© 2007, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti.

Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: Defne Yayınları, 2006

Can Yayınları’nda 1. basım: 2007

2. basım: Mart 2013

E-kitap 1. Sürüm Ağustos 2014, İstanbul

2013 tarihli 2. Basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Yayına hazırlayan: Faruk Duman

Kapak tasarımı: Act creative

Kapak resmi: © Shutterstock / Lipskiy

ISBN 978 975 0722 62 2

CAN SANAT YAYINLARI

YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ.

Hayriye Caddesi No. 2, 34430 Galatasaray, İstanbul

Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33

www.canyayinlari.com

yayinevi@canyayinlari.com

Sertifika No: 10758

MURAT YALÇIN

ŞEN SAAT

ÖYKÜ

Murat Yalçın’ın Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Karga Zarif, 2012

Aşkımumya - İma Kılavuzu, 2013

Kesik Hava, 2013

Hafif Metro Günleri, 2013

MURAT YALÇIN, 1970 yılında İstanbul’da doğdu. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü’nü bitirdi. 2000’den bu yana Kitap-lık dergisini yönetiyor. Öykülerini topladığı kitaplar Aşkımumya (1995), İma Kılavuzu (2003), Şen Saat (2007), Kesik Hava (2009) ve Karga Zarif (2012). Hafif Metro Günleri romanını 1998’de, yazınsal notlardan oluşan Kontrol Kalemi’ni ise 2011’de e-kitap biçiminde yayımladı.

Canlı Doğa Albümü:

MAĞARA

Bu karanlık, saklandığı mağaradan çıkıp çıkıp çöküyor tepemize. Yüzükoyun yatırıp iki küreğimizin arasına basıyor dizlerini; kollarımızı arkamızdan bağlayıp kâbuslara atıyor. Üstümüze kapattığı ağır kapıların paslı sürgülerini oynatmıyor güne dek.

Mağaralar, yorgun dağların esneyen ağızları. Karanlık, uyku salarlar yeryüzüne.

İnsan oralarda çoğaldı. Bir canlı türüydü. Dünyayı ele geçirip kafasını uzaya taktı sonradan.

Mağaralarımıza çekilip kalırdık, boşluğu gagalayan kuş cıvıltılarıyla dallar oynadığında. Olur olmaz ağlardık. Gözyaşlarımızla tuzlanmış taşları keçiler, eşekler yalardı. Etlerimizi kemiklerimizden sıyırıp yedirirdik köpeklerimize. Sözlerimizi şiire batırır, öyle sunardık dudaklarımızın ucuyla. Kahkahalarımızla ıslatır, gülümsemelerimizin güneşinde kuruturduk öfke çiçeklerini. Mermer makaslar yapardık sırtımızı ağaçlara dayayıp. Kuru yaprakların üstüne uzanıp soldururduk bedenlerimizi. Toprağın nabzını tutar, ağrılarımızı serin taşlara akıtırdık. Sesimiz yorulurdu yankılanmaktan. Dönüp dönüp düşerdi.

Kısa boyluların kısa boylulardan söz ederken ellerini dizleri hizasına götürmesine ilk biz gülmüştük. Gülmeler saklardık yabaninciri yapraklarının arasına. Olgunlaştırırdık bakışlarımızı yağmur sicimlerinde. Mağara kırlangıçlarının sesi sarp kayalıkların tozunu alırdı sabah sabah.

Aynı yamaçların çocuklarıydık. Masal kumaşımızdan bir iplik kaydı mı aklımız çıkardı. Mağaralar birikmiş karanlıklarımızla, gece artığı korkularımızla doluydu. Katran kazanına düşmüş külçe altındı rüyalar: Somdu, yomdu!

Ormanda gezinirken bir kaplumbağa bulduyduk; yalnızdı, içine kapanıktı. Sıcaktı; iğne iğne terliydik. Kırın vicdanı olduğunu söyledim ona.

Bağasına vurdu arkadaşım, elindeki değnekle. Yetinmedi, kurcaladı, dürttü hayvanın orasını burasını; deliklerini yokladı. Bağasına sindi; bir kaya parçası oldu ayağımızın dibinde. Kırın vicdanı olduğunu söyledim ona.

Dinlemedi. Bir tane daha bulsak da iki ayağımızla çıksak... Ne güzel olur, dedi. Ayağının tahta burnuyla ters çevirdi. Kırın vicdanı olduğunu söyledim ona.

Mağaraların bulunduğu yamaçtan bir insan sesi uludu, ormana ulaştı: Adımız çınlıyordu, bütün kuş cıvıltılarının, böcek zırıltılarının üstünde. Bulutlara değen, gökten inen bir ses... Ormandan çıkıp koşmaya başladık yamaca doğru. Kırın vicdanı olduğunu söyledim ona.

Sürüngen, romatizmalı köklerin serinliğinde, solucanların neminde, tırtılların gözünde, yaprakların tüyünde, rüzgârda titreyen kuru dalların tozunda, örümcek ağlarının düğümlerinde, peteklerin gümecinde, taş yosunlarının karasında, karınca yuvalarının ağzında... Kırın vicdanı olduğunu söyledim ona.

Anladı mı, inandı mı? Kırın vicdanı olduğunu söyledim ona.

Karşı çıktı mı, tersledi mi? Kanıt istedi mi? Kırın vicdanı olduğunu söyledim ona.

Elindeki değneği fırlattı. Bak, dedi, şu değneğin düştüğü yere bak! Havada nasıl vınladı, duydun mu? Kırın vicdanı olduğunu söyledim ona.

Bir taş aldı, fırlattı var gücüyle. Duydun mu, dedi, taşa çarptı! Nasıl çınladı ama! Kırın vicdanı olduğunu söyledim ona.

Tınmadı. Sustum. Onu karanlığına uğurlayıp mağarama döndüm.

Ertesi gün sırtüstü buldum kaplumbağayı. Düzelttim, yürüdü gitti, ağır aksak. Yitti, otları dalgalandıran esintide.

İNSAN KARALTISI

Yıkıcılar günlerce balyoz salladılar; yerle bir oldu köhne apartman. Kamyon kamyon moloz taşındı, toz duman. Açılan gedikten bir apartman güneş fışkırdı.

Sehpayı güneşe çekmesini istediler çaycıdan. Tabureleriyle onu izlediler. Güneşin iyi geleceğine inanıyorlardı. Neye? Isınmak çayın deminde, birbirlerine bakmak, saygıya sevgi sürmek güzel şeydi. Gülümseyen güneşin gözlerine yerleşmesi, sevgi tohumlarının patlaması, boy boy filizlenmesi... Bir sigara içimi olsun, dilleşmek.

Beyaz kedi, kadının beyaz çizmesinin burnunu yalamayı bıraktı; iri bir böcekle oynamaya başladı. Çenesini yere dayayıp pusuya yattı; ölçülü pençeler savurdu. Çizmenin topuğuyla tabanı arasındaki boşluğa kaçtı böcek.

Kadın, gözlüğünü sigara paketinin yanına koydu. Yüzünü örten saçlarını arkaya itti uzun parmaklarıyla, ensesinde demetledi, sol omzunun üstünden göğsünün çatalına yığdı. Alnına vuran güneşte soluğunu düzenledi. Sağ elini yanağına dayadı: huzurlu, dalgın, dinlemeye hazır.

Rengârenk boncuklu bilekliği parıldıyordu. Dizlerini sımsıkı birbirine yapıştırdı; eteğini aşağıdan bacaklarının arasına sıkıştırdı sık sık.

Karşıda, ucuz birahanenin önünde beş genç oturuyordu. İkisinin şiir kitabı vardı; biri daha yayınevi arıyordu; biri ölene dek kitap çıkarmayacağını ama fotokopileri elden ele dolaşacak şiirler yazacağını her fırsatta ilan etmekten zevk alıyordu; biri de gelecek ay ilk şiirinin çıkacağı dergiyi beklerken harıl harıl yeni şiirler yazıyordu.

Biri aralıksız konuşuyor (“düş mihraklar”...), biri sigara paketi jelatinini hışırdatarak inceliyor, biri yanındakinin çakmağını kontrol ediyor (alevini ayarlıyor), öteki de masadaki şiir kitabının sayfalarını hızla çeviriyor, aralıksız konuşanın dudaklarına bakarak dinliyordu. (Çenesindeki beni ilk kez görüyordu. Birkaç şiir okuyor, gene o bene bakıyordu.) Beşincisi hiçbir şey yapmadan duruyordu.

“Esra’nın ısrarıyla gittim, yoksa ne işim var orada! Sen de çok iyi biliyorsun ki...” Biliyor muydu? Biliyor, bilmek istemiyordu. Ağzının içine bakıyor, merakla bekliyordu. “Konuş ulan!” öfkesiyle konuşulanlar nereye varacak, neyi çözecekti? Saygı Çerçevesi dağılmak üzereydi. Sözcükler binbir kılığa giriyordu. Sözler, başı kuyruğu kopuk, kıvranan yılan parçalarıydı. Her şeyin çığrından çıkmasını bekliyorlardı. Kadın, yarlarda gezinen bu ilişkide kuracağı herhangi bir cümlenin çığa dönüp üstüne gelecek bir kartopu olduğunun ayırdındaydı.

Sigara paketindeki desenlerden hayvan çıkarma oyunu oynayan genç, arkadaşının elindeki kitabın yazarıydı. Şiirlerinin (kendi deyişiyle “kaplama şahsiyetler” tarafından) böyle bıkkın, gevilerek okunması canını sıkmıştı. Hoyratça karıştırılacak, yarı buçuk okunup bırakılacak, saygısız ellere düşecek bir kitap değildi onunki. Sesini çıkarmadı, “Burnu büyümüş” denmesin diye kızgınlığını gizlemeli, aldırış etmemeliydi. Becerebildiğince.

Sesi gittikçe içine gömülüyordu; açıklama yapma gereği duymuyordu aslında, konuşmaya gönül indirmiş, çelimsiz cümlelerin ardında hatır için sürükleniyordu. Kesin sonuçlara varmıştı varmasına da, ona belirli bir süre tanıması, bu sürede kararsızlık gösterisini başarıyla sahnelemesi gerekiyordu. Sustuğunda, adam lafa abanmak üzere hazır kıta bekliyordu.

Okuduğu bir kitaba yıllar sonra yeniden göz atıyordu. Bir anı kımıldıyor, bildiği bir pasajdan geçiyordu. Hangi kitabın neresindeydi, ilk okuyuşundan başka bir okuma mıydı bu, kestiremedi.

Birahanenin yan cephesindeki kırmızı tuğlalar kan oturmuş yaraydı, açıkta sızlayan. Kadın, yıkılan binanın yerine yenisinin ne zaman yapılacağını düşündü, üstüne vazife. Geçmiş mevsimlere, yaşanmış hayatlara, dev vinçlerin kaldıramayacağı sevinçlere, üzüntülere, mutluluğa, düş kırıklıklarına kapıldı. Konuşulanların çoğunu duymuyor, duyduklarına aldırmıyordu.

Adamın yüzünde, hayatının bütün yüklerinden kurtulmaya kararlı bir ifade sezdi. Bu, ona yüklediği bir ifade bozuntusu da olabilirdi.

Yüzü karardı adamın. Kadının dinginliği, sükûneti çileden çıkarıcıydı. Ellerinin, dizlerinin titremesini bu kış güneşinin altında kemiklerine işleyen soğuğa bağlıyordu. Nasıl yatışacaktı? Kadın konuşsa çaresizliği büyürdü. Onu çözdüğünde iyileşmeyecekti ki... Çatlak bir küptü gövdesi; sızdırıyor, içi giderek azalıyordu. Boşalmaktan, işe yaramaz olmaktan korkuyordu. Baştan alıyordu sürekli ama çözemediği, anlayamadığı sözlerin sayısı her defasında artıyordu.

“Esra’nın ısrarıyla gittim, yoksa ne işim var orada! Sen de çok iyi biliyorsun ki...” diye başlamıştı söze. Buydu işte, ötesini kurcalamamalıydı. Her şey söylendiğinceydi, kadının söyledikleriyle yetinmeyi bilmeliydi.

Kadın dinlerken yüzüne bile bakmıyordu. Binalarda, gökyüzünde gezdiriyordu gözbebeklerini. Sonsuza dek uzayacak bir formül yazıyordu boşluğa, kefene bürünmüş.

Sigara paketini hâlâ çevirip duruyordu masadaki eli. Kadınla adamı izliyordu bir yandan. Bir çift kedi kafasına benzetti kadının dizkapaklarını, baş başa uyuklayan. Karşısındaki adam, başını omuzlarına gömmüş, çala ağız konuşuyordu. “Uzun-çalar yayında,” diye mırıldandı, “uzaktan bile insanın kafası şişiyor!”

Kadın, sigara paketine uzanan parmaklarını ağzına götürerek sessizlik işareti yapsa dünyanın bütün gürültülerine son verebilir, yeryüzünü dinginlik cennetine çevirebilirdi. Bilekliğiyle de o cennete zarif bir cilve katar, boyuna duman üflediği dudaklarının dar aralığından tatlı bir meltem estirebilirdi. İstese.

Yıkılan binanın dördüncü katı hizasında, birahanenin olduğu binanın sıvasız cephesindeki çıkıntıda üç sıra lacivert fayans kalmıştı. O fayansları yapan eski ustaları, zamanında o fayanslara dalmış gözleri, o insanların anılarını, bir bir tükenip gitmiş ömürlerini düşledi. Kim bilir hangi sesler yankılanmıştı fayanslarda?.. Orada, o fayansların önünde kimler yıkanmıştı? Yıkanırken neler düşünmüş, hangi düşlere dalmış, hangi şarkıları mırıldanmışlardı? O apartmanda kimler, kaç kez sevişmişti? Kaç kişi ölmüştü? Cinnet cinayetleri işlenmiş miydi?..

Yoruldu. Geçmiş hayatlara, başkalarının zamanlarına sürüklenmekten alamıyordu kendisini. Bu sürüklenmelerden, uzaklaşmalardan, kopmalardan haz alıyordu. Adama acıdı. Kararmış bir suratla, yavan bir yemek pişiriyordu önünde, acemice. Yer miydi, yutar mıydı?

Adamsa uzaklaşmak, uzaklara gitmek istedi, uzun bir yolculuğa çıkma arzusu depreşti. Teninde bir çalı, tırnaklarının arasında bir kıymık, ense kökünde bir yanık acısı dolandı.

Gidenlerden çok kalanlar yol alıyor, kalanların attığını gidenler taşıyordu. Kalanlardan kalanları kim kaldıracaktı? Şu kadın ne yapardı?

Süregelen ne çok arzuya nokta koyduğu, içinde bulunduğu ânı değersizleştirdiği, bir tavsamışlığı, dahası bir tükenmişliği kabullendiği söylenebilir miydi, “şu kadın” la? Taşa, düştüğü nehrin dibinde kuru bir yaprak hafifliğiyle savrulan bir taşa döndü yüreği.

Çocukluğuna sızdı. Zevkli bir kaçıştı bu, gerekliydi. Pamuk şekercileri anımsadı: Hem pedala basar, hem ince bir çıtayı camekânın içinde hızla gezdirerek uçuşan şeker pamuklarını ucunda toplarlardı. Sokak köşelerinde, insan kafası büyüklüğünde uçuk pembe bir topun oluşması bir dakika bile sürmezdi. Yanaklara bulaştırmadan yenemezdi. Yenilmez, içilmez, yalanmaz, yutulmazdı; bulaşan, renkli bir tattı.

Ne vardı geçiştiriverse, anlamamış, yanlış anlamış olsa... Düşlere, insanlara, ötelere, geçmişe, geleceğe, nesnelere, az önce evden çıkarken çizmelerinin fermuarını çekişine, bindikleri takside şoförün zifoslu camlara su fışkırtıp gıcırtılı silecekleri çalıştırışına, dikiz aynasına takılmış hapishane işi boncuklu tespihe, o tespihi yapan tutuklunun yazgısına, tespihi yaparken kurduğu düşlere dalabilse. Bütün günü bunların yorgunluğuyla geçirse...

Sabahları gazete aldığı bakkalın yanındaki yaşlı ganyancıya bir hayat kuruyordu kaç zamandır. Hatta ona “Giz Emini” lakabını takmıştı. Öğlen saatlerinde lahmacunları bohçalayıp atıverirdi yüzündeki karanlık deliğe; üç lokmada bir serin köpüklü bardağa sarılıp ayran dökerdi kırçıl çalılıklı bu deliğe... Gerginliği azaldı, beyni gevşedi. “Ganyancıyı düşüneceğim” notunu belleğinin girişindeki mantar panoya astı.

Sokağın öteki ucunu süpürdü rüzgâr. EKMEK ARASI BALLI KAYMAKLI MUZLU YAPILIR yazıyordu köşedeki seyyar tezgâhın camında. Kitapsız şair, seyyar kahvaltıcının elindeki ağır saplı bıçağı paket kâğıtlarının üstüne koymasıyla birlikte insan bıçaklamanın “an meselesi” olduğunu düşündü: İnsan bıçaklama ânına yoğunlaştı, bu mükellef sofraya ilişti iştahla. Yabanıl bir lezzetle dolan ağzı sulandı.

Kahvaltıcı, posbıyıklarının altından elinin tersiyle ağzını sıvazladı, arabanın koluna asılı kirden rengi dönmüş havluya sildi ellerini. Havlu, korna kıyamet caddeleri dolduran düğün konvoylarını anımsattı.

Bir şeylerin içinde yeni bir heves uyandırmasını arzuluyordu hep. O heves bir uyansa tutkuya dönüştürürdü. Her şeyin bu denli gelip geçici olmasına katlanamıyordu.

Hayata salgı bezlerinin egemen olduğu kanısını dillendiriyordu günlerdir. Bir kurşun gezdiriyordu bağrında. Dayanıksız bırakan bir saçmalık tohumu patlıyordu. Zihnini kolayca mayalayan, kabartan, dayanılmaz kokular saçan bir tohumdu bu. Camekânın üstündeki bıçakla kesip çıkarmalıydı bu uru.

Kadın, adamın dalgınlığından yararlanarak, “Ne düşünüyorsun?” dedi. “Bilmiyorum,” dedi adam, “gerçekten bilmiyorum... Düşünmem gerek.” Bilgiç bir edayla bir son nokta koyarcasına ekledi: “Ama şu var, kötü giden bir ilişkide kadın yorgunluk, erkek bıkkınlık bence.”

Çayını karıştırdı, kaşığını çay tabağına koydu. Neyin, ne işe yarayacağını kestirebilecek durumda değildi adam. İçi boşalmıştı, dile gelenler gelmese de olurdu. Zaman geçiyordu ama kendi zamanı daha hızlı geçiyordu. Bu hızı ölçebilecek bir aygıt yoktu elinde. Yeterince konuşmuştu, boş yere.

Çayından bir yudum daha alırken bakıştılar: Adam umutsuz, kadın dingindi.

Adam bu dinginliği görüyordu. Dinginlik, rahatlık mıydı? Kadın rahat mıydı? Yani mutlu muydu, ferahlamış mıydı, kurtulmuş muydu? Bunu bilmesi neyi değiştirirdi? Neyin, nasıl değişmesini istiyordu? Kendini kötü mü bulurdu?

“Çok kaygan her şey...” diye söylendi, kadının duyabileceği bir sesle. Başka bir boyuta geçmişti, kendi kendine konuşurcasına konuşabilecekti. Anlatabilirdi ona aklından geçenleri. İyice düşünülmüş tartılı cümleler kurması gerekmiyordu. İyice düşünmek? Sessizliği yoklayan sözler, bir esintiyle uçuşan soğuk küller...

“Gözü sakınmak gerek çerden çöpten,” dedi kadın, lacivert fayanslara dalarak, “ben sakınamıyorum, sürekli bir şeyler kaçıyor. Gözünün yaşardığını biliyorsun, açamıyorsun, çeviremiyorsun. Parmaklarını yanaklarına götürmeden ıslaklığı anlamamak...” Adam, bir öpücük kondururcasına böldü bu sayıklamayı: “Rüzgâr eserse hissedersin o ıslaklığı da. Islanan yerler çabuk soğur.”

Kadın, sigarasının ateşini izmarite dayadı, gülümsedi. Adam bu gülümsemeyi kaçırdı. Kadın, ciğerlerinden topladığı son dumanı da her yanı çürük, üflense devrilecek sehpaya üfleyince kedinin beyaz tüylerine kül yağdı.

Ekmekarasıballıkaymaklımuzluyapılır arabasının önünde vişneçürüğü kruvaze ceketli, ince bıyıklı bir adam belirdi. (“Sevenin halinden sevenler anlar” ekşi hüznüyle yaklaşıyordu.) Üstünde gezinen buharlı ütünün sıcaklığını yayan pantolonunun keskin çizgileri –ceketinin, gömleğinin metal düğmelerinden, kalın dudaklarının yarığından, bıyığını ikiye ayırıp burnunun kemerinden geçerek alnının ortasında bir öfke kabarığı damarla birlikte– saçlarının arasında kayboluyordu. Dalgalı, ak yaldızlı saçları başını aydınlatan gümüş telkâri bir taçtı. Geniş alnını sınırlayan uzun kaşları, cehennemî bir alevin üstünde sallanan sırat köprüsüydü.

Koşaradım yanına gelen çaycıya, “Burada intihar eden genci tanır mıydın?” dedi, sokağa kol kanat geren bir tınıyla. Birahanenin önündeki gençleri gösterdi çaycı (komutan yaveri duruşuyla): “Şunların arkadaşıydı, onlar daha iyi tanır.”

“Şu arkadaşınız vardı ya, intihar eden, onu soruyor beyefendi...” Beş yüz, on göz adama döndü. Kırmızı mürekkep hokkası gözlerle dolu masaya iki adım kala, “Lütfen, rahatsız olmayın beyler,” dedi, “amcasıyım da, sadece son günlerini merak ediyorum. Beklenmedik bir olay değildi gerçi...” Çaycı densizliğe varan bir işgüzarlıkla girdi araya (elleri göbeğinin üstünde bağlı): “Şu kedi onundu beyefendi. Biz de bakarız ama isterseniz.”

Şairlerden biri: “İnsan olmaktan bıkmıştı, ‘İnsanlık dar geliyor bana artık. Çan dili gibiyim, bütün bedenim zonkluyor. Başka bir âlemden bakıyorum insana, dünyaya,’ demişti.” İkincisi: “CAFE’R’de buluşurduk ara sıra. Kendini bu dünyada ağırlamaktan usanmıştı.” Üçüncüsü: “Her yılbaşı gecesi vasiyetini yeniden yazardı.” Çaycı iyice laubali: “Şu duvar dibinde otururdu sabahları. Son zamanlarda insanlıktan çıkmıştı zavallı...” Kitapsızlığıyla gururlanan şair: “Bu binalar, bu pasajlar karanlık ruhları ayartıyor efendim. Belediye bu konuda bazı önlemler almalı, değil mi?”

Çaycı, gene lafa karışacak oldu ancak adamla kadının güneşli sehpadan kalktığını görünce hesabı almaya gitti. Giderken de intihar eden genci anımsadı: Bir sabah, yıkılan apartmanın terasında bir insan karaltısına rastlamıştı. Pejmürde kılıklı genç, teras duvarında cambaz rahatlığıyla yürüyordu. Eli ayağı karışmış, başparmağını yakmıştı.

Yanık acısını parmaklarında duydu gene, içi kamaştı. İlkokulun kapısında saçlarından, alnından öptüğü kızı, Avustralya kıyılarında intihar eden balinalar düştü aklına.

“Yeğenimin hatırası olsun...” diye mırıldandı kruvaze ceketli adam. Kucağına yerleşen kediyle yıkılan apartmanın arsasına, yerinde yeller esen güneşli çocukluğuna doğru yürüdü.

“KUM SAATİ OLMAK İSTEYEN KADIN”

Kanlıca. Paçalarımıza sıçrayan sulara aldırmadan ufuklarda susuyorduk Elif’le. İkindi sularıydı; yaklaşan akşam neşesi, cıvıltısı kendini göstermeye başlamıştı. Guruba karşı grup grup masalara çöküyordu insan türü.

“Kanlı Buz” başlıklı bir öykü yazmak istediğimi söylemiştim Elif’e de, “Bu nasıl iş böyle!” dercesine bakmıştı. Dilimden düşmeyen bir, “... başlıklı bir öykü yazmak istiyorum” vardı. Yazardım, yazamazdım. Dilime dolanan başlıkla yazar, adını değiştirirdim sık sık. O başlıklı tek öykü vardı da ben o öyküyü bulamıyor, sürekli başka öyküler yazıyordum...

Ama nedir, işte, “Kanlı Buz başlıklı bir öykü yazmak istiyorum” demek hoşuma giderdi. Yazmış olurdum, yazamasam da yazı masamda.

“Kum Saati Olmak İsteyen Kadın” da o günlerde çıkmış olmalı, Cumhuriyet’in 75. yılı için hazırlanan ansiklopedide çalışırken.

1930’da yürürlüğe giren Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’yla ilgili gazete haberlerini tarıyordum: 1931 tarihli bir gazetede kimyager Nureddin Munsi’yle Salih Murat Bey’in başkanlığında İstanbul’da kurulan ÖLÜLERİ YAKMA CEMİYETİ’nin duyuruları ilgimi çekti. Üstelik Mısırlı bir kadının o yıllarda Mecidiyeköy’de kurulan likör fabrikasının arkasındaki arazisini bu cemiyete bağışladığı da yazıyordu.

Kimdi bu kadın? Bir öyküsü olmalı, yazılmalı – onu düşleyip, dahası ona abaplanıp yazmalıydım.

“Ölünce cesedinin yakılmasını, tozlarından kum saati yapılmasını vasiyet eden kadından dinledim bu hikâyeyi” cümlesini yazıp bırakmışım “amele kahvesi”ne. Yazılamamış, bir metne cümle olamamış onlarca serseri söz demir atmış defterlerime. Amele kahvesidir, kapı sürgüsü paslı bir cimcime bostanıdır o defterler; sürekli uğradığım, işime yarayanları alıp çıktığım.

Kaç yaz geçti öyküsüz? Gene ikindi suları, gene Kanlıca, yeni bir defterde aynı başlık, aynı cümle. Arka arkaya gelen rastlantılar sonucu bu öyküyü yazmaya karar verdim. “Öykü yazmaya karar vermek” nasıl oluyor pek anlamam ya.

Arka arkaya gelen rastlantılar dediğim şu:

Elif’in, “Niye daha önce okumadım, diye pişman olursun bak!” diyerek elime tutuşturduğu Michael K Nasıl Yaşadı’yı bir çırpıda bitirdim. Barbarları Beklerken’le omuz omuza kütüphanemin bir köşesinde dururdu. Michael K’nın, annesinin küllerini bir kutu içinde yanında taşıması aklımı oynatmama yetti.

Yerimden fırlayıp “kahve”ye daldım, “Ölünce cesedinin yakılmasını, tozlarından kum saati yapılmasını vasiyet eden kadından dinledim bu hikâyeyi” öyküsüz, öksüz cümlesini kolundan tutup bu 10x20’lik deftere geçirdim.

Öykü kendiliğinden çatılmaya hazırlanırken benim de bir şeyler yapmam gerekti. Defalarca aynı cümleyi okuyor, kırık bir cesaretle kapatıyordum defteri. Ancak internette gezinirken şaşkınlığım 10x20 oldu: “Danimarkalı bilimadamları, Jennifer Lopez, Sophia Loren’e benzeyen, ‘kum saati’ tipindeki kadınların kalplerinin daha sağlıklı olduğunu, daha uzun yaşadıklarını belirledi.”

“Kum Saati Olmak İsteyen Kadın” öykümü sinsice bozmaya, elimden almaya niyetli bir cümleydi bu. Haberin tamamını şaşkınlıkla okudum. Devamı beni ilgilendirmiyordu.

“Telaşlanma sen,” dedim sonra, “senin kadının düpedüz kum saatinin kumu olmak istiyor. Loren’le, Lopez’ le ne ilgisi var!” Kıllandım gene de, böyle, tek satır yazmadan bekleyecek miydim?

Mısırlı kadının ÖLÜLERİ YAKMA CEMİYETİ’yle ilişkisini ortaya çıkaramasam da onun ağzından bir öykü kursam yeterdi. “Yazacağın öyküye öyle şeyler yedir ki, okuyanlar nerelerine gittiğini anlayamasınlar” dedi Elif. Kalemim yaya takılmış bir oktu, geriliyordu.

Bu kanlı, ölümlü öykünün durağının Kanlıca olması da mı bir rastlantı? Öyle görünüyor. Zinde bir kafayla kıyının kıyısına oturdum.

Siyah pantolonlu, eli kalemli kavruk garsona bir çay söyledim. Ne o, suratı mı asıldı? “Velinimet”i sayılırım; “velinimet” muamelesi göstermek zorunda!

Defterimi, kalemimi hazırladım. Boğaziçi’ne daldım. 10x20’lik defterimin ilk sayfasına kurşunkalemle bir kez daha yazdım: “Ölünce cesedinin yakılmasını, tozlarından kum saati yapılmasını vasiyet eden kadından dinledim bu hikâyeyi.”

Kalem elimde kalır. Soluğum kesilir, ağzım kurur, aklım dalından kopar. Dağılırım. Kuru bir inat yakama yapışır, “Bu kez elinden kaçırma” diye kulağıma patlar, paniklerim.

Evet, başka bir öyküye dönüşmesine de izin vermeyeceğim bu kez. Şu, “Ölünce cesedinin yakılmasını, tozlarından kum saati yapılmasını vasiyet eden kadından dinledim bu hikâyeyi” cümlesi öykünün son cümlesi mi, ilk cümlesi mi olacak, onu çözmeli. Ama ne? Sen yaz da o cümle yerini bulur, Lyon ipeği değil ya, üstüne titreyip durma.

Garson, bir angaryayı yerine getirircesine bıraktı bardağı. Bırakmadı, “Al, zıkkımlan da defol!” dedi... İnsan türünün bu üyesi, içini kolay okutan cinstendi. Çay söyleyene dek dingindim, öyküyü kotaracaktım tam ama garson her şeyin ipini çekiverdi. Durduk yerde, “ânında vesikalık”çı hızıyla yaşamöyküsünü yazıp eline tutuşturmakla, önce canına okuyup sonra ruhuna fatiha okumak arasında kararsız kaldım.

“Sandalye boş mu, alabilir miyim?”

“Tabii, boş!” dedim, içimden de, “Tabii, Tele-tabii...” Kudurmak üzereydim, iyice köpürdüm. İçime gömüldüğüm anlarda hiçbir soruya yanıt veremem, soruyu anlamaya çalışana dek de her şey olup biter. Böyle binlerce yanıt atılmıştır içimdeki kuyuya, boynu bükük. Yanlarından geçtikçe hüzünlenirim. Bu kez yapıştırıverdim yanıtı, içime atmadan. Hem de kendi sesimle.

Yeşil elbiseli, gözlüklü kadın sandalyeyi yandaki masaya doğru sürükledi. Abanoz bacaklı garson, bu yağlı müşteriye yardım için duvarın dibinden fırlayıp koştu ama yetişemedi. Kadın yaşından, kilosundan beklenmeyecek bir çeviklikle kuruldu sandalyeye, cup diye sohbete daldı. Garson bir çekirgeyse bu kadın da bütün yeşilliğiyle, gözlüğüyle çocuk kitaplarından fırlamış, cafcaflı iri bir kurbağaydı. Orada ben neyin nesiydim acaba?

10x20’lik defterlerle iyi geçiniyordum son yıllarda. A4’ler tehlikeliydi; bu bombardıman uçakları filolar halinde saldırdıklarında çok telefat verirdim. Üstüne kolayca çiziktirivereceğim bir defter, kâğıt-kalemle uyumlu yazarken: 0,5 kurşunkalem, 10x20 defter. Bir de bu öykü nasıl yazılır bir bilsem? Olmuyor. Elimde kalem, gözümde âlem!

İtalya bandıralı bir tanker Karadeniz’den Marmara’ya Boğaz’ı yarıyor. Uzun bir bulutu bacasına takmış sürüklüyor. Bu tankerde çalışma koşullarını düşünürken yakaladım kendimi, dahası kamaramdaki yatağın üstünde dizimi kırmış yazıyordum. Tanker işçilerinin uyuduğu bir saatte oturmuş çiziktiriyormuşum bunları.

Arkamdaki masadan yükselen kahkaha tufanıyla irkildim. Hergele tayfası kelime oyunları yaparak eğleniyor. Gaga burunlu bir hin, “Yemiş yememiş - Yemiş ye, Memiş!” dedi çocuk sesiyle. Masadaki acemi çaydanlıkların suratına derme çatma bir gülümseme yerleşti. Yalnız biri, beyaz zenci olanı, boş boş baktı ona, anlamadı. Bu tür marifetleri abesiyat sayıyor da olabilirdi.

Okul bahçesinin duvarından önüme düşen plastik bir topu plase bir vuruşla çocuklara gönderircesine, “Memiş, memiş yemiş” dedim. Gülmemek için kendimi tuttum, içten kıkırdadım.

Bu öyküyü burada yazamayacağım. –Panikledim Kanlıca! Garsonunun “defol”lu bakışları altında.– Kalemi sıkmaktan parmaklarım yorgun, terli. İçimdeki kuru gıcırtı, iskeledeki kamyon lastiklerinden mi geliyor yoksa?

“İki Savaş Arası Avrupası’nda gençliğimi yaşamak, doya doya gezmek isterdim her yeri. O dönemi, pırıl pırıl güneşli bir gün olarak hayal ediyorum. Sanki hiç hava kararmamış, fırtına çıkmamış, insanlar üşümemiş... ne dolu ne kar yağmış. Yaz yağmurları, bahar şenlikleri, tatlı sonbahar hüzünlerinden başka bir şey yaşamamış insanlar. Monet tablolarına benziyor her yer! Kadınlar uçuşan etekleriyle, neredeyse saçlarına dolanan pembe bulutların altında pırıl pırıl tenleriyle bahçelerde akıyor, erkekler kırgın, melankolik ifadelerle arkalarında dolanıyor, oradan oraya sürükleniyor...”

Son cümlede gülüşmeler döküldü masaya. Benden sandalye dilenen kadın, “Sen hâlâ böyle hayaller kurabiliyorsan bravo vallahi! Biz ancak kıçımızı oradan oraya sürüklüyoruz, romantik hayaller kurmaya vaktimiz olmuyor kuzum” dedi. Kelimeleri sakız yaparak, hatta şımarıkça şişirip patlatarak çıkardı ağzından.

“İki Savaş Arası Avrupası”nda yaşamak isteyen kadın kollarını göğsünde bağlayarak kafasını karşı kıyılara çevirdi. Çocuksu bir küskünlükle söylenenleri, gülüşmeleri üstüne almadığını duyurdu.

“Münasebetsiz münasebetlere gösterdiği bu gayret” içimi ezdi. Havaya aldanıp içini dökmüştü, pişman olmaya değmezdi.

Kemiklerinin öğütülüp kum saati yapılmasını isteyecek bir tabiatı, kahraman bir ruhu var mıydı bu Monet kadınının? Hani neredeyse yanına ilişip soracaktım. Söyleyeceklerimi gönülden onaylayacağını, hatta o kum saatinin sahibi, kum saatinin nerede duracağı konusunda da geniş bir ayrıntı yumağıyla beni şaşırtacağını, bu arada benim naçiz görüşlerimi de ciddiyetle dinleyip kaydedeceğini biliyorum.

ÖLÜLERİ YAKMA CEMİYETİ’ne bağış yapan Mısırlı kadınla bir akrabalığı olabilir miydi peki? Ne tuhaf, bakıp bakıp şimdi de onun kızı olduğuna inandırmaya çalışıyorum kendimi. Mısırlı’yı görmüşüm gibi?

O insanların her birini tanımak isterdim. O cemiyeti kuranları, aralarında neler konuştuklarını (belki bir krematoryum kurma girişimleri de vardı), Mısırlı kadının hayatını, ölüm hakkındaki düşüncelerini, ideallerini, heveslerini bilmek... Bu tutku zehirli bir çiçek, koklayanı öldürüyor.

10x20’lik deftere birbirine benzemeyen bir yığın küçük kum saati çizmişim. “Ölünce cesedinin yakılmasını, tozlarından kum saati yapılmasını vasiyet eden kadından dinledim bu hikâyeyi” cümlesini Kutsal Kitap diliyle söylemeye çalıştım:

“Ve öldükten sonra cesedinin yakılmasını vasiyet etti. Ve kemiklerinin öğütülüp un ufak edilmesini diledi. Ve tozlarından kum saati yapılmasını da... Rab ağlayışını işitti onun. Tozlarını fanuslara koymaktan men etti. Ve kendisine boyun eğenlere zamanın kölesi olmaktan uzak durmalarını buyurdu. Ve onlara kendi zamanını öğretti. Rabbin, kum saatlerinin yalanını kuşkusuz ortaya çıkarandır. O, güneşi ve ayı, geceyi ve gündüzü emrine amade kıldı. Ve yeryüzünü dolaşıp kum saatlerini bir bir yok etmeleri için peygamberler gönderdi. Rabbin her şeyi bilendir.”

Abanoz bacaklı çekirge ikinci çayı önüme iliştirmiş. Çayı ben rica etmişim, o engin bir nezaketle sunmuş, saygıyla önümde eğilmiş, ben de müteşekkir gözlerle ona karşılık vermişim edasıyla okkalı bir yudum çekip üstüne sigara yaktım.

Kendini yazmış bu öyküyü okudum sonra. Defteri ceketimin iç cebine soktum.

“Garson, adisyon!”

KALP KRİZİ

Numarayı tuşladı. Ahize kulağında bekledi.

Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı.

Altmış defa çaldırdı, ahizeyi çarptı. “Yok işte! Allah Allah...” Sesi havada yay çizip kâğıt-uçak sarsaklığıyla yere çakıldığında klasörlere gömülmüştü bile.

Yanaklarından kavis alarak çenesine uzanan iki derin çizgi bütün konuşmalarını paranteze alıyordu: (—) Sonradan (bıçakla) açılmış dudaksız ağzı aralıktı, kumbara deliğine benziyordu. Islık çalarken ( o ) oluyordu.

Antika telefon, kentin göbeğindeki geniş bahçeli, betonarme karkaslı ahşap konağın ikinci katında, aynalı konsolun üstündeydi. Alt katta, ikiz merdivenin dibindeki sahanlıkta, tavuskuşu desenli yolluğun üstünde uyuklayan kül rengi kedi istifini bozmadan gözünü araladı, yapacak bir şeyi olmadığından tekrar kapattı. Alt kattaki salonun yeşil panjurlarından sarı çubuklar halinde fışkıran ışık, salonu dilimliyor, kedinin üstünden geçerek yorgun merdivenleri tırmanıyordu.

Yaz akşamları bahçe kapısının önündeki durakta görkemli bir rüyanın dışına itilmiş, mahzun, yorgun bir kalabalık, yanı başlarında sahne alan GÖRME ÖZÜRLÜLER MÜZİK EKİBİ’nin şarkılarıyla hüzünlenip coşar, birbirlerini tanımasalar da erkenci düğün davetlisi bakışlarıyla eğreti dostluklar kuruverirlerdi. Belediye otobüsleri, kalabalığın üstünden geçen kırmızı, mavi rendelerdi. Karanlık basmadan yongalanarak azalırdı kalabalık.

Masasını topladı. Başı döndü. Duraladı. Şansını bir kez daha denemek istedi giderayak. Daha numarayı tuşlarken vazgeçti aramaktan. Konuşursa işler sarpa sarabilirdi. Telefon çalmaya başlayınca bekledi gene de (kendi kendine bir cesaret gösterisi miydi bu, anlam veremedi), neyi kime kanıtlamaya çalışıyordu?

Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı. Çaldı.

Bu kez yirmi dört defa çaldırdı. Çıldırdı...

“Aman, boş ver” dedi dayanıksızca, endişesini hafifseyerek. İnce çizgili gömleğinin kollarını düzeltti, gevşemiş yaka düğmesini çekerek kontrol etti. Eve gidesiye düşmezdi. Kapıdan çıkarken bıyıklarını kemiriyordu.

Işıltılı ahizenin üstündeki iri sinek telefon çalınca kalktı, zarflı fincan takımının üstünde vızıldamaya başladı. Pencereden atlamak üzereyken üst kattan gelen zırıltıya kulak kesildi kedi, bir süre çakıldı, dönüp ışıksız kalan salona baktı. Ses kesilince kurumuş motor yağı kokan paslı varilin üstüne atladı. Çiş saatiydi.

Altın pullar çapkın akasyaların yapraklarından elene elene bakır yeşili çimenlerin, pembe çiçeklerin, çocuk boylu sırsız küplerin, yeni çapalanmış toprağın üstüne yağıyordu. Hafif bir esinti bahçeyi ışık-gölge dansına kaldırmaya yeterdi.

GÖRME ÖZÜRLÜLER MÜZİK EKİBİ minibüsünün üç adım ötesinde, ayaküstü kestirmekten usanan albino simitçi, cebinden çıkardığı buruşuk paraları itinayla, şefkatle okşayarak düzeltip koyun cebine yerleştirirken kuruyemişçinin önündeki çırak onu izliyordu. Paraları adeta onunla birlikte sayıp cebine koydu.

Birbirlerine tehditler savurarak yaka paça otobüsten fırlayan iki adam durakta kavgaya tutuştu. Kadınlar durağın içine sığındı. Beyaz pantolonlu bir ızbandut, el ense pozisyonu alan kavgacıları göğüslerinden iterek ayırmaya çalıştı. Boks hakemiydi sanki, küçümseyici bir gülümseme vardı suratında. Ayırıp kenara çekilse, yeniden birbirlerine girmelerini beklese, duraktaki “hakem masası”na dönüp atılan yumruklara puan verseydi... Kalabalık kavgacıları azdırmıştı. Yumruklarının, tekmelerinin arasına galiz küfürler sıkıştırıyorlardı.

Kavga bitti, kavgacılarla birlikte ızbandut da gitti. Kimse nedenini anlayamadı: ayağa basma, yankesicilik, yan bakma, omuz atma...

Akşam ezanı müziği kesti. Üstünde GÖRME ÖZÜRLÜLER MÜZİK EKİBİ levhasının bulunduğu para sandığı seçim sandığını andırıyordu. Gözlerine, yanaklarına batmasın diye işaretparmaklarıyla kaşıklarının tepelerini tutarak çaylarını yudumlayan görmezler, birazdan esaslı bir parçaya gireceklerdi. Duraktakiler, gözlerini görmeyenlere dikmişti. Bekledikleri otobüsler gelmeden şarkının başlaması için sabırsızlanıyorlardı besbelli.

Beklenen şarkıyı, omzundaki hırkayı düzeltip mikrofona eğilen, atkuyruğu saçlarını yarı yarıya örten solgun başörtüsünün altında çelimsizliğiyle dikkati çeken esmer kadın söyleyecekti.

Bir gün dönüp bakınca düşler

İçmiş olursa yudum yudum yudum yıllarını

Ağla, ağla Firuze, ağla

Anlat bir zaman ne dayanılmaz güzellikte olduğunu

Kıskanır rengini baharda yeşiller

Sevda büyüsü gibisin sen Firuze

Sen nazlı bir çiçek, bir orman kuytusu

Üzüm buğusu gibisin sen Firuze

Duru bir su gibi, bazen volkan gibi

Bazen bir deli rüzgâr gibi

Gözlerinde telaş, yıllar sence yavaş

Acelen ne bekle Firuze

Kırmızı ışıkta ellerini direksiyondan kaldırdı, parmaklarını iç içe kenetleyip gerindi, iki parmağı çıtladı. Kafasını kaldırıp aynaya baktı: Berbere gitmeliydi bir ara. Ertesi sabah ivedi bir işi olup olmadığını anımsamaya çalışırken trafik polisinin kollarını hızla sallayarak kırmızı ışıkta yol verdiğini gördü. Ambulans çığlıklarını duydu.

Vitesi değiştirirken motor durdu. Arkasındaki taksi şoförünün el-kol hareketleriyle söylendiğini, daha geride ambulans ışıklarının yeni çöken karanlığa meydan okuduğunu gördü. Başı döndü, gözleri karardı, içi bulandı.

Trafik polisinin de el atmasıyla itti. Sol eli direksiyonda sağ tekerlekleri kaldırıma çıkarabildi. Eğilip el frenini çekerken polise teşekkür etti... Polis, bir elinde şapkası bir koltuğunda evrak çantası, yirmi adım ötedeki GÖRME ÖZÜRLÜLER MÜZİK EKİBİ’nin beyaz minibüsüne doğru sallanarak yürüyordu.

Sigarasını bulamadı. Işıl ışıl parlayan kuruyemişçi uzakta sayılırdı. Sigara alıp almamakta kararsızdı. Aç karnına içemezdi.

Göğüskafesi küçüldü. Soluğu sıkıştı. Dayanılmaz bir ağrının pençesine düştü. Göğsünden sırtına, kollarına, çenesine zıpkın yiyordu. Direksiyonun başına geçti. Çalıştırmayı denedi yeniden, olmadı. Ter bastı. Üşüdü. Kafasını koltuğa bıraktı. Ambulans bir kez daha geçti zihninden.

Boğulmak üzereydi. Gözlerini yumdu. Ağzı ( o ) oldu. Parmaklarını gömleğinin yakasına geçirdi. Kolları kucağına düştü. Yakasından sarkan düğme son kez titredi.

Nar ağacının dibindeki kedi, arka ayağını buz patencisi artistik hareketiyle havaya dikmişti. Kıçını temizliyordu.

Canlı Doğa Albümü:

OVA

Ufka doğru, buz tutmuş bir gölet parıltısı asfaltta. Yolun kıyısındaki ardıç, kaya parçası dans ediyor, biteviye eriyor. Tepenin –ovanın ortasında yatmış bir manda!– eteğindeki taşlar, kayalıklar kıpkızıl; dirsekte, dizkapağında kabuk bağlamış yara, kaşınıp soyulmayı bekleyen.

Yaz, bütün haşmetiyle, cüssesiyle kurulunca altında ezilen ova inliyor, cır cır ötüyor. Ateş püsküren bir canavar hohluyor. Ova, toprak bir tabak, canavara ikram.

Işık banyosunda otlar, çalılıklar arasında serçeler. Taşa çarpan su damlaları, oradan oraya sıçrayan. Bir şey mi aradıkları, bir şeyden mi kaçtıkları belirsiz ama kelebeklerin gamsızlığına inat, telaşlılar.

Sessizliği doğrayan ince bir ses, bir jilet bu çılgınlığa son vermek istiyor, isyan bayrağını göndere çekiyor.

Ufuk kendini ufuktan saymıyor bir, toprak anaçlığını unutmuş iki, dağ dağarcığını tüketmiş üç, yeşillik yas karasına bürünmüş dört, güneş de hoşgörüsüzmüş...

Karınca katarı işliyor; iri dişli bir testere gidip geliyor, kestikçe kesiyor alazlı karayolu.

Öte yanda, ıssızlığı delik deşik eden bir karga, sesini deniyor ardıcın en kuru dalında. Ovaya yayılıyor bu ses. Issızlığı ele geçiriyor. Leş başında bir akbaba.

Kayalığın gölgesinde içtim suyu, dinledim ovayı. Küçük bir bulut yalnız ardıcın tepesine buyurgan bir edayla konunca karga kaçtı. Ova biraz olsun dindi.

HAYAL-İ HAKİKİYE SAHNELERİ

Okuduğu her satırda hayallerinin yansısını bulmak isterdi, akşamüstleri, pencerenin yarı açık kanadının camında yansıyan taklacı güvercinlere bakarken. Kendi soluğunu arardı sayfalarda.

Anıların harabesinde yorgun, terli bir taşa kaskatı oturup kaldığında okyanus gözbebeği bir ada belirirdi düşünde. Dağarcığının darağacına asılı ütopik düşlerin haddi hesabı yoktu. Sayamazdı bir bir rüzgârda sallananları. Geçmişe takılı kalıp ânı ıskaladığının, yanlış trenlerin yolcusu – trenlerin yanlış yolcusu olduğunun, Matrakçı Nasuh’ların at oynattığı hüner meydanlarında naçar kaldığının ayırdındaydı.

Kapalı, ara sözlerle yüklü, birbirine adeta çengelliiğnelerle tutturulmuş okunaksız cümleler satır satır dolandı bedenine. Çöplüklerde, küllüklerde gezinen yaz tavuğuydu, gövdesini gömeceği çukurlar eşiyordu. Durmak, yerleşmek, sabitlenmek arzusundaydı ama beceriksizdi.

Yüzünde esneyen bir ağız vardı, gövdesiyse tunçtan bir heykeldi. “İnsan” denen bir kalıba dökülmüştü. Bunda kendisinin bir katkısı olduğunu düşünmese de, parmağı olmasa da bu işte –işte!– içindeydi. Olması gereken kişi olup olmadığını söyleyemezdi, emin olduğu başka şeyler de varmışçasına. Emin olmak bir parça aptallıktı. Kimseyi suçlayamaz, kimseden umur bekleyemezdi. Kimsesiz değil, kendisizdi. Tek kozu gülüp geçmekti. Başta kendine, insan kalıbında dönen dolaplara, zekâ süsü verilmiş budalalıklara.

Bir delikanlı-okur olarak Sultanahmet Camisi’nin Marmara’ya bakan yanında, turistik halı satılan dükkânların üstündeki duvara oturup Diriliş’i okumaya başlayışını