Washington Square, Henry James © 2005, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti.Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: 2005, İstanbul2. basım: Nisan 2013, İstanbulE-kitap 1. sürüm Eylül 2015, İstanbulNisan 2013 tarihli 1. basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Yayına hazırlayan: Seçkin Selvi

Kapak tasarımı: Act creative

ISBN 978-975-07-2822-8

CAN SANAT YAYINLARI YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ.Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbulTelefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33 www.canyayinlari.com yayinevi@canyayinlari.com

HENRY JAMES

WASHINGTON
MEYDANI

ROMAN

İngilizce aslından çeviren Fatih Özgüven

HENRY JAMES, 1843’te New York’ta doğdu. ABD’li düşünür Henry James’in oğlu, pragmatizmin öncülerinden William James’in kardeşiydi. Aile dostları arasında Thoreau, Emerson, Hawthorne gibi düşünür ve yazarların bulunduğu bir ortamda yetişti. 25 yaşına geldiğinde ABD’nin en yetenekli öykü yazarlarından biri sayılıyordu. Paris’te yaşadığı yıllarda Turgenyev, Flaubert, Zola, Maupassant’la tanıştı. İngiltere’de Victoria döneminin seçkinleri arasına katıldı; Tennyson, Gladstone, Browning gibi dönemin ünlü adlarıyla yakınlık kurdu. Amerikalı, Daisy Miller, Avrupalılar, Washington Meydanı, Yürek Burgusu, Bir Hanımın Portresi, Bostonlular, Büyükelçiler gibi yapıtlarında, masum, demokratik ve bereketli Amerika’yı, daha eski ve aristokrat Avrupa kültürünün dünyevi bilgeliği ve çürümüşlüğüyle karşı karşıya getirdi. İçsel yaşamı yansıtmasıyla, XX. yüzyılda gelişen “bilinç akışı” tekniğinin öncülerinden oldu. 1916’da Londra’da öldü.

FATİH ÖZGÜVEN, 1957’de İstanbul’da doğdu. Avusturya Lisesi ve İÜ Edebiyat Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde okudu. Halen İstanbul Bilgi Üniversitesi İletişim Fakültesi Sinema ve TV Bölümü’nde ders veriyor. Borges, Nabokov, Kundera, Henry James, Karen Blixen, Thomas Mann, Thomas Bernhard, Auster, Flannery O’Connor, Virginia Woolf gibi yazarların yapıtlarını dilimize kazandırdı. Halen İletişim Yayınları’nın Vladimir Nabokov dizisinin editörü.

I

İçinde bulunduğumuz yüzyılın ilk yarısının bir bölümünde, özellikle de ikinci çeyreğinde New York kentinde, Amerika Birleşik Devletleri’nde tıp mesleğinin seçkin üyelerine her zaman tanınan olağanüstü ilgiden payını alan bir hekim ortaya çıktı ve çalışmaya başladı. Bu meslek Amerika’da hep onurla anılmış ve “serbest” nitelemesine her yerde olduğundan daha büyük ölçüde sahip çıkmıştır. Toplumda rol oynamak için hayatınızı kazanmanız ya da kazanırmış gibi görünmeniz gereken bir ülkede, iyileştirme sanatının belli başlı iki saygınlık kaynağını oldukça başarıyla bağdaştırdığı görülmüştür. Bu sanat hem Birleşik Devletler’de büyük bir önem taşıyan pratik etkinlikler alanına girer hem de ilmin ışığıyla aydınlanmıştır, bilgiye duyulan sevginin çoğunlukla boş zaman ve fırsatla atbaşı gitmediği bir toplumda değeri her zaman bilinmeyen bir erdem.

Bilgisiyle becerisi arasında çok sağlam bir denge tutturmuş olması Doktor Sloper’ın ününün nedenlerinden biriydi; “akademik” diye niteleyebileceğiniz bir doktordu ama gene de hastalıklara önerdiği çarelerde hiçbir belirsizlik yoktu – size her zaman bir ilaç almanızı söylerdi. Son derece kılı kırk yardığı duygusunu verse de insanı rahatsız edecek kadar kuramsal değildi; üstelik bazen hastanın işine yarayabilecek olandan daha ayrıntılı açıklamalar da yapsa, hiçbir zaman (insanın kulağına çalınan kimi pratisyen hekimler gibi) sadece açıklamalarla yetinecek kadar aşırılığa kaçmaz, ayrılırken daima zar zor okunan bir reçete bırakırdı. Arkalarında hiçbir açıklama yapmadan reçete bırakan bazı doktorlar da vardı; doğrusunu isterseniz en bayağı doktor türü olan bu doktorlardan da değildi o. Akıllı bir adamdan söz ettiğim görülecektir; Doktor Sloper’ın yörede ün sahibi olmasının gerçek nedeni de buydu.

İlgi alanımıza girmeye başladığı yıllarda elli yaşında ve ününün doruğundaydı. Çok nüktedandı ve New York’un en seçkin çevrelerinde dünya işlerinden haberli bir adam olarak tanınırdı ki, gerçekten de bu işlerden yeterince haberli olduğu söylenebilirdi. Olası yanlış anlamaları göz önünde tutarak, şarlatanlıkla hiçbir biçimde ilgisi olmadığını da hemen ekleyelim. Son derece dürüst bir adamdı – belki de her zaman eksiksiz bir örneğini sergilemek fırsatını bulamayacak kadar dürüst... Etkinliklerini aralarında sürdürdüğü ve ülkedeki “en parlak” doktora sahip olmakla övünmekten çok hoşlanan çevrenin büyük iyi niyeti bir yana, çoğunluğun onu yükümlü kıldığı yetenekleri, ününü günbegün haklı çıkarıyordu. Bir gözlemci, hatta bir filozoftu ve parlak zekâlı olmak onun için öylesine doğal ve (çoğunluğun dediği gibi) zahmet gerektirmeyen bir şeydi ki hiçbir zaman gösterişe kalkışmıyor, elden düşme ünlerin küçük numaralarıyla böbürlenmelere başvurmuyordu. Talihin ona yardımcı olduğunu ve zenginliğe giden yolda çok yumuşak adımlarla ilerlediğini de söylemek gerekir. Yirmi yedi yaşında aşk evliliği yaparak çok hoş bir kızla, ona güzelliğinin yanı sıra sağlam bir drahoma da getiren New Yorklu Miss Catherine Harrington’la evlenmişti. Mrs. Sloper, iyi huylu, zarif, yetenekleri gelişmiş ve şıktı; 1820’lerde Battery çevresinde kümelenip Körfez’e bakarak en yukarı sınır çizgisi Canal Sokağı’ndaki çayırlık alanlara gelip dayanan, küçük fakat umut veren başkentin en güzel kızlarından biriydi. Austin Sloper daha yirmi yedi yaşındayken bile, yüksek sosyetenin genç kadınlarından biri, Manhattan Adası’nın en güzel gözlerine ve on bin dolarlık gelire sahip olan bir kız tarafından, bir düzine istekli arasından seçilmenin kuraldışılığını oldukça azaltacak kadar seçkinleşmişti. O gözler ve yanı sıra gelen bazı şeyler hem sadık hem de çok mutlu bir koca olan genç hekime beş yıl kadar eksiksiz bir mutluluk kaynağı olmuştu.

Zengin bir kadınla evlenmiş olması kendisi için çizdiği yolda herhangi bir değişiklik yapmadı ve mesleğini, sanki babasının ölümünde erkek ve kız kardeşleri ile paylaştığı mirasın kendine düşen payından başka bir gelir kaynağı yokmuşçasına, aynı kararlılıkla sürdürdü. Bu kararlılık öncelikle zengin olmak konusunda değildi. Daha çok, bir şey öğrenmek ve yararlı işler yapmak – kendisine çizdiği program kabaca buydu ve onun gözünde karısının gelir sahibi olması rastlantısı bunun geçerliliğini hiçbir şekilde değiştirmiyordu. Yaptığı işten ve yeterince bilincinde olduğu bir beceriyi kullanmaktan hoşnuttu ve hekimlikten başka hiçbir şey yapamayacağı o kadar kesin bir gerçekti ki hekimliği, üstelik de en iyi koşullarda sürdürdü. Tabii evinde bulduğu huzur onu birçok angaryadan kurtardığı gibi, karısının “en seçkin kişilerle” olan yakınlığı da, hastalık belirtileri ayaktakımından daha ilginç olmamakla birlikte, en azından kendilerinde daha sıkça baş gösteren hastaların akın akın ona gelmesine yol açtı. Deneyim istiyordu ve yirmi yıl boyunca bol deneyimi oldu. Şunu da eklemek gerekir: Kendi içsel değeri ne olursa olsun deneyim ona kimi zaman hiç de hoşnutlukla karşılanamayacak biçimlerde geldi. İlk çocuğu, olağanüstü umutlar vaat eden küçük bir oğlan, kendini kolay iyimserliğe kaptırmayan hekimin kesin tahminine uygun olarak, annesinin sevecenliğiyle babasının ilminin onu kurtarmak için bulduğu her çareye rağmen, üç yaşında öldü. İki yıl sonra Mrs. Sloper ikinci bir çocuk doğurdu – zavallı çocuğu hekimin gözünde, gıpta edilesi bir erkek olarak yetiştirmeyi kurduğu ve hâlâ yasını tuttuğu ilk çocuğunun yerini tutmakta yetersiz kılan cinsiyette bir bebek. Küçük kız bir hayal kırıklığı oldu; ama iş bu kadarla da kalmadı. Onun doğumundan bir hafta sonra, yaygın deyimi kullanmak gerekirse, “sağlığı iyiye giden” genç anne korkutucu belirtiler göstermeye başladı, aradan bir hafta geçmeden Austin Sloper dul kalmış bulunuyordu.

İnsanları yaşatmakla geçinen bir adam olarak kendi ailesinde başarısızlığa uğradığı kesindi; üç yıl içerisinde karısını ve küçük oğlunu kaybeden parlak bir hekim ya becerisinin ya da meslek sevgisinin bundan zarar görmesine katlanmalıydı belki de. Oysa dostumuz eleştirilerden uzak kaldı; daha doğrusu en yetkin ve hayranlık verici olan kendi eleştirilerinin dışındaki bütün eleştirilerden kurtuldu. Ömrünün sonuna kadar bu son kertede kendine özel eleştirinin ağırlığı altında yaşadı ve tanıdığı en büyük gücün, karısının ölümünü izleyen gece kendisine layık gördüğü bu cezanın izlerini her zaman taşıdı. Önceden de belirttiğim gibi kendisini el üstünde tutan dünya onunla alay edemeyecek kadar acıyordu ona; bahtsızlığı onu daha da ilginç kılmış, hatta daha gözde olmasına yol açmıştı. Hekim ailelerinin bile hastalıkların en sinsilerinden yakalarını kurtaramayacakları ve aslı istenirse Doktor Sloper’ın sözünü ettiğim iki hastasından başkalarını da kaybettiği söylenmişti ki bunlar saygıyla anılması gereken örneklerdi. Küçük kızı ona kalmıştı; istediği çocuk olmasa da onu elinden geldiğince iyi yetiştirmeye karar verdi. Elinde hiç harcanmamış bir otorite birikimi vardı, küçük çocuk hayatının ilk yıllarında bundan bol bol yararlandı. Doğal olarak kendisine zavallı annesinin adı verilmişti ve daha minicik bir bebekken bile Doktor onu Catherine’den başka bir adla çağırmadı. Gürbüz, sağlıklı bir çocuk olarak büyüdü ve babası ona baktığında kendi kendine sık sık onu şu haliyle hiç değilse kaybetmekten korkmayacağını düşünür oldu. “Şu haliyle,” diyorum, çünkü gerçeği söylemek gerekirse... ama yok, işin gerçeği, bunu anlatmayı daha sonraya bırakacağım.

II

Çocuk on yaşlarına geldiğinde Doktor, kız kardeşi Mrs. Penniman’ı gelip kendisiyle oturmak üzere çağırdı. Miss Sloperlar iki taneydi, her ikisi de erken yaşta evlenmişlerdi. Mrs. Almond adını taşıyan küçük kız kardeş, varlıklı bir tüccarın karısı ve serpilip gelişen bir ailenin anasıydı. Gerçekte kendisi de serpilip gelişiyordu; güzel, keyifli, aklı başında bir kadındı ve kadınlar konusunda, en yakınları bile olsalar kesin seçimleri olan akıllı erkek kardeşinin gözbebeğiydi. Doktor, Mrs. Almond’u, hastalıklı ve ağzından süslü laflar eksik olmayan yoksul bir rahiple evlenip sonra da otuz beş yaşında –çocuksuz, parasız– elinde sadece kendi konuşmasına da hafifçe kokusu sinen Mr. Penniman’ın süslü üslubunun anısından başka bir şey olmaksızın dul kalan kız kardeşi Lavinia’ya yeğlerdi. Buna rağmen, Lavinia’yı çatısı altına alma önerisinde bulunmuş, o da bunu on yıllık evlilik hayatını Poughkeepsie kasabasında geçirmiş bir kadının aceleciliğiyle kabul etmişti. Doktor, Mrs. Penniman’a gelip de sonsuza kadar kendisiyle oturmasını önermiş değildi; çevrede mobilyasız bir daire ararken evine sığınabileceğini söylemişti yalnızca. Mrs. Penniman’ın mobilyasız daire aramaya çıkıp çıkmadığı bilinmiyordu, ama böyle bir daire bulamadığı kesindi. Erkek kardeşinin yanına yerleşti ve onun yanından bir daha ayrılmadı. Catherine yirmi yaşına geldiğinde, Lavinia halası yakın çevresindeki grubun en göze çarpan üyesiydi. Mrs. Penniman’ın bu konudaki kendi açıklaması, yeğeninin eğitimini üzerine almak için kaldığı yolundaydı. Bu açıklamayı, açıklamaları kendisi bularak eğlenen, bu yüzden de hiç açıklama beklemeyen Doktor’dan başka herkese yapmıştı en azından. Zaten, epeyce yapay bir özgüveni olan Mrs. Penniman, bilinmeyen nedenlerden ötürü kendini erkek kardeşine bir bilgi kaynağı olarak sunmaktan da hep kaçınmıştı. İncelik duygusu çok fazla olmamakla birlikte onu bu yanlıştan alıkoyacak kadardı; öte yandan ağabeyi de onun kendisini ömrünün oldukça büyük bir bölümünde yükümlülük altına sokmasını bağışlayacak ölçüde incelik sahibiydi. Bu nedenle, Mrs. Penniman’ın zavallı annesiz kızın çevresinde parlak zekâlı bir kadın bulunmasının önemli olduğu yolundaki sessiz önerisini o da sessiz sedasız onaylamıştı. Onayı ancak “sessiz sedasız” olabilirdi, çünkü kız kardeşinin entelektüel parıltısı hiçbir zaman gözlerini kamaştırmış değildi. Hatta denebilir ki, Catherine Harrington’a âşık olması dışında kadınlara özgü niteliklerden hiçbiri gözlerini kamaştırmamıştı; üstelik belli bir ölçüde hanımların gözdesi bir hekim olarak da tanınsa, bu çapraşık cins hakkındaki kişisel görüşü pek de övgü dolu sayılmazdı. Söz konusu çapraşıklığı öğretici olmaktan çok merak uyandırıcı buluyordu ve genelde kadın hastalarında gözlemlediklerine bakarak pek az doğrulandığını gördüğü bir akıl güzelliği kavramı geliştirmişti. Karısı aklı başında bir kadındı ama o kuralı bozan parlak örneklerden biriydi; belki de kesinlikle inandığı gerçeklerin başlıcasıydı bu. Tabii böylesi bir inanç, dulluğunu azaltmak ya da bütün bütüne ortadan kaldırmakta pek işe yaramıyordu: Olsa olsa Catherine’in yetenekleri ile Mrs. Penniman’ın yol göstericiliği konusundaki takdirini sınırlıyordu. Gene de altı ayın sonunda kız kardeşinin sürekli konukluğunu kesin olarak kabullenmiş ve Catherine büyüdükçe onun kendi kusurlu cinsinden bir arkadaş edinmesinin sağlam nedenleri olduğunu kavramıştı; Lavinia’ya son derece kibar davranıyor, kusursuz, biçimsel bir kibarlık gösteriyordu: Lavinia, onu hayatı boyunca ancak bir kere, o da ölmüş kocasıyla giriştiği teolojik bir tartışmada sabrı taştığında kapıldığı öfke dışında hiç öfkeli görmemişti. Kendisiyle teoloji tartışmadığı gibi başka hiçbir şeyin tartışmasına da girmiyordu; Catherine’e ilişkin isteklerini açık bir buyruk biçiminde, en kesin biçimde bildirmekle yetiniyordu.

Bir keresinde, kız on iki yaşlarındayken şöyle demişti:

“Onu akıllı bir kadın olarak yetiştirmeye çalış, Lavinia; akıllı bir kadın olmasını isterim.”

Mrs. Penniman, bu sözler üzerine bir an düşüncelere dalmış göründü. “Sevgili Austin,” diye sordu sonra, “akıllı olmak iyi olmaktan daha mı iyidir sence?”

“Ne konusunda iyi olmak?” diye sordu Doktor. “Akıllı olmadıkça hiçbir konuda iyi olamazsın.”

Mrs. Penniman, bu görüşte karşı çıkılacak bir yan bulamadı; büyük olasılıkla kendisinin bu dünyadaki en büyük yararlılığının her nabza göre şerbet vermekten kaynaklandığını düşünmüş olmalıydı.

“Tabii Catherine’in iyi olmasını isterim,” dedi Doktor ertesi gün, “ama budala olmadı diye erdeminden kaybedecek değil. Onun kötü olmasından korkum yok; kişiliğinde hiçbir zaman bir nebze bile kötülük olmayacak. Fransızların dediği gibi ‘iyi ekmek kadar iyi’dir o; ama bundan altı yıl sonra onu iyi bir dilim tereyağlı ekmeğe benzetmek istemem doğrusu.”

“Onun yavan olacağından mı korkuyorsun? Sevgili kardeşim, ona tereyağını sağlayan ben olacağım; bu nedenle korkmana hiç gerek yok!” dedi Mrs. Penniman. Çocuğun “yeteneklerini” o ele almıştı; Catherine’in belli ölçüde eğilim gösterdiği piyano derslerinde başında duruyor, doğrusunu söylemek gerekirse ancak orta halli bir başarı sağladığı dans derslerine onunla birlikte gidiyordu.

Mrs. Penniman son derece yumuşak huylu, oldukça kibarlık düşkünü, edebiyatın hafif türüne olduğu kadar alıkça dolambaçlara da meraklı, biraz da karakter dengesizliği taşıyan ince uzun, geçkince bir kadındı. Romantikti, duygusaldı; sırlarla bilinmezliklere tutku beslerdi – masum bir tutkuydu bu, çünkü o güne kadar bütün sırları cılk yumurtalar kadar kullanışsız çıkmıştı. Çok doğrucu değildi; ama saklayacak hiçbir şeyi olmadığı için bu kusuru pek önemli sayılmazdı. Bir âşığı olsun, onunla takma adla, bir dükkâna bırakılan mektuplar yoluyla heberleşsin isterdi. Hayal gücünün âşıktaşlığı bundan ileriye götürmediğini söylemek zorundayım. Mrs. Penniman’ ın hiçbir zaman âşığı olmamıştı, ama çok zeki olan erkek kardeşi aklından neler geçirdiğini anlıyordu. “Catherine on yedi yaşına geldiğinde,” demişti kendi kendine, “Lavinia onu bıyıklı bir delikanlının kendisine âşık olduğuna inandırmaya çalışacak. Bu da tümüyle gerçekdışı olacak; Catherine’e bıyıklı ya da bıyıksız, hiçbir delikanlı âşık olmayacak. Ama Lavinia bunu tutturacak ve ona bundan söz edecek; hatta belki de Catherine’i gizli kapaklı işlere olan merakıyla kandıramazsa gelip benimle konuşacak. Catherine bunu anlamayacak, inanamayacak, bu da kendi iç huzuru açısından iyi olacak; zavallı Catherine romantik değil.”

Catherine, annesinin güzelliğinden en ufak bir iz bile taşımayan sağlıklı, gürbüz bir çocuktu. Çirkin değildi; sadece gösterişsiz, durgun, ince hatlı bir yüzü vardı. Ona şimdiye kadar en çok “sevimli” bir yüzü olduğu söylenmişti; üstelik miras sahibi de olduğu halde, onu dilber bir kız olarak görmek hiç kimsenin aklından geçmemişti. Babasının onun ahlak temizliği konusundaki görüşü fazlasıyla doğrulanmıştı; kusursuz, soğukkanlı denecek kadar iyiydi; sevecen, yumuşak başlı, söz dinleyen bir kızdı, her zaman doğruyu söyleme alışkanlığındaydı. Çocuk yaşlarında oldukça haşarıydı ve insanın kendi roman kahramanı hakkında böyle bir açıklamada bulunması pek kolay olmasa da biraz obur olduğunu da eklemeliyim. Bildiğim kadarıyla hiçbir zaman kilerden kuru üzüm çalmamıştı; ama cep harçlığını kremalı bisküviye yatırırdı. Gene de bu konuda eleştirel bir tavır takınmak herhangi bir yaşamöyküsü yazarının ilk yıllar konusundaki kayıtlarına uygun düşecek dürüstlükte bir hatırlatma sayılmamalıdır. Catherine, kesinlikle akıllı değildi; sadece okuduğunu değil, hiçbir şeyi çabucak kavradığı söylenemezdi. Anormal denecek kadar kusurlu değildi ve yaşıtları ile sohbet sırasında kendini iyi kötü kurtaracak kadarını öğrenmişti – ama onların arasında ikinci derecede bir yer tuttuğunu da söylemek gerekir. Üstelik New York’un genç bir kıza yaşıtları arasında birinci derecede yer alma fırsatı tanıdığı da bilinen bir gerçektir. Son derece alçakgönüllü bir kız olan Catherine’in göz kamaştırma arzusu yoktu ve deyim yerindeyse birçok sosyal toplantıda onun gerilerde bir yerde gizlendiğini görebilirdiniz. Babasına son derece düşkündü, çok da korkuyordu; onun erkeklerin en akıllısı, en yakışıklısı ve en ünlüsü olduğunu düşünürdü. Zavallı kızın, babası hakkındaki görüşleri ona olan sevgisine öylesine karışmış görünüyordu ki, onun kızı olmanın tutkusuna bulaşan bir parçacık korku titremesi bu sevginin keskinliğini köreltmekten çok bir kat daha artırıyordu. En büyük arzusu onu sevindirmekti ve onun için mutluluk, babasını sevindirmeyi başardığını bilmek anlamına geliyordu. Bu konuda hiçbir zaman belli bir başarıdan fazlasını elde edememişti. Babası genelde ona çok iyi davransa bile kendisi başarısının sınırlarının oldukça farkındaydı ve bu sınırları aşmak ona uğrunda yaşamaya değecek tek şey gibi görünüyordu. Catherine, babasını hayal kırıklığına uğrattığını bilemezdi tabii; oysa Doktor bu konudaki düşüncelerini iki ya da üç kere açıkça belirtmişti. Rahat ve varlıklı yetişti; ama on sekiz yaşına geldiğinde Mrs. Penniman onu hâlâ akıllı bir genç kadın yapamamıştı. Doktor Sloper, kızıyla gurur duymak isterdi; ama zavallı Catherine’de gurur duyulacak bir yan yoktu. Utanılacak bir yan da yoktu tabii; ama bu kadarı, gururlu bir adam olan ve kızını alışılmışın ötesinde bir kız olarak görmek isteyen Doktor için yeterli değildi. Onun güzel, zarif, akıllı ve ötekilerden farklı olması uygun düşerdi –çünkü annesi sayılı günlerinin en güzel kadınlarından biri olmuştu– babasına gelince, tabii o da kendi değerinin farkındaydı. Dünyaya sıradan bir çocuk getirmiş olmak zaman zaman onu üzüyor ve hatta bazen karısının bu çocuğu görecek kadar yaşamamış olmasından belli bir hoşnutluk payı çıkaracak kadar ileriye gidiyordu. Bu keşifte bulunmak doğal olarak kendisinin de zamanını almıştı ve konuyu kapanmış sayması ancak Catherine genç, yetişkin bir kadın olduğunda gerçekleşti. Onun hakkındaki kuşkularını çoğu kez yeniden gözden geçirdi; sonuca varmakta acele etmiyordu. Mrs. Penniman, ona sık sık kızının iyi huylu olduğu konusunda güvence veriyordu; ama o bu güvenceyi nasıl yorumlayacağını biliyordu. Ona göre bu, Catherine’in, halasının kaz kafalının teki olduğunu anlayacak bilgeliğe ulaşmadığı anlamına geliyordu – böylesi bir yetersizlik de Mrs. Penniman’ın hoşuna gitmezlik edemezdi tabii. Ne var ki, o da ağabeyi de genç kızın yetersizliklerini abartıyorlardı; çünkü Catherine halasına olan düşkünlüğüne ve gönül borcunun bilincinde olmasına rağmen, halasını babasına duyduğu hayranlığa damgasını vuran o incecikten korkunun zerresi olmaksızın seviyordu. Onun gözünde Mrs. Penniman’da engin denebilecek hiçbir şey yoktu; Catherine onu sanki daha ilk bakışta görmüş ve gördüklerinden hiç etkilenmemişti; buna karşılık babasının büyük yetenekleri yayıldıkça yayılarak bir çeşit belirsizlikte kaybolup gidiyor, bu da ona bu yeteneklerin son bulduğu değil, kendi zihninin onları izleyemediği duygusunu veriyordu.

Doktor Sloper’ın hayal kırıklığını zavallı kıza yansıttığı ya da kendisine oyun ettiğini ona bir kere bile sezdirdiği sanılmamalı. Tam tersine, haksızlık etmek korkusuyla görevini örnek bir çabayla yerine getirmiş ve kızın söz dinleyen, sevecen bir çocuk olduğunu kabul etmişti. Ayrıca filozoftu da; sayısız puro içerek hayal kırıklığını geçiştirmiş ve zamanın akışı içinde duruma alışmıştı. Ondan hiçbir şey beklemediğini söyleyerek avunuyordu ama bunu garip bir akıl yürütme sonucunda yapıyordu. “Hiçbir şey beklemiyorum,” diyordu kendi kendine, “beni şaşırtırsa demek ki bu kazancıma olacak. Şaşırtmazsa da kaybım olmayacak.” Bu Catherine’in on sekiz yaşına girdiği sıralarda oluyordu; bundan da anlayacağınız gibi babası umudunu kesmemişti daha. O sırada Catherine’in yoksun olduğu sadece şaşırtma yeteneği değildi; onu şaşırtıp şaşırtmayacakları da başlı başına bir soruydu – öyle sessiz, dış dünyaya öyle kapalıydı ki. Kaba konuşanlar, onun duygusuz olduğunu söylüyorlardı. Oysa çekingen, rahatsız edecek, insanı üzecek derecede çekingen olduğu için kapalıydı dış dünyaya. Bu, her zaman anlaşılmadığı için zaman zaman duygusuzmuş izlenimi uyandırıyordu. Aslında dünyadaki en yumuşacık varlıktı.

III

Çocukken kızın uzun boylu olacağı umut ediliyordu; oysa on altı yaşına geldiğinde boyunun uzaması durmuştu – öteki hatları gibi boyu bosu da özellikten yoksundu. Gene de bedeni güçlü, uyumluydu ve şans eseri olarak sağlığı çok iyiydi. Doktor’un filozof olduğunu söylemiştik ya, zavallı kız hastalıklı ve dert sahibi bir insan olarak büyüse doğrusu onun felsefesine felsefe demezdim. Sağlıklı görünüşü güzellik konusundaki tek iddiasıydı; kırmızı ile beyazın eşit ölçülerde dağıldığı taze, pürüzsüz teni de gerçekten görülecek şeydi. Gözleri küçük ve kıpırtısız, hatları oldukça kalın, saçları kumral ve düzdü. İnce eleyip sık dokuyanlarca durgun, gösterişsiz bir kız olduğu söylenirdi; daha fazla hayal gücüne sahip olanlar ise onun sessiz, hanım hanımcık bir kız olduğunu söylerlerdi; ama her iki taraf da onu pek öyle uzun uzadıya tartışma konusu etmezdi. Artık genç bir hanım olduğu kendisine iyice anlatıldığında –buna inanıncaya kadar epey bir zaman geçmişti– birdenbire çok canlı bir giyim zevki geliştirdi; evet, canlı bir zevk çok yerinde bir deyim. Bunu iyice küçük harflerle yazmam gerek sanıyorum, çünkü bu konudaki seçimi hiç de yanılgıdan uzak sayılmazdı; akıllara durgunluk verip karşısındakileri irkiltmeye yatkındı. Giyim konusundaki büyük zaafı aslında derdini anlatma yeteneğinden yoksun bir kişiliğin kendini dışa vurma arzusundan başka bir şey değildi; giydiklerinde oldukça gösterişli olma hevesi güdüyor, konuşma yetersizliğini giyimindeki gösterişli açıksözlülükle karşılamaya çalışıyordu. Fakat eğer giyinişi kendini dışa vurmanın bir yolu idi ise çevresindekileri onu mizah duygusundan yoksun bir kişi olarak niteledikleri için suçlamamak gerekir. Şunu da eklemek gerekir ki, bir servet beklentisi içinde de olsa –mesleği Doktor Sloper’a uzun zamandır yılda yirmi bin dolar kazandırıyor, o da bu paranın yarısını bir kenara koyuyordu– kullanabileceği paranın tutarı New York’ta kendisinden daha az paralı kızlara verilenden fazla değildi. O günlerde New York’ta cumhuriyetçi sadeliğinin tapınaklarında henüz sönmemiş bir-iki sunak ateşi yanıyordu ve Doktor Sloper kızının klasik bir zarafetle kendini bu orta halli inancın rahibeliğine sunmasından hoşnutluk duyacaktı. Kendi başına kaldığında dünyaya getirdiği çocuğun hem çirkin hem de rüküş olması karşısında iyice yüzünü buruşturuyordu. Kendi hesabına, hayatın ona sunduğu güzel şeylerden hoşlanır ve bunlardan en iyi biçimde yararlanırdı; fakat en çok nefret ettiği şey bayağılıktı ve çevresinde bayağılığın giderek arttığına ilişkin bir kuram geliştirmişti. Dahası, otuz yıl önce Birleşik Devletler’deki lüks düzeyi bugünkü kadar yüksek değildi ve Catherine’in aklı başında babası, gençlerin eğitiminde eski moda görüşü benimsemişti. Bu konuda özel bir kuram geliştirmiş değildi; daha o sıralar kişinin kendini savunması için bir dizi kuram sahibi olması gerekmiyordu. Sadece iyi eğitim görmüş genç bir kadının servetinin yarısını sırtında taşıması ona uygun ve akla yatkın gelmiyordu. Catherine’in sırtı genişti, daha epey yük taşıyabilirdi; ama babasının hoşnutsuzluğunun yükünü sırtlamaya hiçbir zaman yanaşmış değildi ve kahramanımızın kenarları altın rengi fırfırlı kırmızı saten bir gece elbisesini –bu yıllar boyu gizliden gizliye arzuladığı bir giyim eşyası olsa da– doya doya giyebilmesi için yirmi yaşına girmesi gerekmişti. Bunu üzerine geçirdiğinde otuz yaşında bir kadın gibi duruyordu; üstelik garip şey, gösterişli elbiselere olan düşkünlüğüne rağmen azıcık olsun kırıtamıyor ve bu elbiseleri üzerine geçirdiğinde tek kaygısı kendisinin değil, elbiselerin güzel gözüküp gözükmediği oluyordu. Tarihlerin pek açıkça yazmadığı bir nokta bu, ama varsayım olarak pek de akıldışı değil; halası Mrs. Almond’un düzenlediği küçük bir partiye demin sözünü ettiğim krallara yaraşır elbise içinde gitmişti. Kız, o sıralarda yirmi yaşındaydı ve Mrs. Almond’un partisi çok önemli bazı şeylerin başlangıcıydı.

Doktor Sloper bundan üç ya da dört yıl önce evini New Yorkluların dediği gibi “kentin yukarılarına” taşımıştı. Evlendiğinden beri duvarlarının tepesi granit örtülü ve giriş kapısının üzerinde kocaman yelpaze biçiminde penceresi olan kırmızı tuğladan bir evde oturmuştu; ev (sosyal açıdan) en parlak günlerini 1820’lerde yaşayan Belediye Sarayı’ndan yürüyerek beş dakika çekiyordu. Bu tarihten sonra beğeninin akışı sürekli olarak kuzeye doğru yönelmeye başladı; New York’ta beğeninin ne kadar dar bir kanalda aktığını göz önüne alırsanız bu kaçınılmazdı, trafiğin büyük uğultusu da giderek Broadway’in sağına ve soluna yöneliyordu. Doktor oturduğu evi değiştirdiği sıralarda ticaretin mırıltısı artık güçlü bir kükreme olmuş çıkmıştı ve bu da pek sevdikleri deyimle “bahtiyar ada”larının ticari gelişmesiyle yakından ilgilenen saygın yurttaşların kulağına müzik gibi geliyordu. Doktor Sloper’ın bu gelişmeye duyduğu ilgi dolaylı idi –gene de yıllar geçtikçe hastalarının yarısının aşırı çalışma sonucu yorulmuş işadamlarından oluştuğunu gördüğünde ilgisi daha dolaysızlaşmış olabilir– ve çoğu komşularının evlerinin (bunlar da duvarlarının tepesi granit örtülü ve yelpaze biçimi pencereliydi) yerini ofis, işyeri ya da gemi acentelerinin aldığını ya da başka sıradan ticaret işlerinin hizmetine verildiğini gördüğünde oturacak daha sessiz bir yer aramaya karar verdi. 1835 yılında, sessiz ve kibar evlerin en iyisi Washington Meydanı’nda bulunuyordu. Doktor kendine burada güzel, modern, ön cephesi geniş, çalışma odasının pencerelerinin önü geniş balkonlu, önü beyaz mermerle süslenmiş, giriş kapısına inen merdiveni beyaz mermer basamaklı bir ev yaptırdı. Kırk yıl önce bu ve buna tıpatıp benzeyen birçok komşu yapının mimarlık biliminin en son buluşlarının izlerini taşıdıkları görüşü yaygındı ve bu yapılar günümüzde de son derece sağlam ve saygın evler olmayı sürdürüyorlar. Meydan önlerindeydi; oldukça bol ve ucuz bitkiyle süslenmiş ve ona kırlık, ayak altında bir alan görünümü veren tahta bir çitle çevrelenmişti. Tam köşede ulaşacağı yüce zaferleri şimdiden müjdeleyen geniş ve kendinden emin havasıyla ulu Beşinci Cadde başlıyordu. Çocukluk anılarının sevecenliği yüzünden midir bilmem ama birçok kişi New York’un bu köşesini çok hoş bulur. Uzun, cırtlak kentin öteki mahallelerinde çok sık karşılaşılmayan bir çeşit yerleşik huzur vardır burada; boydan boya uzanan büyük caddelerin yukarılara çıktıkça çatallaşan sokaklarında olduğundan daha olgun, daha zengin, daha saygın bir görünüm – sosyal bir geçmişe sahip olmanın belirtisi... Burada, sanki değişik ilgi alanlarına açık olduğu konusunda kişiye sağlam güvence verilen bir dünyaya girmiş gibi olurdunuz; burası büyükannenizin saygın bir yalnızlık içinde yaşayıp gittiği, çocukların hayal gücüne olduğu kadar damak tadına da uzanan bir konukseverlik örneği gösterdiği yerdi; burası sokakta ilk yürüyüşlerinize çıktığınızda bakıcı kızı onunkilere uymayan adımlarla izlediğiniz ve o zamanlar Meydan’ın başlıca bitki örtüsünü oluşturan ve daha kokusundan tiksinecek kadar seçici olmadığınız kokanağaçların garip kokusunu ciğerlerinize çektiğiniz yerdi; ve son olarak da burası o koca göğüslü, koca kıçlı, eli sopalı, tabağına uymayan mavi bir fincanda çay içen yaşlı bayanın yönetimindeki ilkokulunuzun bulunduğu, gözlemlerinizle duyumlarınızın alanının genişlediği yerdi. Her şey bir yana, burası kahramanımın hayatının birçok yıllarını geçirdiği yerdi; topografyasına ilişkin bu parantez için ileri sürebileceğim özür de budur.

Mrs. Almond, kentin çok daha yukarılarında, henüz cenin durumundaki çok daha yüksek numaralı bir sokakta, kentsel genişlemenin kuramsal bir havaya bürünmeye başladığı, kavak ağaçlarının yaya kaldırımlarının (yaya kaldırımı varsa eğer) kenarında yetiştiği ve gölgelerinin birbirleriyle bağlantısız Hollanda tipi evlerle karıştığı, domuzlarla tavukların sokağın çamurunda koşuştukları bir bölgede oturuyordu. Kır resimlerini andıran bu unsurlar New York’un sokak görünümlerinden epeydir el etek çekmiş bulunuyor; bunlar günümüzde kendilerine hatırlatıldıklarında yer yer yüzleri kızaran orta yaşlı kişilerin belleğinde gizlidir. Catherine’in çok sayıda kuzeni vardı ve halası Mrs. Almond’un sayısı dokuzu bulan çocuklarıyla oldukça içli dışlıydı. Yaşı daha küçükken ondan oldukça korkarlardı; yaygın deyimiyle “son derece iyi eğitilmiş” olduğu düşünülürdü ve Penniman halalarıyla içli dışlı olan birinin ondan belli bir görkem kapacağına inanılırdı. Küçük Almondlar Mrs. Penniman’a sevgiden çok hayranlıkla bakarlardı. Hali tavrı yadırgatıcı ve imrendiriciydi, yas elbiselerinin –kocasının ölümünden yirmi yıl sonra bile karalar giyinmiş, sonra bir sabah şapkasına pembe güller takarak ortaya çıkmıştı– garip, beklenmedik yerlerinde ona daha çok yakınlaşmayı engelleyen tokalar, boncuklar ve iğneler ortaya çıkar, işleri zorlaştırırdı. Çocuklara iyilik ve kötülük konusunda fazla sert davranır, onlardan incelikli şeyler bekleyen ezici bir havaya bürünürdü; öyle ki, ona konukluğa gitmek kiliseye gidip en ön sırada oturmaya benzerdi. Ne var ki, bir süre sonra Penniman halanın Catherine’in hayatında özü oluşturan bir parça olmayıp bir rastlantıdan başka bir şey olmadığı anlaşılmış ve kız bir cumartesi gününü kuzenleriyle geçirmeye geldiğinde “yağ satarım bal satarım” ve hatta birdirbir bile oynamaya razı edilmişti. Bu koşullarda kolayca anlaşma sağlanmış ve Catherine küçük erkek akrabalarıyla yıllar boyu dostça geçinmişti. Küçük erkek akrabaları diyorum, çünkü küçük Almondların yedisi oğlandı ve Catherine pantolonla oynaması kolay olan oyunları yeğliyordu. Ne var ki, küçük Almondların pantolonları derece derece uzamaya, sahipleri de şuraya buraya dağılıp hayatlarını kurmaya başladılar. Büyük çocuklar yaşça Catherine’in büyüğüydüler; oğlanlar ise ya üniversiteye yollandılar ya da tüccar yazıhanelerine yerleştirildiler. Kızlardan birisi tam zamanında evlendi, öteki ise gene tam zamanında nişanlandı. Mrs. Almond’un sözünü ettiğim küçük partiyi düzenlemesi de bu ikinci olayı kutlamak içindi. Kızı tıknaz, genç bir komisyoncuyla, yirmi yaşında bir oğlanla evlenecekti; genel kanı bunun çok iyi bir şey olduğu yolundaydı.

IV

Mrs. Penniman her zamankinden daha çok sayıda tokalar ve bilezikler takınmış olarak yeğeninin eşliğinde partide boy gösterdi tabii. Doktor da gecenin geç saatlerine doğru uğramaya söz vermişti. Epeyce dans edilecekti ve dans daha pek ilerlememişti ki Marian Almond yanında uzun boylu genç bir adamla Catherine’in yanına geldi. Genç adamı, kahramanımızla tanışmaya can atan bir kişi ve kendi nişanlısı Arthur Townsend’in kuzeni olarak tanıştırdı.

Marian Almond, on yedi yaşında güzel, minyon bir kızdı, ufak tefek bir bedeni ve belinde kalınca bir kemeri vardı, evlilik hayatının davranışlarındaki zarafete herhangi bir şey ekleyeceği düşünülemezdi. Konukları karşılayıp yelpazesini sallayarak, bu kadar çok kişi varken dans etmeye zaman bulamayacağını söylerken şimdiden bir ev sahibesinin bütün havasını taşıyordu. Dönüp öbür işlerine gitmeden önce yelpazesini dokundurduğu Mr. Townsend’in kuzeni hakkında uzun bir konuşma yaptı. Catherine onun söylediklerinin hepsini anlamamıştı; aklını Marian’ın davranışlarındaki rahatlıkla görüşlerindeki akıcılığın tadını çıkarmaya ve dikkati çekecek kadar yakışıklı olan genç adama bakmaya vermişti. Fakat kendisine tanıştırılanların adlarını duymak konusundaki başarısızlığı bu sefer tekrarlanmamış, genç adamın adını duymuştu; Marian’ın küçük komisyoncusuyla aynı addı bu. Catherine, kendisine biri tanıştırıldığında hep tedirgin olurdu; bu ona zor bir anmış gibi gelirdi ve bazılarının –şu an yeni tanıdığı örneğin– buna hiç aldırış etmemelerine de şaşardı. Ne söylemesi gerekiyordu acaba, ya hiçbir şey söylemese sonuçları ne olurdu? Bu durumda sonuç son derece olumlu oldu. Mr. Townsend ona şaşırma fırsatı bırakmadan, onu sanki yıllardır tanırmışçasına rahatlatıcı bir gülümsemeyle konuşmaya başladı:

“Ne eğlenceli bir parti! Ne hoş bir ev! Ne ilginç bir aile! Kuzeniniz de ne güzel bir kız!”

Mr. Townsend, kendi başlarına pek derinlik taşımayan bu gözlemleri gereken değeri vererek, yeni bir tanışmaya katkıda bulunmak üzere söylemişti. Doğruca Catherine’in gözlerinin içine bakıyordu. O cevap vermedi; sadece dinledi ve erkeğe baktı; o da sanki belli bir cevap beklemiyormuş gibi aynı rahat ve doğal tavırla birçok başka şeyler söylemeye girişti. Dili tutulmuş gibi de olsa Catherine herhangi bir tedirginlik hissetmiyordu; erkeğin konuşması, kendisinin de sadece ona bakması en yerinde davranışmış gibi geliyordu. Bunu doğal kılan da onun bu kadar yakışıklı ya da Catherine’in kendi kendine dediği gibi “güzel” olmasıydı. Müzik bir süre durmuştu ama birdenbire yeniden başladı; ve derken o, Catherine’e derin, anlamlı bir gülümsemeyle kendisine dans etme onurunu bağışlayıp bağışlamayacağını sordu. Bu soruya bile açık seçik duyulan bir cevap vermedi Catherine; sadece onun kolunu beline koymasına izin verdi –bunu yaparken de belin bir erkeğin kolunu koyabileceği yerlerin en alışılmamışı olduğunu bütün canlılığıyla bir kere daha aklından geçirdi– ve bir anda genç adamın kendisini polkanın ritmik dönüşlerine uyarak oda çevresinde döndürdüğünü gördü. Durduklarında yüzünün kızardığını sezdi ve birkaç saniyeliğine ona bakmaktan alıkoydu kendisini. Yelpazelendi ve yelpazesinin üzerindeki boyama çiçeklere baktı. Adam ona yeniden dansa başlayıp başlamayacağını sordu, o ise çiçeklere bakarak cevap vermekten kaçındı.

“Başınızı mı döndürüyor?” diye sordu adam büyük bir tatlılıkla.

Bunun üzerine Catherine başını kaldırıp ona baktı; erkek gerçekten de yakışıklıydı ve hiç kızarmamıştı. “Evet,” dedi; neden böyle söylediğini bile bilmiyordu, çünkü dans hiçbir zaman başını döndürmezdi.

“Eh, peki öyleyse,” dedi Mr. Townsend, “oturur konuşuruz. Oturacak iyi bir yer bulayım.”

İyi bir yer –çok güzel bir yer– buldu; yalnızca iki kişi için yapılmış gibi gözüken küçük bir divan. Bu sırada salon iyice dolmuştu; dans edenlerin sayısı artmıştı ve insanlar iyice önlerinde durup sırtlarını onlara döndükleri için Catherine ve arkadaşı gözlerden uzak ve gizlenmiş gibiydiler. “Biz konuşacağız,” demişti genç adam; ama gene de bütün konuşmayı yürüten oydu. Catherine oturduğu yerde gözlerini ona dikerek arkasına yaslandı, gülümsedi ve onun ne kadar akıllı olduğunu düşündü. Yüzünün çizgileri sinema filmlerindeki genç erkeklerinkine benziyordu; Catherine sokakta yanından geçen ve danslı partilerde karşılaştığı genç New Yorkluların hiçbirinde böyle yüz çizgilerine –böylesine zarif, böylesine mermerden yontulmuşa benzeyen, böylesine kusursuz olanına– rastlamamıştı. Uzun boylu ve sırım gibiydi, fakat son derece güçlü gözüküyordu. Catherine onun bir heykeli andırdığını düşündü. Ama bir heykel böyle konuşmaz ve daha da önemlisi gözleri böylesine görülmemiş bir renkte olmazdı. Mrs. Almond’un evine daha önce hiç gelmemişti; kendini çok yabancı hissediyordu; ayrıca Catherine kendisine merhamet etmekle çok büyük iyilik ediyordu. Arthur Townsend’in kuzeniydi ve –çok yakın değil; ikinci, üçüncü dereceden– Arthur onu aileye tanıştırmak için getirmişti. Aslını isterseniz New York’un iyice yabancısıydı. Burada doğmuş ama uzun yıllar uzak kalmıştı. Dünyayı karış karış gezmiş, tuhaf yerlerde yaşamıştı; bir ya da iki ay önce geri dönmüştü. New York çok güzeldi, sadece o kendini yalnız hissediyordu.

“Biliyor musunuz, insanlar sizi unutuyor,” demiş, o güzelim bakışlarıyla Catherine’e gülümserken hafifçe öne eğilmiş, dirseklerini dizlerinin üzerine yerleştirerek ona doğru dönmüştü.

Onu bir kere gören bir daha unutmazmış gibi geliyordu Catherine’e; ama bunu aklından geçirse de düşüncesini neredeyse değerli bir şeyi saklarmış gibi kendine sakladı.

Orada bir süre oturdular. Genç adam çok hoştu. Catherine’e çevredekiler hakkında sorular soruyordu; bazılarının kim olduğunu bulup çıkarmaya çalışıyor, son derece gülünç yanlışlar yapıyordu. Olumlu, keyifli bir biçimde hepsini canı istediği gibi eleştiriyordu. Catherine hiç kimsenin –özellikle de genç bir erkeğin– böyle konuştuğunu duymamıştı daha önce. Bir romandaki erkek böyle konuşabilirdi ancak; ya da daha iyisi bir oyunda – sahnenin üzerinde, ramp ışıklarının yakınında o seyircilere bakar, herkes de onu izlerken insan onun sakinliğine hayran olurdu. Oysa Mr. Townsend oyuncuya benzemiyordu; öyle içten, öyle doğaldı ki. Bu çok ilginçti; ama tam bunlar olup biterken Marian Almond kalabalığı yararak gelmiş, gençleri yan yana gördüğünde alaylı, küçük bir çığlık atarak herkesin onlara bakmasına neden olmuş, bu da Catherine’in utanarak kızarmasına yol açmıştı. Marian konuşmalarını yarıda kesti ve Mr. Townsend’e –ona sanki kendisi çoktan evlenmiş de kuzen olmuşlar gibi davranıyordu– kendisini yarım saattir Mr. Almond’la tanıştırmak isteyen annesinin yanına koşmasını söyledi.

Genç adam, “Tekrar görüşeceğiz,” dedi Catherine’ den ayrılırken ve Catherine bunun çok özgün bir ifade olduğunu geçirdi aklından.

Kuzeni onu kolundan yakaladı ve çekiştirerek çevrede dolaştırmaya başladı. “Mr. Morris hakkında ne düşündüğünü sormama gerek yok,” diye bağırdı genç kız.

“Adı bu mu?”

“Adı değil kendisi hakkında neler düşündüğünü soruyorum!” dedi Marian.

“Ah, pek bir şey düşünmüyorum,” diye cevapladı Catherine, hayatında ilk defa olarak söyleneni anlamazdan geliyordu.

“Bense bunu ona söylemeyi düşünüyorum!” diye bağırdı Marian. “Aklı başına gelsin; öyle korkunç bir ukala ki.”

“Ukala mı?” dedi Catherine, gözlerini dikip bakarak.

“Arthur öyle diyor; Arthur tanıyor onu.”

“Ah, söyleme ona!” diye mırıldandı Catherine yalvarırcasına.

“Ukala olduğunu mu söylemeyeyim ona? Şimdiye kadar belki on kere söyledim.”

Bu gözüpeklik itirafı üzerine Catherine şaşkın gözlerini küçük dostuna indirerek baktı. Marian’ın bütün bu yaygarası yakında evleneceği içindi herhalde; eğer kendisi de bir gün nişanlanacak olursa ondan da böyle şımarıklıklar beklenecek miydi, merak ediyordu.

Yarım saat sonra Penniman halasını bir pencere girintisinde başı hafifçe bir yana eğik, altın çerçeveli gözlüğünü odayı çepeçevre tarayan gözlerinin hizasına kaldırmış otururken gördü. Önünde hafifçe öne eğilmiş, sırtı Catherine’e dönük bir bey duruyordu. Onun sırtını önceden hiç görmediği halde hemen tanıdı; Marian’ın kışkırtmasıyla yanından ayrıldığında çok kibar bir biçimde, hiç sırtını dönmeden uzaklaşmıştı çünkü. Townsend –artık bu ad ona sanki yarım saattir biri kulağına fısıldıyormuşçasına, iyice tanıdık geliyordu– Morris Townsend, halasına tıpkı kendisine yaptığı gibi çevredekiler hakkında izlenimlerini aktarıyordu; nükteli şeyler söylüyordu ve Mrs. Penniman da bunlardan hoşlanmış gibi gülümsüyordu. Catherine, bunun farkına varır varmaz oradan uzaklaştı; onun arkasına dönüp de kendisini görmesini istemiyordu. Ama olup bitenler hoşuna gidiyordu. Onun birlikte oturduğu ve her gün görüp konuştuğu Mrs. Penniman’la konuşuyor olması – bu onu kendisine yakınlaştırıyor, Catherine’in onun kibar davranışlarını kendisine yönelttiği zamanlarda olduğundan daha rahatlıkla aklından geçirmesine yol açıyordu. Üstelik Lavinia halası ondan hoşlanır, söylediklerinden şaşkınlığa kapılmaz ya da ürkmezse bu da ona kişisel bir kazanç olurmuş gibi geliyordu; çünkü Lavinia halasının içinde sohbet dehasının ta kendisinin gömülü bulunduğuna herkesi inandırdığı merhum kocasının mezarı üzerinde yükselen ölçütleri son derece yüksekti. Catherine’in onlara verdiği adla Almond oğlanlarından biri, kahramanımızı kadril yapmaya çağırdı ve böylelikle çeyrek saat boyunca hiç değilse ayakları boş kalmamış oldu. Bu sefer başı dönmemişti; kafasındaki her şey son derece berraktı. Tam dans sona erdiğinde kendini kalabalıkta babasıyla yüz yüze buldu. Doktor Sloper’ın ağzı hiçbir zaman kulaklarına varmaz, yalnızca hafifçe gülümserdi; işte şimdi de tertemiz tıraşlı dudaklarıyla gözlerinde oynaşan bu hafiften gülümsemeyle kızının kızıl renkli elbisesine bakıyordu.

“Bu görkemli varlığın benim çocuğum olması mümkün mü?” dedi.

Öyle olduğunu söyleseniz şaşırırdı mutlaka; ama kızıyla alaylı bir üsluptan başkasıyla konuşmadığı da kesin bir gerçekti. Kızıyla her konuştuğunda onu hoşnut ederdi; ama kız hoşnutluğu koca bir bütünden kesip çıkarmak zorunda kalıyordu sanki. Parçalar kalıyordu geriye; ne yapacağını bilemediği, kendisinin işine yaramayacak kadar incelikli, tüy gibi hafif artıklar ve alay kırıntıları kalıyordu; ama Catherine gene de anlayışının kıtlığına hayıflanarak bu parçaların bir kenara atılamayacak kadar değerli olduğunu seziyor ve kendi anlayışını aşsalar da insan bilgeliğinin toplamına katkıda bulunduklarına inanıyordu.

“Görkemli değilim,” dedi yumuşak bir sesle, içinden keşke başka bir elbise giyseydim, diye geçirdi.

“Gösterişli, zengin ve pahalısın,” diye karşıladı babası. “Yılda seksen bin dolarlık gelirin varmış gibi görünüyorsun.”

“Eh, gelirim o kadar olmadığına göre,” dedi Catherine mantıksızca. İlerideki zenginliği şu anda pek kesinlik kazanmış değildi kendi gözünde.

“Gelirin o kadar olmadığına göre o kadarmış gibi görünmemelisin. Partiden zevk aldın mı bari?”

Catherine bir an duraladı; sonra uzaklara bakarak “Oldukça yorgunum,” diye mırıldandı. Bu partinin Catherine için yeni bir şeylerin başlangıcı olduğunu söylemiştim. Hayatında ikinci kere kaçamak bir cevap vermişti; söyleneni anlamazdan gelmeye başlamak şüphesiz önemli bir dönüm noktasıydı. Catherine öyle kolay kolay yorulmazdı.

Gene de yaylı arabada eve dönerlerken Catherine sanki payına düşen yorgunlukmuş gibi oldukça suskundu. Doktor Sloper’ın kız kardeşi Lavinia ile konuşması da Catherine ile konuşmasına oldukça benzerdi.

“Seninle âşıktaşlık eden genç adam kimdi?” diye sordu neden sonra.

“Aman sevgili kardeşim!” diye mırıldandı Mrs. Penniman, şiddetle karşı çıkarak.

“Son derece sokulgan gözüküyordu. Yarım saat boyunca ne zaman size baksam hep ağzının içine bakar gibiydi.”

“Ağzının içine baktığı ben değildim,” dedi Mrs. Penniman. “Catherine’di; bana ondan söz etti.”

Catherine kulak kesilmişti. “Lütfen, Penniman hala!” dedi usulca.

“Çok yakışıklıydı; çok akıllıydı; konuşurken yerinde kelimeler bulup seçiyordu,” diye devam etti halası.

“Bu krallara yaraşır yaratığa âşık öyle mi?” diye sordu Doktor eğlenerek.

Catherine, “Lütfen, baba!” dedi daha da alçak bir sesle; yaylının içinin karanlık olduğuna şükrediyordu.

“Onu bilmem; ama elbisesine hayran olmuş.”

Catherine karanlıkta kendi kendine, “Sadece elbiseme mi?” demedi. Mrs. Penniman’ın söylediklerinin eksikliği değil fazlalığı çekmişti dikkatini.

“Anlıyorsun ya,” dedi babası. “Yılda seksen bin dolar gelirin var sanıyor.”

“Bunu düşündüğünü sanmam,” dedi Mrs. Penniman. “Son derece kibar çünkü.”

“Bunu düşünmemek için olağanüstü kibar olması gerekir!”

“Evet, öyle,” diye bağırdı Catherine daha ne olduğunu anlamadan.

“Sen uyudun sanmıştım,” diye cevap verdi babası. “İşte zamanı geldi!” diye ekledi kendi kendine. “Lavinia, Catherine’e bir aşk uyduracak. Kıza böyle oyunlar oynamak ayıp. Nedir bu beyin adı?” diye sürdürdü yüksek sesle.

“Duyamadım, sormak da istemedim. Benimle tanıştırılmak istemiş,” dedi Mrs. Penniman kendini biraz ağırdan satarak; “ama Jefferson’ın kelimeleri nasıl ağzında yuvarladığını bilirsin.” Jefferson, Mr. Almond’un adıydı. “Catherine hayatım, neydi beyin adı?”

Bir dakika süreyle yaylının sallantısı dışında yere iğne düşse duyulabilirdi.

“Bilmiyorum, Lavinia hala,” dedi Catherine yumuşacık bir sesle. Ve babası bütün o ince alayına rağmen inandı ona.

V

Doktor, sorduğu sorunun karşılığını üç ya da dört gün sonra, Morris Townsend kuzeniyle birlikte Washington Meydanı’na geldiğinde aldı. Eve dönerlerken Mrs. Penniman kardeşine adını bilmediği bu hoş delikanlıya yeğeniyle kendisinin onunla görüşmekten çok mutluluk duyacaklarını çıtlattığını söylememişti; ama bir pazar akşamüstü bu iki bey çıkıp gelince Mrs. Penniman son derece sevinmiş göründü, hatta bunu bir iltifat saydı. Genç adamın Arthur Townsend ile birlikte gelmesi olayı daha doğal kılmış, kolaylaştırmıştı; söz konusu delikanlı aileye katılmak üzereydi ve Mrs. Penniman Catherine’e Marian’la evleneceği için onu eve çağırmanın incelik gereği olacağını söylemişti. Bütün bunlar sonbaharın sonlarına doğru oluyordu; Catherine ve halası, hava gitgide kararırken yüksek tavanlı arka odada, şöminedeki ateşin önüne oturmuşlardı.

Arkadaşı divana, Mrs. Penniman’ın yanına yerleşirken Catherine’in payına düşen Arthur Townsend oldu. Catherine o zamana kadar amansız bir eleştirmen olmamıştı; kolayca hoşnut olurdu – delikanlılarla sohbet etmeyi severdi. Ama Marian’ın nişanlısı bu gece biraz titizlenmesine neden oluyordu; gözlerini ateşe dikmiş oturuyor, elleriyle dizlerini ovuşturuyordu. Catherine ise konuşmayı sürdürme zahmetine bile katlanamıyordu; bütün dikkatini odanın karşı tarafına yöneltmişti; öteki Mr. Townsend ile halası arasında geçen konuşmayı dinliyordu. Genç adam ara sıra sanki söylediklerinin onu da ilgilendirdiğini belirtmek istermiş gibi dönüp Catherine’e bakıyordu. Catherine seve seve yerini değiştirecek, onu daha yakından görüp duyabilmek için gidip onların yakınına oturacaktı. Ama arsızlık etmekten –çok istekli görünmekten– korkuyordu; ayrıca Marian’ın küçük nişanlısına da kabalık etmiş olacaktı. Öteki genç adamın neden halasını seçtiğini – delikanlıların çoğunlukla pek ilgi göstermedikleri Mrs. Penniman’a söyleyecek bu kadar çok şeyi nereden bulduğunu merak ediyordu. Yok, Lavinia halasını hiç kıskanmıyordu, yalnızca biraz buruktu ve her şeyden önce merak ediyordu; çünkü Morris Townsend’in üzerinde sonsuza kadar hayal gücünü yorabileceği bir konu olduğunu anlamıştı. Kuzen, Marian’la yapacağı evliliği göz önünde bulundurarak kiraladığı evi, bunun içini donatacağı eşyaları anlatmaya koyulmuştu; Marian’ın nasıl daha büyük bir ev istediğini, Mrs. Almond’un ise daha ufak bir ev bulmalarını öğütlediğini, kendisinin ise New York’taki en şirin evi bulduğuna inandığını...

“Fark etmez,” dedi, “sadece üç ya da dört yıllığına. Üç ya da dört yılın sonunda taşınacağız. New York’ta yaşamanın yolu bu – her üç ya da dört yılda bir taşınmak. En son yeniliklere ancak o zaman yetişebiliyor insan. Bunun nedeni kentin bu kadar hızla büyümesi – buna ayak uydurmak gerek. Dosdoğru kentin yukarı mahallelerine çıkacaksın – New York oraya doğru genişliyor çünkü. Marian’ın yalnız kalacağından korkmasam, dosdoğru yukarıya –ta tepeye– gider, kentin oraya ulaşmasını beklerdim. Yalnızca on yıl beklersin – sonra herkes peşinden gelir. Ama Marian komşu istediğini söylüyor – öncü olmak istemiyormuş. ‘Bir yerin ilk yerlisi olacaksam Minnesota’ya giderim daha iyi,’ diyor. Yukarıya doğru adım adım çıkacağız galiba; bir sokaktan sıkılınca bir yukarıdakine geçeceğiz. Görüyorsun ya, her defasında yeni bir evimiz olacak; yeni ev sahibi olmak büyük bir kazanç; en son yeniliklere de sahip oluyorsun böylece. Her beş yılda bir her şey yeni baştan icat ediliyor ve yeniliklere ayak uydurmak da olağanüstü bir şey. Ben her zaman her şeyin yenisine ayak uydurmaya çalışırım. Ne dersin, genç bir çift için iyi bir parola değil mi bu? – durmadan ‘daha yukarıya çıkmak’. Neydi o şiir gibi yerin adı –ne diyorlardı ona– Excelsior!”

Catherine yaşça küçük konuğuna ancak Mr. Morris Townsend’in önceki gece ya da şimdi, şanslı halasıyla konuşurken hiç de onun gibi konuşmadığını sezdirecek kadar ilgi gösterdi. Fakat birdenbire hevesli akrabası daha da ilginçleşti. Catherine’in kuzeninin varlığından etkilendiğini sezmiş olacak ki, bir açıklamada bulunmanın yerinde olduğunu düşündü.

“Kuzenim kendisi gelmek istedi benimle; yoksa böyle bir saygısızlıkta bulunmazdım. Gelmeyi çok istiyor gibiydi; biliyor musunuz, son derece insan canlısı. Önce sizin görüşünüzü almak istediğimi söyledim, ama o Mrs. Penniman’ın kendisini davet ettiğini söyledi. Bir yere gitmek istedi mi ağzına ne gelirse söyler. Ama Mrs. Penniman pek aldırış etmiyor galiba.”

“Onu gördüğümüze son derece sevindik,” dedi Catherine. Genç adamdan daha fazla söz etmek istiyordu, ama ne söyleyeceğini bilemiyordu. “Onu daha önce hiç görmemiştim,” diye ekledi sonra.

Arthur Townsend bakakaldı.

“Peki ama geçen gece seninle yarım saatten fazla konuştuğunu söyledi bana.”

“Geçen geceden önce demek istiyorum, o ilk defaydı.”

“Ha, New York’ta değildi – bütün dünyayı gezdi. Burada çok tanıdığı yoktur ama çok dost canlısıdır, herkesle de tanışmak istiyor.”

“Herkesle mi?” dedi Catherine.

“Şey, tanışmaya değecek herkesle yani. Bütün güzel genç hanımlarla – Mrs. Penniman gibi!” Arthur Townsend sadece ikisinin anlayacağı bir biçimde güldü.

“Halam onu çok beğeniyor,” dedi Catherine.

“Çoğunluk beğeniyor onu – o kadar parlak zekâlı ki.”

“Daha çok bir yabancıya benziyor,” diyecek oldu Catherine.

“Bilmem, hiç yabancı tanımadım,” dedi genç Townsend, sanki bilgisizliği amaçlıymış gibiydi.

“Ben de tanımadım,” diye itiraf etti Catherine daha büyük bir alçakgönüllülükle. “Genellikle parlak zekâlı olduklarını söylerler de,” diye ekledi belli belirsiz bir sesle.

“Eh, bu kentin insanlarının aklı yetiyor bana. Benden akıllı olduklarını sanan bir-iki kişi tanıyorum; ama değiller.”

“Akıllı olmanın sonu yoktur,” dedi Catherine gene alçakgönüllülükle.

“Bilmem. Bazıları kuzenimi gereğinden fazla akıllı buluyor.”

Catherine bu sözleri olanca ilgiyle ve doğal olarak Morris Townsend’in tek kusurunun bu olacağını düşünerek dinledi. Ama bir şey söylemedi ve bir an sonra, “Artık geri geldiğine göre hep burada mı kalacak?” diye sordu.

“Ah!” dedi Arthur. “Yapacak iş bulursa.”

“Yapacak iş mi?”

“Herhangi bir yer, herhangi bir iş.”

“İşi yok mu?” dedi Catherine; bu durumda olan –üstelik de yüksek sınıftan– genç bir adam duymamıştı hiç.

“Hayır, bakınıyor. Ama hiçbir şey bulamıyor.”

“Çok üzüldüm,” diyebildi Catherine.

“Ah, o pek aldırmıyor,” dedi genç Townsend. “Kendine dert etmiyor – acelesi yok... Hiçbir şeyi kolay kolay beğenmez.”

Catherine bunun doğal olduğunu düşündü ve bir an için bu görüşü ve bundan doğacak sonuçları geçirdi aklından.

“Babası onu kendi işine – yazıhanesine almaz mı?” diye sordu sonunda.

“Babası yok – sadece bir kız kardeşi var. Bir kız kardeş insana fazla yardımcı olamaz.”

Catherine’e sanki onun kız kardeşi olsa bu gerçeği değiştirebilirmiş gibi geldi. “Hoş bir kadın mı?” diye sordu biraz sonra.

“Bilmiyorum – çok ağırbaşlı galiba,” dedi genç Townsend. Sonra odanın öteki ucundaki kuzenine baktı ve gülmeye başladı. “Senden konuşuyoruz, hem de nasıl,” diye ekledi.

Morris Townsend, Mrs. Penniman’la konuşmasını yarıda kesti ve hafifçe gülümseyerek baktı. Sonra da sanki gidiyormuş gibi ayağa kalktı.

“Sen söz konusu olduğunda ben aynı şeyi söyleyemeyeceğim,” dedi Catherine’le ahbaplık eden kuzenine. “Ama Miss Sloper söz konusu olduğunda iş değişir.”

Catherine bu küçük söylevin son derece iyi becerildiğini geçirdi aklından; ama utanmıştı, o da ayağa kalktı. Morris Townsend ona bakıp gülümseyerek ayakta duruyordu; veda etmek için elini uzattı. Ona hiçbir şey söylemeden gidiyordu; ama Catherine bu koşullarda bile onu görmüş olmaktan sevinçliydi.

“Neler söylediğinizi anlatacağım ona – siz gidince!” dedi Mrs. Penniman, anlamlı, küçük bir kahkaha atarak.

Catherine, neredeyse kendisiyle alay etmişler gibi kızardı. Bu güzel genç adam ne söylemiş olabilirdi acaba? Yüzünün kızarmasına rağmen hâlâ Catherine’e bakıyordu, ama bakışları yumuşak başlı ve saygılıydı.

“Sizinle konuşamadım,” dedi, “oysa buraya bunun için gelmiştim. Ama başka bir sefer gelmek için iyi bir neden olacak bu; küçük bir bahane – bir bahane uydurmam gerekiyorsa. Gittiğim zaman halanızın arkamdan söyleyeceği sözlerden korkum yok.”

İki genç adam bunları söyledikten sonra ayrıldılar; onlar gittikten sonra yüzünün kızarıklığı hâlâ geçmeyen Catherine ciddi, soran bakışlarını halasına yöneltti. Uzun uzadıya yapmacıklıklara girişmek gelmiyordu elinden; kendisine kara çaldıklarını söyleyip buna inanıyormuş rolü oynamak, öğrenmek istediğini işi şakaya vurarak öğrenmek yoluna gitmedi.

“Bana anlatacağını söylediğin neydi?” diye sordu.

Mrs. Penniman, gülümseyip usulca başını sallayarak yanına geldi, onu baştan aşağıya süzdü, boynundaki kurdelenin düğümünü şöyle bir düzeltti. “Büyük bir sır bu, sevgili çocuğum; seninle flört etmeye gelmiş.”

“Benimle flört etmeye mi?”

“Benimle değil herhalde küçükhanım; ayrıca kendini beğendirecek özellikleri arasında gençlik, tazelik bulunmayan bir kişiye çoğu genç adamdan kat kat daha kibar davrandığı da bir gerçek. Onun aklında bir başkası var.” Mrs. Penniman bunları söyleyerek yeğenini hafifçe, sakınırcasına öptü. “Ona çok canayakın davranmalısın.”

Catherine bakakaldı – aklı karışmıştı. “Dediklerini anlamıyorum,” dedi, “beni tanımıyor ki.”

“Hem de nasıl tanıyor; sandığından çok daha iyi tanıyor. Senin hakkında her şeyi anlattım ona.”

“Ah, Penniman hala!” diye mırıldandı Catherine, güveni kötüye kullanılmıştı sanki. “O bize yabancı biri – onu tanımıyoruz ki.” Zavallı kızın “biz”lerinde büyük bir alçakgönüllülük vardı.

Oysa Penniman hala buna aldırmadı bile, hatta bir parça sertlik de kattı konuşmasına. “Sevgili Catherine, ona hayran olduğunu kendin de çok iyi biliyorsun.”

“Ah, Penniman hala!” Catherine yalnızca mırıldanabilmişti gene. Ona hayran olduğu doğru olabilirdi – ama bu uluorta konuşulacak bir şey değildi ona kalırsa. Üstelik bu gösterişli yabancının –ona Mrs. Penniman’ın biraz önce kurduğu romantik cümlede belirtilen türde bir ilgi duyması– bu ancak önüne geçilmez bir hayal gücü olduğu herkesçe bilinen Lavinia halanın beyninin bir uydurması olabilirdi.

VI

Mrs. Penniman’ın zaman zaman herkesin kendisi kadar hayal gücüne sahip olduğunu varsaydığı oluyordu; bu nedenle yarım saat sonra ağabeyi eve geldiğinde onu bu varsayımdan hareketle karşıladı.

“Demin buradaydı, Austin; onu kaçırman öyle yazık oldu ki.”

“Kimi kaçırmışım, sorabilir miyim,” dedi Doktor.

“Mr. Morris Townsend’i. O kadar hoş bir ziyaret oldu ki.”

“Peki Mr. Morris Townsend kimdir, onu sorabilir miyim?”

“Penniman hala o beyden söz ediyor – adını hatırlayamadığım beyden,” dedi Catherine.

“Elizabeth’in düzenlediği partide Catherine’i görür görmez vurulan bey,” diye ekledi Mrs. Penniman.

“Ah, demek adı Morris Townsend, öyle mi? Ve buraya sana evlenme teklif etmeye mi geldi?”

“Ah, baba!” diye mırıldandı kız cevap olarak ve alacakaranlığın koyulaşarak karanlığa karıştığı pencereye döndü.

“Bunu senin rızan olmadan yapmayacağını umarım,” dedi Mrs. Penniman tatlı bir sesle.

“Gördüğüm kadarıyla sevgili kardeşim, seninkini almış bile,” diye cevapladı ağabeyi.

Lavinia, bunun yeterli olmadığını söylemek istercesine yapmacıklı bir biçimde gülümsedi. Catherine, alnını pencere camına dayamış, bütün bu nükte alışverişini sanki her biri kendi kaderine yönelik birer iğne değilmişçesine hiç ses çıkarmadan dinliyordu.

“Bir daha geldiğinde,” diye ekledi Doktor, “beni çağırsan iyi edersin. Benimle görüşmek isteyebilir.”

Morris Townsend, bundan beş gün kadar sonra gene geldi, fakat o sırada evde olmadığı için Doktor Sloper’a haber verilemedi. Genç adamın geldiği bildirildiğinde Catherine halasıyla oturuyordu ve Mrs. Penniman kendisi aradan çekilerek yeğeninin oturma odasına tek başına gitmesi gerektiğinde ısrar etti.

“Bu defa senin için gelmiş – sırf senin için,” dedi. “Daha önce benimle konuştuğunda o bir hazırlıktı – benim güvenimi kazanmak içindi. Gerçekten de canım, bugün ortaya çıkacak cesareti kendimde bulamayacağım.”

Tamamen doğruydu bu. Mrs. Penniman yürekli bir kadın değildi ve Morris Townsend’in kişiliği son derece güçlü ve başkalarını alaya alma yeteneği son derece gelişkin bir genç adam olduğunu da görmüştü; olanca dikkatle yaklaşılması gereken keskin ve parlak zekâlı, aklına koyduğunu yapan bir kişilikti bu... Kendi kendine onun bir “buyurgan” olduğunu söylüyor, bu kelimeyi ve bunun belirttiği düşünceyi seviyordu. Yeğenini hiç kıskanmıyordu, Mr. Penniman’la mutlu olmuştu çünkü, ama kalbinin ta derinlerinde, “Keşke böyle bir kocam olsaydı!” diye bir istek olduğunu da gizlemiyordu. Genç adamın Mr. Penniman’dan çok daha “buyurgan” olduğuna –Mr. Penniman işi sonunda ona “bir kral kadar buyurgan” dedirtecek dereceye vardırmıştı– şüphe yoktu.

Catherine, böylece Mr. Townsend’le yalnız görüştü ve halası ziyaret bittiğinde bile odaya girmedi. Uzun bir ziyaret olmuştu; genç adam orada konuk kabul salonundaki en geniş koltukta bir saatten fazla oturmuştu. Bu defa daha rahat, daha teklifsiz görünüyordu; koltuğa azıcık yayılarak oturmuş, yakınındaki bir yastığa bastonuyla vurmuş, odayı, içindeki eşyaları olduğu kadar Catherine’i de iyice gözden geçirmişti; bu sonuncusunu ayrıca aklından da geçirmekteydi. Sakınmadan bakan gözlerinde Catherine’e neredeyse ağırbaşlı bir güzelliğin anlatımı gibi gelen saygılı bir bağlılığın ışıltısı vardı; Catherine’e bir şiirdeki şövalyeyi düşündürdü bunlar. Oysa konuşması pek de şövalyece değildi; hafif, parlak ve dostçaydı; genç adam gündelik konulara yöneliyor, ona kendine ilişkin –zevkleri neydi, şundan ya da bundan hoşlanıyor muydu, huyu nasıldı– sorular soruyordu. Ona o büyüleyici gülümsemesiyle gülerek, “Kendinizi anlatın bana; küçük bir portrenizi çizin,” dedi. Catherine’in anlatacak pek az şeyi vardı, portre çizme yeteneği ise hiç yoktu; ama gitmeden önce genç adama pek doyurma fırsatı bulamadığı gizli bir tiyatro tutkusu olduğunu ve opera müziğinden hoşlandığını itiraf etmişti. Özellikle de orgdan başka dinleme fırsatını bulamadığı Bellini ve Donizetti’ nin müziğini seviyordu. (Bu aklı kıt genç kız hakkındaki yargımızı hafifletmek için onun bu görüşleri karanlık bir çağda söylediğini hatırlatmakta yarar var.) Edebiyattan çok hoşlanmadığını da söyledi. Morris Townsend, kitapların can sıkıcı şeyler olduğu konusunda ona katılıyordu; yalnız bunun böyle olduğunu anlamak için insanın bir sürü kitap okuması gerektiğini söylüyordu. İnsanların üzerlerine kitaplar yazdıkları ülkelerde bulunmuştu ve bu ülkeler kitaplarda anlatılanlara hiç benzemiyordu. İnsanın bir şeyi kendi gözleriyle görmesi –bu olağanüstü bir şeydi; her zaman her şeyi kendi gözleriyle görmeye çalışmıştı. Bütün büyük aktörleri görmüştü– Londra ve Paris’teki en iyi tiyatroların hepsine gitmişti. Fakat aktörlerin hepsi de yazarlar gibiydi – hep abartıyorlardı. Kendisi her şeyin doğal olmasından hoşlanıyordu. Ansızın susmuş, gülümseyerek Catherine’e bakmıştı.

“Senden de bunun için hoşlanıyorum; öylesine doğalsın ki. Özür dilerim,” diye de ekledi, “anlıyorsun ya, ben kendim de doğalım.”

Daha Catherine onun özürünü kabul edip etmediğini düşünecek zaman bulamadan –daha sonra boş bir zamanında düşündüğünde kabul ettiğini görecekti– müzikten söz etmeye girişmiş, müziğin hayattaki en büyük zevki olduğunu söylemişti. Paris ve Londra’daki bütün büyük şarkıcıları –Pasta’yı, Rubini’yi, Lablache’ı– dinlemişti ve şarkı söylemenin ne demek olduğunu insan bu şarkıcıları dinlediğinde anlıyordu.

“Kendim de biraz şarkı söylerim,” dedi, “bir gün sana da söylerim. Bugün değil, başka zaman.”

Sonra gitmek üzere ayağa kalkmıştı. Kendisine eşlik edecek olursa Catherine’e şarkı söyleyeceği sözü ağzından kazara çıkmıştı. Sokağa çıktıktan sonra çok düşündü bunu; oysa hayıflanmasına gerek yoktu, çünkü Catherine bu dil sürçmesini duymamıştı. O sadece “başka zaman” sözünün ne tatlı bir tınısı olduğunu aklından geçirmekteydi; bu söz bütün bir geleceği kapsıyordu sanki.

Utansa da sıkılsa da babasına Mr. Morris Townsend’ in kendisini bir kere daha aradığını söylemesi için bundan daha önemli bir neden olabilir miydi? Doktor eve gelir gelmez olayı damdan düşercesine, neredeyse haykırarak anlattı; bunu yaptıktan sonra –göreviydi bu– odadan çıkmaya davrandı. Ama yeterince çabuk davranamamıştı; kapıya ancak varmıştı ki babası onu durdurdu.

“Peki yavrum, bugün sana evlenme teklif etti mi?” diye sordu Doktor.

Catherine de onun bunu sormasından korkuyordu işte; verecek cevabı da yoktu üstelik. Tabii, işi şakaya vurmak isterdi – babası da şaka olsun diye sormuştu herhalde; ama bir yandan da soruya olumsuz cevap verirken babası aynı soruyu bir defa daha sormasın diye daha kesin, daha sert çıkmak isterdi. Bu sorudan hoşlanmıyordu – onu mutsuz ediyordu. Ama Catherine hiçbir zaman sert çıkamazdı; bir an eli kapının tokmağında, alaycı babasına bakıp öylece durdu ve kısık bir kahkaha attı.

“Gerçekten de,” dedi Doktor kendi kendine, “kızımın zekâsı pek parlak değil!”

Oysa bunu daha yeni düşünmüştü ki Catherine’in aklına bir şey geldi; olayı bütünüyle bir şaka olarak alacaktı.

“Belki de gelecek sefere teklif eder,” diye bağırdı aynı kahkahayı tekrarlayarak; sonra hemen odadan çıktı.

Doktor durdu, bakakaldı; kızının ciddi olup olmadığını merak ediyordu. Catherine, dosdoğru odasına gitti ve odaya girdiğinde söyleyebileceği başka bir şey –daha iyi bir şey– olduğunu düşündü. “Ah, evet, Mr. Morris Townsend evlenme teklif etti, ben de geri çevirdim,” diyebilmek için babasının soruyu bir kere daha sormasını istiyordu.

Oysa Doktor sorularını başkalarına sormaya başlamıştı; doğal olarak, evine girip çıkmayı alışkanlık haline getirmiş bu yakışıklı genç adam hakkında iyi bir soruşturma yapması gerektiğini düşünmüştü. Kız kardeşlerinden daha büyük olanına, Mrs. Almond’a başvurdu – ona sırf bu konuyla ilgili olarak gitmedi; bu kadar acele etmeye gerek yoktu; fakat ilk fırsatta bu konudan söz etmesi gerektiğini bir kenara yazdı. Doktor hiçbir zaman fazla aceleci, sabırsız ya da sinirli olmamıştı; her şeyi bir kenara yazar, sonra da düzenli aralarla notlarına başvururdu. Mrs. Almond’un Mr. Townsend hakkında söyledikleri de bu notlar arasına katıldı.

“Lavinia da bunu sormaya geldi,” dedi Mrs. Almond. “Lavinia son derece heyecanlı; anlamıyorum neden. Ne de olsa genç adamın göz koyduğu sanılan kişi Lavinia değil. Çok tuhaf davranıyor.”

“Ah, sevgili kardeşim,” diye cevapladı Doktor, “on iki yıldır benimle oturuyor, bilmediğimi sanma.”

“Ne kadar yüzeysel bir zekâsı var,” dedi Mrs. Almond, Lavinia’nın tuhaflıklarını erkek kardeşiyle tartışma fırsatı çıkmasından her zaman sevinç duyardı. “Benden Mr. Townsend hakkında sorular sorduğunu sana söylemememi istedi; ama söyleyeceğimi söyledim. Her zaman her şeyi gizlemek istiyor.”

“Ama gene de hiç kimse onun kadar acemice laf kaçıramaz ağzından. Durmadan dönen bir deniz feneri gibidir – zifiri karanlıkla gözleri kör eden ışık durmadan değişir! Peki sen ne söyledin ona?” diye sordu Doktor.

“Sana ne söylediysem – onun hakkında çok az şey bildiğimi.”

“Lavinia, bunu duyunca hayal kırıklığına uğramış olmalı,” dedi Doktor, “delikanlı romantik bir suç işlemiş olsa çok daha hoşuna giderdi. Gene de insanlara iyi niyetle yaklaşmak gerek. Bana bu beyin küçük kızının geleceğini ellerine teslim etmek üzere olduğun küçük oğlanın kuzeni olduğunu söylediler.”

“Arthur, küçük bir oğlan değil; yaşını başını almış bir adam; senle ben bile onun kadar yaşlı olamayız! Lavinia’ nın kanatları altına aldığı gencin uzaktan akrabası oluyor. Ad aynı ad, ama anladığıma göre bir Townsendler var, bir de başka Townsendler var. Arthur’un annesinin söylediği bu; ‘kollar’dan söz etti bana –yeni kollar, daha eski kollar, ikinci derecede kollar– sanki kraliyet ailesi! Anladığıma göre Arthur şu anda tahtta oturan koldan, fakat zavallı Lavinia’nın delikanlısı değil. Bunun dışında Arthur’un annesi onun hakkında çok az şey biliyor; sadece biraz ‘haylaz’ olduğu konusunda doğruluğu belirsiz bir hikâye anlattı. Fakat kız kardeşini biraz tanırım, çok iyi bir kadındır. Adı Mrs. Montgomery’dir; dul, bir parça mülkü var, beş çocuklu. İkinci Cadde’de oturuyor.”

“Mrs. Montgomery ne diyor onun hakkında?”

“Kullanmasını bilirse işine yarayacak yetenekleri olduğunu söylüyor.”

“Ama tembel, değil mi?”

“Onu söylemedi.”

“Aile gururu,” dedi Doktor. “Mesleği nedir?”

“Mesleği yok; bir iş arıyor. Bir zamanlar Deniz Kuvvetleri’ndeymiş galiba.”

“Bir zamanlar mı? Yaşı kaç?”

“Sanırım otuzun üzerinde. Deniz Kuvvetleri’ne çok genç yaşta girmiş olmalı. Arthur bana onun ufak bir mülkün mirasçısı olduğunu –Deniz Kuvvetleri’nden ayrılmasının nedeni bu olsa gerek– sonra da hepsini bir-iki yıl içerisinde yediğini söylemişti. Bütün dünyayı dolaşmış, dışarıda kalmış, keyfine bakmış. Bir çeşit sistem ya da kuram yüzünden yapmış bunu galiba. Son günlerde ciddi bir hayata başlamak amacıyla yeniden Amerika’ya dönmüş.”

“Catherine konusunda da ciddi miymiş peki?”

“Neden güvensizlik gösterdiğini anlayamıyorum,” dedi Mrs. Almond. “Catherine’in hakkını teslim etmeye hiç yanaşmıyorsun gibi geliyor bana. Onun yılda otuz bin dolarlık geliri olacağını unutuyorsun.”

Doktor kız kardeşine bir an baktı, sonra belli belirsiz bir sistemle, “En azından sen onun değerinin farkındasın,” dedi.

Mrs. Almond kızardı.

“Onun tek erdeminin bu olduğunu söylemek istemiyorum; sadece bunun çok önemli bir özellik olduğunu söylemek istiyorum. Birçok delikanlı aynı düşüncede; ayrıca sen de bunun yeterince farkında değilmişsin gibi geliyor bana. Ondan söz ederken hep evlendirilemeyecek bir kız olduğunu ima eder gibi konuşuyorsun.”

“Benim imalarım da seninkiler kadar iyi niyetlidir, Elizabeth,” dedi Doktor açıksözlülükle. “O kadar beklemesine rağmen şimdiye kadar kaç isteyeni çıktı Catherine’in – ne kadar dikkati çekti şimdiye kadar? Catherine, evlendirilemeyecek bir kız değil ama kesinlikle çekici olmayan bir kız. Lavinia eve gelip giden âşığa neden bu kadar çok seviniyor dersin? Bundan önce hiçbiri âşık olmadı ve Lavinia’nın duyarlı, sokulgan kişiliği bu durumu bir türlü kabullenemiyor da ondan. Hayal gücünü etkiliyor. New Yorklu delikanlıların bir tek iyi özelliği varsa o da kazanç peşinde koşmamaları. Güzel kızları –canlı kızları– senin kızların gibi kızları yeğliyorlar. Catherine ise ne güzel ne de canlı.”

“Catherine, son derece iyi bir yolda; kendine özgü bir üslubu var. Hiçbir üslubu olmayan benim zavallı Marian’ımdan çok daha ileride,” dedi Mrs. Almond. “Catherine’ın o kadar az ilgi görmesinin nedeni delikanlıların onun yaşça kendilerinden büyük olduğunu sanmaları. O kadar iriyarı ve o kadar gösterişli giyiniyor ki. Ondan biraz korkuyorlar gibi geliyor bana; çoktan evlenmiş gibi gözüküyor, biliyorsun gençler de evli kadınlardan hoşlanmazlar. Delikanlılarımızın kazanç peşinden koşmuyor gözükmelerine gelince,” diye sürdürdü Doktor’un akıllı kız kardeşi, “bu genelde çok genç yaşta –masumiyet ve içtenlik yaşı olan yirmi beş yaşında– düşünüp taşınma yaşına varmadan evlendikleri içindir. Biraz daha bekleseler Catherine’in şansı çok daha açık olur.”

“Düşünüp taşınılacak bir konu olarak mı? Eksik olma,” dedi Doktor.

“Yoluna kırk yaşlarında, aklı başında bir erkek çıkıncaya kadar bekle; bak nasıl bayılacak Catherine’e,” diye sürdürdü Mrs. Almond.

“Mr. Townsend yeterince yaşlı değil demek ki? Niyeti iyi olabilir.”

“Niyetinin iyi olması çok mümkündür; bunun tersinin doğru olduğunu kabul etmek çok üzer beni. Lavinia onun niyetinden emin; ama son derece alımlı bir delikanlı olduğuna göre ondan kuşku duymanda da yarar var.”

Doktor Sloper bir an düşündü.

“Şu anda geçimini neyle sağlıyor?”

“Hiç bilmiyorum. Dediğim gibi kız kardeşiyle oturuyor.”

“Beş çocuklu dul bir kadınla mı? Onun sırtından geçindiğini mi söylemek istiyorsun?”

Mrs. Almond, ayağa kalktı ve biraz sabırsızca, “Bunu Mrs. Montgomery’nin kendisine sorsan daha iyi olmaz mı?” diye sordu.

“Onu da yapacağım belki,” dedi Doktor. “İkinci Cadde mi demiştin?” İkinci Cadde’yi bir kenara yazdı.

VII

Gene de bu hareketin düşündürdüğü kadar ciddi değildi Doktor’un niyeti; aslını isterseniz olup biteni her şeyden önce eğlenceli buluyordu. Catherine’in umutları karşısında en ufak bir gerginliğe kapılmıyor, tetikte davranmak gereğini duymuyordu; hatta evin kızı ve gelecekteki mirasçısının bu evin tarihinde rastlanmamış bir ilgi görerek ortalığı birbirine katmasındaki gülünçlüğe karşı da hazırlıklıydı. Bundan da öte, Mrs. Penniman’ın başrolünü kurnaz Mr. Townsend’e vermek istediği bu küçük oyundan –oyunsa eğer– kendine de bir eğlence payı çıkarmayı umuyordu. Oyunun çözüm bölümüne karışmak niyetinde değildi daha o aşamada. Elizabeth’in dediği gibi genç adamdan her açıdan kuşkulanmasında yarar vardı. Bunun çok büyük bir tehlikesi yoktu; çünkü ne de olsa yirmi iki yaşındaki Catherine dalından ancak kuvvetlice çekildiğinde kopartılabilecek, iyice açmış bir çiçekti. Morris Townsend’in parasız olması da olumsuz bir puan olmayabilirdi; Doktor’un kızını mutlaka zengin bir adamla evlendirmek gibi bir kararı yoktu. Catherine’e kalacak olan servet aklı başında iki kişiye yetecek kadardı ve namuslu olduğu konusunda güvence verebilecek meteliksiz bir isteyeni çıkarsa, sadece kişisel erdemlerine bakılarak değerlendirilecekti. Bunun yanı sıra başka şeyler de vardı. Doktor, özellikle de kapısı servet avcıları tarafından henüz aşındırılmadığından, insanları para canlısı olmakla suçlama eğiliminde olmayı büyük bir bayağılık olarak görüyordu; son olarak da Catherine’in gerçekten ahlak güzelliği yüzünden sevilip sevilmeyeceğini çok merak ediyordu. Zavallı Mr. Townsend’in şimdiye kadar yalnızca iki kere eve geldiğini aklına getirince gülümsedi ve Mrs. Penniman’a eğer bir daha gelecek olursa onu yemeğe çağırmasını söyledi.

Mr. Townsend çok geçmeden gene geldi ve Mrs. Penniman görevini büyük bir zevkle yerine getirdi tabii. Morris Townsend, daveti aynı incelikle kabul etti ve yemek bir-iki gün sonra gerçekleşti. Doktor kendi kendine genç adamı tek başına yemeğe çağırmamaları gerektiğini söylemişti haklı olarak; bu onu çok fazla yüreklendirmek anlamına gelebilirdi. Böylece iki ya da üç kişi daha çağrıldı; ama açıkça söylenmese de şölenin asıl konuğu Morris Townsend’di. Onların üzerinde iyi bir izlenim bırakmak istediğini düşündürecek her türlü neden vardı ortada; sonuca ulaşmakta pek başarı kazanamadıysa bu, bu konudaki akıllıca çabalarının yetersizliğinden ileri gelmiyordu. Doktor yemek boyunca onunla çok az konuştu; ama dikkatle gözden geçirdi ve hanımlar çıktıktan sonra şarabı ona uzatarak çeşitli sorular sordu. Morris konuşmak için sıkıştırılması gereken genç adamlardan değildi ve Bordeaux şarabının yüksek kalitesinden epeyce cesaret aldı. Doktor’un şarabı kusursuzdu ve Morris’in bu şarabı içerken bir mahzen dolusu iyi içkinin –bundan bir mahzen dolusu olduğu açıkça ortadaydı– bir kayınbabanın en katlanılabilir titizliklerinden biri olduğunu aklından geçirdiğini okurun bilmesinde yarar var. Doktor şaraptan anlayan konuğundan oldukça etkilenmişti; sıradan bir genç adam olmadığı belliydi. “Becerikli,” diye düşündü Catherine’in babası, “kesinlikle becerikli; eğer kullanmaya karar verirse iyi bir kafası var. Üstelik de eli yüzü son derece düzgün; tam kadınların hoşuna giden bir tip; ama ben ondan hoşlandığımı sanmıyorum.” Gene de Doktor bu düşüncelerini kendine sakladı ve konuklarıyla yabancı ülkeler hakkında sohbet etmeye koyuldu; Morris, hemen bu ülkeler hakkında Doktor’un –kendi aklından geçirdiği terimle– “yutabileceğinden” çok daha fazla bilgi vermeye girişti. Doktor Sloper, pek az yolculuk etmişti, ama ağzı kalabalık konuğunun anlattığı her şeye inanmama ayrıksılığında bulundu. Az çok insan sarrafı olduğunu düşünerek kendi kendiyle övünüyordu; genç adam kendinden emin ve rahatça konuşur, purosundan birkaç nefes çekip bardağını tekrar doldururken Doktor, hiç ses çıkarmadan gözlerini onun canlı, kıpır kıpır yüzüne dikerek baktı. “Şeytanın kendine duyduğu güvenin ta kendisi var bu adamda!” diye düşündü. “Böyle bir kendine güveni kimsede gördüğümü hatırlamıyorum. Uydurma yeteneği de dikkati çekecek ölçüde. Her şeyi biliyor; benim zamanımda bu kadar bilgili olmazdı bunlar. Kafası iyi mi dedim? Öyledir herhalde – bir bütün şişe Madeira ile bir buçuk şişe Bordeaux’dan sonra!”

Yemekten sonra Mr. Townsend gitti; kırmızı saten elbisesinin içinde şöminenin önünde durmakta olan Catherine’in önünde durdu.

“Benden hoşlanmıyor – hem de hiç hoşlanmıyor,” dedi genç adam.

“Kim senden hoşlanmıyor?” diye sordu Catherine.

“Baban; şaşılası adam!”

“Bunu nereden çıkardın anlamıyorum?” dedi Catherine, yüzü kızararak.

“Seziyorum; ben hemen sezerim.”

“Belki de yanılıyorsundur!”

“Eh, peki! Ona sor bakalım.”

“Senin hakkında olumsuz düşündüğünü söylemesi tehlikesi varsa ona hiçbir şey sormamayı yeğlerim.”

Morris şakacıktan melankolik bir bakış yolladı ona.

“Ona karşı çıkmak sana zevk vermez miydi?”

“Ona hiç karşı çıkmam,” dedi Catherine.

“Beni savunmak için ağzını bile açmadan hakaret görmeme katlanacak mısın?”

“Babam sana hakaret etmez. Seni yeterince tanımıyor.”

Morris Townsend, gürültülü bir kahkaha attı ve Catherine yeniden kızarmaya başladı.

“Senin sözünü hiç etmeyeceğim,” dedi aklının karmakarışık olmasından kaçınmaya çalışarak.

“Bu iyi güzel de, pek senden duymayı beklediğim cevap değil. ‘Babam hakkında olumlu düşünmüyorsa ne fark eder?’ demeni beklerdim.”

“Fark eder ama; öyle diyemem!” diye bağırdı kız.

Morris bir an gülümseyerek ona baktı; Doktor eğer tam o anda onu izliyor olsaydı gözlerinin insan canlısı yumuşaklığında ince bir sabırsızlığın çakıp söndüğünü görebilirdi. Ama cevabında en ufak bir sabırsızlık –kısacık, yakaran bir iç çekişinde dile gelen sabırsızlığın dışında– yoktu. “Eh, peki, demek ki onu yola getirme konusundaki umudumu kaybetmemeliyim!”

Gecenin ilerleyen saatlerinde Mrs. Penniman’a aynı şeyi daha açık bir dille anlattı. Ama bundan önce Catherine’in ürkek ricasına uyarak iki ya da üç şarkı söyledi; kızın babasını yola getirmekte işe yarayacağını düşünerek bundan kendisine bir övünme payı çıkardığı söylenemezdi. Sesi yumuşak, hafif bir tenordu ve şarkıyı bitirdiğinde herkes –hiç ses çıkarmadan duran Catherine dışında– bir hayranlık çığlığı attı. Mrs. Penniman şarkı söyleme tarzını “son derece artistik” bulduğunu söyledi, Doktor Sloper da, “Çok hayranlık verici – gerçekten çok hayranlık verici,” dedi; yüksek sesle, tane tane konuşuyordu ama sesinde belli bir soğukluk vardı.

“Benden hoşlanmıyor – benden hiç mi hiç hoşlanmıyor,” dedi Mr. Townsend, halayla da yeğeniyle konuştuğu gibi konuşuyordu. “İler tutar yerim olmadığını düşünüyor.”

Yeğeninin tersine Mrs. Penniman açıklama istemedi. Yalnızca her şeyi anlıyormuş gibi tatlı tatlı güldü; ayrıca gene Catherine’in tersine onu yalanlamaya da kalkışmadı. “Söyler misiniz, ne fark eder?” diye mırıldandı usulca.

“Ah, en doğrusunu siz söylüyorsunuz!” dedi Morris; böylelikle her zaman işin doğrusunu söylemekle övünen Mrs. Penniman’ı son derece hoşnut ediyordu.

Doktor, kız kardeşi Elizabeth’i bir daha gördüğünde ona Lavinia’nın kanatları altına aldığı gençle tanıştığını bildirdi.

“Dış görünüş olarak,” dedi, “olağanüstü başarılı bir örnek. Anatomiyle uğraşan biri olarak böylesine güzel bir yapıyla karşılaşmak bana zevk veriyor; gene de eğer bütün insanlar ona benzeseydi doktorlara yapacak pek az iş düşerdi herhalde.”

“İnsanların kemiklerinden başka bir şey görmez misin sen?” diye karşıladı bunu Mrs. Almond. “Onun hakkında bir baba olarak ne düşünüyorsun?”

“Baba olarak mı? Onun babası değilim, Tanrı’ya şükür!”

“Hayır; ama Catherine’in babasısın. Lavinia onun âşık olduğunu söyledi bana.”

“Bunu da atlatması gerekecek. O bir centilmen değil.”

“Ah, dikkat et! Unutma ki Townsend ailesinin bir kolu o!”

“Benim centilmen tanımıma uymuyor; centilmen ruhu yok onda. Son derece kurnaz; ama bayağı bir kişiliği var. Bir bakışta anladım. Oldukça teklifsiz bir tip; teklifsizlikten nefret ederim. Laubali adamın teki olduğu ortada.”

“Eh, iyi,” dedi Mrs. Almond, “kararını bu kadar kolaylıkla verebilmen işine yarayacaktır.”

“Kolay karar veriyor değilim. Sana anlattıklarım otuz yıllık gözlemin sonucu, tek bir gecede bu yargıya varabilmek için bir hayat boyu insanları incelemem gerekti.”

“Haklı olman çok mümkün. Ama önemli olan Cat-herine’in bunu görebilmesi.”

“Ona bir gözlük armağan edeceğim!” dedi Doktor.

VIII

Catherine’in âşık olduğu doğruysa bile bu konuda hiçbir şey söylemiyordu; ama Doktor onun suskunluğunun ciltler dolusu sözün yerini tutabileceğini kabullenmeye hazırdı. Kız, Morris Townsend’e babasına ondan söz etmeyeceğini söylemişti; şimdi de dikkatli davranma konusunda aldığı karardan dönmek için bir neden görmüyordu. Tabii Morris’in Washington Meydanı’ndaki eve, yemeğe gelişinden sonra onları tekrar görmeye gelmesi sadece kibarlık gereğiydi; ayrıca iyi karşılanınca ziyaretlerini yinelemesi de son derece doğaldı. Epeyce boş zamanı oluyordu; üstelik otuz yıl önce New York’ta boş zamanı olan bir delikanlı can sıkıntısını unutturacak her şeyi sevinçle karşılamak durumundaydı. Bu ziyaretler giderek Catherine’in hayatındaki en önemli, kendisini en çok ilgilendiren şeyler olmaya başlamasına rağmen bunlardan babasına hiç söz etmemişti. Çok mutluydu. İşin nereye varacağını daha bilmiyordu; ama içinde yaşadığı an birdenbire zenginleşmiş, anlam kazanmıştı. Âşık olduğunu söyleseler çok şaşardı; çünkü aşkın şiddetli, yorucu bir tutku olduğu düşüncesindeydi – kendi kalbiyse bu günlerde kendini iyice görünmez kılmak, özveride bulunmak isteğiyle dolup taşıyordu. Morris Townsend ne zaman evden ayrılsa hayal gücünü bütün yoğunluğuyla onun yakında geri geleceği düşüncesine yöneltiyordu; ama bu anlardan birinde onun bir yıl boyunca, hatta ömür boyu geri gelmeyeceğini söyleyecek olsalar yakınmaz, isyan etmez, yalnızca hakkındaki karara sessizce boyun eğer, geçmişte onu karşısında bulduğu anları, söylediği sözleri, konuşmasını, adımlarının çıkardığı sesi, yüzündeki ifadeyi aklından geçirerek avunurdu. Aşk kimi şeyler konusunda hak iddia eder; oysa Catherine’in kendi haklarından hiç haberi yoktu; o yalnızca kaderin yüce ve beklenmedik iyiliklerinin bilincindeydi. Bunlara duyduğu gönül borcu konusunda ise çıt çıkarmıyordu; çünkü sırrını ele güne göstermek arsızlık olurmuş gibi geliyordu ona. Babası, Morris Townsend’in gelip gittiğinden kuşkulanıyor, kızının giderek içine kapandığını fark ediyordu. Kız bunun için özür diler gibiydi; sanki onu tedirgin etmekten korktuğu için konuşmadığını anlatmak istercesine, babasını sürekli bir suskunlukla süzüyordu. Oysa Doktor’u her şeyden çok zavallı kızın sessiz söylevleri tedirgin ediyordu ve bir-iki kere de kendini, tek çocuğunun bir budala oluşunun ne üzücü bir yazıklanma nedeni olduğunu mırıldanırken yakalamıştı. Gene de bunlar kimsenin duyamayacağı mırıltılardı; bir süre hiç kimseye bir şey söylemedi. Genç Townsend’in ne kadar sık aralıklarla geldiğini öğrenmek istiyordu; ama soruları kızın kendisine sormamaya karar vermişti – ona gözünü, üzerinde olduğunu sezdirecek kadarından fazlasını söylemeyecekti. Doktor yan tutmayan davranışında cömert olmak görüşünü benimsemişti; kızını özgür bırakmak, ancak tehlike baş gösterdiğinde araya girmek istiyordu. Dolaylı yollara başvurarak bilgi edinmek onun tavrı değildi ve hizmetçileri sorguya çekmek de hiçbir zaman aklına gelmemişti. Lavinia’ya gelince, onunla bu konuyu konuşmaktan hiç hoşlanmayacaktı; onun o sahte romantizmi Doktor’u kızdırıyordu. Ama iş gelip buna dayanmıştı. Durumu idare etmek için görünürde hanımların ikisine birden gelen genç ve parlak konukla yeğeninin ilişkileri konusunda Mrs. Penniman’ın benimsediği görüşler – evet, Mrs. Penniman’ın bu konudaki görüşleri daha bir olgunlaşmış, yoğunlaşmıştı. Mrs. Penniman’ın konuya yaklaşımında herhangi bir boşboğazlık söz konusu değildi; o da Catherine’in kendisi kadar konuşmaktan kaçınır olmuştu. Gizliliğin tadını çıkarıyordu; esrarengiz olma numarasına kalkışmıştı. “Herkesin kendisinin peşinden koştuğunu kanıtlama fırsatı bulursa çok sevinecek,” dedi Doktor; sonunda onu sorguya çektiğinde kız kardeşinin sözlerinden bu doğrultuda bir güvence payı çıkardığına emindi.

“Lütfen bana bu evde neler döndüğünü söyler misin?” dedi ona, bu koşullar altında iyi niyetli sayılabileceğini düşündüğü bir ses tonuyla.

“Neler döndüğünü mü Austin?” diye bağırdı Mrs. Penniman. “Dönenlerden hiç haberim olmadığına kesinlikle eminim. Geçen gece yaşlı tekir yavruladı galiba.”

“O yaşta mı?” dedi Doktor. “Düşüncesi bile irkiltici – neredeyse korkunç. Lütfen bütün yavruların boğdurulmasıyla ilgilenir misin? Peki bunun dışında neler oldu?”

“Ah, zavallı küçük yavrular!” diye bağırdı Mrs. Penniman. “Onları dünyada boğdurtmam.”

Kardeşi bir süre ses çıkarmadan purosundan birkaç nefes aldı. “Yavru kedilere olan sevgin Lavinia,” diye sürdürdü sonra sözünü, “kendi kişiliğindeki kedilikten kaynaklanıyor.”

“Kediler son derece zarif ve temiz hayvanlardır,” dedi Mrs. Penniman gülümseyerek.

“Çok da sinsi olurlar. Sende zarafetle titizlik bir araya gelmiş; ama açıksözlülük eksik.”

“Sendeyse hiç eksik değil, sevgili kardeşim.”

“Zarif olmak iddiasında değilim ben, ama titiz olmaya çalışıyorum. Mr. Morris Townsend’in haftada dört kere eve geldiğini neden bana söylemedin?”

Mrs. Penniman kaşlarını kaldırdı. “Dört kere mi?”

“Üç kere o halde ya da istersen beş kere. Bütün gün dışarıdayım, bir şey görmüyorum. Ama böyle şeyler olduğunda bana bildirsen daha iyi olur.”

Kaşları hâlâ havada olan Mrs. Penniman uzun uzun düşündü. “Sevgili Austin,” dedi sonunda, “bana duyulan güvene saygısızlık etmek elimden gelmez. Bunu yapmaktansa her türlü işkenceye katlanırım.”

“Hiç korkma; işkence görecek değilsin. Sözünü ettiğin kimin güvenidir? Catherine sonsuza kadar susacağına ilişkin yemin mi aldı ağzından?”

“Kesinlikle hayır. Catherine bana anlatabileceği kadarını bile anlatmış değil. Bana çok fazla güvenli davranmadı.”

“Seni sırdaşı yapan o genç adam mı yoksa? Genç erkeklerle gizli işbirliklerine girmenin büyük bir dikkatsizlik olduğunu söylememe izin ver; bunların seni nerelere götüreceğini kestiremezsin.”

“İşbirliği derken ne demek istediğini anlamıyorum,” dedi Mrs. Penniman. “Mr. Townsend ile yakından ilgileniyorum; bunu gizleyecek değilim. Ama hepsi bu.”

“Bu koşullar altında bu kadarı da yeterli. Mr. Townsend’e duyduğun ilgi nereden kaynaklanıyor?”

“Nereden mi?” dedi Mrs. Penniman, bir an daldı, sonra, “Onun çok ilginç olmasından,” dedi ansızın, gülümseyerek.

Doktor, sabırlı olması gerektiğini seziyordu. “Peki onu ilginç kılan nedir? Yakışıklılığı mı?”

“Talihsizliği, Austin.”

“Ah, talihsiz miymiş? Tabii, bu her zaman ilginçtir. Mr. Townsend’in başına gelen talihsizliklerden birkaçını anlatmanda sakınca var mı?”

“Bundan hoşlanır mı bilmem,” dedi Mrs. Penniman. “Kendisi hakkında birçok şey anlattı bana. Aslını istersen bütün hayat hikâyesini anlattı. Ama bu gibi şeyleri sana anlatmamam gerektiğini düşünüyorum. İyi niyetle dinleyeceğini bilse bunları sana da anlatırdı eminim. İyi niyetli davranışlarla ona her istediğini yaptırabilirsin.”

Doktor güldü. “O halde ondan büyük bir iyi niyetle kızımı bırakmasını isteyeceğim.”

“Ah!” dedi Mrs. Penniman serçeparmağını açıp işaretparmağını kardeşine doğru sallayarak, “büyük olasılıkla Catherine ona bundan daha iyi niyetli bir şey söylemiştir.”

“Ona kendisini sevdiğini mi söylemiştir – bunu mu demek istiyorsun?”

Mrs. Penniman gözlerini yere dikti. “Dediğim gibi Austin, bana sırlarını söylemiyor.”

“Gene de bu konuda bir görüşün vardır sanırım. Sana bunu soruyorum; ayrıca bütün meseleyi senin görüşüne dayanarak çözümlemiş saymayacağımı da saklayacak değilim.”

Mrs. Penniman yere bakmayı sürdürüyordu; gözlerini neden sonra kaldırdığında kardeşi bakışında derin anlamlar gizlendiğini gördü. “Catherine’in çok mutlu olduğunu sanıyorum; bütün söyleyebileceğim bu.”

“Townsend onunla evlenmeye çalışıyor – bunu mu söylemek istiyorsun?”

“Onunla oldukça ilgileniyor.”

“Onu bu kadar çekici mi buluyor?”

“Catherine çok iyi huylu bir kız, Austin,” dedi Mrs. Penniman. “Mr. Townsend’in de bunu anlayacak kadar aklı var.”

“Biraz da senin yardımınla herhalde, sevgili Lavinia,” diye bağırdı Doktor, “hayran olunacak bir halasın sen!”

“Mr. Townsend de öyle söylüyor,” dedi Lavinia gülümseyerek.

“İçten davrandığına inanıyor musun?” diye sordu kardeşi.

“Bunu söylerken mi?”

“Hayır, ondan şüphem yok. Catherine’e duyduğu hayranlık konusunda?”

“Son derece içten. Bana onun hakkında çok değer bilir, çok güzel şeyler söyledi. Onu –iyi niyetle– dinleyeceğini bilse aynı şeyleri sana da söylerdi.”

“Böyle bir şeyi göze alabilir miyim bilmem. Oldukça fazla iyi niyet gerekecekmiş gibi geliyor bana.”

“Sevimli, duyarlı bir insan,” dedi Mrs. Penniman.

Kardeşi sesini çıkarmadan purosundan bir nefes daha çekti. “Bu incelikli yanları başına gelenlerden hiç zarar görmemiş, öyle mi? Bana onun başına gelen talihsizliklerden hâlâ söz etmiş değilsin.”

“Uzun hikâye,” dedi Mrs. Penniman. “Ayrıca buna bana verilen kutsal bir sır gözüyle bakıyorum. Ama bir zamanlar haşarı olduğunu söylememde sakınca yok sanırım – bunun bedelini ağır ödediğini kendisi de büyük bir açık yüreklilikle söylüyor.”

“Onu yoksulluğa düşüren de bu, öyle mi?”

“Sadece para olarak değil. Koca dünyada bir başına kalmış.”

“Kötü davranışları yüzünden dostlarının ondan yüz çevirdiğini mi söylemek istiyorsun?”

“Onu kandırıp güvenini kötüye kullanan sahte dostları varmış.”

“Ama yanılmıyorsam iyi dostları da var. Onu çok seven bir kız kardeşi ve yarım