındıracak.”

“Hangi iş bu böyle?”

“Öyle böyle bir iş değil, çok büyük bir iş, sevgilim. Hükümetin kararını bekliyorum, bugün yarın başlayacağım inşallah”.

Hava ağarmaya başlıyordu. Kalktılar. Halil Elcemal bir kez daha uzun uzun öptü Kadriye’yi.

“Tüm tasarılarımın ardında sen varsın”, dedi.

“Nasıl yani? Ardında mı?” dedi Kadriye.

Elcemal kaşlarını çattı, soruyu beğenmemişe benziyordu.

“Hayır, doruğunda”, diye yanıtladı. “Biz nişanlı sayılırız, hem de ortağız”.

Ayrıldılar.

Arabada Müşfika hep önüne bakıyordu, dalıp gitmişti, Elcemal’den çok etkilendiği belliydi.

“Ben böyle hoş, böyle güçlü bir adam görmedim ömrümde”, diye söylendi.

Kadriye’nin gözleri dumanlandı.

“Öyledir”, diye onayladı. “Evet, hep öyledir bu hergele”.

“Büyük tasarısı ne acaba?” dedi Müşfika.

Kadriye gözlerini uzaklara dikti.

“Onda tasarı tükenmez”, dedi. “Yakında anlarız ne olduğunu”.

Aradan on gün bile geçmeden basından öğrendiler: büyük girişimci Halil Elcemal, Hayristan’ın dört tepesinin üstüne ünlü heykeltıraş Sait Elpiri’nin dört soyut heykelini oturtarak büyük devlet adamı Cabir Elcabir’in culture anlayışına çok büyük bir katkı sağladıktan sonra, şimdi de bu “büyük başkan”ın en büyük düşünü gerçekleştirmek üzere, ülkenin başlıca iki ırmağını birbirlerine en çok yaklaştıkları noktada birleştirip sularını önce tek bir yatağa yönelterek daha sonra dev bir barajda toplamak ve, başkent başta olmak üzere, üç kentin suyunu ve elektriğini bu barajdan sağlamak, gene bu baraj yardımıyla çevre tarımında olağanüstü bir gelişme sağlamak savındaydı. Değişik gazetelerin başlıca köşe yazarlarının vurguladıklarına, radyo ve televizyonların da doğruladıklarına göre, yalnızca Hayristan’ın değil, tüm Ortadoğu’nun en büyük tasarımı, ülke kalkınmasını tamamlayacak “dev bir kaldıraç” olacaktı bu. Bu nedenle, tasarının hükümetçe onaylanması, hemen arkasından da devlet ve hükümet başkanlarının katılmasıyla temel atma töreninin yapılması bile ülkede bir tarihsel olay olarak karşılandı. Halil Elcemal de olayın büyüklüğünü göz önünde bulundurarak Kadriye’yi kızlarından biriyle birlikte güzel bir gece geçirmek üzere yeni bir köşke çağırdı. Kadriye “Müşfika’yı mı istersin?” diye sorunca da “Hayır, başka bir kız getir ki değiştirmediğim yalnız sen kalasın”, deyip kapattı telefonu.

“Deli herif, deli herif!” diye söylendi Kadriye. “Kimselere benzemiyor ki! Tam ne istediğini bir bilebilsem!”

Ne olursa olsun, bir kadın olarak kendisinden çok daha genç ve kendisi kadar güzel kızlara yeğ tutulması olumlu bir durumdu. Ama ne yapmak, nereye gelmek istiyordu ki? Sözlerine güvenmeli miydi? Böylesine güçlü, böylesine hızlı bir adam olduğuna göre, kendisine yakıştırılan işlevi daha iyi gerçekleştiren bir kadın çıkarsa ne olacaktı? Uzun aralıklarla da olsa kendisine dönüşüne ve her seferinde aynı coşkuyu göstermesine bakarak “Hayır, olmaz nerde bulacak ki böyle birini?” diyorsa da hep bir kuşku kalıyordu içinde. Ama artık en büyük tasarısını gerçekleştirmek üzere olduğuna ve bir daha ayrılmamaktan söz ettiğine göre, bu kadar da kuşkulu olmamak gerektiğini düşünüyor, geleceğe daha bir rahat bakıyor, mutlu evlilik düşleri kuruyor, bunca yıllık uğraşını bırakmayı, en azından konağın yönetimini güvendiği birine, örneğin Nesime’ye bırakarak kendini tüm varlığıyla Elcemal’e adamayı düşlüyordu.

Ama bu kez Halil Elcemal’in giriştiği iş çok uzun süreceğe benzemekteydi. Tasarının büyüklüğünün daha kolay algılanabilmesi için öncelikle ırmak sularının birikeceği alanı hazırlamış, bu uçsuz bucaksız havuz meraklıların hayran kaldıkları bir alan olmuştu. Buna karşılık, köylüler uçsuz bucaksız havuzu görmeye gelenleri ya taşlıyor, ya çok yakın bir gelecekte aç kalacakları konusunda çektikleri söylevleri dinlemeye zorluyorlardı. Tasarının hayranları yüzlerini buruşturuyor, “Ne olacak, köylü aklı! Erişmek üzere oldukları büyük zenginlik ve rahatlığa sevinecek yerde, birkaç dönüm kıraç toprağı dert ediyorlar”, diyorlardı. İki ırmağın birleştirilip dev bir Y’nin kuyruğu biçiminde uzayıp giden beton yataklarına yöneltilmeleri sırasında durumdan yakınan, hatta, Hayristan tarihinde ilk kez, bir tür gösteri girişiminde bulunan köylüler bile oldu. Gazeteler, radyolar ve başkentliler ateş püskürdüler bunlara, bir yandan onların bu yaptıklarını bilgisizlik, körlük, bağnazlık, kısacası, köylülük olarak nitelerken, bir yandan da onları bu koyu karanlık içinde, gelişim ve çağcıllıktan uzak tutmakta yarar görmüş olan eski yönetimleri eleştirdiler. Kimi ilerici dernekler üniversite öğrencilerinden beşer, altışar kişilik aydınlatma takımları oluşturup bölge köylerine yolladılarsa da adamlar daha köy sınırında taşlayarak uzaklaştırdılar hepsini. Onları köy odalarında ağırlayıp çay ya da ayran içirenler de oldu, ama, söylevlerini dinleyecek yerde, kendileri söylev çektiler, topraklarının bölünüp küçüldüğünü, ekinlerinin olgunlaşmadan kuruduğunu, doğayı fazla kurcalamanın tehlikeli olduğunu anlattılar onlara, yakınmalarını sonuna kadar dinleyecek ölçüde sabırlı olanlarını tarlalarına götürerek acıklı durumu gözleriyle görmelerini sağladılar.

Köylülerin sonu gelmez yakınmalarına başka sorunlar da eklendi.

Sorunların en önemlisiyse, her iki ırmağın da tıpkı köylüler gibi tasarıya direnmesiydi. Bundan böyle, belli bir noktadan sonra, ırmakların yol alacağı yataklar Amerikan tekniğinin son yöntemleri kullanılarak en sağlam, en sızdırmaz betondan yapılmıştı. Halil Elcemal de, değişik mühendisleri de bu yeni su yollarının ırmaklar kendi doğal yataklarında akarken ister istemez gerçekleşen su yitiminin sıfıra olmasa da en aza indirileceği konusunda güvence veriyorlardı. Ne var ki iki yıla yaklaşan uzun ve yorucu çalışmaların ardından, devlet başkanı, başbakan, bayındırlık bakanı, genelkurmay başkanı ve kuvvet komutanlarının da katılımıyla yapılan görkemli yön değiştirtme törenlerinin birincisinde de, ikincisinde de ırmaklar isteksiz davranır gibiydi, bilinçle direndikleri bile söylenebilirdi nerdeyse. Evet, sular ister istemez kanallara geliyordu, ama bir bölümü yerin altına sızıyor ya da buharlaşıyordu sanki. Bunun sonucu olarak, iki ırmağın suları iki yandan gelip Y’nin uzun mu uzun kuyruğunun içinden dev baraja doğru akmaya başladığı zaman, her dakika biraz daha cılızlaşıyor, barajın dolması ve türbinlerin gereğince çalışıp elektrik üretmesi olanaksız görünüyordu. Gerek ülkenin önde gelen yöneticileri, gerek barajın tasarımını ve yapımını üstlenmiş olan Halil Elcemal bunun geçici bir durum olduğunu, suların zamanla artacağını kesinliyorlardı ya sular işi inada bindirmişti sanki, artmak şöyle dursun, gittikçe daha da azalıyordu. Azalan bir başka şey de iki ırmağın bir zamanlar geçtiği yerlerin: artık ürün vermez olmuş bahçelerin, bostanların, tarlaların yeşilliğiydi. Ülkenin daha nisanda başlayan boğucu sıcakları çevreyi hızla çöle dönüştürmekteydi. “Barajın doldurulması için Amerika’dan su getirtmeli”, diye alay eden gazeteciler, bu olumsuz sonucun ırmakların beton kanallara kaynaklarına çok yakın yerlerde akıtılmasından ileri geldiğini yineleyen uzmanlar vardı. Ama durum da, tutum da değişmiyordu.

Ne olursa olsun, yapılması kararlaştırılmış olan her şey yapılmıştı. Kanallar, dev baraj, türbinler, makineler çölün ortasında bir başka çağdan kalmış dev bir anıt gibi durmaktaydı. Halil Elcemal’e gelince, hak ettiği parayı sözleşmede yazılı olduğu gibi, dolar olarak ve son santimine kadar almıştı. Gene de ırmakların kalleşliği canını sıkıyor, ikide bir içini çekip duruyordu. Bir gece, yatakta, Kadriye’yle konuşurken, “Hep söylerim”, dedi: “En iyisi senin gibi hazır mal satmak; malını verir, paranı alırsın; bizim işlerse, sonunda paranı alsan bile, denize ağ atmak gibi bir şey, balık da çıkabilir, yosun ve taş da”.

Kadriye bir kahkaha attı.

“Ama sen balıktan da aynı parayı alıyorsun, taştan da”, dedi.

“Evet, yöneticilerimiz sağ olsun”, dedi Elcemal. “Ama bir başka hükümet olsa, burnumuzdan fitil fitil getirirdi bunu. Ne olursa olsun, artık yeterince zenginim ve iş yaşamını bırakıyorum. Başbakan da yeni hükümette bayındırlık bakanı olmamı istiyor”.

“Hepsi bu mu?”

“Hayır, bir de seninle evleneceğim. Bakan eşi olacaksın”.

“Doğru mu bu söylediğin?”

“Elbette doğru.”

Kadriye bir çığlık kopararak sımsıkı sarıldı ona, neresi rast gelirse öpmeye başladı. Ama Elcemal’in söyleyecekleri bitmemişti.

“Sen de işi bırakırsın artık. Bana iki oğlan doğurursun”, dedi.

“İki oğlan mı?”

“Evet, iki oğlan; ikisini birden doğurursan daha iyi: zamandan kazanmış oluruz”.

“İkiz mi istiyorsun?”

“Evet, tek yumurta ikizleri de olabilir.”

Kadriye işittiklerine inanamıyordu bir türlü.

“Hele dur bakalım, zaman ne gösterecek”, dedi.

Elcemal onu kendine doğru çekti.

“Ben her şeyin zamanını düşündüm”, diye fısıldadı.

Bakan koltuğuna oturduğu gün evlenmeye karar vermişti.

Hemen hazırlıklara giriştiler. Çok kısa bir sürede tamamladılar her şeyi. Devlete yeni bir hız kazandırmak amacıyla yenilenmesi kararlaştırılan bakanlar kurulunun açıklanacağı günün öncesinde de köşklerini son bir kez gözden geçirdiler: her şey tamamdı.

Tam çıkacakları sırada, Kadriye sevgilisini kolundan tutup durdurdu.

“Kimi zenginlerin yaptığını yapmayacağım ben”, dedi. “Bizim tek bir hizmetçimiz olacak”.

Halil Elcemal önce irkildi, sonra gülümsedi.

“O zaman bu tek kadın kimi durumlarda senin rakibinmiş, dolayısıyla da eşitinmiş gibi görünebilir. Ben de buna katlanamam”, diye yanıtladı. “Hiçbir kadın senin eşitin olamaz”.

Kadriye gözlerini tavandaki dev avizeye dikerek düşündü bir süre.

“Peki, iki olsun”, dedi. “Tanrı’nın hakkı üçtür”.

Böylece, Tanrı’nın da hakkını vermekle, gerçekten gerçekçi bir Hayristan kadını olduğunu gösterdi.

Bundan sonra, tüm evlilik hazırlıkları üç hafta gibi çok kısa bir sürede tamamlandı ve dördüncü haftanın ilk gecesi, devlet ve hükümet başkanlarının da onurlandırdığı çok uzun bir düğün töreninin ardından, Hayristan’ın en zengin ve en mutlu çifti karyolası altın kaplamalı bir yatakta kucaklaştığı zaman horozlar ötmeye başlamıştı. Elcemal bu horoz seslerini mutlu ve uyumlu bir yaşamın muştusu olarak algıladı. Eşine de söyledi bunu.

Kadriye sımsıkı sarıldı kocasına, mutlulukla gülümsedi.

“Elbette öyle olacak”, dedi. “Biliyorsun, gönlümüzden göbeğimize her şeyimiz denk birbirine, her şeyimiz benzeşiyor; uğraşlarımız dışında”.

Elcemal karısının yanaklarını avuçlarına aldı sevgiyle, alnını alnına yapıştırdı.

“Hayır, yanılıyorsun, güzelim, uğraşlarımız da benzeşiyor birbirine”, diye fısıldadı. “Evet, sevgilim, uğraşlarımız da benzeşiyor, hem de tek yumurta ikizleri gibi”.

NATURE VE CULTURE

Hayristan Cumhuriyeti’nde başkan koltuğunun çok tuhaf bir özelliği vardı: üstüne dünyanın