© 2014, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti. Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: Doğan Kitap, 2006 Can Yayınları’nda 1. basım: Ekim 2012 E-kitap 1. sürüm Eylül 2014, İstanbul Ekim 2012 tarihli 1. basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Yayına hazırlayan: Faruk Duman

Kapak tasarımı: Ayşe Çelem Design Kapak resmi: © iStockphoto.com

ISBN 978-975-07-2304-9

CAN SANAT YAYINLARI YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbul Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33 www.canyayinlari.com yayinevi@canyayinlari.com

SİBEL K. TÜRKER

ŞAİR ÖLDÜ

ROMAN

Sibel K. Türker’in Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Hayatı Sevme Hastalığı, 2012

KalpYazan, 2012

Öykü Sersemi, 2012

Ağula, 2012

Meryem’in Biricik Hayatı, 2012

SİBEL K. TÜRKER, 1968’de Ankara’da doğdu. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde öğrenim gördü. Radikal İki’de yazıları, Hayalet Gemi dergisinde öyküleri yayımlandı. Öykülerini KalpYazan (2003), Öykü Sersemi (2005, Yunus Nadi Öykü Ödülü) ve Ağula (2007; 2006 Haldun Taner Öykü Ödülü); romanlarını ise Şair Öldü (2006), Meryem’in Biricik Hayatı (2008), Benim Bütün Günahlarım (2010) ve Hayatı Sevme Hastalığı (2012) başlıkları altında kitaplaştırdı. Şair Öldü romanı, TEDA projesi kapsamında Almanca, Romence, Bulgarca ve Arapçaya çevrildi.

Bize ne başkasının ölümünden, demeyiz

çünkü başka insanların ölümü

en gizli mesleğidir hepimizin

başka ölümler çeker bizi

ve bazen başkaları

ölümü çeker bizim için

İSMET ÖZEL, “Capriccio Ölüm”den

1 Karışıklık

Hayatımız yalanla doluydu. Tek ve değişmez, bir ve güçlü. Biliyorum, herkes yalan söylerdi. Herkes eğrileri doğru, doğruları eğri yapardı, yapabilirdi. Ama bahsettiğim bu değil. Anlatmak istediğim, yalanın tek gerçeğimiz oluşuydu. Farkındalık durumu değiştirmezdi. Çalışkan karıncalar gibi, içgüdüyle, aşkla, hızla, bilmeden, sormadan, sorgulamadan onu yeniden inşa ederdik. Onu kuran bizdik, onu koruyan ve kollayan da. Söylenecek bir şey yoktu zaten; O, bizdik.

Dünyaya gelmeden önce bir kez sorulurdu bize: “Emin misin?” Sıraya dizilmiş bütün ruhlar, buraya gelmek için can isteyen ruhlar hep bir ağızdan haykırırdı: “Evet!”

O zaman istem, başla düğmesine basar ve hepimiz dönüşsüz yola girerdik. Önü kesilemezdi artık. İlk günah denilen şeyin, aslında bir “ilk aptallık” olduğunu bilmezdik. Bu, delik ayakkabılarla su birikintilerinde yürümek demekti, aşağılanmak, sevilmemek, az para kazanmak, kalp kırıklığı, güneşsiz günler, haksızlık... Sevdiklerinin ölümü, sevmediklerinin yaşaması, içi çürük fıstığın ağızda bıraktığı tat, bir şeyi düşürmek, ağır bir şey kaldırmak, yokuş yukarı çıkmak, çamurun içinde altın, gökkuşağının dibinde savaş, aynada güzel olmak, camların kirlenmesi, bebeğin kırık kolu, dikiş, sargı, çürük, limonata, tuz ve şeker, ekmek, kutuplar ve mağma... Bu, işte bu her şeydi.

“Emin misin?”

“Evet.”

Elimizden başka türlüsü gelmezdi. Zayıftık, yorgunduk; bu, bizi biz yapardı. Firavunların mezar odalarından, iğrenç sırlarından ve lanetlerinden söz etmiyorum. Taşları kaldıran ve dizen binlerce insanın ufka yükselttiği şeyden bahsediyorum. Asıl sır onlara ait çünkü. Bilmenin ve yine de köle olmanın sırrı. Göğe uzattıkları şey, yapı. Yapı, yani yalan. İşte anlattığım bu.

Biz nereye giderdik, kime sorardık, sormazdık? Susar, iç çeker, düşünür ve konuşurduk. Ama burada ve bu olmanın o en beter varlığı kımıldamazdı. Koşmak ve geride bırakmak imkânsızdı. Yok edemediğimiz bir eşyayla yüz yüzeydik sanki. Kütle bize bakardı. Kapı dışarı edemezdik, görmezden gelebilirdik sadece. Bu, hayatımızdı.

Annem karşıma geçip ağlamaktan şişmiş gözleriyle, “Sen hiç üzülmedin mi?” diye sorarken, bu anlatı yazılmaya başlanmıştı bile. Hayat kendini yazdırıyorsa bunda ne aramak gerek? Önem ve hile. Azıcık hile. Çünkü hayat düzenbazdır.

Ağzımı araladım ve içimdeki boşluk dışarı kayıp temiz bir su dalgalandı. Annem eğilip bademciklerimin ardına baktı ve ruhumu aradı; ellerini sokmaya cesaret edemediğinden kucağına sıkı sıkıya yapıştırdı onları; ruhumun olması gereken yerde birikmiş karanlığı görünce korkup sırtını döndü bana.

Hastaydım. Yollar, sokaklar, evler, gülümseyen bir yüz beni korkutuyordu. Hastaydım. Korku midemde bir duvar gibi yükseldiğinde kaçacak delik arıyordum. İç çamaşırı satan mağazalara, pastanelere, kitapçılara sığınıyordum. Geldiğinde, simitçilere saati soruyordum. Saatleri. Sarardığımı görüyordu herkes, titriyordum. Geç kaldım sanıyorlardı. On geçeyi beş geçe yaparak gönlümü alıyorlardı. Rahatlamamı bekliyorlardı. İçimden konuşuyordum oysa: “Erken geldim.”

Beni hırsız sanıyordu şarküteridekiler. Sebzeler içimi açmıyordu; brokoliler bir geri zekâlının az kıvrımlı beynine benziyorlardı. İçim kasılıyordu. Raflarda ilahî bir sessizlikle uzanan, bekleşen kutulara, şişelere, üzerlerinde yazılı harflere bakıyordum. Onlar daha neşeliydi ne de olsa. Bir şüpheli gibi görünüyordum; ben onlardan şüpheleniyordum. “Ne aramıştınız?” sorusuna verilecek cevabım yoktu. Başımı kaldırıp güvenlik kameralarına gülümsüyordum. Çalmak ve kaçmak istiyordum belki. O zaman kalbimin gümbürtüsüne bir neden uydurabilirdim. Yapamıyordum. Odam, renk renk kadın çorabı, askılı askısız ucuz sutyenler, ısırılıp atılmış kekler, pastalar, susamı kemirilmiş simitler ve kutu kutu meyve sularıyla doluydu. Ve meyve suyu dedikleri şey de koca bir yalandı. Ortada meyve değil, aroma, su ve şeker vardı. “Muş gibi” içiyordum; pipeti ağzıma dayayıp kuvvetle içime çektiğimde paketler içe doğru büzüşüp çöküyorlardı. Sadece bundan hoşlanıyordum. Paketlerin ezilmişliğinden. İçemediklerimi lavaboya döküyordum. Hayatım, dediğim şey de tıpkı bu meyve suları gibiydi. Ortada hayat yoktu. Sulandırılmayı ve tüketilmeyi bekleyen yoğun, kokulu, kıvamlı ve korkutucu bir zaman vardı. Ve ben iyi karışımlar yapamazdım. Miktarlar ve oranlara yabancıydım. Sonuç mutlaka kötü olurdu. Genelde cıvık, suyu fazla kaçmış. Aklım gibi. Yitirip tekrar bulduğum, bulduğuma sevinmediğim aklım gibi. Karışık...

Gülümseyişler etime batardı.

2 Zar

Çürümeye yüz tutmuş elmayı ağzımda gevelerken salona girdim. Annem, üzerinde gülkurusu sabahlığıyla, yer yer eprimiş yeşil kadife kaplı koltuklardan birine kurulmuştu. Kahvaltı tabakları, çiçek desenli naylon örtünün üzerinde duruyordu. Tereyağının ekşimiş kokusunu aldım. Uzunca doğranmış salatalıkların çekirdekleri korkunç irilikte görünüyordu. Fıstıklı salam dilimleri hafiften büzüşmüştü. Annem beni görünce fazla ilgilenmedi, “Uyandın mı?” dedi sadece. Dipleri bir parmak uzunluğunda çıkmış, sarı boyalı saçlarını ensesinde toplayarak tokaladı, kırmızı ojeli parmaklarıyla gururla dikleştirdiği ayaklarını mermer sehpaya uzattı. Televizyona dalmıştı. Sabah progamlarından birindeki şarkıcı-sunucu kadın şifrenin son harfini tekrarlıyordu. Kumandaya uzanarak sesi açtı:

“Tekrar ediyorum P...”

Tükenmezkalemi tüm gücüyle tutarak, önceki günkü gazetenin kenarına harfi yazdı.

“Bu arada telefonlarımızı yeniden vereyim...”

“Ve faks numaramız...”

Annem, evde bir faksımız varmış gibi numarayı özenle yazarak, sehpada duran telefonu tuşlamaya başladı. Öne doğru eğilmişti; ben ona bakıyordum, o beni görmüyordu. Sabahlığının yakası hafiften açılmış, bir zamanlar eşsiz güzellikte olan beyaz göğsünün şimdi pörsümüş derisini ortaya çıkarmıştı. Birkaç kez daha tuşladı. Sinirlenmeye başlamıştı, oflayarak, “Meşgul,” dedi. Parmakları tuşlamaya devam ederken, başıyla masayı gösterdi bana.

“Yiyin de kaldıralım.”

Mutfağa çay almaya giderken, sunucunun stüdyo ve ekran başındaki tüm hanımları göbek atmaya davet eden sesini duydum. Annem numarayı düşürmüş olacak ki öksürerek sesini temizledi.

“Evet, Ankara’dan arıyorum. Şengül Sağ...”

Bir dakika sonra telefonda ve sonuna kadar açtığı televizyonda çınlayan sesini duydum:

“Ay, Oya Hanım öyle heyecanlıyım ki... İnanın sizi çok beğeniyorum, her sabah izliyorum.”

Lavabonun başındaydım, ilacımı avucumda tutuyordum. Yeşil beyaz kapsül, yutulduktan hemen sonra belirgin bir iyileşme sağlıyordu. İyileşme dediğim, uyuşukluğa denkti. Suların durulması, büyük, genişçe bir yaprağın yüzü yelpazelemesi, unutmak, dahası aldırışsızlık. Musluğu açarak bardağa doldurduğum suyla, tıbbın bu güzelim keşfini mideme yolladım. Salondan gelen sesler, annemin bir mutfak robotu kazanmak için debelendiğini gösteriyordu.

“Televizyonun sesini kıstım. Oldu mu? Ayrıca Ayhan Aran Bey’e de sevgilerimi yolluyorum. Şarkılarını çok seviyoruz...”

Çaydan bir yudum aldım. Şekersizdi. Şekerlik salondaydı ve ben oraya girmek istemiyordum şimdilik. En azından şu komedi bitinceye kadar.

“İki kızım var. Eğer uygun görürseniz, büyüğüne, Yeşim’e çeyiz olacak. Evet. Ay, Oya Hanımım.”

Odama yollanırken Yeşim’in uyanarak banyoya geçtiğini gördüm. Kapıyı hızla kapattı. Sunucunun ne dediğini artık duyamıyordum, ama annemin sesi cıvıldamaya devam ediyordu:

“Çok çok teşekkür ederim efendim. Siz gerçek sanatçılar toplumun saygısına layıksınız. Sağ olun, sağ olun. İyi yayınlar diliyorum.”

Ben de anneme iyi yayınlar diledim içimden. Odamın kapısını sessizce kapatırken topuklu terliklerini sürüyerek koridora geldiğini duydum.

“Yeşiim, porselen setini de aldık.”

“İyi,” dedi banyodan boğuk boğuk gelen ses. “Nasıl becerdin?”

Annem, Suzan Avcı kahkahalarından birini attı:

“Annen becerir şekerim.”

İşte bu evde yaşıyordum. Annem Şengül ve benden iki yaş büyük kardeşim Yeşim’le. İki oda bir salondan oluşan mütevazı giriş katımızın sandık odasında gelişiyordum. Tırtıklı, tuhaf bir bitki gibi. Hani her sene bir ay boyunca, tam ortasında zehirli bir çiçek açar. Çiçeğin güzelliği bitkinin şekilsizliğini affettirmez asla. O bitkiden korkarsınız. Her sene o uğursuz ayı hem bekler, hem de ürperirsiniz. Acının böyle bembeyaz patlak verişinden çekinirsiniz. Koltuk diplerine itelersiniz, camın önünden uzaklaştırırsınız, önüne garip eşyalar yığarsınız. Ama bitki bundan gocunmaz. Yaşamaya devam eder ve gününün gelmesini bekler. Çirkin hamile kadınlar gibi. Ya da hayır, hamile kadınlar büyür; bitki ise sinsice kurur, içine kaçar. Öleceğini ve ondan kurtulacağınızı düşününce de... Annem ve Yeşim için bunu çağrıştırdığımdan emindim.

Sandık odalarının büyüsüne inanırdım. Orada tuhaf yaratıklar saklıdır, çocukken daha iyi bilirsiniz bunu. Hışırtılar duyarsınız, bir köşeye yığılmış eşyaların arasında birileri konuşur sanki. Saklanır ve onları bulmanızı isterler. Orada, o ışık almaz, rutubetli yerde bir çocukluk geçirmişseniz, ne demek istediğimi anlarsınız. Evin sesleri uzaktadır, kapıyı açıp dışarı fırlayabilirsiniz; ama yine de bir şey sizi bunu yapmaktan alıkoyar. Tozlu yatak altlarının tek sahibi haşereler olmayabilir. Hele babanızın asker bavulu, içindeki bütün o gereksiz ıvır zıvırla orada durmaktaysa. Bir çocuğu hayal ve hikâyeyle yerinde tutmasını bilir bu odalar.

İşte bildim bileli bu odadaydım, burada büyüdüm. Delirdiğime kanaat getiren annem ve ablam, bir kez olsun bile beni güneşli bir pencere önüne çıkarmayı düşünmediler. Deliliğimin nedenini baba tarafımın genlerinde, okuduğum okulda, sığındığım kitaplarda aradılar. Belki de haklıydılar, bilemiyorum.

Yatağımın başına eski bir tekne gibi yanaşan ütü masasını ayağımla iterek kendime yer açtım. Masanın üstü sevgili ablamın ütülenmeyi bekleyen bluz ve etekleriyle doluydu. Ne çok giysisi vardı, Tanrım! Evlenmeyi bekleyen tüm “iyi niyetli” kızlar gibi, pantolon giymemeye çalışırdı. Renklerden yeşili severdi, ela gözlerine çok yakıştığı için. Bu evden kurtulmayı beklerdi, bize ve parasızlığa dayanamadığı için. Başım dönüyordu, bir el iç organlarımı gıdıklıyordu sanki. Annem kahvaltı yapmadığımı unutmuştu besbelli, salondan mutfağa taşınan tabak çanağın sesleri geliyordu içeriden. Yeşim’le konuştuklarını duyuyordum:

“Kızım, iki gün önce gittin ya kuaföre. Güzel duruyor saçların.”

“Öff, anne ya! Dedim ya bugün yemeğe çıkacağız diye. Rezil mi olayım?”

“Kızım nereden bulayım parayı? Tükendim, bittim. Süsüne yetişemiyorum vallahi. Mutfaktan kısıyorum, biliyorsun.”

“Beni ilgilendirmez anne. İyi bir evlilik yapmamı istiyorsan bul bir yerden. Adam ciddi diyorum sana ya!”

“Yok kızım. Sen yoktan anlamıyor musun? Hadi, git yıka da yapalım saçını. Sararız bigudiyle.”

“Yaa, geçen defaki gibi yap da adam lokantaya girmeden kaçsın. Tavuskuşu gibi kabartıyorsun.”

“E, öyle olmalı tabii. Bir kadının zenginliği saçıdır. Kabarık durmalı biraz.”

“Hayır anne, istemiyorum. Gitmiycem işte. Bir bahane bulurum nasıl olsa.”

Her zamanki ağlama sesi. Birazdan kapım pat diye açılacak.

“Ersin, kızım. Sende var mı biraz para?”

Cevap vermek gereksiz, çantama uzanıyorum. Bugün okula gitmesem ölmem herhalde. Yeter ki şu anlamsız sesler kesilsin.

“Kızım ne bu odanın hali Allah aşkına? Böcekler basacak vallahi. Ay!.. O kurabiyeleri pişireli bir hafta oluyor. Şuna bak...”

Aldırmaz görünüyorum, annem sinirle tabağı alıyor yatağın yanından, midesi bulanmış gibi yüzünü ekşitiyor. Parayı uzatıyorum, içeriye doğru sesleniyor:

“Tamam, tamam ağlama. Ama bak bu son yeminle.”

Tanrı’nın iki kız kardeşten birine güzellik, diğerineyse akıl vermesi adil bir şey midir? Temiz ve kafa karıştırmayan bir paylaştırma gibi görünse de iç burkucu aslında. Bildik ama yine de çözümlenemeyen bir denklem gibi.

Gerçekte akıllı olup olmadığımı bile bilmiyorum. Tek bildiğim, Yeşim’in bir içim su bir kız olduğu. Doğduğumuz anda bu öyle belliymiş ki, babam ona kıymetli bir taşın adını vermiş. Benim adımsa, ilkokul öğretmeni babamın, belki erkek çocuk beklentisiyle, beni görür görmez ağzından dökülüveren bu sözcük olmuş.

“O ne biçim ad öyle Hüsnü?” diye sormuş annem. “Erkek ismi o.”

“Yok canım,” demiş babam. “Ermek, ulaşmak anlamında. Çok sevdiğim bir öğrencimin adıydı.”

“Haa öyleyse,” demiş annem. “Bence Yeşim’e uyumlu bir ad olaydı daha iyi olurdu. Mesela, Yeliz gibi.”

“Aman bunun Yelizlik hali mi var?” diye gülmüş babam. “Baksana saçları alnından fışkırıyor. Rahmetli babama benziyor vallahi billahi.”

Kulaklarım büyükmüş, burnum irice. Ağlamışım, meme dayamış annem ağzıma. Kara kara da bakmışım. Yeşim yatağın kenarına gelip, “Öğğ, kaka!” demiş, gülmüşler.

O günden beri Yeşim bana pis bir şeymişim gibi bakar. Ablamın dolgun dudaklı minik ağzı, benim yayvan bir kaba benzeyen dudaklarımla alay eder. İri göğüsleri, benim varlığıyla yokluğu bir olan göğüslerime, bir koşu yarışındaymışız da ipe önce varacağı belli olan atlet oymuş gibi diklenir. Sırtına dökülen kumral saçlarını, benim kısa saçlı başımı ezmek istermiş gibi sağdan sola, soldan sağa geçirerek omuzlarına atar. Ama ben severim Yeşim’i. Televizyonun karşısında tırnaklarını törpülerken öyle masum görünür ki. Bir de tırnağı, mümkün mertebe az yaptığı ev işlerinden dolayı kırıldığında oturup ağlar. Parmağına bant yapıştırırken yasa girer. Çocuğuna derin gözlerle bakan bir anne gibi sorar: “Ne zaman büyüyeceksin?”

Lise birinci sınıftan terk ablam, annemin “güzel şeyler bozulmamalıdır” felsefesine uygun davranmış ve hayatı, öğrenmek için çok kısa saymıştır. Öyle çok dinlenir, uyur ki, mayalanmış, kabarmış bir varlığı vardır. Bu varlık taşmak ve yol almak ister. Ama nereye olduğunu bilmediğinden huzursuzlanır. Her zaman biraz şiş duran gözkapakları, ipeksi şeffaf teni, iki yandan gerdirilmiş ip gibi duran düzgün kaşları şehveti bile bir düzen ve uyuşukluk halinde algılar. Ne yokuş yukarı çıkmak ister ne de yokuştan inmeyi. Kentin en çukur bölgesinde, sokakları en düz ve dolambaçsız semtinde oturmamız, belki kader de onu fazla uğraştırmak istemediği içindir. Böylesi yorgun bir güzellikse bende şefkat uyandırır. Ama aramızda sürgit bir savaş vardır ve Yeşim’in yorgunluğu bu savaşı bile gürültüsüz, kansız, acısız sürdürmeye meyillidir. Ona göre, yalnızca küçümsemek, kazanmak için yeterlidir.

Onun bana teşekkür etmesini beklemiyordum elbette. Hiç beklemedim. Babamın emekli maaşının bana bağlanan cüzi kısmından, her ay hatırı sayılır bir oranı ona bağışlamamın ne önemi olabilirdi ki? Yeter ki o güzel olsundu, evlenecek koca bulsundu. Ben bir gün okula gitmesem ne çıkardı? Zaten okulda ne öğreniyordum ki? Odamdan çıkarken annem üzgün bir eda takındı. “Sen gitmiyor muydun?” Gülümsedim, yalandan değil. Gerçekten gülmek istedim, başımı yastığa gömdüm sonra. “Yorgunum bugün,” dedim. “Önemli bir ders de yok.”

Tüm bedenim karıncalanıyordu, karanlığa boğulmak için kapıyı kapatmasını bekledim.

İnce, titrek bir zarla örtülü cenin.

Yazdığım dize etkileyici olmaktan çok, özentiydi. Üzerini karaladım.

Kalmak ilahî bir keder tanrının kucağında.

Gitgide tiksiniyordum. Üzerini karaladım.

Hakikat bizi ele geçirmeden.

Ne yazmak istiyordum, neyi kurcalıyordum?

Sorsalar

Hayatı derdim ve hayat olmayan şeyi

Ölümü benden başka anlayan yok. Kof bir bilgi gibi.

Bunu galiba sevmiştim, devamını getirebilirdim.

Çünkü doldum ve canımı yakıyor bu,

Bir kadehin çaresiz gerginliği gibi, tutsağım alabildiğim şeye

Daha diyor, utanmadan evet diyorum

Utanmadan. İnsanın utanmazlığını anımsayarak.

Kapı açıldı, Yeşim içeri girdi.

“Ütü yapıcam.”

“Bir kere de kapıyı vursan.”

“Ne o, mastürbasyon mu yapıyordun, rahatsız mı ettik?”

Ütü masasının üzerindeki fazlalıkları yatağıma attı.

“Salon ne güne duruyor?”

Dudağını büzerek baktı:

“Bak, çok işim var tamam mı? Salona falan taşıyamam şimdi.”

“Bu son olsa bari. Enişte diyorum. Gitsen de rahatlasak.”

“Salak!”

Ansızın fikir değiştirmiş gibi bir kız kardeş edası takındı.

“Ya, bak hakkını yemiycem. Zevklisindir sen. Ne giyeyim?”

“Kaderini değiştirecek bir şey giy,” demek isterdim. Ama ona öyle ya da böyle yardım etmek istiyordum. Onun, öyle ya da böyle mutlu olmasını istediğim gibi.

“Şu yeşil nasıl?”

“Bence bugün kırmızı giymelisin,” dedim. Alık alık bakıyordu yüzüme. Fermuarlı naylon dolabımı açtım. Bordo kadife bluzumu çıkardım. Yeşim üzerime atlayarak elimden çekti.

“Vay vaay!.. Kadın olmaya karar verdin demek. Ne zaman aldın bunu?”

“Hiç,” dedim. “Öyle beğendim ki, paraya kıydım. Belki seneye mezuniyet töreninde filan...”

Gözleri ışıldadı.

“Giysene.”

Eşofmanını yırtar gibi çıkardı. Sutyeni de yoktu. Allahım, kusursuzdu. Sağ memesinin üzerindeki kocaman çürüğe içim ezilerek baktım.

“Nasııll?” Saçlarını sağdan sola attı.

“İşte bu!” dedim coşkuyla. Tuhaf ama, onu hâlâ kazanmak istiyordum. Beni sevmesini. Son bir iyilik yapmanın zamanıydı.

“Senin olsun,” dedim. “Çok ama çok yakıştı.”

Yeşim sıçrayarak yatağa atladı. Yanağıma uçucu, ıslak bir öpücük kondurdu. Şaşkınlıkla baktım.

“Etek değil,” dedim. “Siyah bir pantolon giy.”

İnsanlara istediklerini verdiğinizde hırçınlaşırlar. Sınırlarınız ve yapabileceğiniz şeyler kimseyi fazlaca ilgilendirmez. Yeşim erkeklerle her seviştiğinde deşildiğini hissediyordu. Çünkü içe doğruydu o, yazgısı sınırlı bir derinliği taşıyordu. Oysa erkekler giderek ruhuna sızıyordu. Yeşim bunu istemezdi. Tek bir organı ve yapabileceği belirli şeyler vardı. Ama erkekler dahasını ve dahasını beklerlerdi ondan. Anüsünü, ağzını, kulaklarını, belki burun deliklerini bile. Her randevu sonrası, kapıyı anahtarıyla sessizce açarak girmesi bundandı. Ağzını yıkaması, iç çekmesi. Tek umudu, banyo aynasında gördüğü güzel yüzünün bozulmamasıydı.

Yeşim’in kadınlığı ince bir sırla örtülmüş ve o sır her defasında parçalanmıştı. Ben biliyordum, annem biliyordu. Biz üç kadın bu sırrı onarıyor, ona hak ettiği ağırbaşlılığı sağlamaya çalışıyorduk. Pizzacıda çalışmam bundandı, kitap pazarlama işine girmem bundandı. Annemin örüp sattığı şallar, kaşkollar, kazaklar bundandı.

İlk kez içini kazıtmaya gittiğimizde, “Sen ne anlarsın,” demişti. “Bebeğimi istiyordum ben.”

Anlardım, anlayabilirdim. Aşkı, isteği, akışı, durdurulamayışı. Yalnızca yolu bu değildi. Ona anlatamaz, susardım.

Birilerine bilinç aşılayabilecek insanlardan değildim. Böyleleri, insanın olağan yazgısından ayrı tutulduklarına inanırlar. Muafiyet, en sıradan hayat olaylarında bile onlar için işler sanki. Doğumları doğum değildir, ölümleri de ölüm gibi olmayacaktır. O zaman zavallı insancıklarla konuşmanın, onlara tepeden bakarak akıl vermenin, hatta ileri gitmenin ne zararı olabilir?

Ama ben belki de tembeldim, doğuştan yorgundum. Kız kardeşime ne söylersem söyleyeyim, o bildiğinden şaşmayacaktı nasıl olsa. Beni şimdi de olduğu gibi, ukala ve çokbilmiş bulacaktı. O çok güvendiği erkeklerinden her kazık yiyişte evimize çökük omuzlarıyle dönecek, ama pes etmeyecekti. Bir hafta geçmeden sızlanmaya başlayacaktı:

“Para lazım...”

Yeşim’in bozulan kızlığını kaç kez “o masum günleri”ne döndürdüğümüzü artık hatırlamıyorum. Doktor beyle neredeyse ahbap oluşumuzu, utançla boyun eğişimizi. Adamın ikide bir karşısına dikilen bu üç kadın hakkında ne düşündüğünü de bilmiyorum. İyi şeyler değildir herhalde. Ama onun, işin teknik kısmıyla ilgilenen profesyonel bir havası vardı.

“Bunu sonsuza kadar yapamayız,” demişti bir keresinde bana. Ben, Yeşim’in annesiymişim gibi.

“Biliyorum,” demiştim anlayışlı bir aile büyüğü edasıyla. “Ama bizim kız biraz...” Nasıl söyleyeceğimi bilemezmiş gibi davranmıştım. Belki de gerçekten bilmiyordum. Yeşim içeride, masaya uzanmış bekliyordu. Uygun kelimeyi aramış ve nihayet en zararsız görüneni seçmiştim: “Kaçıktır, anlatabiliyor muyum?” Fısıldayarak söylendiği için daha da saygı kazandıran bu söz karşısına adam anlayışla başını eğmiş, işinin başına dönmüştü. “Bir daha tekrarlanacağını sanmam,” gibi bir şeyler gevelemiştim ağzımın içinde, sözlerimle kolundan yakalarmış gibi. “İnşallah,” demişti o da dilinin altından. İkimiz de bunun doğru olmadığının farkındaydık. Sonra gülmek istemiş, gülememiştim. Ağzım, acı bir tatla bozulmuş gibi büzüşmüştü. “Kaçık ha?” İşte ancak bu affedilebilirdi.

Annem, kız kardeşim zor bir doğumdan çıkmış gibi çoktan sütlaç pişirmiş olurdu. Yeşim iştahla midesine indirirdi tatlıyı. Hayatın bir kez daha geri geldiğini, bedeninin istediği bozulmamışlığa ve tamlığa geri döndüğünü düşünmese bile duyumsardı. Kendine güveni yeniden artar, hastalık sonrası yatağında yarım kalan işlerini düşünen biri gibi, gözlerini yeşil giysilerine daldırarak hesaplar yapardı. Kim, nasıl, nerede? Bütün bu yanıtı belirsiz sorular, büyük bir projenin ayaklarıymış gibi tüm zihnini meşgul ederdi.

Annem suçları ve onlara olan ortaklığını düşünmezdi. “Halloldu,” derdi içinden, oh çekerdi. Büyük kızının bir meyve gibi dişlenecek olması fikri onu ilgilendirmezdi. Tek ilgilendiği, o aptal ve sonuna kadar açılmış ağza sahteliğini ayırt edemeyeceği bir meyve sunmaktı.

Ben zarları düşünürdüm. Titreşen, kırılgan yüzeyleri. Onların ardındaki hayatımızı. Kanıtlamak zorunda olduğumuz şeyleri. Yırtılan kâğıtlar gibi, bedenimizin de kaybettiğimiz şeyle değersizleşmek zorunda olduğunu. Yalanı. Büyük ve acımasız yalanı. Köklerimizle emdiğimiz, dallarımıza yürüttüğümüz, soluduğumuz havaya her defasında geri püskürttüğümüz yalanı. Ve onu asla sahiplenmeyişimizi. Günahımızın kabarışını. Tiksintiyi. İlaçlarımı yutar, sonra aptal bir çocuk gibi ağlardım.

3 Kabuk

Çocukluğumda, başka bir şehirde yaşardık. Buradan çok uzakta, küçük, yeşil bir şehir. Şimdi hayal meyal hatırlasam da, tam ortasından cılız bir nehir geçerdi. Kent, aynaya eğilip yüzüne bakan bir kız gibi görünürdü bu yüzden. Derin, ışıltılı. Çevresine sıralanan dağlar bir korunmuşluk hissi verirdi. Tüm küçük şehirlerde olduğu gibi, orada da bütün insanlar aşağı yukarı birbirine benzerdi. Meydan ve onu çevreleyen çarşı, çarşı içindeki küçük dükkânlar, demirciler, sobacılar, kumaşçılar küçük hayatların sınırını oluşturan zayıf, ama geçilmesi yine de imkânsız bir duvarı çağrıştırırlardı.

Babam, şehrin tek ilkokulunda öğretmendi. Her gün iki yüz metre yürüyerek işine gider, sonra aynı iki yüz metreyi gerisingeri gelirdi. Bazen elinde küçük bir naylon poşet olurdu. Yine de hep yorgun görünürdü. Sabah ve akşamları çayını kendi demler, yanında sigarasını tüttürürdü. İki takım elbisesi vardı: kahverengi ve lacivert. Dizleri torbalanarak çizgileri bozulan iki pantolonunu özenle ütüler, üzerindeki lekeleri gazyağıyla silerdi. Huzurluydu yine de. Beklentinin boşluğunu anlamış biri gibiydi. Yorgun ve dingin. İnsan olmanın bitmeyen huzursuzluğunu anlamış ve bu oyuna düşmemişti.

Annemin geç kalktığını anımsıyorum. Kentin çarşısında bulamayacağı için, yaz tatillerinde bir-iki haftalığına teyzemi ziyaret ettiğimiz şehirden kutu kutu aldığı sarı renk saç boyalarından birini daha yoğurt kabına sıkardı. Suda erimiş ilaçların kokusu genzimi yakardı. Sonra ilaçlarla boya, küçük fırçayla karışır, macunsu bir kıvam elde edilirdi. Pis kokulu. Annem sıvıyı saçlarına özenle sürer, başının arkasına yetişemediğinden Yeşim’i çağırırdı. Yeşim, gerçek bir kuaför edasıyla yanaşır, tarakla ayırdığı saçların diplerine boyayı özenle sürerdi. Sonra annem sabah kahvesini içerdi keyifle. Bazen kapı önünü süpürür, bazen bir kova su dökerdi. Mahallenin kadınlarıyla çene çalmayı gururuna yediremez, kapıyı kapatırdı hemen.

Ben naylon terliklerimi sürükleyerek yürürdüm. Çift bantlı. Bantlarından öndeki yırtılmış. Ayak tırnaklarımda yarısı çıkmış pembe oje, kolumda ince bir altın bilezik. Yeşim öğlenci olduğundan, siyah önlüğünü ancak giymiş, dantelli beyaz yakasını takıyor olurdu. Beslenme çantasına konulan haşlanmış yumurtayla elmanın kokusunu alırdım. Saçları iki örgü yapılırken huysuzlanır, kaçmaya çalışırdı. Dil çıkarırdı bana, ben de karşılığını verirdim. Annemin elinden kurtulup beni yakalamaya davranırdı hemen. Çantasına ayağı takılır, düşer, uçları kıvrılmış kirli kitap ve defterleri ortaya saçılırdı. Onu zorbela okula yollayan annem sağ kulağımı uzunca bir süre çekiştirirdi. Cezam bittiğinde küçük arka bahçeye koşar, diz çökerdim. Şırıl şırıl işerdim donumu sıyırarak. Hava güzelse, topraktaki karıncaları, böcekleri izlerdim. Onların ansızın boşalan sidiğin içindeki şaşkınlıklarını, kaçışmalarını... Karadutun çardağına girerek kaybolurdum. Vişne ağacı cılız ve tatsızdı, hoşlanmazdım. Babamın bir köşeye ektiği yeşil soğan, domates ve biberlerin taze kokusunu içime çekerdim. İnsan sesinden uzakta, tek bir dalın ya da kuşun, yaprağın, hışırtının, belli belirsiz yaşamanın dokunulmazlığına sığınırdım.

Sonra günlük alışveriş için çarşıya çıkardık annemle. Açık yakalı bluzlarından birini giymiş olurdu. Saçları kabartılarak iki yandan minik fildişi taraklarla tutturulmuş. Kırmızı ruju, etli dudaklarında ateşli bir hastalık hali yaratmış. Yüksek topuklu açık terlikleri ayağında. Beyaz bacakları şaşmaz bir kararlılıkla birbirinin önüne geçerdi. Yüzündeki bezgin ifadeyle elimi sarsarak yakalardı. Kimseyle selamlaşmazdı; ben kapı önlerinde oynayan çocuklara bakardım gözlerimi eğerek. Onların başörtülü ve şişman anneleri ellerinde örgüleriyle geçişimizi izlerdi. Fısıldaşırlardı bazen; annem kolumdan çekiştirirdi.

Hep aynı sırayı izleyerek önce kasaba girerdik. Kasap kaytan bıyıkları ve önlüğündeki taze et kokusuyla anneme gülümserdi. Kanlı elleri, kirli tırnakları midemi bulandırırdı. Kıymaları pis makinesinde çekerken annemin göğüslerine içi giderek bakardı. Annem başını daha da kaldırırdı umursamazca. Duvardaki Atatürk portresinin iki yanına sıralanmış boynuzlu koç resimlerine, bereket dualarına göz gezdirirdi bıkkınlıkla. Karasinekler uçuşurdu havada. Kapıya asılan renkli, şıkırtılı boncukları aralayarak çıkardık. Biraz ötedeki manava uğrardık. Annem eğilerek eliyle seçerdi sebzeleri. Manav, bana mutlaka bir elma ikram ederdi, anneme de sorardı çapkınca. O, başını sallayarak reddederdi. “Başka bir şey?” sorusunu anlamsız bularak cevap vermezdi.

Hava güzelse, karşı pastaneden dondurma almaya ikna ederdim onu. Bazen keyfi yerine gelir, kumaşçılara bakardı. İnce cüzdanını göğsünde sıkı sıkı kavradığını görürdüm. Bazen bir-iki kumaş beğendiği olurdu, ama yeterince parası olmadığını belli etmemek için parmakuçlarıyla dokunarak, “Fena değil,” derdi. “Ama burada iyi bir terzi yok ki.” Bana dönerek, “Şehre gittiğimizde alırız. Hem daha kaliteli hem de çok çeşit var,” derdi. Sanki konuşmanın muhatabı benmişim gibi, ne cevap vereceğimi bilemezdim. “Terzimiz de var orada.”

Tezgâhtar açıkça bozulurdu, kumaşları övmeye girişirdi. Sonra sonra dükkândan içeri girdiğimizde ayağa bile kalkmaz oldu. Sırtını dönerek çayını içmeye, sefertasındaki pis kokulu yemeklerini yemeye devam etti. Yalnız bir kez, kışa yaklaştığımız günlerden birinde annem, sesine gurur ve küstahlık ekleyerek seslendi: “Şu kırmızı kadifeden altı metre kesiver. Kızlara pelerin yaptıracağım.” Tezgâhtar şaşırmıştı, ben de öyle. Makasın ince bir hışırtıyla pürüzsüz kumaşın içinde ilerleyişine bir mucizeymiş gibi baktım. Annem kumaşı üzerime tutarak, “Güzel olacak,” dedi. “Paket yapıver,” diye ekledi, parayı öderken. “Tabii,” dedi tezgâhtar kedi bıyıklarını titreştirerek. “Emredersiniz.”

O gün öyle mutlu olmuştum ki. Şeker kaplanmış leblebileri, kesekâğıdından telaşla avuçlayarak ağzıma atıyordum yol boyu. Ona bile kızmadı. Paketi elimden çekerek, “Ablana da kalsın,” demedi. Her zamankinden huzurlu görünüyordu. Eve girdik, ayakkabılarımı fırlatır fırlatmaz kumaşın paketini yırttım. Yüz bulmuştum bir kere, aynanın karşısına geçerek kumaşı üzerime tuttum. Belki bir saat sağa sola dönerek, başımı kırarak, değişik kıvrımlar verdiğim harika yumuşaklıktaki kırmızılığı üzerimde denedim. İçeriden annemin boyalara kattığı ilaçların kokusunu aldım yine, oralı olmadım. Oyunun güzelliğine, rengin tatlı büyüsüne kapılmıştım. Bir ara düşündüm ama: “Daha yeni boyadı saçlarını,” diye, sonra unuttum. Ne kadar sonraydı bilmiyorum, kapı çalındı. Yeşim burnunu çeke çeke girdi kapıdan, ardından babam. “İki alınır mı kızım, ha akılsız kızım. Sen öğretmen çocuğusun,” diye söyleniyordu. Yeşim çantasını savurarak annemin odasına koştu: “Anne, uyansana, anneee!” Babam parmakuçları yenik, kahverengi çoraplarıyla peşinden seğirtti, ben yüreğim çarparak kapının köşesine sindim. Babamın annemi sarsalayarak uyandırmaya çalıştığını gördüm. Çok korkuyordum, kötü bir şey olduğunu seziyor ama anlayamıyordum. Yeşim çığlık atıyordu, babam kollarındaki kıpırtısız bedeni yüklenmeye çalışırken hıçkırıyordu. Komşular kapımıza üşüşmüşlerdi, “Allah rızası için bir araba,” diye inliyordu babam. Kapı açılınca öyle çok üşüdüm ki kilitlendim sanki. Babamla Yeşim, döküntü, sarı bir arabaya bindiler. Annem elbirliğiyle arka koltuklara uzatıldı. Beni unutarak hareket ettiler. Bahçeye koşmak istedim, kıpırdayamadım.

Al yanaklı, güleç yüzlü bir kadın elimden tuttu. Az ötedeki evine götürdü beni. Kıymalı patates yedirdi, kızının kırık, keçe saçlı bebeğiyle oynattı, kaynamış köy sütü içirdi. Kızı suratsızdı, annesi arkasını döndüğünde saçımı çekti. Bebeğinin tek kalmış mavi gözünü çekip çıkardım ben de; öyle çok ağladı ki kaçtım kapıyı açıp. Geldiklerinde bahçede donmak üzereydim. Elimde yavru bir kaplumbağa, kafası içeri çekilmiş. Doğruca babama koştum, bacaklarına sarılırken elimden taşlığa düşürdüm kaplumbağayı. Kuru bir ceviz gibi “çat” etti; içeri girdiler, annem yarı baygındı hâlâ. Kapıyı örtmeden içeri koştum: “Ölmüş müdür baba?” “Kızım, olur mu hiç, bak annen iyileşti,” dedi gülümsemeye çalışarak. Annemi yatağa uzattı. “Baba, kaplumbağa ölmüş müdür?” “Ne kaplumbağası kızım alla’sen?” “Bi bak, n’olur bi bak.” Babam üfleyerek ardımdan geldi. Ters dönmüş kabuğun içinde çırpınan minik ayaklarla, başına bakıyordum. Yeşim de geldi arkamızdan. Babam ters çevirdi kaplumbağayı. “Bir şey olmaz bunlara,” dedi. “Dayanıklı hayvandır. Kabuğu ne kadar kalın görmüyor musun?” “Niye kabuğu var?” diye sordum yeniden içine çekilmiş hayvanı okşamaya çalışarak. “Kimse ona dokunamasın, kötülük yapamasın diye,” dedi babam doğrularak. “Şimdi bırak, yarın sabah marul verirsin.”

Soba çoktan söndüğü için buz kesen evimize girdik.

Bir yıl daha kaldık o şehirde. Ama annem ve babam gitmek istiyorlardı, evde her gün bu konu konuşuluyordu. Annem babamı zorluyordu, “Dayanamıyorum artık,” diye. “Sabret hanım,” diyordu babam uysallıkla. “Tayin istedim işte.” Bekliyorduk, yola çıkmayı, başka bir şehirde, başka bir hayat kurmayı. Annem kapının önüne çıkmaz, alışverişe gitmez olmuştu. Yeşim’i ya da beni yolluyordu acil bir şey gerektiğinde. Çamaşırlarımız kirli, yemeklerimiz tatsızdı. O yıl okula başlamıştım. Bir kadın öğretmenin sınıfındaydım, genç, mutlu görünen bir kadının. Adı Celile’ydi. Yeşim’in eski önlüğünü giyiyor, sararmış yakasını takıyordum. Yeşim’in neredeyse yırtık denebilecek kitaplarını, babamın yardımıyla kaplayarak, içindeki çirkin yazılarını silgiyle temizleyerek kullanıyordum.

Babamla yarım gün de olsa aynı yerde olmak beni mutlu ediyordu. Ama iyice sessizleşmiş, keyfi kaçmıştı babamın. Gitgide zayıflıyordu da.

Öğrencilerine eskisi gibi bağlı da değildi. Onun sınıfını ders saatlerinde de okul bahçesinde görüyordum. Öğretmenim bir kez eğilip, “Baban hasta mı?” diye sormuştu. “I-ıhh,” demiştim. “Buradan gitmek istiyorlar annemle.”

Bir gün teneffüse çıkmıştım, babamı gördüm. Bahçenin köşesindeki ağacın altına oturmuş, sigara tütürüyordu. Okulda onu “baba” diye çağıramazdım, yasaklamıştı. “Öğretmenim,” dedim yanına giderek, duymadı. Ders zili çalmıştı, ben babamın kolunu çekiştiriyordum hâlâ. “Babacım, öğretmenim.” Uzaktan Celile Öğretmen’in, sınıfını yanına çağıran sesini duyuyordum. “Ersin,” diye el etti bana. “Hadi, derse.” Babam oralı olmadan bir sigara daha yaktı. Kendi kendine konuşarak söylendi: “En iyisi kaplumbağa, evet. Kimse diş geçiremez.” Elini salladı. “Olsa olsa kaplan.” Güldü.

Öğretmenimin sınıfa girdiğini görerek istemeye istemeye kalkıp yürüdüm.

4 Kimsin?

Aynada, yarısı gölgelenmiş yüzüme sordum. Dudaklarım kıpırdadı, alnım cevap bulmak için kırıştı. Sordum bir daha: Ses yok.

Sessizliğin ortasında verilen yanıtlar anlamsızlaşırdı. Kaybetmemek için bir daha baktım: Ersin!

Bunca yıl alışamadığım yüzüm, kabullenemediğim varlığım. Başkası olsa Ersin, onu severdim. Ama onunla aynı bedende aynı kalbi yormak için koşturarak yaşamaya tahammülüm yoktu. Onun su yudumlamasına, kafamın içine olur olmaz şeyler sokmasına, bana bir iblis gibi sürekli fısıldamasına, çekip gideceğini ima etmesine, ben olmasam, diye başlayan cümlelerine, ağır yemek yiyişine tahammülüm yoktu.

Ersin bir vehimdi, tahayyüldü, ötesini aramak anlamsızdı. Ama vardı, midemi altüst edinceye değin vardı.

“İntiharı dinsel, hukuksal ve toplum ölçüsünde tartışınız. Etik midir? Süreniz otuz beş dakikadır. Önünüze bakınız, uygunsuz tavır içinde bulunmayınız. Sınav görevlilerinin, kâğıdınızı alarak sınavınızı yok sayma hakkı bulunduğunu bir kez daha hatırlayınız. Su içebilir, kalem açabilirsiniz. Başarılar.”

Ben bana şahdamarımdan daha yakınım, kendimin sahibiyim. Reddederim. Ölçüm kendimdir. Toplumun canı cehenneme. Eksikliğimi duymayacak toplumun canı cehenneme. Ruhları rahat bırakınız. Etiktir elbet. Etiğin ölçü birimi de insandır. Toplum diye bir şey yoktur, toparlanmış insan yığınları vardır.

İki adım ötemdeki baş kâğıda eğilmiş, yazmakta. Biliyorum ne yazdığını. Altın yüzüklü minik ve günahsız hanımelleri şunu demekte: “Tüm dinlerde olduğu gibi Müslümanlıkta da intihar kesin olarak yasaklanmıştır. Yüce iradenin var ettiği insan, bu kurala karşı gelemez. Kâinat yasasını bozmak, külli iradeyi yok saymakla birdir.”

Sıfır alıyorsun Ersin. Hocanın fikirlerini aynen yazacak ve sınıfı geçecektin. Biliyorsun da niye yapmıyorsun, yapmadın? İnadın sana neye patlayacak biliyor musun? Bir yıl daha fazladan ütü masasına başını çarpacak, ilaç yutacak ve kahrolacaksın.

Amfideki herkes, şu veya bu yolla açıklayacak da olsa, sosyalist zeminde, İslami zeminde, zeminsizlikte, hepsi geçecek. Herkes notlarında hocanın görüşlerinin altını çizerek üç yıldızı yapıştırır.

Hocamızın görüşü: Katiyetle hayır. İnsan toplumsal ve sorumlu bir varlık olmakla...

Gri renkli peruk sola kaymış, çiçekli eşarp gözüküyor. Bir de kâküllü. Aman Allahım! Beni görüp huzursuzlandı, arkasını dönüyor. Bir yanlış yaptı galiba, silgi.

Kalk artık, ne yazdıysan yazdın, çık buradan. Dışarıda güzelim bir güneş, bahçede gitar çalanlar, çimenler yemyeşil. Kalk, yürü, kâğıdı ver, imzala.

“Nasıl geçti?”

Bu sarışın kız da beni kendine akran belledi, ikide bir laf atar.

“Bu sorunun çıkacağı belliydi zaten. Ne yazdın?”

Daracık kot, topuklu ayakkabı, kolsuz bluz. Tırnaklar da uzun, ojeli.

“Hiç işte. Karaladım bir şeyler.”

“Yarınkine iyi hazırlanabildin mi? Ben yurtta çok zor çalışıyorum. Şimdi kütüphaneye gidiyorum. Gel istersen.”

Taşra gülü. Bunlar kalacak bir enayi evi ararlar, başına ekşirler adamın. Ben kendi evimde kalamıyorum, bir de sen. Ya da... Çağırsam da görse gününü. Arkasına bakmadan kaçar, yemin ederim. Bu kız iki sene sonra büyük bir avukatlık bürosunda mesleğe adım atacak. Bir yıl içinde evlenecek, avukatın müvekkillerinin yarısını müşteri portföyüne geçirerek ofisinin deri koltuklarında kaykılacak. Yargıtay kararlarıyla bir ömür. Güzel, benimkinden iyi, dengeli. Suçlayamazsın.

“Gelirim belki, sen çık. Sonra görüşürüz.”

Bahçeye doğru, bir tanış görmeme emniyetiyle yürüyorum. Bir zamanlar delice âşık olduğum adam okulda asistan olmuş, ne gam. Benden haberi bile yok. Bir-iki kız arkadaş uzaktan kaçamak bakış atıyorlar. Mutluluklarını bozmayalım. Solcu öğrenciler eylem koyacaklar, tartışıyorlar kendi aralarında. Ben sınıfının temsilcisi, o bile değil, kayıp insan, başlarını çeviriyorlar. Onlardan da zor kurtulmuştum bir zamanlar. İnsanı zorlarlar, zorlarlar... Korkaklıkla suçlarlar, suçlarlar. Politzer’in kitabını burnuna dayarlar. Seni sıfır zannetmelerindendir bu. İşlenecek hammadde. Dört-beş yaş arası çocuk beyni. Sorumlu arkadaş size saz çalmayı öğretecektir. Rock nedir? Afyon. Böyle bir durumda gülmek, kendini bilmezliktir.

Aslında bir taraf seçsem, onlardan yana olurdu. Bilmiyorlar. Savundukları şey kötü değil, bana uzak değil. Beni iten, hırçınlıkları, acelecilikleri, hamlıkları. Yoksa sol bir terbiyeden geçmemiş, hayatı böyle bir okumaya açık olmayan insanları fazlasıyla aptal buluyorum. Tanrı’yı bile böyle okumalıyız bence. Varlığı ya da yokluğu fark etmez. Eşitliği düşünmek, yalnızca kendi kıçını kurtarmaya yazgılı olduğun bir dünyada insan olmanın gerçek marifetidir. Fakat onlara anlatamadığım şu: Öfke gençlikle ilgili bir şey, ama benim içim yaşlı. Daha çok şey biliyorum, yüzleri okuyorum, içleri deşiyorum. “Ersin arkadaş, yolun başındasın,” diyorlar. Sen benim neyi, nasıl yürüdüğümü biliyor musun? Senin iyi aile kızı güzel sevgilin, Cumhuriyet’in köşe yazılarını, satır satır ezberlemekte, söyleyecek sözü olsun diye, sen ona akıllı diyesin diye. Macera arıyor, başını bile isteye derde sokuyor. Babası hâkim, annesi öğretmen. Çıkıntılık, böyle bir ortamda sağlamcılıkla eşdeğerdir. Başım derde girse arayanım soranım olmaz benim. Kim daha cesur? Sen benim, evde ne maceralar yaşadığımı biliyor musun? Hayat yolumu biliyor musun? Yok arkadaşım, bilmiyorsun. Gerçeğin pek çok yüzü vardır. Ben o gördüğün şey değilim.

“Bir sigara verir misin?”

Peruk çıkmış, beyaz deriden çantaya tıkılmış. Mavili beyazlı, iri desenli türbanın altından gülümsüyor. Çattık. Sigarayı uzatıyorum, birazdan öksürmeye başlayacağını bilerek. Vay canına, bir nefeste yarıladı neredeyse.

“Seni görüyorum zaman zaman,” diyor. Kabilesini bulamamış herhalde, bana yanaştığına göre. Çil yavrusu gibi dağılmışlar.

“Şuraya oturalım mı biraz?”

Çaresiz, boyun eğiyorum. Sol gruptan bakışlar üzerimde. Kayıp yavru köpek aile arıyor. O tarafa eğiliyor yanımdaki, son derece güvenli bir sesle bağırıyor:

“Selam arkadaşlar!” Kırık dökük sesler karşılıyor sesini.

“Kitaplarınızı sınavlar bitince ulaştırsam olur mu? Henüz okuyamadıklarım var da.”

“Olur,” diyor bir-ikisi. Bana gösteriş yapıyor, besbelli. Ne kadar açık fikirli olduğunu göstererek tabularımı yıkacak. Solun ve dinin yeni kardeşliği, bu akıl almaz ülkede ilginç değil aslında.

“Merhaba,” diyor elini uzatıp. “Elif ben.”

Söylüyorum saçma adımı. Son heceyi biraz fazla vurguladım galiba, gülüyor hafiften.

“İntiharın günahı üzerine neler yazdın bakalım?” Sesim ukalalıkla titreşiyor.

“Hiç,” diyor istifini bozmayarak. “İntiharın öz kaderimiz olduğunu yazdım.”

Yüzüne şaşkınlıkla bakıyorum, o sırada kalkıp köşedeki simitçiden iki simit alıyor hızla.

Eline bulaşan susamları yalarken, “Bir yerde oturup çay içelim mi?” diye soruyor. Kaçınılmaz bir “evet” çıkıyor ağzımdan.

Beyaz keten takımı pek hoş. Kesin Vakko’dan almıştır. Aynada bir saat onu, şunu, bunu denemiş ve... Parası önemli değildir nasıl olsa.

“Zenginsin galiba?” diye soruyorum. Çekingenliğimi, küstahlıkla öldürmek istiyorum bugün.

“Evet, bizimkiler varlıklıdır,” diyor umursamazca. Şu mavi desenli türban, şu yeni gelinlere takılanlardan hanım hanımcık altın yüzük. Olmayacak, diye tekrarlıyorum içimden. Ziynet eşyasına düşkün, avam.

“Perukla daha iyiydin, gerçi emekli öğretmen havası vermişti ya.” Sesim korkusuzlukla, alayla yüklü. Nasıl birdenbire bu kadar cesur oldum?

“Çirkin olmaktan korkmam,” diyor. “Özellikle çirkin olmayı seçtik; bu da tepkimizin bir parçası.”

“Biz” diyor, eyvah. Bu yumuşak geçişten sonra, bayat teoriyle harmanlanmış bir söylev çekecek.

“Ben de öyle yaptım,” diye cevaplıyorum. “Tepkimin bir parçası olarak.”

“Çirkin görünmüyorsun.” Gözlerimin içine bakarak söylüyor bunu. “Farklı olduğunu düşünmüşümdür.”

Beni epeydir gözlemliyormuş demek. Hiç haberim yok. Çevremde olup bitenlere öyle ilgisizim ki. Peki, niyeti ne olabilir? Yandaş bulmak, yanaşmak? Gittikçe rahatsızlanmaya, onunla oturmaktan, onunla konuşmaktan çekinmeye başlıyorum. Pek tekin gelmiyor bana.

Saatime bakıp, “Kalkmam gerek,” diyorum. “Yarın sınav var, malum.”

“Gel dolaşalım biraz.”

Şaşırıyorum.

“Hava da güzel. Aracım var, eve bırakırım seni sonra.”

Aynada soruyorum kendime: Kimsin?

Hüsnü Sağ kızı, Şengül’den olma. Doğum tarihi 1976. Saliha Ersin.

Mutlu bir yuvada büyüdüm. Dört kişilik çekirdek bir aile. Kızoğlankız, Yeşim adında bir ablam var. Dar gelirliydik. Kaplumbağaları severdim. Saliha büyükannemin adı olmakla birlikte, annemin ciddi itirazlarına rağmen öğretmen babam Hüsnü Sağ tarafından konulmuş, nüfus cüzdanı haricinde kullanılmamış, kısaca hayata geçirilmemiştir.

Bunda babaannem Saliha Hanım’ın anneme dair rüyalar, hayaller görmesinin payı nedir? Onun derisini soymuş, içindeki şeytanla birebir konuşmuştur. Şeytan güzellikle gelir, kandırır biz ölümlüleri. Oyunları türlü türlüdür. Ama Saliha Hanım’ı kandıramamıştır işte. Babaannem şeytanı, annemin cisminde alenen ve apaçık... Elinde kocaman bir taşla üzerine yürümüştür.

Bazen can sıkıcı şeyler, hayaller görürüm ben de. Bazen yaşama dair olmayan sesler duyarım. Belki tüm bunlar sadece hayattırlar, ben bilmeden, boşuna korkarım. Ne var bunda? Yeşil-beyaz kapsüllerimi içince geçer. Hukuk Fakültesi’ne zaman zaman devam ederim. Henüz itiyat halini almamıştır bu halim. Dersler beni sarmamaktadır. Hak nedir, hukuk, adalet nedir? Yasa koyucu neyi amaç edinmiştir? Bu tip sorularla hayatı kendime zindan ederim. Ayrıca Yeşim’in bir önadı yoktur. O sadece moderndir, Yeşim’dir. Aslında bunlarla ilgilenmemektedir. Ben uzayda kapladığım hacmi, manasını, önemini bilmemekteyimdir. Babama da delirdi denilmiş, vaktinden önce emekli edilmiştir. Babamın tek suçu, annemi son zamanlarında Mevhibe Hanım zannederek eski görkemli günleri yâd etme isteğidir. Annem, Mevhibe Hanım olmak istememiştir. İkinci Adam’ın karısı olmak onu teselli etmemiştir. Belki Latife Hanım dense... Kısa ve öz bir hikâye olmasına rağmen, asla tatmin olmamış annemin memnun olması beklenebilir...

Soğuk kış geceleri, soğuk kış geceleri... Acımasız taşra, pençeleşmiş, daralmış el gibi. Çıtırdayan sobanın yanı başında, babamın çorapları egzotik bir tütsü gibi kokardı. Kız çocukları, bütün bunlara rağmen severler babalarını. Kız çocuklarına affetmek öğretilmiştir. Öyle ise Yeşim, bir kız çocuğu değil midir?

“Atatürk ilkelerini say kızım.”

Babam altı parmağını açmış umutla beklemektedir. Mutfaktan kapuskanın baharatlı kokusu gelmektedir. Yeşim, zavallı bir kurban gibi annesini arar gözleriyle.

Ben sorulardan korkmayan tüm öğrenciler gibi parmak kaldırmaktayımdır, ablamın çilesi bitmemiştir.

“Böyle mi olur bir öğretmenin kızı?”

“İnkılapları say o zaman.”

“Şey... Ulusumuz kötü giyinmekteydi. Sonra Atatürk onların köylü gibi giyinmesini engelledi.”

Kafaya şaplak, umutsuzluk. Babam gözlerini tavana dikmiştir. Taşra, sıkıntı, edepsizlik ve sinsilikle kol kola yürümektedir. Öğretmenin imkânsızlığı, o değişmez kader, kaderin yarattığı keder, her şeyin delice akan bir suyun önünde sürüklenip gitmesi...

Hüsnü Bey, utanacaktıysan almayaydın onu. Bak Cavit söyledi, Hasan söylediydi. Onların gül gibi karıları vardı. Cavit şimdi lise müdürü. Bir oğlu, bir kızı var. Güzel okuyorlar maşallah. Ev almışlar, araba almışlar. Yaz tatilinde, “Görüşelim,” dediydi. Omzunu dostça sıvazladıydı. Bir kalbi rahatsız, olur o kadar. Senin ciğerin çürümüş be! Seni, eski Hüsnü’yü, öğretmen okulundaki sessiz, büyük kulaklı Hüsnü’yü düşündüydü, içi elverdiğince, loş ışıklı etüt salonunda, soğuktan parmakları donmuş Hüsnü’nün yalnızca önündeki kitaba bakan dar görüşlülüğünü. Tehlikesizliğine acımıştı içi. Sana sigara vermişti, toplantılarına çağırmıştı, defterine iri memeli kadın karikatürü çizmişti. Sen korkaktın Hüsnü. Anlamıyordun, anlamıyordun. Hasan’ı da... Böyle her şey iyiydi, böyle her şey olması gerektiği gibiydi. Şu “değişim” sözü, bir de “muhalefet”, ağızlarından düşürmedikleri, neydi ki tüm bunlar? Niye dergi çıkarıyorlardı, bıyıkları neden kavga eder gibi titreşiyordu? Dahası neden kendilerine dert arıyorlardı? Senin tek derdin iç donuna yapışmış bit yavruları, ucu delinmiş çorapların, annenin sıcak tutan bir hırka örmeyişi sana, dikilmeye bile korkan erkekliğin, öyle içine batan... “Anlamıyorsun,” demişti Hasan. “Ah, Hüsnü, anlamıyorsun. Şu memleketin haline bir bakman yeter ama...”

Peki o zaman Şengül’ü hak edersin. “Ama iyi adamsın arkadaşım,” demişti Cavit. “İyi adamsın vesselam. İnsan sana sonuna dek güvenebilir.” Seni Kızılay’a çeke çeke götürdülerdi ya, hani Menderes’in zor kaçtığı o gün. Pek de bir şey anlamadıydın, zaten bir can daha olsun diye, kalabalık edelim de sağcıları bastıralım, diye götürmüşlerdi. Kalabalıktan korktun, kafan karıştı, bir daha da öldür Allah bu işlere karışmadın Hüsnü. O zaman Şengül’ü hak edersin.

Pavyonda dansöz Şengül Elmas. Öyle soğuk, kahır dolu bir gecede. Bitkin, yorgun bir gecede. Her şey canına tak ettiydi Hüsnü. Veli giderdi sık sık, içerdi. Öyle rakı, meze, kulakta patlayan şarkı. Veli’nin karısı ameliyatlıydı, rahmi alınmış, annesi felçli, maaş yetmezdi, öğrencileri sopasıyla sıra dayağından... “Toysun Hüsnü,” demişti, “karı gör biraz.”

Sen ne öğretecektin be Hüsnü? Kendi bilmeyen neyi öğretecek? Öğretmenlik kirli bir kaderdir. Ucuz bir ilke, boş çaba, değersiz bir edim... A, B, C... Ü, V, Y, Z... İşin budur, daha ne bekliyordun ki?

İşte Şengül’ü görmüştün. Kaşlarının altından bir daha, bir daha bakmıştın. Masanızın önüne gelip kalça kıvırtmıştı; Veli dolgun göğüslerin arasına para sıkıştırmıştı. Sana bakıp göz kırpmıştı sonra. Şengül darbukanın tumturaklı nağmelerinde bir-iki kez daha kıvranmış, sonra sıkılıp başka masalara seğirtmişti. Titreyen ellerinle cüzdanını bulmaya çalıştığını görmediydi. Ter basan alnını sil, diye peçete veriverdiydi gülerek. Sırtına şaplak, kahkaha: “Vay, oğlum Hüsnü!”

Sonra sonra dedin: Temiz bir şey yapayım. Gideyim kurtarayım. Geçmişe tövbe bir iyi niyettir nasıl olsa. Biz birlikte kurtulalım, kaçalım buralardan. Sen temizdin, bu ona da, herkese, çocuklarına, tüm bir ülkeye yeterdi.

Annen yüzüne tükürürdü, ne de olsa deliydi. “Lain!”

Sonra, dedin bir kere daha gideyim. Çıkışta başına taktığı eşarbı görmüştün. İşte o eşarp, makyajı silinmiş yüz, taksiye alelacele biniş, uzun eteği toplayış... Olurdu, neden olmasındı? Tüm dünyaya: D, E, F, G!

Nedamet getirecekti, “Götür beni,” diyecekti, belalısı varsa adam toplayıp dövecektin. Pılınızı, pırtınızı toplayarak...

Cavit’e açılmıştın; aşk gizli bir dert gibi yüreğini kemirmekteydi artık. Yüzüne acıyarak bakmıştı. Normal bir kız olsa karısı Ayşe’yi alıp istemeye giderlerdi. “Bırak Hüsnü,” demişti, “olmaz, sen iyi adamsın.” Cavit sendikaya girmişti, çalışıyordu, didiniyordu; seni de davet etti. Evine götürdü, hamile Ayşe’yi gösterdi. Sendika yayınlarını önüne yığdı, yazdığı makalelerden paragraflar okudu. Köfte pilav yediniz, rakı içtiniz. İyi adamlığın önüne bir duvar gibi dikilmişti, arkadaşlarınla aranıza, Şengül’le aranıza girmişti. İstemiyordun, için almıyordu, miden bulanıyordu. “Evrim adını nereden buldun?” diye sordun Cavit’e. “Şöyle daha güzel, latif bir ad olaydı.” Cavit direndi, Ayşe direndi. Kız da olsa, erkek de böyle olacaktı. “İyi,” dedin, sen iyi adamdın, kimseye karışmazdın.

Çıktın evlerinden, kalbinde ağır bir taş. Şehirde deniz olsa, o bile değil, incecik bir nehir olsa durmayacak kendini atacaktın. Ağır çekecek, doğruca dibe gidecektin. Su yoktu su lanet şehirde. O zaman başka türlü boğulurdun. Aşkın, meşkin içinde.

Gittin, ayakların götürdü. Dedin: “Bir lahza dinler misiniz?”

“Sarhoşla marhoşla uğraşamam kardeşim.”

“Değilim,” dedin. Ensen buz kesmişti, dünya, an...

“Hislerimden eminim.”

“Hadi lan. Kimsin be sen?”

Ne söylediğini duymadın artık, önemli değildi.

Eşarbın uçları titreşmişti, bir rüzgâr ki, gecenin donuk ayazında ansızın... İffetli bir kadında olması gerektiği gibi. Eşarp, uzun kollu hırka, temiz bir koku. Sen ağır koktuğunu sanırdın böyle kadınların. Kırmızı ışık, sigara, alkol ve gecenin kiri. Değildi, değil. Ama beyaz, hayalet görmüş kadar beyaz. Kırmızı yanaklar gitmiş, dudaklar solmuş, çehresinde yorgun bir dinginlik.

İşte olabileceğine o dakika iyice kanaat getirdin.

Annenin gözleri açılmış sonuna kadar: “Lain!”

“Seni yeni tanıyorum. İnançlarımı tartışacak filan değilim.”

“Tamam canım, kızma hemen. Öğrenmek istedim.”

Küt kesilmiş tırnakları, ellerinin temizliği... Saçlarını açsa bu kadar güzel görünmezdi belki. Adanmış rahibelere benziyor. Türbanın içinde, alnına kadar inen beyaz örtü, yüzünü iyice gerdirmiş.

“Ne yapacaksın okulu bitirince? Takva Tekstil’in avukatı mı olacaksın?”

“Eh, olabilirdim tabii. Ama okuldan atılacağım herhalde.” Gülümsüyor. Hakikaten takva sahibi.

“Yani göze alıyorsun?”

“Başka türlüsü düşünülemez. Hem, hadi bitirdim okulu. Bu halimle nasıl avukatlık yapacağım?”

“Nedir? Kendin gibi bir adamla evlenip çoluk çocuğa mı karışacaksın?”

“Gocunmam doğrusu.”

Soğukkanlılığı artık sinirime dokunuyor. Ne işim var bu çay bahçesinde, oturmuş onunla gözleme yiyorum. Allahım, yemek yiyişi bile ibadet gibi, ağır, huzurlu. “Bugün bedenim için bunu yaptım,” der gibi.

“Huzursuzsun,” diyor gözlerimin içine bakıp.

“Ya, evet. Yarınki sınavın gerginliği.”

“Yok, o değil. Benimle olmak istemiyorsun.”

Ha şunu bileydin. Yani hayatımda bir sen eksiktin.

“Düşünce okumak gibi bir kabiliyetin mi var?”

“Yani, genelde huzursuz oluyor insanlar.”

Artık dayanamıyorum.

“Tamam, sen de bundan güzel bir kompozisyon çıkarırsın artık. Kimlik, ötekilik, dışlanma, mazlum-zalim ilişkisi, denedim olmadı filan...”

Sigara paketiyle oynamaya devam ediyor. Hayret, sinirlenmedi.

“Bak, gerçekten seninle dalaşmak için çağırmadım buraya. Yarın zor bir sınavımız var, biraz rahatlayalım istedim. Yanlış anlıyorsun bence.”

“Pek yanlış anladığımı zannetmiyorum,” diyorum omzumu oynatarak. “Eminim bu çetin zamanları birlikte geçireceğin bir dolu arkadaşın vardır. Neden ben?”

“Bak, zannettiğin kadar arkadaşım yok benim.” Bir sigara daha yakıyor. İşte şimdi gerçekten dertli görünüyor, yüzü gölgelendi. Rol yapmıyorsa elbette.

“Ve sen de okulun en yalnızını buldun...”

Yüzüme bakıyor hüzünle:

“Öyle...”

Gözlememi hırsla ısırıyorum, soğumuş. Çay demini almamış, ucuz sigaram genzimi yakıyor.

“Kalkalım mı?” diye soruyor.

“Ben ısmarlayacağım.”

Hayır, diyemem. Maaş almama yirmi günden fazla var, cüzdanım iç çekiyor. Hesabı ödemesini izliyorum, garsona hiç de fena sayılmayacak bir bahşiş bırakıyor. Cüzdanı pahalı deriden, üzerine çiçek desenleri işlenmiş. Çiçek, börtü, böcek... Bu adamların estetik zevki hiç yok, diyorum kendi kendime. İçindeki para destelerine kayıyor gözüm istemeden. Cüzdan kapanıp çantaya giriyor.

“Hadi.”

Küçük, spor arabasıyla beni apartmanın kapısına bıraktığında, “Bugünden de, bu buluşmadan da bir şey anlamadım,” diyorum. “Neyse...”

“Sağ ol, beni kırmadığın için,” diye cevaplıyor.

Tam inecekken günü bir espriyle kapatmak istiyorum.

“Sen şimdi Borçlar Hukuku’nu da Günahlar Hukuku olarak çalışırsın.”

Gülüyor yine.

“Neden olmasın? Tacir A, günahkârın kendisidir.”

Şaşırmamış gibi davranmaya çalışıyorum. Sanki verdiği yanıtlar, onun gibi biri için çok olağanmışçasına sükûnetle karşılıyorum. Bana kendini beğendirmeye çalışıyor, diye de düşünmeden edemiyorum bir yandan. Şüphe ciğerlerime işlemiş.

“Bence yarın ikimiz de iyi not alamayacağız,” diyorum kapıyı kapatırken.

Soruyorum kendime: Kimsin?

Yüzüm gözüm yara içinde, kabukları acıyor. Tarihim, durduğum ve gideceğim yer, geleceğim acıyor. Yalnızlık çürük bir dişin oturduğu et gibi. Şişmiş içim. Kalbimin attığı yer acıyor.

5İçe doğru

Beni neyin büyüttüğünü bilmiyorum. Beni buraya, bu olduğum, bugünkü olduğum yere taşıyan ne? Yaşamak için çıldırıyorum ama; bu oldurulmuş, yapılandırılmış hayatı sevmiyorum. Ben uyurken tıkır tıkır işleyen, hiç susmayan hayatı. Başkalarının dediği, başkalarının söylediği, düşündüğü, yaptığı, ettiği her şeye yabancıyım. İnsanlar, üzeri yazılmamış beyaz kâğıtlar gibi. Uçuşup savrulduklarını bilmiyorlar. Gitmelerinin ve gelmelerinin anlamını kavrayamıyorlar. Suskunluklarını arıyorum ben, demeyişlerini. Söyledikleri asıl bildikleri değil. Bildikleri, gördüklerinden uzakta. Kendi takdir ettikleri bir kıymetin içinde ışıldayıp körleşiyorlar. Attıkları taş ne kadar uzağa gidebilir?

Acıyorum soyuma. Yorgunluğuna insanın, kavgasına, telaşına. Savaşkan, çokbilmiş soyuma acıyorum. Ölümü bu denli içinde taşımasına, belki sadece bu yüzden iğrenç bir çığırtkan oluşuna örselenerek bakıyorum.

Belki de insan, acı çektiği için başkalarına acı verir. Acının üremesine, bulaşmasına, çoğalmasına izin veren tek tür. Belki temizlenmek için başka çaresi yoktur. Çiğnediği tatsız lokmayı diğerine yutturmak, kendini tok hissetmesinin bir yoludur.

Ama bütün bunları düşünmemin ne önemi olabilir? Ben hareketsiz bir noktacığım. Uzayda hiç kimseyle buluşmuyorum. Ne bir söz var beni içine çeken ne kavrayış. Benim kavradığımsa, elimden düşen kitaplar gibi. Anlatıyor ama kapsamıyorlar. Yarım yamalak bir tercüme gibi dile gelmenin imkânsızlığını taşıyorlar. Bir gün beni, tamamıyla beni anlatan bir sayfa, bir paragraf, bir cümle, bir kelime bulacağım günü bekliyorum ümitsizce. Belki o zaman bir kusur gibi düşündüğüm varlığım kendi kendinin sebebi olacak. Benimle aynı ülkede yaşayanlar, benimle aynı şehirde oturanlar, aynı okula gittiğim arkadaşlar... Yaşıtlarım, benden iki yaş küçük, beş yaş büyük olanlar... Ortak kaderimiz var mı? Beni hepinizden ayrı düşüren o aşılamaz mesafe, o uzlaşmazlık nedir?

“Böyle şeyler yazmamalısın arkadaşım. Kime ne yararı var?”

Kim söyleyebilirdi bize kim, yanılmış olduğumuzu

Sonra bir yılan oynatıcısı gibi azlettiğimizi tehlikeyi

Ve bir karnavaldaymış gibi

Cam kırığı yemekten çekinmediğimizi?

El sallamadığımızı kimseye, gülüşler bırakmadığımızı?

Renklerin, parıltıların, tüylerin içinde öpmediğimizi dünyayı?

“Ne acısıdır bu? Öylesine belirsiz, flu ki. Acının bir sebebi olmalı, dişe gelir bir sebebi. Haksızlık, adaletsizlik, yoksulluk... Bunlar sadece güzel dizeler, o kadar. Neden bu kadar bireycisin? Dahası neden bu kadar karamsarsın? Sıyrıl bunlardan...”

“Her zaman hayat kazanır. Anlamlı bir şey yapmak istiyorsan, işte bunu yaz.”

“Batı’nın sıkıntılı, bunalmış bireyi değilsin sen. Burada yaşıyorsun, buralısın. Ama onlar gibi yazmaya çalışıyorsun. Oysa başkayız, maceramız farklı, anlamıyor musun? Hayat burada başka türlü akıyor, akmalı. Böyle şeyler bizim için lüks.”

“Önce kendini tart, yokla. Durduğun yeri belirle, gideceğin yeri. Özgün olmaz yoksa yaptıkların. Kötü bir taklit olur. Bunları sana yazdıran her ne ise, gözüne pırıltı gibi gözüküyor senin. Bence, olsa olsa ukalalık... Bir ülke edebiyatı bu tür şeylerle oluşmaz.”

Haklısın arkadaşım, gerçekten haklısın. İşte haklı olduğun için, sırf bu yüzden yazmayı da bıraktım. İçimdeki o hırçın ses büyümedi, büyütmeye gerek görmedim. Savunulmaya değer bir şey yapmadığıma kanaat getirdim. Benim de içime sinmiyor yazdıklarım, çünkü başka bir yere aitler. Oranın sırlarını deşifre eden bir jurnalci gibiyim. Anlam aramak çağımız insanının derdi değildir. Çünkü anlam da kodlanmış, paketlenmiştir. Sırtını sıvazlayan bir tanrıdır inanç. Adam keserken bile işbirlikçindir. O yüzden herkes haklı, ben haklı ve ahlaklı değilim. Elimdeki son kale de gitti. Boş ver, gitsin. Az gelişmiş, ancak bunu tarihî ve can acıtan bir gerçeklik olarak kabul edemeyen ülke insanı, yazıyı harf karakterine bakarak okur. Metnin özgürlüğü yoktur. “Kim yazmış, neden yazmış, niye böyle yazmış???...” “Bu kişiye bunları düşündüren nedir? Ben çevremde göremiyorum...” Sen göremezsen, her şey bitmiştir. Derinlik ve uzaklık, sanki okuyana nanik yapan bir eldir. Okurumuz bunu sevmez. Yabancı bir dünyanın tehlikesine açık değildir. Onlara hep bildiklerini yazmak gerektir. Ama onlar da haklılar. Yazı ya açıklamalı ya da çözüm üretmelidir. Biz çözümsüzlüğü sevmeyiz. Şiir hedef göstermelidir!

Ve son sorum: Bana neresi kaldı? Yaşamak için neresi? Bir kere olduğum ve olmaklığım devam ettiği için özür mü dilemeliyim? Kırık bir kol, kırıldığı için sahibinden özür diler mi?

İşte içime, daha çok içime çekildim. Tüm dünyayı değiştirmek istediğim asıl yer burası. Dinleyicisinin olmadığı boş bir salonda konuşma yapıyor gibiyim. Taltif yok, teşekkür yok. Sertifikaya da hayır. Dışarıya ait, sahte olan ne varsa sildim. Gösteri dünyası; ne güzel dans ediyorum bak baba, hey bana bakın insanlar, nasıl da akıllıyım... Yalan benim için bitti.

Sana, bana, ona kaybettirilen yaşam aslında aynı. Yalnızca kazananlar ceplerinden ödeyebilir. Ama biz istemeyiz. Birine oyunu iyi oynuyor, diye kızmak yakışık almaz. Sessiz bir kemirgen gibi toprağı, tahtayı oymakla yetiniriz. Derdimiz bir taneyi çabucak almak ve kaçmaktır. Azla yetiniriz.

Annemin, babamı yatağından kovduğu zamanlar benim için bunaltıcı olurdu. Babam uykumun arasında oda kapısını açar, bir hayalet gibi yatağımın başına süzülürdü. “Kızım, kalk hadi annenin yanına.” Gittikçe incelen silueti, sopaya geçirilmiş iri bir kavun gibi uzayan kafası, hastalıklı gibi öne eğilerek kamburlaşmış sırtıyla yorganımı üzerimden çekerdi.

İstemeye istemeye kalkar, alışkanlığın verdiği şaşmazlıkla annemin odasına doğru yürürdüm. Evin kör karanlığında, yalnızca o odanın buzlu camından pembemsi bir ışık yayılırdı. İsteksiz bir kelebek gibi tereddütle yaklaşırken, Yeşim’in yatağına seğirtmeyi düşünürdüm. Çabucak vazgeçerdim sonra. Çağrıldığım yer burasıydı. Annemin yatağı sıcacık olurdu. Yorganı kaldırdığımda hafif bir rutubet kokusu hissederdim. Annem yatağın yarısından fazlasına vücudunu yayarak yatardı. Bacakları sonuna kadar açık. Bir eli babamın yastığının altına girmiş. Babamın burada kapladığı yer, en köşedeki belli belirsiz çukurluktu. Ben de zayıf bedenimi aynı çukura yerleştirirken annem huysuzlanır, sırtını dönerdi. Sonra bir an dürtülmüş gibi dikilir, yorganı kaldırarak yüzüme bakardı. Eğer babam bir hainlik etmişse cezası ağır olacaktı. Ama, hayır. Babam her zamanki gibi sözünü tutmuştu. Bu küçük sağlamadan sonra annem yatağa kendini atar, uykusuna kaldığı yerden devam ederdi.

Uykusu sessiz ve derin olanlar içlerinin rahat etmesine izin verenlerdir. Yaşamı belki bir kez taşımaya kalkar, beceremeyeceklerini anladıklarında sonsuzca vazgeçerler. Annem omuz silkerek arkasını dönenlerdendi. Belki çok tatlı değildi rüyası, ama uyandığında hatırlamazdı. Geçen gün, dönen gece ve anımsamadığı düş yanına kâr kalanlardandı.

Yeşim, uzun kumral saçlarını yastığına yayardı. Gül bahçesi içinde, dikenler onu örselemeden yatarmış gibi bir hali vardı. Belki zeki insanlar, uykularında süngü düşürerek gülünç görünürler. Ama Yeşim, uykusunda daha da aptaldı. Dolgun dudakları, ona uzaktan gösterilen tatlı bir meyveye bakarmış gibi ıslak, öne uzanırdı. Kimi kez ağzının kenarından incecik bir salya akardı. Vaat edilmiş şeyler görürdü rüyasında. İpekli, tüllü bir beyazlığın ardından koşardı. Tam dokunacağı an, kumaş lime lime dökülürdü ellerinde. Birden kaşlarını çatarak ağzını toplaması bundandı.

Babam, küçük sandık odasındaki yatağımda mezarını sevmiş bir ölü gibi sakin, dümdüz yatardı. İlaçla sersemlemiş beyni, burnunun ucuna dayanmış karanlıkla daha da gıdıklanırdı. Çok derinden işittiğim kıkırdama sesi, az sonra iç çekişe dönüşür, taşınamayan soluk yorgun bir iniltiyle bırakılırdı. Sağa ya da sola dönmez, çekilmez bir çile gibi yeniden gelecek olan günün kaçınılmazlığıyla mıhlanırdı.

Ben annemden uzaklaşır, tek kolumu yataktan dışarı taşırarak, onun sıcak, uyuşuk bedeninden kaçınmaya çalışırdım. Annemin çarşaflarımızı neden sık değiştirmediğini düşünürken, içimden yükselen tiksinti, odaya sinen ten ve soluk kokusuyla çoğalırdı. Komodinin, dolabın ardında yıllardır biriken toz, belki tozun içinde üreyen organizmalar, gün geçtikçe çoğalan böcek yumurtaları, pis, eski halı, çay lekeli sabahlık, içi kürklü terlik, isli camlar, ekşi kokan perdeler, hepsi, hepsi midemi bulandırırdı. Tuvalet masasının aynasına asılmış hasır şapkanın üzerindeki fiyonk ve çiçekler, ummadıkları bir yere gelmiş masum, güzel kızlar gibi şaşkındı.

“Uyumaya çalış,” derdim, gözlerimi kapatırken. Ve insan, bunu yapmalıydı. Burnunun ucundakini görmezden gelmek, insanın en büyük vasfı olmalıydı. Kaçmak isteyenlerin sığınabilecekleri tek yer, kendi içleridir. Kaçış büyük oldukça, içimiz esner, genişler. Duvarları ve kapıları yoktur. Kendimizi yeniden, bir kendimiz kadar daha uzasak ve büyüsek de, peşimize bir ordu takıp gitsek de iyi bir evsahibi gibi kabul eder. Ve çıkıp gittiğimizde küçülmez asla. Konuklara alışkın evler gibi, yeniden dönüşümüzü bekler.

Döneriz... Bizi koruyana, avutana döneriz.

İçe doğru, nefes alabildiğimiz yere. Genişliğe...

6 Örtüler

“Eh, geç sayılır. Nereden aklına geldi bu saatte?”

Telefonun salonda olması kadar berbat bir şey yoktur. Hele de gecenin saat onunda, annenin ve ablanın tanımadığı biriyle konuşuyorsan. Şaşkın, şüpheci bakışlar seyredilen televizyondan kayarak üzerine dikilir. Meyve tabağına dilimlenmiş kavun ve karpuzlar, unutuldukları için suyunu salarak boşalır, üzülür. Sen suç işliyormuş gibi kamburlaşırsın.

“Hiç... Aramak istedim yalnızca. Nasıl geçiyor tatilin?”

“Yani...” Başımı hafifçe seyircilerime doğru çeviriyorum. İkisinin de gözleri bende. Televizyondaki entrikalarla dolu dizi boş salona oynuyor.

“Öyle bir intikam alacağım ki... Kim olduğumu anlayacaklar!”

“Şahinin Kanatları’nı mı seyrediyorsun?”

“Yok canım... Ben değil.”

Telefonu bir an önce kapatmak istiyorum, konuşma işkenceye dönüştü.

“Bizimkiler de izliyor içeride. Ben odadan konuşuyorum.”

Güzel, pek güzel. Benim fakirhaneye telefon teli çekemedik henüz. Uzattıkça uzatıyor.

“Annen miydi telefona çıkan?”

“Hııı.”

“Ne kadar işveli sesi öyle?”

“Eh, gençliğine vermek lazım...”

Katılıyor telefonun ucunda.

“Çok hoşsun doğrusu. Yarın görüşelim mi?”

“Peki,” diyorum hemencecik, yeter ki konuşmamız bitsin. Söylediği yeri aklıma yazıp ahizeyi kapatıyorum.

“Kimdi o?”

“Ben Zahter efendim.”

“O ne güzel isim öyle. Manası?”

“Dağ kekiği demek.”

“Ya?.. Ama sahibi daha da güzelmiş.”

Yeşim sahnenin albenisine teslim oldu, benden yüz çevirerek kavun dişliyor.

“Okuldan arkadaş işte. Kim olacak?”

“Yok, sesi yabancı geldi de...”

“Ona bakarsan Yeşim’in bütün erkek arkadaşlarının sesi bana yabancı geliyor.”

Odama giderken annemin söylendiğini duyuyorum: “Yine bir haltlar karıştırıyor ama...”

Yol boyu düşünüyorum. Bindiğim otobüs tıklım tıklım, ama ben cam kenarına oturmayı her nasılsa başardım. Bir-iki yaşlıyı ittirerek geçtim, kimsenin yüzüne bakmadan, karnım ağrıyormuş gibi suratımı büzüştürerek yerimi kaptım. Yaşlılardan biri taciz edecek olursa, kelimelerin üstüne basa basa, “Muayyen günümdeyim,” diyeceğim. Herkesi utandırmanın ve koltuğunu korumanın tek yolu bu. “Sizin romatizmanız varsa teyzeciğim, benim de kanayan bir yerim var.”

Şimdi sözümona camdan dışarıyı seyrediyorum. Ama bir şey görüyor değilim. Çirkin şehir silueti, ara sıra gözlerime batıp çıkıyor. Yığışmış binaların üzerinde güneş, sarı bir bunaltıya sokmuş kenti. Yine de yaz günlerini severim. Önü açık bir yol gibidir yaz. Bana çocukluğu ve neşeyi anımsatır. Çok genç olduğumuz günleri. Umutsuzluk gelip kalbimizi ağırlaştırmadan geçirdiğimiz o uzun, tatlı zamanı.

Parmağımdaki yüzüklerle oynuyorum ara sıra. Düşünüyorum. Okul seneye biterse... Bu yıl oturup adam gibi çalışırsam biter. Sonra stajımı yaparım, bir yıl daha. Çevreye sorar soruşturur, iyi bir büro bulurum. Maaşla çalışırım, ne olacak? Sonra belki kendi büromu açarım. Çok sonra... İri yapraklı çiçeklerin tozunu sekreterime aldırırım. Hep yirmi beşinci noterle çalışırım. Beni tanır, severler. Kâtibelere gülücükler dağıtarak girerim kapıdan içeri. Buyur edilirim, işlerim öne alınır. Bir bardak çay içerim. Tapu davalarıyla ilgilenirim. İnsan dediğin çalışmalı, yoksa bir bok olmaz ondan. Disiplinsiz bir hayat kötüdür, insan her yere gidebileceğini düşünür. Oraya, buraya, sağa, sola, karşıya... Gevşek bir malzemedir insan. Sıkıştırmalı, sıkılaştırmalı.

Başımı kaldırıp otobüsteki yüzlere bakıyorum. Şoför acı bir fren yapıyor, öne savruluyoruz. Adamın sıcaktan beyni sulanmış, sıkı bir küfür sallıyor. Aynı yolu günde kaç kez dolanıyor acaba? Birkaç erkek, şoförü açıkça haklı bularak öndeki aracın sürücüsüne kızıyor. Otobüsün içi ekşi ekşi kokuyor. Biraz arkadan bir erkek çocuğunun sesi geliyor: “Anne, yoruldum.” Kadın utanarak, “Şişştt!” diyor. “Kucağına alsana.” “Olmaz, şimdi ineceğiz,” diyor kadın. Çocuk sızlanmaya devam ediyor: “Yaa, yalancı, hep öyle diyosun!” Ülkemin otobüslerinde yüzler hep diğerini arar. Bakışlar birbiriyle karşılaşır. Sanki insanların birbirine söyleyecek bir şeyi vardır da yine de susarlar. Umursamazlık henüz bu yüzlere oturmamıştır. Bu kılıksız insanlar topluluğu birbirlerinin bakışlarının içinde ne bulmayı umar? Sanki bir söz atsanız ortaya herkes konuşacak. Otobüs topyekûn sese boğulacak. Ülkemde insanlar, konuşup anlaşmaktan henüz ümidini kesmemiştir. Meşguliyetsizlik, boşluk ve ölü zaman, diğerinin benliğini izleme ve kurcalama arzusuyla dopdoludur.

Yanımdaki orta yaşlı hanım huzursuzlanıyor, bir bana, bir aramızdaki küçücük mesafeye bakarak arkaya sesleniyor:

“Hanfendi, çocuğu verin de aramıza oturtalım. Sıkışırız.”

Bir anda kalkıyorum yerimden. Yanımdaki hanımın tombul dizlerini ittirerek çıkıyorum. Bizim tarafa yaklaşmaya çalışan kadınla çocuğa dönerek, “İniyordum zaten,” gibi anlamsız bir açıklama yapıyorum. Gideceğim yere kadar dört durak var. Olsun, yürürüm. Belki biraz daha düşünürüm...

“Haftaya yazlığa gidiyoruz,” diyor. Şekerli kahvesinden son yudumu alarak fincanı yavaşça tabağa bırakıyor.

“İyi.”

Türbanı değişik bugün. Bu kravat koleksiyonu gibi bir şey herhalde. Her giysiye uygun olan renk ve desen kullanılıyor. Bugün, yazlık, açık renklerden bir şey seçilmiş. Beğendim doğrusu. Krem rengi, uçuk kahve, pembemsi tuhaf sarmallar. Güneş gözlüğü başın tepesinde, iri böcek gözleri gibi dikilmiş.

“Sen gitmiyor musun?”

“Sanmam. Yani pek ihtimal vermiyorum. Mersin’de bir halam var ama, en son dört yıl önce gitmiştim...”

“Aranız iyi değil galiba?”

“Pek sayılmaz.”

“Dört yıldır tatile gitmemek korkunç bir şey,” diyor. Anlayışsızlığı, hakikaten anlamamaktan ileri geldiği için kızamıyorum. Oysa azla yetinmek onun gibi birinin ahlakı olmalı.

“O kadar abartma,” diyorum gülerek. “Milyonlarca insan henüz deniz bile görmemiştir.”

“Ne yapacaksın bütün yaz?”

“Bütün yaz dediğin topu topu iki ay, yani altmış gün. Bulurum bir şeyler, merak etme. Hem bütünlemeler için çalışacağım. İyi olur.”

“Bakıyorum okulu bitirmeye kararlısın. Ne oldu birden?”

“Aydınlandım,” diyorum. “Evet, bu okul bitecek, başka yolu olmadığını gördüm.”

“Bir mirasyedi değilim,” diye sürdürüyorum. Verdiğim kararı açıklamak isteğine kapılıyorum nedense. “Babamdan bana kalacak halı mağazaları da yok.” Başını öne eğiyor. “Büyük sermaye gruplarıyla da ilişki içinde olamayacağıma göre. Çalış kızım Ersin.”

“Sen şiirde diretmelisin bence,” diyor, konuyu değiştirmek istermiş gibi.

“Nereden çıktı şimdi bu?”

“O iki şiire vuruldum.”

“Yok canım. Öylesine yazılmış şeyler. Bir fevkaladelik yok.”

“Kendi kıymetini bilmeyene ne denir?” Başını sallıyor. “Bu sözümü sakın unutma. Sen şiir yazmalısın. Mim de öyle diyor...”

“Nasıl? Kime okuttun başka?”

“Çok çok sevdiğim bir arkadaşım. Gerçek bir entelektüel, inan. Tanıştıracağım. Ona göstermeden edemedim. N’olur kusura bakma.”

Söylediği ismi anlamıyor, ama bir kez daha soramıyorum. Kendime kızmakla meşgulüm. O aptal şiirleri, ilk talep edene okutmak gibi iğrenç bir zaafım var. Al işte, elden ele gezer oldular. Deham dillere düştü, başım göğe erdi. “Ben buyum!” diye haykırmak isteği mi?

Suratımı asıyorum ister istemez, bir sigara daha yakıyorum. Kimsenin desteğine, ilgisine ihtiyacım yok benim. Yirmi iki yıl böyle yaşadım, şimdiden sonra sırtım sıvazlansa ne olacak? Ah, insan. Birinin zayıflığı diğerinin gücü olur; birinin suskunluğu diğerinin sesi. Fazla mı kötü niyetliyim? Fena bir şey söylemedi ki. Yabani bir hayvan gibiyim, okşanmaya gelemiyorum. Yalnızlık, tek olmak duygusu midemde erimeyen bir kemik gibi. Yutmuşum, ama geri çıkaramıyorum.

“Bak ne diyeceğim,” diyor az sonra. Çok düşünmüş, çok tartmış gibi bir hali var. “Bizimle gelsene.”

“Yazlığa mı?” Şaşırıyorum.

“Tabii. Bir hafta kalırsın, dinlenirsin.”

“İyi de seni bile yeni tanıyorum. Annen baban... Uygun olmaz sanırım.”

“Olur olur, merak etme. Yalnız tek bir şey var... Nasıl söylesem, bilemiyorum... Kabul edersen elbette.”

Anahtarı kilitte döndürüp antreye giriyorum. Sandaletlerimi çıkarmadan doğru odama gitmek niyetim. Çantamı yere atıyorum, anahtarı kilitte unuttuğum geliyor aklıma sonra. Yeniden kapıyı açıp alıyorum. Susadım; mutfağa doğru giderken Yeşim’in odasından ağlama sesi geldiğini duyuyorum. Bardak yumurta kokuyor sanki, bir yudum alıp lavaboya geri döküyorum suyu. Mutfağın küçük penceresinin önünde iki kız çocuğu donlarını indirip işiyorlar. Biri daha büyük bir şey yapmaya kalkışıyor sanırım, öteki hızla kalkıp çekiyor donunu. “Hadi.” Öbürü dilini ısırıp ıkınıyor. “Hadi dedim.” Arkadaşının kolundan çekiyor, çevresine bakınıyor hızlıca. Dört-beş yaşlarında olmalılar. Az ötede pembeli sarılı bir top duruyor. Farbalalı perdenin kenarından gözetliyorum onları. Beni fark etmeleri imkânsız. Kız, arkadaşının uzayan inadından sıkılarak topa seğirtiyor. Sesimi kalınlaştırarak öksürüyorum, pencerenin altında paldır küldür bir telaş. Aniden kalkıyor küçük kız korkuyla, donunu çekmeyi unutarak arkadaşının yanına koşuyor. Beyaz poposu açıkta, el ele tutuşarak ön bahçeye doğru kaçışıyorlar, gülüyorum.

Annemin anlayış ve sevgiyle titreşen kısık sesini duyuyorum:

“Kızım, evli adamla ne işin vardı?”

Yeşim, hıçkırmaktan çatallaşmış sesiyle yanıt vermeye çalışıyor:

“Ne bileyim, yalan söyledi bana. Güvenmiştim...”

“Off Yarabbim, sen bilirsin.”

“Bir daha arama beni, dedi. Fena yaparım, dedi. Öylesine bir şeymiş. Ama dur, rezil edicem onu. Şirketine gidicem, karısını bulucam...”

“Yapma kızım. Bırak, Allahından bulsun inşallah. Biz şurada erkeksiz üç kadınız. Nasıl uğraşalım?”

“Hamit amcama söyliycem, dövdürsün iti.”

“Hiii, deli misin? Adamın yüreğine iner vallahi. Babanın dayısının oğlu. Dış kapının mandalı. Kaç senedir görüşmeyiz. Hem yetmiş yaşında adam ne yapacak?”

Bardağı lavabonun içine atıyorum hızla, avuçlarımı bastırıyorum. Küçük, keskin taneciklerin etime iyice girmesi için bütün vücudumla abanıyorum. Annem bağırıyor içeriden:

“Ersin, sen misin?”

“Benim,” diyorum, ben olduğuma inanarak. Yeşim’in sesi kesildi. Kan durmayacak gibi, zorlukla musluğu açıyorum. Yakınlarda bir sağlık ocağı var. Çıkıp oraya doğru yürümeliyim. Doktor etimi cımbızla temizlerken, “Nasıl oldu?” diye soracak. “Düştüm” yalanı, yalanların en güzelidir, her olaya, her duruma uyar. Bizi kendi öz hikâyemizden kurtaran yalanı seviyorum artık. Değiştim, aydınlandım. Yalan yaramıza boca edilen tentürdiyot gibi. Acısı baskın çıkar, unutturur ve temizler. Sonra beyaz, pamuksu sargı bezleri. Harikadır onlar. Saflığın, öldüğü halde hâlâ orada duruşu gibi gerçekdışı, anlamsız, alıngan...

Duvar diplerinden yürüyenleri biliyorum. Üzerlerindeki şüphenin, ancak daha fazla şüphelenerek giderileceğine inanıyorlar. Kiri, kirle ovarak temizlemek istiyorlar. Vehim, bağırsaklarına kadar vehim, onları zayıf ve çaresiz kılıyor. Titrek organizmalar gibiler. Kaçınıyorlar. Oysa hayat, bir hücrenin açık oluşu ve kabul etmesiyle yürür.

Ruhum, korkak bir maymun gibi dalın en tepesine sıçrıyor. Orada kurtulduğuna inanıyor, kimsenin onu yakalayamayacağına. Orada, tepede, aptal kırmızı kıçına aldırmadan, hükümsüz, deli bir tanrı gibi aşağısını gözetliyor. Arkadaşları uzakta kalmışlar. Ya çubukla toprağı eşeliyorlar ya da birbirlerinin bitlerini ayıklıyorlar. Belki içlerinden birisi, ceviz kırmaktan bunalan birisi kalkıp yürüyecek. Şakacı ve vurdumduymaz varlığını terk edip gidecek. Maymun komiktir, aşağılıktır. Küsmüş bir maymun komik ve yalnızdır. Karnını kaşıyarak düşünmemenin hazzıyla titrer. Ondan olanı inkâr ve ret, küsmüş maymunun işe yaramazlığıdır. Dalda kalan maymun ise çaresizce algılamaya çalışır: Muz bitti. Daha yukarıda ne var?

Annem sokak satıcısının terazisinden şüphelenirdi. Kefeye eksik koyduğunu düşünür, poşette bir domatesin yokluğundan huysuzlanırdı. İnsan, işte insan eksiklikten mutsuzlaşır. Ölçümün kusursuzluğu içini rahat ettirecek tek şeydir belki.

“Kızım, şu ablanla bir de sen konuşsan...”

“Anne, senin odanı istiyorum.” Kararlı sesim, içindeki öfkeyi bastırıyor.

Şaşkın yüzüne bakıyorum. Alnı kırış kırış. Eski pervasızlığı uçup gitmiş, ama yaşlanmaktan bezmiş varlığı yine de vazgeçmiyor. Ellerimi avucuna alıyor.

“Ne oldu sana kızım?”

“Bir şey olmadı,” demek istiyorum, boğazım kelimelerin üstüne acıyla kapanıyor.

Sargılarımı okşuyor. Beceremediği anneliği canımı yakıyor, bir bilse.

“İçimi kirlettiniz,” diyebiliyorum ancak, boğuk boğuk. Ellerimi çekiyorum.

“Yavrum, ne yaptık sana?” Ağlıyor. Buna inanıyorum, tanımsız ve bilinçsiz bir acının içinde kıvranıyor.

“Anne, burada kalmak istemiyorum artık. Bana odanı ver.”

Teslim oluyor, “Tamam kızım,” diyor çaresizlikle. Ben durmak istemiyorum artık:

“Hiç değilse yan cepheden caddeyi görüyor, karşı kaldırımdaki pembe binayı, onun yanındaki sarı apartmanın yarısını. Hiç değilse dolmuşları, satıcıları, Telekom’da çalışan kızların işe giriş çıkışlarını görürüm. Biraz da güneş girer sabahları. Bunaldım, anlıyor musun? Sizden bıktım. Yeşim için bir şey yapamam. Öyle yetiştirmeseydin. Salak, sonsuza kadar salak. Beni daha da bıktırırsanız çeker giderim, anlıyor musun? En akıllınız benim, en dürüstünüz benim. Üniversitede okuyorum ben, farkında mısın? Neden gurur duymuyorsun, neden adım saçma, neden beni görmüyorsun? Yeşim, Yeşim, Yeşim... Ne faydası olacak sana?”

Artık kabarıp taşıyorum, kalbim çatlayacak gibi atıyor. Annem korkuyor benden, ilk kez varlığımın ağırlığıyla köşeye siniyor.

“Aklı varsa iyi kötü birini bulup evlenir, tamam mı anne? Başını belaya sokmasın; ben temizleyemem, biz temizleyemeyiz. Ben okulumu bitirmeye uğraşıyorum, haberin var mı? Ersin diye biri yaşıyor bu evde. Ve sizin aptal dertlerinizle uğraşmak istemiyor.”

Ütü masasına bir tekme savuruyorum.

“Ahlaklı olun biraz. Biraz da bunu deneyin.”

Annem hıçkırıyor:

“Allahım ne yaptım ben, suçum günahım ne? Kurtar beni Allahım. Namuslu kadınım ben.” Son cümleyi söylerken sesi titriyor.

“Namustan söz etmiyorum anne. Ahlaktan söz ediyorum. Doktor moktor bitti. Anlıyor musun? İzin vermeyeceğim. Herkes olduğu gibi kalacak.”

İşte adımın hakkını veriyorum. Aile reisliğine soyunduğum gündür. Krallığımı ilan ediyorum.

“Benden habersiz bir şey yapmayacaksınız. Fena olur, o kadar.”

Taşmayı önleyemiyorum. Sesimdeki kararlılığa ben de şaşırıyorum. Kabul etmeseler, direnseler ne yapabileceğim? Ama şimdi bunları düşünmüyorum. Korku salmak, sorgulanmamaktır. Buna, bir tek buna güveniyorum. Annem olan bitene artık inanamıyor.

“Başıbozukluğunuza izin yok artık. İyice anladın mı?”

Nefesimi veriyorum. Ne kadar büyük bir soluk tutmuşum içimde. Ama rahatladım artık. Bütün bunlara ne zaman karar verdim, bilmiyorum. Bardak sessizce doldu ve kustu içindekini.

Annem sırtını eğerek odadan çıkarken, dönüp bir daha yüzüme bakıyor. Yatağın üzerinde kaykılmışım, acıyan avuçlarımla kısa saçlarımı sıvazlıyorum. Bacağımı ötekinin üzerine atmışım, parmakucumda sigara. Anlayabilecekleri tek rolü oynuyorum. Faydasını görüyor, seviniyorum.

Namuslu kadınsın anne. Kimse bir şey diyemez. Sadece erkeklerden korkuyorsun, o kadar. Bir tek babamın erkekliği durduramamıştı seni. Hırpalanmaya alışmıştın çünkü, senin gibi kadınlar ezebildikleri her şeye böcek muamalesi yapar. Anlıyor, ama görmezden geliyordum. Anlıyordum, hıncım birikiyordu. Anlamıyordum, kabuğuma çekilmiştim. Tehlikeye kaçarak değil, sinerek direniyordum. Kaplumbağalar gibi.

Bitti artık, oyun bitti. Madem beni kadınlığınızın içine almıyor, bana başka bir türmüşüm gibi davranıyorsunuz, bitti. İstediğinizi vereceğim, istediğimi alacağım. Odanı boşalt, sana acıyorum, sana acımıyorum. Çekmecelerindeki her şeyi boşalt. Aynı dili konuşmuyoruz, çerçeveleri indir. Halını, altındaki pislikleri süpürerek kaldır, temiz bir oda istiyorum. Duvardan o fotoğrafı da indir, görmeyeyim, canım acıyor. Altında kalan beyazlık, yama gibi gözüküyor. Odamı boyayın, faydalı bir iş yapın, bir şeyin ucundan tutun. Fotoğrafta gülünç gözüküyorsun anne. Babamın geriye taralı saçlarının ve ince boynunun yanında. Takım elbisesinin yakaları ne kadar küçük. Kravatın düğümü eğri, sen şiş karnınla daha da eğrisin. Yeşim karnının içinde, mükemmel hayatını bekliyor.

Bundan sonra olacakları, doğumundan sonraki eşsiz hayatını bekliyor. Ne kadar mutsuzsun, için almıyor. Seni durduracak olan nedir? Gitmek istediğinde sana kal diyen, babamın pırıltısız gözleri mi?

O gülünç eşarbı neden taktın? Öğretmen karıları namusludur değil mi? Saçlarının yarısı açıkta, eşarp sonlandırılmamış bir inanç gibi, örtmüyor, yarım ve çaresiz kalıyor. Bunları okuyorum, yaşamımız önümde açık duran bir sayfa gibi. Dikenli sözcüklerden örülmüş, uzun bir metin gibi anne. Ama ben anlıyorum. Kırmızı rujun, tasavvur ettiğin ve sadece senin olan bir hayatı boyuyor. Buradan başladım, diyorsun ve böyle gideceğim. Geçmişe sünger, ama ben güzelim. Unutamam ki bunu. Kabarık sarı saçlar, yalnızca kendinin olan bir hakikati çevreliyor. Yaşamının anafikri bu. Kabuğu, asıl eğreti duran: o yarım yamalak örtü. Bakışlara sınır çektiğin yer. Yorumlara, hakkındaki fikirlere, kem gözlere, kötü niyetlere dur dediğin yer. Babamın içini biraz olsun rahatlattığın yer.

Örtüleri biliyorum anne. Onlar hakkında utanmadan fikir yürütüyorum. İçimde biri kaçıyor, biri pes etmeden kovalıyor. Dönüyorlar, dönüp duruyorlar. Bu sonsuz çemberde, az sonra kaçan kovalayacak belki. Ama hareketin hızı ve seyri değişmeyecek. Kararsızım. Elif hayatıma sızdığından beri iyice kararsızım. Beni anladığını ve sevdiğini iddia eden başörtülü arkadaşım. Oysa ben yatağımda dönüp durdum. Rock’ın iffetsizliği aklımı bozdu. Ella Fitzgerald’ı “Basralı Rabia” olarak hayal ettim. Klasik müziğin temizliği ve üstünlüğü canımı sıktı. Seçkin konuklar, keskin bir ışık gibi gözlerime battı. Bale ve arya, yükselen çığlık, yaylı çalgılar, içli piyano... Tanrı’nın yok oluşuna ağıt. Elimde biletimle koltuğumu aradım. Ön sıralar üstün insanlar tarafından kapılmıştı. Nietzsche’nin bunaltısı... Kabul ve ret oylarıyla yürüyen mükemmel sistem. İnsan merkezli her şey... Ve şüphe içimi kemiriyor. Durduğum yeri kaybetmek istemiyorum. Durduğum yer neresi? Ateşli bir hastalığa direnç gösteriyor gibiyim. Oysa söz konusu olan kaybolmuşluğum değil.

“Sadece insani bir çaba. Büyütmeyelim. Birbirimizi anlamak kaygısı. Tamam?..”

Kendi gibi olmayanı anlamak... Ama bunun için kendinin ne olduğuna karar vermek gerek. Gençliğim bir sızı gibi içimde dolanıyor. Yirmi iki yaşım elimde patlıyor. O da beni anlayacak, kabul edecek. Yersiz yurtsuzluğumu hoş görecek. Gülümsedi, gülümseyecek. Yapma bunu. Bundan tiksinirim. En azından açık fikirliler grubuna dahilim. Oldukça heterojen bir topluluk. Tanımsız, amorf. Ama buraya üyelik gerekmeden girebilirim. Hiçbir şey beni şaşırtmaz ve ürkütmez. İnsanın insan olamayışına şahitlik edebilirim.

“Ben de en az senin kadar yalnızım. Hayatla tek tüfek çarpışıyorum. Farkımız yok, inan...”

“Güzel bir yemek, iyi bir sentezdir. Yumurtaları çırpalım. Ama baskın tadın çevresinde, onu destekleyen küçük tatlarla birlikte. Tavaya dökelim. İyi olması için dua edelim. Bu bir bilim değildir...”

Bir şeyler seziyorum. Ama sezgi, yalnızca kendimizin gördüğü ve başka kimseyi inandıramadığımız hayaletler gibi. Gözlerimizi çıkarıp inanmayana vermemiz gerek. Bu ise, başından beri imkânsız olan tek şey. Gördüğümü göremezsin, bildiğimi bilemezsin, kavradığımı kavrayamazsın. Gerçek ve değişmez olan tek yalnızlık türü. El ele tutuşamazsın...

Aynanın karşısındayım. Gerçekdışı olanla kurcalanmış aklım, bir şey söylenilmesini bekliyor. Yanıtların, kendi dışında kurgulanmış bir dünyadan gelerek onu kurtarmasını istiyor. Evrenin sessizliği büyük bir komplo gibi. Öyle çok bekledi ki, aynıyla sabit görüntünün durağanlığı çatladı. Siyah fular, gizli bir merasimin ilk hareketi gibi saçlara dolandı. İnce boyun teslim oluşla kapandı. Gözlerim tanımadığı birine bakıyor şimdi. Aldatılmamayı beklerken adını unuttu. Yaşamdan sadece bunu istedi. Umduğu o küçük ve tasasız şey elinden kaçırdığı bir düş, şimdi anlıyor. Geriye dönemezsin, ellerinin büyümüşlüğü seni vazifeye çağırıyor. Kararlılık belki vazgeçiş demektir. Sen, neden siyahsın? Kırmızı, yeşil, mavi, pembe, sarı... Rengin ve birbirine dönüşebilen eğlencenin, tadın ve sevincin uzağındasın? İnanmak tek renk midir? Sen, neden siyahsın?

Salona yürüyorum sırtımı dikleştirerek, sahte bir güvenle. Evde çıt çıkmıyor. Bunu iyiye yorabilirim. Annem odasının kapısını kapatmış. Büyük olasılıkla geniş yatağının üzerine oturmuş düşünüyordur. Şimdiye dek kıymetini bilmediği çift kişilik yatak, artık onun olmayacak. Yavaş yavaş, hayır, hızlı hızlı toparlanmalı. Bu evde bir şeyler oldu, kavrayamıyor. Ama hayatında ilk kez bu kadar şaşkın ve korkmuş. Kapının altından ince bir duman süzülüyor. Macunları kabararak dökülmüş camlar sonuna kadar açık, art arda yakılan sigaranın kokusunu temizleyemiyor. Kapıyı açsam birden, “Üzülme,” desem, “seni seviyorum anne,” desem... Anne, yürütemediğin hayatını seviyorum senin, yalpalayışını seviyorum; her ne ise doğrun, onu bulamayışını seviyorum. Farkında değilsin, yoruldun sen. Eline yüzüne bulaştırdın, önemli değil. İnan değil. Temizlenmeye çalışma, öyle kal. Öyle yorgun, yaşlı ve umursamaz. Başka türlüsünü beklemiyorum.

Telefona uzanıyorum. Ellerim tereddütle titriyor. Numarayı tuşlayıp bekliyorum. Elif’in temiz sesine bir dışkı gibi bulaşan sesimle, “Gelemiyorum,” diyorum. Maceraya yüz çevrildiğinde hikâye biter. Ölmüş bir hücre gibi kapanıyorum.

7 Uzaklık

Okuldan çıktık, yürüyoruz. Üç kişiyiz. Diğer öğrencilere, üniversite görevlilerine, hocalara, otobüsün camından dışarıyı seyreden insanlara, alışveriş edenlere, boş boş yürüyenlere, sevgililere, devlet memurlarına, annesinin elinden tutmuş çocuklara nasıl göründüğümüzü, ne ifade ettiğimizi bilmiyorum. Kollarım, kitapların ağırlığından yoruldu. Şehrin ortasındaki büyük parka doğru yöneliyoruz konuşmadan. Toprağı büyük gölgelerle süsleyen kalın gövdeli, çadırımsı ağaçların birbirine kapanan dal ve yaprakları, içinde mutluluk veren şeylerin olduğu evler gibi bizi içine çekiyor. Elif, bir sırayı gösteriyor, kuytuca bir köşede kalmış. Ses etmeden oturuyoruz. Toprak, erken gelen sonbaharın nemiyle yüklü. Yanı başımızdaki ağacın gövdesine şefkatle dokunuyor elleri. Yerde gezinen kalın kabuklu böcekler öyle gürültü çıkarıyorlar ki, yalnızca bizim sandığımız yaşam ansızın küçülüp anlamsızlaşıyor. Böcek! Bizim farkımızda bile olmayan, hızlı, delice hızlı bir var olma şekli. Sadece kendi küçük yolu için çırpınma ve tükenme. Bizi tanımıyor, bilmiyor. Tepesindeki iki gözü ve tüyleri titreşen ince bacaklarıyla asgari ama zorunlu bir yazgısı var.

“Bravo sana,” diyor Elif coşkulu bir sesle. “En başarılımız sensin. Bütün dersleri temizledin. Seneye okul biter artık.”

Öyle rahatım ve kendimi o kadar başarılı hissediyorum ki, tevazuya gerek yok.

“Evet. Söylemiştim sana. Bu okul bitecek, demiştim. Karar verince yaparım.”

Böyle kendinden emin konuşmanın keyfi bir başkaymış.

“Gördün mü Mim? Hiçlikten kuvvet doğarmış.” Gülüşüyorlar.

“Okul bitince ne yapmayı düşünüyorsun?” diye soruyor Samim. Daha çok havaya sorulmuş bir soru gibi. Yüzüme bakmıyor.

“Oooo! Çok başarılı bir avukat olacak. Bizim idare mahkemelerindeki davalarımıza girecek, kazanacak. Değil mi?”

Elif bugün her zamankinden de şımarık. Canının yandığını düşünüyorum, dahası beni kıskandığını. Zorlama neşesi gözümden kaçmıyor.

“İnan çok isterdim,” diyorum. “Ama tehlikeli alanlara girmeyeceğim sanırım. İnsan hakları, suç ve cezalar, kamu birey ilişkileri bana göre değil. Parasal haklarla ilgileneceğim.”

Elif’in yüzü kararıyor nedense. Arkadaşından bir sigara istiyor; o, yaramaz bir çocuğa son kez şeker verirmiş gibi sallıyor parmağını, “Çok içmeye başladın ama,” diyor. Ben de kendi paketimden bir sigara çıkarıyorum. Gün öyle güzel ve hafif ki yaşamımın hep böyle geçmesini utanmadan, gocunmadan diliyorum. Tüm bir yaşam böyle rahat olmalı, saatler uçup gitmeli, acıtmadan. Sırtıma tatlı bir güneş vuruyor.

“Dekanımızın bize çektiği söyleve muhatap olmadığın için böyle konuşursun tabii.”

“Yani, evet. Dekanımızdan hoşlanmıyorum. Dahası beni hiç ilgilendirmiyor. Haklısın.”

“Bize böcekmişiz gibi davrandı kadın.” Yüzüme bakıyor. Ben böceklerin gerçekte en mutlu yaratıklar olduğunu düşünüyorum. Elif benden kayda değer şeyler söylememi bekliyor. Ayakkabılarımın küt burunlarına bakıyorum.

“Bize örümcek kafalılar, dedi. Bu zihniyetle, özgür üniversitenin bağdaşmadığını, ancak örtülerimizden kurtulursak bilime katkıda bulunacağımızı... Yani neredeyse çirkinsiniz, diye bağıracaktı. Böyle nefret, böyle bir aşağılama görmedim.”

“Yani, yapması gerekeni yapıyor. Suçlayamazsın. Tuttuğu saf bunu gerektiriyor. Ne bekliyordun ki?”

Elif hırsla ayağa kalkıyor. Yüzü hırçınlaştı; belki ağlamaya başlayacak. Bozguna uğramış gibi bir hali var.

“İşte ben de anlatıyorum, sanki anlarmış gibi. Bir insan, bir kadın olarak hiç mi için sızlamıyor halimize Sin?”

“Lütfen bana öyle hitap etme,” diyorum ağırbaşlılıkla. Bunu birkaç keredir yapıyor ve hoşlanmıyorum. Samim arkadaşımızın bu kısaltmalarla bir derdi olmayabilir ama benim var.

“Hişşt! Otur şuraya,” diyor, otoriter bir ağabey gibi.

“Hayır, anlamıyorum gerçekten. O inanmayabilir, böyle bir sorunu olmayabilir... Ama hayat sadece kendi çıkarlarımızı mı gözetmektir? Sonuçta sınavlara giremeyen biziz. Oh, kendisi verdi hepsini.”

Samim hâlâ onu sakinleştirmeye, yaptığının bir ölçüde ayıp olduğunu ima etmeye çalışıyor. Artık sinirleniyorum.

“Bak, senin ve arkadaşlarının haline üzülmüyor değilim. Ama yapabileceğim bir şey yok, diyorum ve gerçekten de yok Elif. Sizin seçiminiz. Sonuçları yalnızca sizi ilgilendirir. Ve sen bana bu kadarcık rahatlamayı çok görüyorsan şimdi kalkıp gideceğim ve bir daha...”

“Tamam, tamam,” diyor, ileri gittiğini düşünüyor o da. “N’olur kusuruma bakma. Sinirlerim çok bozuk.” Ağlamaya başlıyor. Samim, omuzuna yaslanmış başa şefkatle dokunuyor.

Sanırım acımasız biriyim ben. Uzun yıllar savaşmış birinin yılgınlığı ve başka acılara karşı tipik ilgisizliği var üzerimde. İçimde titreyen bir şey yok. Yumuşamıyorum.

“Tamam,” diye tekrar ediyor içini çekerek. Bir mendil uzatma zarafetini gösteriyorum. “Yine başlayacaksın. Beni sen buldun, sen kaşındın, diyeceksin. Bunları duymak istemiyorum artık. Ben sana...” Devamını getirmiyor. “Güleceksin ama seviyorum seni. İyi şeyler düşünüyorum hakkında.”

“Birini anlamak çözüm olabilseydi...” diyorum. Teori ve pratiğin o aşılamaz uzaklığını anımsayarak.

“Ona bile yanaşmadın ki...”

Samim’e dönüyor, arkadaşını şikâyet eden bir çocuk gibi.

“Yazlığa bile gelmedi. Korktu resmen. Örtünürsen gel, eğleniriz, demiştim. Annem babam başka türlüsünü istemezdi. Bu kadarcığını bile kaldıramadı. Gelmedi işte.”

“Ne yani, bir hafta türban takarsam seni daha mı iyi anlayacaktım? Bence tek anladığım şu olurdu: Hava cehennem gibi sıcak.”

“Belki de Halide Edib’e benzerdiniz,” diye yumuşakça söyleniyor Samim. Şaşırıp ondan yana bakıyorum. “Güzel, akıllı, iffetli ve dirayetli. Kim bilebilir?”

Yüzüme bakmıyor. Yutkunuyorum.

“Sana böğürtlen reçeli vereceğim unutturma,” diyor Elif birden. Samim’in söylediklerini duymamış gibi. Bana iyilik etmekten vazgeçmeyecek galiba. Elif tatlı, huzursuz ve sevimli görünüyor şimdi.

“İki ay boyunca öyle çok böğürtlen yedim ki, artık görmek bile istemiyorum.”

“Heey, ben de isterim bak. Darılırım sonra.” Samim gerçekten de darılacakmış gibi duruyor.

“Tamam, belki on kavanoz yaptık. Sana da veririm.”

“İnanmak,” diyorum üstüne basa basa, “bu denli kolay ele geçirilebilecek bir şey olmamalı. İnanmamak da.”

“Yani?” diye soruyor Samim sırtını dikleştirerek. Olgun havasını yavaş yavaş bırakıyor, tartışmaya sonuna dek açık bir hal alıyor. Demek damarı burasıymış, üstüne bastım tüm ağırlığımla.

“Yani ben içte yaşanan şeylere daha çok kıymet veririm.”

Parkta termosuyla dolanan çaycı yanımıza geliyor. “Çay içer misiniz?”

“Plastik bardak var mı?” diye soruyor Elif.

“Var abla. Üç tane?”

Samim elini pantolon cebine sokarak bozukluk çıkarıyor. Çayıma iki tane kesmeşeker atıyorum. Keşke bisküvimiz olsaydı. Karnım gurulduyor. Tartışmanın burada bitmesini istiyorum, hiç gücüm yok çünkü. Sadece sırtıma hafifçe dokunan güneşte uyuşup gözlerimi kapatmak istiyorum. Ve geleceğe ilişkin güzel hayallere dalmak. Güzel?..

“Şunu mu demek istediniz? Yanlış anlamışsam düzeltin lütfen...”

Offf!.. Vazgeçecek gibi görünmüyor. İzin isteyip kalksam, yürüsem, yürüsem, eve gidip kendimi yatağa atsam. Korkak gibi görünmek de işime gelmiyor. İsteksizce çeviriyorum kafamı. Yüzüme merakla dikilmiş yeşil gözleri görüyorum. Nasıl bir duruluk bu? Bu ne kadar güzel bir adam? Bunu şimdi mi fark ettim? Neredeyse sabahtan beri yan yanayız. Demek ki üstünkörü bakmışım. Ne düşünmüştüm ilk tanıştırıldığımızda? İnce uzun, kumral bir erkek. Bıyıkları dudaklarının üzerinde kesilmiş. Onlardan olan tüm erkekler gibi. Temizlik, itikat ve kimlik üçlüsü iç içe geçmiş. Aptalca gözüküyor. Sarıya çalan seyrek sakalı uca doğru hafifçe sivrilen çenesini kuşatıyor. Meleğe benzediğini söyleyen olmuş mudur acaba?

Tam kafamda evirip çevirerek bulduğum tumturaklı cevabı vermek için omuzlarımı dikleştirmişken, Elif’in bilmiş sesi yuvarlanmış dudaklarımı serbest bırakmama neden oluyor:

“Hiç uğraşma bence Mim kardeşim. Bu dünya birbirimizi anlamamak üzerine kurulmuş. Yiyişip duracağız böyle. Çenemizi yormayalım.”

“Sizin beni ne kadar anladığınız da şüpheli ya,” diyorum ukalaca.

“Kötü bir şey yaptığımızı sanmıyorum,” diyor. Elif’e bakarak konuşuyor şimdi. “İnanmak ve bunun gereğini yerine getirmek dünya üzerindeki kötülük kategorilerinden hangisine girer ki?”

Yüzü gitgide masumlaştı. Kızaran dudakları küskün bir çocuğun ifadesini alıyor.

“Orası öyle de...” diyor Elif. “Gel de anlat. Paranoyayı tedavi etmek kolay mı sanıyorsun?”

“Kötülük-iyilik filan değil sorun. Benim hayatı algılayışımla sizinki arasında basit bir uyuşmazlık var. Ama şimdi yan yanayız. Buraya yürüdük, oturduk, çay içtik ve konuşuyoruz. Büyütmeyelim.”

“Karnım acıktı,” diye sızlanıyor Elif. Onun bu şımarık hallerine alıştım çoktan. “Çişim geldi, uykum geldi, ölesim geldi...” Hepsini aynı tonda ve yanındakilerden bir şey yapmalarını istermiş gibi söylediğini düşünüyorum. Gülmek geliyor içimden.

“Büfeye gidiyorum. Tost alayım mı herkese?”

Başımızı sallıyoruz. Çantamdan cüzdanımı çıkarıyorum. Bu kez ısmarlamak bana düşer. İçindeki iki adet kâğıt paranın görünmemesi için kendime doğru eğerek bir tanesini kurban ediyorum. Gururum, cüzdanımın da gururudur. “Allah adını verdim.” Elif hırsla iki elini bastırıyor ellerime. Yapay olmaktan korktuğumdan bir şey söyleyemiyorum.

“Neli istiyorsunuz?”

Daha ucuz olacağını düşündüğümden, “Kaşarlı,” diye söyleniyorum.

Samim, “Ben de,” diyor.

“Ben karışık yiyeceğim galiba. İçecek?”

İkimizden de ses çıkmıyor.

Elli metre ilerideki büfeye doğru emin adımlarla ilerliyor Elif. Ardından bakıyoruz.

“Öğretmen çocuğusunuz değil mi?”

“Evet. Babam öğretmendi. Çıkarım mı yapmaya çalıştınız?”

Önüne bakarak konuşuyor.

“Yoo!.. Benim de babam öğretmendi.”

“Elif sizi çok seviyor,” diye devam ediyor. Ben şaşkınlığımı gizlemeye çalışıyorum. Demek çıkarım yapan benmişim.

“Öyle çok anlattı ki sizi. Başka bir değer veriyor size.”

Ağırbaşlılıkla susuyorum. Beni sevenlere –ki sayıları pek azdır– “Ben de sizi seviyorum,” diyebilenlerden değilim.

“Kapalı bir hayat yaşıyor. Siz onun için farklısınız. Temsil ettiğinizi düşündüğü şeylerden hoşlanıyor.”

“Ben de çok kapalı bir hayat yaşıyorum oysaki,” diye mırıldanıyorum.

“O da çok acı çekti,” diyor. “Size yanaştı o yüzden.”

Demek beni biraz fazlaca anlatmış Elif. Kırılıyorum biraz. Acının onurdan doğanı vardır, sefillikten, zekâdan türeyeni vardır ve aptallıktan. Benimki hangisi? Acı kelimesinden nefret ederim, keder sözcüğü beni teselli eder. Garip bir asaletle kuşatır tüm olup biteni. “O da sizin gibi...” Bu adam beni zannettiğimden fazlaca tanıyor galiba. Tanıdığını sanıyor. İşte, hayatımın özeti yabancı dudaklarda pespaye bir kelimeye dönüşmüş. Söylediklerine tepkisiz kalmayı seçiyorum. Üzerinize alınmazsanız her tanım düşer, anlamsızlaşır.

Deminden beri içimi kurcalayan soruyu sormak için yanıp tutuşuyorum. “Siz sevgili misiniz?” Bunu Elif’e soramayacağımı bildiğimden, tuhaf bir ataklıkla iki saattir tanıdığım şu adama soruvermek nedense daha kolay geliyor.

“Siz?..”

Elif uzaktan koltuğuna sıkıştırdığı ayranlar ve kâğıda sarılmış tostlarla görünüyor. Samim karşılamak için kalkıp koşarcasına yanına gidiyor. Güneş sırtımı terk etti çoktan. İlerideki ağaç kümesinin dibinde ağırlıksız bir ışıkla oyalanıyor. Hüzün mevsimi kapıda artık. Mahlukat içe çekilecek, biz görmeden çatının altında, bacaların içinde, ağaç kovuklarında ve toprağın altında bekleşecek. Kış, bu şehirde öyle uzun ki. Yürekte titreşen her ne ise, onu öldürmeye yeter.

Tostu aceleyle mideme indiriyorum. İçimdeki büyük boşluk tam dolmasa da bir parça daraldı. Elif ısırdıkça tostun içinden fışkıran salam, sucuk, kaşar karışımından hoşnut görünüyor. Samim ise duraksayarak yiyip içiyor. Fazlasıyla kibar, bir tereddüt gibi yutkunuyor. Telaşımın farkında olmamalarına seviniyorum. Artık kalkmak istiyorum nedense. Ama şimdi söylesem ayıp olur. Yiyip kaçtı sanırlar. Bir sigara daha yakıyorum. Bir şey sormuş olmak için soruyorum:

“Ne yapacaksın peki?”

Elif şaşırarak bana doğru dönüyor:

“Bana mı sordun?”

“Yani okul işi nasıl olacak? Sınavlara da giremiyorsun?..”

“Neyse o olacak,” diye cevaplıyor şaşırmış gibi. “İnsaf bekleyeceğiz, izan bekleyeceğiz. Yıllar, zamanlar kaybedeceğiz...”

Önüme bakıyorum. Anlayışlı ama yorum yapmayan bir tavır içindeyim.

“Siz kız arkadaşlarınızın bu haline üzülmüyor musunuz?”

Samim bu soruyu bekliyormuş gibi sakin konuşuyor:

“Üzülmek... Bu durum için yetersiz bir kelime. Sizden böyle bir soru beklemezdim açıkçası...”

Kızmaya başlıyorum.

“Tamam da... Olan yine kadınlara oluyor. Sizin şu temiz bıyıklarınız, çember sakallarınız, yakasız gömlekleriniz hiçbir sorun çıkarmıyor. Kadınlar üzerinden ve belki onları kullanarak acımasız bir politika izliyorsunuz...”

“Biz mi, biz mi acımasızız?” Yanakları hafiften kızararak Elif’e dönüyor. Söyleyeceği şeylerin onayını önceden almak istiyor gibi gözlerine bakıyor. Elif dayanamayarak söze giriyor:

“Haksızlık ediyorsun bence. Bu işte erkeklerin payı, suçu ne dersen de; zannettiğinden çok daha az. Bize destek veriyorlar. Ancak var olan koşullarda bu kadarı mümkün. Sorun, senin gibilerin bu kimliği bile isteye edindiğimizi, bunun özgür varoluşumuz olduğunu anlayamamanızdan geliyor. O duvarı aşarsan konuşabiliriz ancak...”

“Bir dakika... Bunun nesi özgürlük Elif? Aynı fikri, kimliği paylaştığınız erkekler ellerini kollarını sallayarak okula giriyorlar. Sizin ödediklerinizi asla ödemiyorlar. Onlar bir şey kaybetmiyorlar. Bence sen bunları oturup düşünmelisin. Ve bir tel saçın görünecek diye ödünü patlatacağına bir hal çaresi bulmalısın.”

Banktan kalkarak ceketimin üzerindeki ekmek kırıntılarını silkeliyorum.

“Böyle vurup kaçmak var mı? Otur konuşalım.”

Elif bacaklarını sinirle sağa sola sallıyor.

“Geç oldu, gitmem gerekiyor,” diyorum. Çantamı omzuma asarken Samim’in bakışlarını üzerimde hissediyorum. Kırgınlığını hafif bir alayla örtmeye çalışarak, “Zor bir ilişkiniz var,” diyor.

Elif gülmeye çalışarak söyleniyor:

“Evet, müşkül...”

“Haydi görüşürüz,” diyorum, üzerime alınmamış gibi sırtımı dönerken. Acele adımlarla parkın çıkış kapısına yöneliyorum. Arkamdan beni izleyen dört tane gözün varlığından bir an önce kurtulmak istiyorum. Kısalmış gün belli belirsiz soğukla titreşerek ölüyor. Her adımda ortalık daha da kararıyor sanki. Ensemde oynaşan mutluluk gideli çok oldu. Kızılay’a yürümek istiyorum. Çiçekçilerin önünden geçmek, balık tezgâhlarının rutubetli, iç bayan kokusunu ciğerlerime çekmek. Küçük, ham kestanelerin kefelerde tartılarak minicik kesekâğıtlarına konuluşunu izlemek.

Vakitsiz duman, is kokusu, gökyüzünün daralmışlığı...

Bir kilo balık alırım belki. Hamsi çıkmış – hayır, nereden çıkacak, gelmiştir. Ne zaman canım sıkılsa... Balık eve canlılık ve bolluk getirir. Balık piştiğinde, tabaklara ziyafet duygusu eşlik eder. Ailedeki birlik ve beraberlik duygusu pekişir. Ama kimse denizi hatırlamaz nedense. Asıl mutluluğun deniz olduğunu bilmez balıkları yerken. Kara insanları suya uzaklığın tükenmeyen bir özlem olduğunun farkında bile değildir. Kılçıklar çabucak sıyrılır ve sevinç biter.

Balıkları Yeşim’e ayıklatırım. İşsizlikten bunalmıştır evde. O uzun tırnakların içi kan ve pislik doldukça sefil yaşamımızdan daha çok tiksinir. Tiksindikçe çıkış yolları arar. Yollar çatallaştıkça kaybolur. Kayboldukça ağlar. Ağladıkça...

Tamam, ben işlerimin efendisiyim. Kimseden bir şey beklemem. Ayıklarım balıkları...

8Bir günün sonunda arzu

Eve kadar yürüdüğümü, ancak apartmanın kapısına geldiğimde anlıyorum. Sırtım terden sırılsıklam olmuş. Elimde iki-üç tane naylon torba. Sokaktaki tezgâhlardan kitap almıştım. Balık ve marullar, limon, turp diğer torbada. Yolda yürürken iki tane de sigara içmiştim. Kimsenin yüzüne bakmamıştım; ezberlediğim yollardan bilinçsizce, hızlı adımlarla geçmiştim. Evde bira vardı yanılmıyorsam. Annem o meşhur çöreklerine koymadıysa tabii. Buzdolabının en alt rafına, arkaya iterek iki kutu saklamıştım.

Derin bir soluk aldım. Ayaza dönen hava nemli saçlarımın diplerinde gezinerek titretti beni. Apartmanımızın yıkık dökük ön cephesine baktım. Birkaç dairede ışık yanıyordu. Giriş kapısının önünde duran eğri, kirli levhada numarayı tekrar okudum: 64

Bu numarayı seviyordum. Annemin telefonda ahbaplarına adresi tarif ederken, “Altmış dört numara,” deyişini hatırladım. Bu levhanın önünde bisiklete binişimi, dondurma yalayışımı, Yeşim’le fotoğraf çektirişimizi hatırladım. Babam emekli ikramiyesini aldığında, burayı zar zor bulup satın almıştı annem. Biraz daha ucuza getirmek için evsahibine diller dökmüştü. Adamın elini avucuna alıp, “Yapın bir şey canım,” diye kıkırdamıştı. “Vallahi çok bakımsız. Ama parayı bir an önce bağlamak istiyorum.” “Pek de küçük ama...” Ben annemin yanından kaçıp küçük ön bahçeye çıkmıştım. İkinci kattan bir teyze, balkonun demirinden eğilip, “Hişşt, kızım!” diye seslenmişti bana. Ona bakayım derken ağzımdaki sakız boğazıma kaçmış, telaşla yutmaya çalışmıştım. “Siz mi alıyosunuz iki numarayı?” Kafamı öne eğip sakızı yuttuktan sonra, tekrar yukarı bakarak başımı sallamıştım. Kadının tombul sarman kedisi balkonun demir aralığından başını çıkarmış, bana bakmıştı. “Ay, lağım taşar sık sık. Eski bina. İyice bi baksaydınız...” O sırada aptal bir güvercin uçmuş, balkondaki antenin üzerine guruldayarak konmuştu. Sarman’ın bıyıkları titremiş, kuşa yalanarak bakmaya başlamıştı. Ellerimi çırparak, ayaklarımı vurarak kuşu kaçırdım. Teyze olup biteni anlamadığından hareketlerime anlam verememişti.

“Pisst!” dedim. Kedi oralı olmadı. Başını daha çok çıkararak yeşil gözlerini dikti.

Kadın balkonda kayboldu birden. İçeri annemin yanına koştum. Annem hâlâ pazarlık peşindeydi. Gülümsemeye ve elini kurtarmaya çalışan adam, “Peki, az bi şey indiririz. Güzel hatırınız için,” diyordu. Adamın el örgüsü acı yeşil renkli süveteri vardı. “Güle güle oturun,” dedi, şöyle bir göz gezdirdi üzerimde. “Yalnız mı yaşıyorsunuz?”

Annem ağzını oynatırken, “Babam var,” dedim. Annem can sıkıntısıyla güldü. “Hastadır kendisi.” “Değil!” diye bağırdım. “Ablam da var.”

Adamın gülümsemesi donmuştu, “Tamam yarın tapu dairesinde görüşürüz,” diyerek aceleyle çıktı apartmandan. “Anahtar?” diye seslendi annem ardından “Orda, orda,” diye terslenerek cevapladı adam.

Annem kulağımı çekti hafifçe:

“Büyüklerin işine karışma, sonra fena olur bak.”

Annem tapuyu eski konsolun üzerindeki aynanın önüne gururla dikmişti. Gülümseyen vesikalık resmine, ada parsel numarasına, kendi isim ve soyismine uzun süre bakmıştı. “Hüsnü Bey,” demişti, “kiradan kurtulduk.” Babam anlaşılmaz bir şeyler gevelemişti ağzının içinde. Deliliği artık kuşku götürmezdi. Hasta bir ağaç gibi küskün, çöküyordu. Hepimiz izliyorduk sadece. Annem ve Yeşim olabildiğince soğukkanlılıkla, ben eriyerek, hüznün yetmediği yerde keskin bir öfkeyle kalbimi acıtarak... Onu izliyordum. Bir şey kaybettiğinin farkında bile değildi. Ve belki geçmişte ona asıl acı veren şey tam da bu kaybettiğiydi. Belki şimdi hiç olmadığı kadar mutluydu babam. Hüsnü Sağ olmanın getirdiği yükten kurtulmuştu. Sorumluluklarından azat edilmişti, köleliği bitmişti. Gri bir bulut gibi dolaşıyordu evin içinde. Söylemiyor, mırıldanıyordu. Kimseyi hedef almayan söz, seslenişi umursamayan benlik. Sırtındaki siyah triko hırkasıyla artık huzura ermişti.

Omzundan düşüp düşmediğini yoklardı sık sık, bebekler gibi belirsiz noktalara bakıp gülümserdi. Bizi yormazdı, nöbetleri ve çığlıkları yoktu. Yalnızca uzun bir sessizlik. Anneme verdiği vekâletlerle yüksüz, hafif bir hayatın seyrinde, beklemeden, sormadan yaşayıp gidiyordu.

Yeşim korkuyordu ondan. Annemin kanatları altına saklanıyordu. Yeşim normalin hikmetli ve ulaşılmaz bir şey olduğunu düşünüyordu belki. Belki haklıydı, bunu kim istemez? Kız kardeşimin özlemleri tam da bu noktada tehlikeli bir şekilde olgunlaşmıştı. Bir hayat varsa eğer bu bizim yaşadığımız gibi olmamalıydı. Bizim sahip olduğumuz her türlü zavallılığı dışlayan, sahip olamadığımız her türlü imkâna sevinçle kucak açan hayaller. Herkes gibi olmak, belki daha fazlası. Para neden yetmez, neden bir kilo muz alınamaz, neden babam hastadır, evimiz neden küçüktür, neden istediği eteği alamayacaktır? Aklındaki tüm bu sorulara kendince bulduğu yanıtlar, onu ben ve babamın temsil ettiği şeyden sonsuza dek koparıp atacaktır. Yeşim biz ikimizden kendinin bile tanımlamaktan aciz olduğu bir ürküyle nefret edecek, güzel bellediği her şeye koşacaktır. Onu yargılamıyorum. Kız kardeşim kendi ölçüleri içinde haklıdır belki.

Ama ben, babamın boş gözleriyle baktığı duvarlardaki kayıp hakikati arıyordum. Mükemmel şekiller... Biz fanilerin göremediği güzellikteki şeyler. Bir bahçe, bir ırmak, pembe, şefkatli bir melek. Susmamızı ve yalnızca o an için yaşamamızı söyleyen. Bizi kendimiz olmadıkça başka ve daha büyük bir şeyin parçası olmaya çağıran. Güzel ölümün sözcüsü bir şey. Hayal ve imkân. Babamın koluna giriyordum. O durgun ve artık acı vermeyecek olan hayali paylaşmak için. Görünmeyenin ve tutulmayanın sırrı beni cezbediyordu. Sanıyordum ki babam bu sırrı bilmektedir ve çok sevdiği kızıyla bile paylaşmamaktadır. Çünkü buna yetkisi yoktur. Herkes kendi yolunda onu bulacak ya da öylece tükenip gidecektir. Babamın koluna sıkıca sarılıyordum. “Neden bu kadar huzurlusun?” diye sormak istiyordum. Çünkü biliyordum, yaşam bunca huzuru üretecek bir şey değildir. Öyleyse?

Evet, babam arkadaşlarının, öğrencilerinin, küçük şehir insanlarının alaylarından kurtulmuştu. Artık hiçbir şey yapmak zorunda değildi, hiçbir şey...

Annemin bir fahişe olduğuna dair isimsiz mektuplar almayacaktı; yolda dökülmüş, buruş buruş siyah çantasıyla yürürken arkasından gülüşülmeyecekti; kadınlar onu görünce kafalarını eğmeyecekti; bir kilo portakal alırken özür dilermiş gibi gülümsemek zorunda kalmayacaktı. Hüsnü Bey “abece” demek zorunda değildi. Haylaz öğrencilerle uğraşmak, üç kuruş para için onların veletleri kadar utanmaz aileleriyle didişmek, müdüre çıkıp, “Biz bu hocayı istemeyiz!” diye bağıran bu kör cahil velilerin memnuniyetsiz bakışları bir ömür üzerinde... Sınav kâğıtlarını geceleri okumak, kırmızı kalemle yanlışları çizerek üzerine doğruları yazmak, matematik öğretmenin eğlenceli ve emin yollarını bulmaya çalışmak, sınıf perde ve örtülerini eve getirip yıkayıp kurutarak ütülemek... Artık bunların hiçbirini yapmak zorunda değildi. Delirdiyse bile bu mutlulukla olmuştu. Bu, elindeki pazar torbalarını atan ve “oh” diyen birinin kurtuluşundan farklı değildi. Şimdi düşünüyorum da, babam bu yolu bile isteye seçmişti. Belki zannettiğimizden daha az şey yapabiliriz hayatta. O zaman uğraşmak, didinmek boş bir çabadır. Karşı kuvvetler arsızca üzerimize gelirken, bize, “Kör müsün Hüsnü? Aptal mısın Hüsnü? Sağır mısın Hüsnü?” diye soru üzerine soru sorarken, bütün bu sorulara “Hayır” demek gerçekten de zarif ama bir o kadar yararsız bir şeydir. Hassastır, çünkü varlığımızı dillendirmek isteriz; faydasızdır, çünkü karşı kuvvetler yanıtlarımızı duymazlar. Gerçek delilik belki sorulmayan soruları yanıtlamaktır. “Ben şakacı biriyimdir aslında,” demektir gerçek delilik. Çünkü kimse bize, “Şakacı mısınızdır?” diye sormamıştır. Üzerimize alınır ve açıklama isteğiyle dolup taşarız. Babamı bir noktada üstün insan olarak görmemin nedeni budur. Hüsnü Bey, hayatı boyunca kendine anlamsız sözcükler ve izahlardan bir kılıf yaratmamıştır. Bitkilerin varlığı gibi sessizce anlam üretmiş, mevsimi geçince de solmuştur. Hüsnü Bey belki kırmızı, belki pembedir. Belki birkaç kez hastalıklı renklere bürünmüş, doğasının gücüyle yenmiştir. Şikâyet etmemiştir. Sadece sadece kapanmıştır. İnsanlar gözlerini üzerine dikmişken “bırakın beni” dercesine içiyle, damarlarıyla, kök saldığı şeyle söyleşmiştir. “Dilsiz misin Hüsnü?” Yanıt evettir, yanıt hayırdır, yanıt belkidir. Yanıt, sonsuz ama küçük bir şeydir.

Babamın kanından geldiğimi duyumsamak, annem ve kız kardeşime karşı şiddetle hissettiğim yabancılık duygusunun sonucudur herhalde. Ki o ikisinin de aynı hissi bana karşı duymaları, bir noktada beni haklı çıkarmaktadır. Ersin faydasız aklıyla büyüklenen, yarı deli ve güzel olmayan bir kızdır. Annesi ve kız kardeşinin sevgiyle, dayanışmayla paylaştıkları güzellikten bir nebze olsun almamıştır. İrsiyet melun kanunlarını insafsızca işletmiş beni babaya, Yeşim’i ise...

Onlardan nefret ettiğim filan yok. Tam tersine, öyle çok seviyorum ki. Sadece bu sevgiye büyük bir keder duygusu eşlik ediyor. Yapamayacaklar, diyorum, beceremeyecekler. Yazık... Onca kısır hayal, onca boş ümit, sınırlı varlıklarının o kısacık yolu beni saçlarını okşamak isteğiyle dolduruyor. Ve yalanlar söylemek isteğiyle. Onları kollarımın arasına alarak, “Her şey istediğiniz gibi olacak,” demek istiyorum. “Zaten yaşam böyledir. İsteklerini dillendirirsin ve hepsi gerçekleşir. Emin olun.”

Kapıyı anahtarla açıp içeri girdim. Salondan bu saatte alışık olmadığım sesler geliyordu, kulak kabarttım. Tanımadığım bir erkek sesi gülerek bir şeyler anlatıyordu. Şaşkındım, uzak akrabalardan biri olabilir miydi? Ulvi abi mesela. İyi de bu saatte halamın oğlunun bizde ne işi vardı? Üstelik taa Mersin’den gelecek de... Belki başkentte bir işi vardı, halletmeye gelmişti, gelmişken dayısının kızlarını bir görmek istemişti. Sanmıyordum yine de. Babam yaşarken bile incecik iplerle dayanmaya çalışan aile bağları artık tamamıyla kopmuştu. Annemi gelin olarak görmek istemediklerini, bunca yıl gizli ve suskun reddin perdesiyle saklayan baba tarafım, Azimet halam, Hulusi amcam ve Lütfiye yengem şimdi boşluğun ve adsızlığın içine çekilmişlerdi. Bizim için hiç kimselerdi artık, biz onlar için sanki hiç olmamıştık. Yine de Ulvi abi biraz daha merhametliydi; ara sıra telefon eder, hatırımızı sorardı. “Gelin, bekleriz,” derdi. Bize cezerye göndermek isterdi. Polatlı Topçu Okulu’nda acemiliğini tamamlarken birkaç kez uğramıştı. Kirli asker çamaşırlarını getirmemişti; sıkıntıyla oturmuştu. Asker botlarının içinde hangi yorgun ve kirli anıyla hemhal olmuş ayakları yalnızca erkeklere dair o ağır dünyanın bunaltısıyla kokmuştu. Yeşim’e ve bana bakmıştı, sanki hüzünlüydü. Çay içmişti, bisküvi yemişti kıtırdatmaya çekinerek. “Dayım iyi adamdı yenge,” demişti iç çekerek. “Geçinebiliyor musunuz?” diye sormuştu. Annem şikâyete başlamıştı hemen; dayısı iyi adamdı ya, beceriksizdi. Ben gururla karışık bir utanmayla başımı dikmiştim. Annemin sözünü tam ortasından keserek yeni evlendiği dikiş hocası Aysel’i sormuştum, beş aylık hamileydi. Onların küçük ve iddiasız dünyasına karışıvermek istemiştim. Ulvi abiye bakarken nedense yeşil yapraklı ağaçları düşünmüştüm. Bahçe içindeki küçük evleri, tasasızca akıp giden hayatı, modern olmak için uğraşmayan Anadoluluğa özgü o rahat zevksizliği... Mersin’in sıcak iklimini, orada hiç üşümemeyi düşünmüştüm. Gidip onlarla mı yaşasaydım; bana göz kulak olurlardı, beni benimserlerdi; insanın halasının oğlu olması iyiydi; bebeklerini severdim, akşamları ağaç altında kurulan masada domatesli makarnayla köfte yerdim; Aysel bana iş işlemeyi öğretirdi, yaptıklarıma bakarak, “Çok güzel olmuş, aferin Ersin, beceriklisin,” derdi. Aysel ve Ulvi abi beni severlerdi. Desenlerin, motiflerin dünyası karmaşasız ve dingindi. Azimet hala beni abisine benzetir, ağlayarak öperdi. Hulusi amca, İskilip’teki evinde, titrek elleriyle tespihini çekerken bana harçlık yollamayı düşünürdü. Ben kirli beynimi boşaltmak isterdim, öğrendiğim her şeyi bir çırpıda akıtıvermek... Ama bunca yılın Ersin’i, kinle, yakışıksız umutla, düşünce ve duyarlılıkla berelenmiş Ersin, aklını koyu bir harçla kararak kıpırdamaz, eğilip bükülmez bir duvar örmüştür. Hayat ve arzu bu duvarın dışında, bir parça ekmek bekleyen zavallı dilenciler gibi titreşerek kalmıştır.

Ayakkabılarımı çıkarmak için eğilince siyah deriden uzunca burunlu erkek ayakkabılarını gördüm. Pahalı bir şeye benziyorlardı. Yeşim’in neşeli sesi, annemin kahkahalarına karışıyordu. Elimde torbalarla salonun kapısına yürüdüm. “Anne?” Suratım çok şaşkındı herhalde, salonda üzerime dikilmiş üç çift gözü görünce durakladım. Koltuğa kaykılmış oturan misafirimizi tanımıyordum. Annem hızla ayağa kalkarak mahcup gülümsedi. Gülümserken misafirimize dönerek, “Bu da küçük kızım,” diye tanıştırdı. “Merabalar,” dedi kaykılmış erkek gövdesi. İstifini bozmamıştı. Siyah kumaş pantolonu gererek açılmış bacaklar, çizgili gömlek, altın künye, sehpanın üzerinde ceptelefonu. Tıraş losyonunun ağır kokusu sinmişti içeriye. Ne yapacağımı şaşırmıştım; başımı hafifçe eğdim sanıyorum. Sonra yemek masasına ilişti gözüm, şu karşımdaki üç kişi yemeklerini yemişler çoktan, masa olağan bir yemek sonrası karışıklığı içinde. Portakallar soyulmuş, elmalar dilimlenmiş. Misafirimiz bir dublecik rakı içmiş. Kendisi tatlı getirmiş, bir kutu baklava. Kapağı açık. Yeşim orta şekerli kahve yapmış, höpürdetmişler. Telvelerin ağızlarına bulaştığı fincanlar sehpanın üzerinde sessizce soğumuşlar. Ben elimde torbalarla öylece dikiliyorum ayakta; dönüp çıkamıyorum salondan, gidip koltuklardan birine oturamıyorum. Ne bir söz çıkıyor ağzımdan ne de çıkmak istiyor. Annem o her zamanki iyi niyet elçisi tavrıyla ortamı yumuşatmaya çalışıyor: “Hiç benzemiyorlar değil mi?”

“Yaa, valla hayret,” diye cevap veriyor adam. Üzerime diktiği gözlerinde memnuniyetsizlik var gibi. Gözler benden sıkılıp Yeşim’e odaklanıyor. Yüz gülümsüyor. Yeşim şımarıklıkla bakıyor ona. Saçlarını örüp açarmış gibi tuhaf, tutarsız, heyecanlı hareketler yapıyor.

“Beyefendi kim anne?” diye soruyorum nihayet. Sesimde bozgunla karışık bir diklenme var.

“Yeşim’in arkadaşı. Faruk Bey... Hayırlı bir iş için konuşuldu bugün. Allah kısmet ederse... Ailesi de gelecek en kısa zamanda.”

“Hıı, öyle mi?” diyorum adama dik dik bakarak. Bacakları huzursuzlanıyor, açılıp kapanıyor.

“Sen ne aldın öyle torbalarla. Evimin erkeği?” Annem kahkahayı koyuveriyor. Diğerleri gülümsüyor.

“Ivır zıvır. Önemli bir şey değil...”

“Aç mısın? Mutfakta var bir şeyler. Isıt da ye.”

“Bakarım. Size iyi oturmalar. Ders çalışmam gerekiyor,” diyorum, memnun olmadığımı çokça belirten bir ifadeyle.

Hızla mutfağa geçiyorum. Ooo! Fırında tavuk, içpilav, zeytinyağlı dolma... Faruk Bey’in şerefine ziyafet çekilmiş.

Elimdeki torbaları hırsla çöpe tıkıyorum. Sonra pişman oluyorum. O kadar para verdim... Fakat şu bir kilo hamsi, marul, turp ve limonlar kalırlarsa dolapta, ben onları yarın sofrada görürsem, aptallığımın cezası olarak yüzüme sırıtacaklar. Bu evde bir şey değişmeyecek, ben defolup gitmedikçe. Hamsi kızarsa da, buğulansa da bu akşamki umutlarımın ve boş hayallerimin yıkımı olarak tabağımda yatacak. Yutkunup yiyemeyeceğim. Öyleyse kalsınlar çöpte, bu akşam yollarda yürürken düşündüklerimi bana unuttursunlar. Dolabı açıp en alt rafın arkasına sakladığım biraları yokluyorum. Birini çıkarıp açıyorum. Soğuk kutuyu alnıma götürerek döndürüyorum. Sohbet biraz hız kaybetmiş gibi, mırın kırınlarla ve zoraki itelemelerle yürüyor sanki. Faruk izin istiyor annemden, araya çıkıyorlar hep birlikte. Yeşim, “N’olur biraz daha otursaydın?” diye nazlanıyor. “Daha çok erken.” Buzdolabının yanına büzüşüyorum. Faruk Bey’e güle güle demek zorunda kalmamak için. Kapıyı açarken, “Kardeşine de selamlar,” diyor. “Ya sen onun kusuruna bakmadın di mi?” diye soruyor Yeşim. “Yani anlattım ya, öyledir o.” “Yok canım. Ne olacak yani?” diyor Faruk kibar olmaya çalışarak. “Evladım, dersleri ağır işte. Bunalıyor,” diyor annem. Apartman otomatına basılıyor. “En kısa zamanda ailenle tanışırız inşallah,” diye arkasından bağırıyor annem, “Aman dikkatli sür evladım arabayı.” “İyi geceler,” diyor apartman girişine doğru merdivenleri tırmanan ses. Ceptelefonu çalıyor. “Aloo?” derken apartmanın demir kapısı kapanıyor, otomat sönüyor. Annem ve Yeşim dualar ve dileklerle kapatıyorlar kapıyı. Kadınlar böyle yapar işte. Kendilerinden bir şey bekledikleri erkeklerin arkasından uzun süre kapatamazlar kapıyı. İçlerinden gelmez. Ancak otomat sönünce, karanlıkla baş başa kalınca...

Karanlıkla baş başa kaldım. Işığı açmadan, giysilerimi çıkarmadan yatağa attım kendimi. Bira hafiften sersemletmişti, hiç düşünmeden, duyumsamadan bir taş gibi uyuyabilirim sanmıştım; bunu özlüyordum nicedir. Ancak evde hayat bitmemişti, salonun çiy ışığı yansıyordu odanın camından. Annem yüksek sesle Faruk Bey’i ne kadar beğendiğini anlatıyordu Yeşim’e. Gülüşüyorlardı. Bayram havası esiyordu evimizde. Kulaklarımı avuçlarımla kapatarak yüzüstü döndüm. Yatağım ekşi ekşi kokuyordu. Yastığım yağlıydı. Annem bir tür tepki olarak odamla ilgilenmemeyi sürdürüyordu. “Çarşafları yarın makineye atmalıyım,” diye düşündüm. Temizliğin kokusu yine de yatıştırırdı beni. Sanki umutlar da böyle hafif, efil efil kokardı. Sırtüstü uzandım yine. Tavana bakarak belki dalabilirdim.

Sonra karanlıkta bir hayal belirdi, bakışım ondan kaçınmadı. Beklediğim bir şeymişçesine şaşırmadım. İçimde bir şey kıpırdamıştı, bir tür korkusuzluğa boyun eğdim. Güzelliğin erişilmez olduğunu çoktan kabullenmiş aklım geriye çekilmişti. Sonsuz derinlikteki yeşil gözler kalbimi yavaşça ele geçirdi. Sızladım. Gözler kaçmadı, bakmaya devam etti. Evet ya da hayır demediler, açılıp kapanmadılar. “Gerçek değilsin,” dedim, gözlerimi yumdum. Beni dürttü, “Buradayım,” diye cevapladı. “Aptal romanslarda olur bu,” dedim. “Hayaller temiz genç kızların inandığı bir şeydir.” “Çok derin,” diye iç geçirdi. “Farkındayım. Bir korkaksın sen.” “Seni kirletebilirim,” dedim. “Yok ederim. Buna gücüm var.” Asılı kaldı. Arzu, kırık bir cam gibi tenime yapışarak acıttı. Sessizdi. İstedim, hıncımı örttüm sonra. İstedim, kanım hararetle aktı. Ve tüm aptal genç kızların karınlarının içinde bir çiçek açar, direndim, soldurmak için tuttum nefesimi. Hep olduğu gibi beyaz, tırmalayan bir beyaz. Vardı, oradaydı, solabilirdi ama solmadı. Gözler karnıma girdi, sarsılarak kabul ettim. Aşk belli belirsiz doğdu içimde; hırpalamadım artık. Gücüm yoktu. Aşk bölündü yalnızlığın içinde, bir ad edindi, dinledim.

9Hazin Ortaçağ

Saçlarım uzamış, farkında değilim. Hüzün çekilmiş mi biraz gözlerimden, bilmiyorum.

“Sen güzelleştin mi, bana mı öyle geliyor?”

Fitnat Modaevi’nin tüller, ipekler, satenlerle kıvrım kıvrım ve kaygısız bir dünyayı ele veren salonunda kız kardeşimle yan yana oturmuş gelinlik modellerine bakıyoruz. Yeşim’e cevap vermeden gülümsüyorum. O da bana bakıyor hayretle, derginin sayfalarını karıştırırken. Dışarıda kar yağıyor. Bir ara öyle şiddetlendi ki, burada mahsur kalacağımızı bile düşündüm. Erken bir kar, beklenmedik bir kar. Sonra, “Sonsuza kadar burada kalsak ne güzel olur,” diye de düşündüm. Elimize birer bardak çay vermişlerdi, perdeler açıktı, içerisi sıcacıktı. Cansız mankenler hiç gitmeyecekleri balolar, davetler için süslenip püslenmiş Külkedilerine benziyorlardı. Sanki peri onları aldatmış, öylece bırakıvermiş. Beyaz gelinlikler, mor, açık pembe, mavi tuvaletler giymişlerdi. Ellerinde uygun renkte yapma çiçekler. Kıyamet kopsa bu duruşlarını değiştirmeyeceklerdi. Cansızlık bir tür üzüntü vermişti yüzlerine. Hepsinin adı Nesrin’di belki ya da ne bileyim... Işıl mesela... Hepsine birörnek peruk takılmış, küllü sarı kâküllü. Bir an Elif’i düşündürdüler bana, acaba gelin olduğunda da başörtüsü üzerine... Diğer arkadaşları da nedimeleri ve taklitleri olarak yanı başında yerlerini almışlar. Bu dünya gülünç ama mutluluk vericiydi.

Oradan oraya koşuşturan, patronlar, kumaşlar ellerinde müşterilerin nazıyla oynayan saçları arkaya toplanmış terzi kızlara baktım. Boyunlarına astıkları metreleriyle, dudaklarının ucuna sıkıştırdıkları topluiğnelerle arılar gibi çalışıyorlardı. Terzi kızları severdim; dudağın kenarında iğne taşımak, göze aldıkları bir tehlike gibi görünürdü bana. Sormak isterdim, “Hiç iğne yuttunuz mu?” diye. Mesela unutup konuşsalar, kahkaha atsalar, boğazlarına saplansa... Yine böyle mutlu, hevesli görünebilecekler midir? Eski Türk filmlerinde de en sevdiğim roller terzi kızlarınkiydi. Diktikleri elbiseleri mahzun bir yüzle ütüler, özenlice paketler, şık yalılara, köşklere götürürler. Yol boyu paketi okşar, hayallere dalarlar. Evin hanımı, “Niye geç getirdin? Akşama davet var demedim mi?” diye azarlar onları. “Şey hanımefendi...” Kız üzgünce tablolara, oymalı eşyalara, şamdanlara bakar. “Gidebilirsin.” “Son bir prova ister miydiniz?” diye sorar safça ellerini ovuşturarak. “Lazım değil, geciktim zaten...” Kız bahşiş almadan, ağlayarak çıkar. Sonra terzide müşteriye prova yaparken hep iğne batırırlar. “Affedersiniz...” “Dikkat etsene canım, sakar şey...” “Yanlışlıkla oldu vallahi.” Modaevinin şişman sahibesi başına dikilip kaş göz eder, kız bunalır, belki bir iğne daha batırır. Şık ve paralı kadınlarla onun dünyası ne kadar farklıdır!

Şu an karşımda oradan oraya koşuşturan kızlar da bir gün Yeşim’e iğne batırırlar mı acaba?

Yeşim kolumu dürtüyor:

“Şu nasıl?”

Bakıyorum boş boş, ne bileyim sanki bütün gelinlikler birbirine benziyor. Hepsi beyaz ve dantelli. Tepede de bir tutam tül. Omuz silkiyorum.

“Beğenmedin mi? Ya şu?”

O sırada işyeri sahibesi olduğu her halinden belli kadın topuklarını mermer zemine vurarak yanımıza geliyor. Yeşim’in yanağını okşuyor tatlılıkla. Uzun pembe ojeli tırnakları ve altınlı, pırlantalı ağır yüzükleri var. Yüzündeki gülümseme kırmızı, iri bir gül gibi patlamış dudaklarında. Ben bu patron kadınların ne menem kötü olduklarını Türk filmlerinden biliyorum.

“Ah güzelim benim. Karar veremedin mi? Hepsi yakışır sana, melekler gibisin ayol.”

Yeşim şımararak mırıldanıyor. Çenesini boynuna gömdü yine.

“Arkadaşın mı?” Beni gösteriyor tepeden.

“Uzaktan akrabası olurum,” diyorum. “Ya siz, Fitnat Hanım mısınız?”

Biraz bozulur gibi oluyor. “Yok şekerim, annemdi. O da terziydi, anısına koyduk adını.” Bu gereksiz bilgiyi neden verdiğine şaşırıyor gibi sıkıntı kapladı yüzünü.

“Bu işyerinde asgari ücret uygulanır” tabelalarına inanılmaması gereken işyerlerinden birindeyim. Bu kızlar asgari ücretin yarısına çalışıyorlar. Cadaloz Fitnat Hanım’ın ruhunu makaslarda, dantellerde, teyellerde, ipliklerde, en çok da topluiğnelerde yaşatıyorlar. Fitnat Hanım pembe organzeden bir ölü. Kızların içi geçmiş, cansız, sivilceli yüzlerinde eğreti bir hayal gibi duruyor.

“Modelistimizi çağıralım mı zorlandıysan?”

Ah, canım benim. Modelistmiş. Bir de böyle ağır hava verirler kendilerine.

“Yok yok,” diyorum Yeşim’in ağzından olumlu çıkacak yanıtı bastırarak. “Biz seçeriz şimdi.”

Kadın somurtkanlıkla, “Siz bilirsiniz,” diyerek dönüp gidiyor.

“Çeneni tutsana Ersin. Yardım edecekti işte, her şeye atlamasana.”

Sırtına elimi atıyorum tatlılıkla.

“Vallahi de billahi de en güzelini seçeriz ablacığım,” diyorum sesime dublaj havası vererek. “Onların yardımı lazım değil.”

“Sersem!” diyerek gülüyor o da. Parmağını üzerinde tuttuğu sayfaya bakıyorum. Gelinliğin belden aşağısı o kadar kabarık ki model kız, dinamitlenmiş binalar gibi bir anda çökecekmiş hissi veriyor. Üst kısım ise tuhaf bir tezat oluşturacak kadar dar ve bele yapışmış. Beğenmiyorum. Birkaç dergi de ben alıyorum elime iç geçirerek.

“Duvak nasıl olsun? Şöyle sade daha mı iyi durur acaba? Hıı?”

Kız kardeşimin tarifsiz mutluluğuna ortak olmaktan başka çarem yok. Her şey yolundaymış gibi yapabilirim. Ama içim içimi yiyor.

“Bence baştan sona sade olmalısın. İnan çok yakışacak...”

Pencereden dışarı bakıyorum. Kar durdu, akşamın alacası inmek üzere şehre. Sorularım var, sormamam gereken şeyler. Sırası değil. Dudaklarımı kemiriyorum. Ama dayanamıyorum yine:

“Faruk Bey neredeler? O da fikir verse iyi olmaz mıydı?”

“Ben anlamam, siz bakın, dedi.”

Faruk Bey kadınların dünyasından anlamayan kaba bir erkek. Belki yalnızca kırmızı donlardan ve jartiyerlerden haberdardır. Hele bademşekerleri ve davetiyelerle hiç işi olmaz. Kehanet sımsıcak, köpürtülü dumanıyla üzerime çöktü.

“Tam olarak ne zaman olacak şimdi?”

“Nikâh mı diyorsun? Yani işte baharda istiyorum ben...”

“Kesin karar verdiniz mi bari?”

Bir haminne gibi davranıyorum. Kuşku ve iyilikle harmanlanmış bir karışım.

“Yani... Onu da bana bırakıyor.”

Anlaşıldı. Yan çizmek için iyi bir yöntem.

“O zaman daha vakit var Yeşim,” diyorum sıkıntıyla. “Bugünlük fazla uğraşmayalım. Yine gelir bakarız.”

“Peki,” diyor gönülsüzce. Dergiler uzun parmaklarının arasından kayıyor.

“Aydan’la gelseydim keşke...”

Tabii ya, Aydan. Ablamın can arkadaşı. Bir şirkette sekreter olarak çalışıyor. Şirketin sahibi Oktay Namaldı ile kırıştırıyor. Hayalleri arasında adamı karısından ayırmak, evlenmek, üzerine mal geçirtmek var. Yaş 25. Lise terk. Hiçbir yabancı dil ve Türkçe bilmez. Yırtmaçlı dar etekler giyer. Saçlarını, mahallesi olan İncesu’daki kuaför dükkânında yaptırır. Tırnaklarını kendisi törpüler. Dul annesi ve lise son sınıf öğrencisi erkek kardeşi ile yaşar. Erkek kardeşi geçen sene matematik hocasına bıçak çekmiş, Oktay Bey’in araya girmesiyle iş tatlıya bağlanmıştır. Güzelcedir, dikenlidir, orta boyludur, kumraldır. Annemle pek sevişirler. Aydan, bize geldiğinde ortadan toz olmak bende itiyat halini almıştır. Kahve falı bakar, ablama kısmetler görür, dahası bu kısmetleri Yeşim’i geniş çevresiyle tanıştırarak yaratır. Faruk da onun ve Oktay Bey’in son eseridir.

Modaevinin sahibesi artık bizimle ilgilenmiyor. Terzi kızlar için orada yokuz.

Sonsuz koşuşturma devam ederken uysallıkla kalkıyoruz ayağa. Kadın kahkahaları, sırf onlar için yaratılmış bu ipekten dünyayı sımsıkı kavrıyor. Asansörle inerken, “Mutlu olacak mısın bu adamla?” diye soruyorum. “Olurum,” diyor Yeşim asansör aynasında saçlarını düzeltirken. Kendinden bu kadar emin olması bilgi mi cehalet mi, şimdi kestiremiyorum. Koyu renk rujunu dudağına sürdükten sonra, fazlasını alması için yanağıma bir öpücük konduruyor.

Elimle siliyorum dolgun dudaklı ruj lekesini.

“Ben senin gibi değilim ki. Mutlu olmak isteyen bir yolunu bulur.”

Vaktiyle bir adamın iki kızı varmış. Birinin adı Gündüz, diğerininse Gece’ymiş. Bu kızlar gerçekten de geceyle gündüz kadar farklıymış birbirlerinden. Gündüz neşeli, pırıl pırıl bir genç kızmış. Bütün gün şarkılar söyleyip gezer dururmuş. Saçları buğday tarlaları gibi sarı, gözleri bahar göğü gibi mavi, teni ekmek kadar beyazmış. Gece ise tam tersi. Asık suratlıymış bu kız. Gülmesini sevmezmiş. Siyah dalgalı saçları omuzlarından aşarmış. Siyah gözleri üzgün üzgün bakar, bütün gün pencerenin önünde oturarak dağlara, taşlara, kuşlara, ağaçlara yollara bakarmış. İç geçirirmiş sık sık. Baba önceleri kızının derdinin annesinin ölümü olduğunu düşünerek, “Geçer,” demiş. Geçmiş, aylar, yıllar geçmiş. Bir şey değişmemiş. Baba, Gece’nin haline daha çok üzülür olmuş. Sormak istediyse de soramamış, başını okşamakla yetinmiş. Varlıklı olan baba ne müzisyenler ne soytarılar getirmiş kızını güldürmeleri için. Kasabanın ileri gelenlerini çağırarak ne davetler vermiş. Nafile.

Gündüz ortalarda neşeyle dolaşır, şarkılar söylerken Gece, adı gibi olan geceye karışır, sessizce ağaçların altında otururmuş. Kızların evlenme çağları gelmiş. Gündüz’ün talibi pek çokmuş. Zengin, yakışıklı delikanlılar kapıya gelip kızı ister olmuşlar. Gündüz öyle güzelmiş ki buna şaşırmamak gerekirmiş. Nihayet taliplerden kendisi gibi güzel, güçlü olanda karar kılmış Gündüz. Düğün hazırlıkları başlamış, çevre kasaba ve illerden seçkin konuklar davet edilmiş. Gündüz evlenip başka bir ile gitmiş. Gece de babasıyla yaşar, eski hayatına devam eder olmuş. Fakat babası artık çok yaşlıymış, fazla yaşayacak gibi görünmüyormuş. Bir gün kızını yanına çağırıp sormuş: “Kızım, ben yakında öleceğim. Senin de evlendiğini görmek hakkım. Beğendiğin bir genç yok mu?” Gece başını iki yana sallamış sessizce. Babası çok üzülmüş ama fazla üzerine gitmemiş.

Günlerden bir gün çok sıkılan Gece, ormanda yürüyüşe çıkmış. Fazlaca oyalandığından dönüşte hava kararmış. Çok korkup ağlamaya başlamış. O sırada ormanda çıngırak sesleri duymuş. Bakmış kendisi gibi geç kalmış bir çoban, sürüsünü topluyor. Çoban, Gece’yi görmüş, neden ağladığını sormuş. Gece anlatmış olanları. Çoban üzülmemesini, onu evine götürebileceğini söylemiş. Hava öyle karanlıkmış ki Gece, nasıl olacağını sormuş bunun. O anda ortalığı kırmızı bir ışık kaplamış. Gece şaşırmış. “Avucunu aç,” demiş çoban. Kız açmış. Bir de ne görsün? Avucunun içi pırıl pırıl yanıyor. Çok sevinip şaşırmış. “Ne bu?” diye sormuş. Çünkü daha önce böyle bir şey hiç görmemiş. “Ateşböceği,” diye cevaplamış çoban. “Senin gibi ağlayan kızları evine götürür.” Gece, ateşböceklerinin yardımıyla evin yolunu bulup ağlayarak babasına sarılmış, olanları anlatmış. Adam gülümsemiş.

Gece, bu güzel yüzlü çobana âşık olmuş. Babasına açmış içini.

Ertesi gün çobanı bulup kızıyla evlenip evlenmeyeceğini sormuş. Delikanlı başını eğmiş sessizce.

Evlenmişler, bütün köylüler düğüne davetliymiş. Yenilmiş, içilmiş, kırlarda dans edilmiş. Akşam olduğunda kırlarda bir sürü ateşböceği çıkıp onları evlerine kadar izlemiş..

Annemin pek ender ve de gönülsüzce okuduğu masallardan birkaçı kalmış aklımda. Biri de bu. Özellikle seçilmiş değil, özellikle hafızada saklanmış değil. Ki sevmezdim masalları. Topu topu iki-üç tane masal kitabımız vardı zaten. Kim bilir hangi küçük şehirdeki kırtasiyeden alınmış. Alınması için dil dökülüp yalvarılmış. Ciltleri eskimiş, kopmaya yüz tutmuş iki-üç kitap.

Yeşim her masalın sonunda gözlerini kırpıştırarak sorardı: “Gelinlik de giymiş mi kız? Mutlu olmuşlar mı?” “Tabii,” derdi annem o kalınca sesiyle. “Benim kızlarım da en güzel gelinliği giyecek.”

Ben başka bir masal hatırlıyorum ama. Annemin okuduklarından değil. Okul kütüphanesinden alıp okumuştum herhalde. Binbir Gece Masalları’na benzer bir şeydi:

Kız bir gün gölün başında suya bakarken melekler onu kollarından tutup suya çekiyorlar. Suyun içinde meleklerle konuşarak dibe doğru iniyor.

İki güzel, şefkatli melek konuşuyorlar onunla. Bu sırada göğe yükselmiş oluyorlar her nasılsa.

Sonra kız bir camın ardından evine, anne ve babasına bakıyor. Kardeşini görüyor. “Gidemez miyim?” diye soruyor hep. Melekler iki yanında durup üzüntülü yüzleriyle hep “hayır” diyorlar.

İsimler de Doğu’yu anımsatıyordu. Lalezar gibi. Kız sonunda istemekten, özlemekten vazgeçiyor. Sadece izliyor, ona izlemek kalıyor. Sonunu unuttum, ama bu masal beni öylesine etkilemişti ki. Kızın hasreti ve güzel meleklerin kıza izin vermeyişi. Tekrar tekrar okuduğumu, resimlerine baktığımı anımsıyorum. Kız süslü kaftan gibi bir şey giymişti. Melekler de öyle. Hepsinin ayağında ucu sivri çarıklar vardı. Gözleri küçük ve çekik.

Şimdi dönüp baktığımda ölümü ve imkânsızı böyle güzel anlatan başka bir şey daha okumadığımı düşünüyorum. Resimler de büyük ihtimalle minyatürlere özenerek ya da onlardan kopya edilerek yapılmış.

Belki mutsuz bir yazar, okuyup etkilendiği bir Doğu hikâyesini bir parça değiştirerek kitabın arasına dikkat çekmeyecek şekilde yerleştirmiştir. Diğerlerinin arasına koyuvermiştir. Neden yapmıştır bunu, bilinmez. Çocuklara ölümün masalı anlatılmalı mı? Ama öyle nazik, öyle hoş bir anlatımdı ki bu; ölüm dünyadan ayrılmayan ama onunla da bitişemeyen bir şeydi sanki. Kimi kez yaşarken duyumsadığımız gibi.

Yeşim’le çoktan kar tutmuş yollarda kol kola girerek yürüyoruz. Bedeninden beklenmeyecek bir ağırlığı var, kolumu çekiştirip duruyor. Ayağındaki rugan, ince topuklu çizmelerle yürümüyor, paten yapıyor sanki. Benim kaba asker botlarım ikimizi de biraz kurtarıyor. Kar çoktan durmuş, havada taze bir soğuk var. Derin derin nefes alıyorum. Hafiflemiş gibiyim biraz. Başımı kaldırıp gökyüzüne bakıyorum. Yıldızlar ışıl ışıl yanıyor, yamuk bir ay parlatılmış maden gibi ayazın içinde asılı kalmış. “Üşüdüm, dondu burnum,” diye sızlanıyor kardeşim. “Atkımı vereyim mi?” diyorum. “E, ver o zaman.” Ah bencil kekliğim benim, ah ablaların en güzeli. Kaşkolu boynumdan söküp takdim ediyorum. Sadece gözleri açıkta kalacak şekilde sarınıyor. Ben montumun kürklü yakasını kulaklarıma kadar çekiyorum. Zaten az bir yolumuz kaldı.

“Söyle bakalım,” diyor boğuk boğuk. “Hayatında biri mi var?”

Şaşırıyorum. “Nereden çıkardın bunu?”

“Bilmem. Değiştin sen. Görmediğimizi sanma.”

Kendimi kötü hissediyorum birden.

“Neden, neden değişmişim? Aynı benim işte...”

“Hadi hadi. Kandırma beni. Yüzün aydınlandı, bir şeyler oldu sana. Ne bileyim...”

“Ne?” Kalbim sıkıntıyla ağırlaşıyor.

“Giyiminle filan uğraşıyorsun. Tırnaklarını törpülediğini gördüm geçen gün. Bir de yoğurt maskesi yaptın.”

“Yani?”

“Yani... Bunlar bir erkek için yapılır kızım. Kim bu çocuk, söyle bakalım?”

Başımdan aşağı kaynar sular dökülüyor. Montumun yakasını açıyorum.

“Sen ne zamandan beri kardeşinle ilgileniyorsun Yeşim abla?”

“E, hep ilgilenirim de sen kaçıyorsun aptal. Okulda seni koruduğum günleri nasıl unuttun? Konuyu değiştirme, var sende bir şey...”

“Sen mi beni korurdun? Hadi canım. Teneffüslerde yanına geldiğimde kaçardın hep. Bir de babama şikâyet ederdin.”

“Nankörsün sen. Hatırlıyor musun, bir kere donuna kaçırmıştın. İkinci sınıftı herhalde. Amasya’daydık ya. Sümüğünü çeke çeke geldin. Önlüğün sırılsıklam. Seni eve kim götürdü?”

Atkının altından gülüyor, hatta hızını alamayıp kahkaha atıyor. Yürüyemiyor artık, yolun ortasında duruyoruz. Can sıkıntısıyla dikiliyorum. Yeşim’in olmayan mizah anlayışına küçümsemeyle dayanmaya çalışıyorum. Hiç gülecek halim yok.

“Ooo!.. Babam götür, dedi de ondan. Yoksa sen kendiliğinden yapar mıydın? Bir de anneme, ‘Sidikli. Utanıyorum bundan,’ demiştin de dayağı yemiştim.”

“Hep kötü anılar var kafanda Ersin. Neden böylesin sen?”

Yürümeye başlıyoruz yeniden, kahkahaları durdu. Koluma deminki gibi asılmıyor artık. Dönüp yüzüne bakıyorum. Belki yıllar sonra kurduğumuz şu üç-beş dakikalık samimiyeti bozmanın vicdan azabı kaplıyor içimi.

“Kızma Yeşim abla. Valla ben iyilerini de, her şeyi hatırlıyorum. Hani Şaziment Teyze’nin ceket cebine yanan sigara atmıştık ya...”

“Bir de okul müdürünün ağzından İngilizceciye mektup yazmıştın sen... Kadın günlerce beti benzi atmış vaziyette gezmişti. Ölmüştük gülmekten...”

Durum iyiye gidiyor gibi. Devam etmek gerek.

“Hani Çankırı’da ortaokulda Sema diye bir arkadaşın vardı. Ahmet’e yazdıklarını da bana taşıtırdınız. Sen de Suat’la yazışırdın. Bir gün Sema’nın babası yakalamıştı ya beni...”

“Salak mektupları ye, dememiştik ya sana. Korkudan ağzına tıkınca iş anlaşıldı.”

“N’apalım. Vazife aşkı. Neleri göze almışım yahu...”

“Sonra bir hafta hapis cezası. Sana da...”

Apartmanın önüne geliyoruz. Son bir kez sormak istiyorum şu an kardeşim olduğunu derinden hissettiğim Ye0şim’e:

“Yeşim, yanlış anlama n’olur. Ben senin iyiliğini istiyorum.”

Atkının içinden görünen gözlerini kırpıştırıyor. Bol rimelli uzun kirpikleri buz sarkıtları kadar kıpırtısız. Tüm sorulara vakurla dayanacakmış gibi bir duruşu var.

“Şu Faruk... Güvenilir biri mi?”

Çizmelerinin ucuna bakıyor bir an.

“Olmasa ne yazar Ersin?”

“Nasıl yani?”

“Hangisi güvenilir sence... Ben elimden geleni yapıyorum, görmüyor musun?”

Şaşkınlıkla kekeliyorum:

“Ama pek sevmiyorsun onu, öyle mi?”

“Seviyorum, sevmiyorum. Bilmem. Ben senin gibi derin düşünemem. Evlenirsek iyi olur, diyebiliyorum yalnız.”

“Tamam da... Kendine başka bir hayat da kurabilirsin. Ne bileyim, iş bul, insanların arasına karış...”

“Bunu sen mi söylüyorsun? İnsanların arasına karış... Ne yapayım bana faydası dokunmayan insanları?”

“Kendin için Yeşim. Anlamıyor musun? Evlilik saplantı olmuş sende. Çalışsan, bakış açın değişir, kendine güvenin gelir. Fena mı?”

“Fena. Üç kuruşa elin soytarısı olamam ben.”

“Evlenince sorunların olmayacak mı sanıyorsun? Başın ne çok ağrıyacak.”

“Olsun. Onu da sonra düşünürüz. Öyle yarın ne olur derdiyle yaşayamam ben. Uff!.. Dondum, girelim artık.”

Apartmanın otomatına büzüşmüş parmaklarımla dokunurken, “Faydası yok,” diyorum. Sadece iyiyi dilemek kalıyor geriye. Yeşim’in kıpırdamayan inadında yaşama dair basit ama kurtarıcı bir bilginin payı vardır, diye ummaktan başka yapılacak bir şey yok. Onu elimden kaçırdım yine. Ben mi beceriksizim?

“Sen söylemedin sırrını hanımefendi? Beni deşmekten vakit kalmadı tabii. Son kez soruyorum: Kime âşıksın?”

“Bir hayale âşığım Yeşim,” diyorum kuş melodili kapı ziline basarken. “Gerçek olamayacak kadar güzel bir hayale âşığım.”

“Al işte tam senlik bir cevap. Deli şey.” Birden aklına gelmiş gibi hızla devam ediyor:

“Ya yoğurt maskesi? O da mı bir hayalet için?”

İşte buna gülerim ben. Sevgili ablam komediyi yakalayabildi nihayet. Başımı sallayarak sırıtıyorum. Gülüşüm karşılıksız kalmıyor, annem, “Ooo, kimler gelmiş!” diye sevinçle açıyor kapıyı.

İnsanın yaradılışında doğuştan getirdiği bir eksiklik var. İnsan bunun farkında ve bir ömür bunu telafi etmeye çalışıyor. Yorgunluğumuz, bezginliğimiz bundan. Kırgınlığımız, küskünlüğümüz bundan. İşin tuhafı umutlarımız da buradan doğuyor. Aynamız yalnızca kendimizi gösterdiğinde, kaçıp kurtulmamız gerektiğini biliriz. Ama yetersizlik de büyüler insanı. Orada öylece durup artık tek bir özellik bile ekleyemeyeceğimiz yoksul benliğimize bakarız. Bir parça akıl, ne bileyim derinlik, aşk, duygu, yetenek ısmarlayamayacağımız bedeli çoktan ödenmiş varlığımız bizi bekler, bizi kuşatır, bizi bırakmaz. Kendimize dair köleliğimiz çok eskidir, insan azat edilme beklentisiyle doğar. Kıta, ülke, aile, cinsiyet, dil, din, deri, kaş, göz, burun ve hatta yaşadığımız şehir... Seçimin değil, belirsiz bir nedenin bizi attığı yerler. Kuşun gagasına yapışan tohumun bir toprak parçasına düşüvermesi kadar belirsiz, akıl zincirinden kopuk.

Artık düzenli ve her normal insan gibi hedeflere yönelmiş bir hayat sürdürmeye çalışıyorum. Sabah erkenden öğlene kadar derslere giriyorum. Hukuk eskimiş bir dille üzerime geliyor. Öyle heyecansız ki, hocalarımız ders anlatırken uyumamak için kendilerini çimdikliyor. Kürsünün zavallı ukalalığı, ağır bilginin marifetiyle sımsıkı duruyor ayakta. Ama “Devrim”in inşa ettiği kurallar bütünü artık göreceli bir kimlik kazanmış. “İnsan Hakları” derken, kendi tarif ettiği mükemmel insana ait hakları anlatıyormuş gibi geliyor bana. Benim, onun haklarını değil. Bir gün o erişilmez insana ulaşırsak sahip olabileceğimiz dokunulmazlığı.

Ağır yağ kokan yemekhanede suyun içinde yüzen iri karnıbaharları seyrederken bu güzel haklara sahip olduğumu düşünmüyorum. Yılışık aşçılar, iri kepçeleriyle tuhaf karışımlar dolduruyorlar tabldot tepsilerine. Büyük tencereleri öyle bir karıştırmaları var ki. Sanki bir yardım kuruluşunun aşevindeyiz. “Biraz etinden versenize,” diyen arkadaşlardan utanıyorum. Yemek kuyruğundan kaçmak ve ağlamak istiyorum. Ama bunu diyen insan berbat bir yurtta ya da soğuk bir öğrenci evinde kalıyordur. Et onun için bir hayaldir; makarna, bulgur, hamur, hep hamurdan oluşan yiyecek dünyası belki akli melekelerini köreltmiştir. Bu ülkede çaya batırılan ekmekle büyüyen çocuklar var. Ve onlar sarsılmaz iradeleriyle dünyanın zengin diğer yarısıyla aşık atacaklar. Nobel’e, İsviçre çikolatalarına ve bilumum başarılara koşacaklar. Guggukkk!!! Soğuk bir ifade takınmak için kalbimi sarsıyorum. “Defol Ersin, beğenmiyorsan defol ve pis duyarlılığını da bir sigara eşliğinde bahçede yak.” Kadın hocalarımızın şık fularları beklentimi boğuyor. Erkek hocalarımız, tüm öğrencilere birer fare muamelesi yapmakta. Elitizmin kokusu burnumun direğini sızlatıyor. Öğrenciye saygı istiyorum. Öğrenci yetersiz insan değildir, diye bağırmak. Taş koridorlar sesimi içime gömüyor. Geçen sene Borçlar Hukuku’ndan iki puan yüzünden kalmıştım. Günlerce hocanın odasının önünde bir köpek gibi bekledim. İçerideydi hayvan herif, biliyordum ama kapıyı açmıyordu. Böyle günler geçti. Gerçi benimki de anlamsız bir uğraştı artık; notlar listelere asılmış ve ben haksız yere kalmışım. Artık neyi, neden soracaksın? Ama bir yandan da kendime yediremiyordum, durumumu bilsin istiyordum. Bir hafta kadar sonra, artık oda kapısında beklemekten vazgeçip kaderime razı olduğum bir sırada bücür hocayı koridorda hızlı hızlı yürürken gördüm. Deri çantasını hırsla sallayarak gidiyordu. Artık duramadım, “Hocam, bir dakika bekler misiniz?” diye bağırarak koştum ardından. Alçak beni gördüğü halde durmadı, hatta daha da hızlandı. Bücürlüğünden beklenmeyecek bir çeviklikle sıçrıyordu. Nefes nefese kalmıştım ardında. “Hocam, hocam, lütfen!!!” En sonunda pes edip durmuştu, bana doğru döndü, ayakkabılarımdan başlayarak yukarıya doğru süzdü şöyle bir. Beğenmemiş olacak ki, yüzünü açıkça ekşiterek sordu: “Evet, nedir?” Hızla anlatmaya başladım. Yüzü gittikçe ekşiyordu, kelimelerin zavallılığımı tarife imkân vermediği yerde kalakaldım. Bücür yürümeye başladı, yürürken söylendi: “Ne yapalım yani? Nereden bileceğim ben 58 değil de 60 almanız gerektiğini...” Hızlandı, ben de çaresizce yürüyordum peşinden. “Tamam da hocam, çok mağdur durumdayım.” Elini salladı: “Ooo!.. Efenim kaç kişi var üçüncü sınıfta haberdar mısınız? Olan olmuş, çalışsaydınız. Bir şey yapamam artık. Laf yani, herkesin durumuna tek tek nasıl bakayım?” Koridorun ucundan sağa dönerek kayboldu. İşin kötüsü, konuşmanın sonuna doğru onu haklı bulmuştum, verecek cevabım yoktu. İşte bu yüzden, bu pis yaratığı haklı bulup sustuğum için daha da çok kızıyordum kendime. Keşke tehdit etseydim, diye düşündüm “Efendim o zaman mafya ilişkileri içinde bir abim var. Sizi az biraz topuğunuzdan...” Bir an gülmek geldi içimden, yüzü ne hal alırdı acaba? Öğrencilerden korktukları yetmiyormuş gibi bir de hukuk devletine yakışmayacak türden karanlık ilişkiler. Gittikçe kötüleşiyordum; bilgi beni aydınlatmıyor, tam tersine boğuyordu. Bir toplumun aydını aslında zannedildiğinin aksine sorunsuz kişidir. Sistemi eleştirirmiş gibi yapıp o sistemin kaymağını yerler. Hiçbir zaman aç ve işsiz kalmazlar, kürsülerden bağırırlar, zora geldi mi de kaçacak delik ararlar. Aydın, toplumun cehaletinin semeresini yiyen kişidir. Birileri aptal oldukları için o vardır, birileri bilgisiz olduğu için o bilgilidir. Belki hapiste yatanları vardır; ancak ölene dek bunu başınıza kakar, bundan övünç ve alkış yaratırlar. Asistanlarını iki dil bilen iyi aile çocuklarından seçerler. İstisnalar olsa da bu kuraldır. Çıtkırıldım oğlanlar, öğle yemeklerinde şarap içen kızlar, Paris ve Londra görmüşlük, dış ülkelerde anne ve babayla bir hayat geçirmişlik, en azından kolej mezuniyeti zavallı Ersin’in değil, onların “Hukuk Felsefesi” kürsüsünde araştırma görevlisi olmalarına yeter. Çok anlarlar felsefeden; yoksul halk yığınlarının karşısında kutsal bilgi meşalesiyle ayakta, hep ayakta dururlar. Fakat ne yapmışlardır, neticede bu ülke için kim ne yapmıştır? İşte derin bir öfkeyle bunları düşünüyordum; bu adamlara olan kadim zafiyetimiz ruhumu parçalıyordu. Bahçeye çıkıp bir banka oturdum. Yüzüm hınç ve utançtan pençe pençe kızarmış. Sayın Profesör Ahmet Kardam, eceliyle öldüğünde ölüm ilanında yer alacak şiiri yazdım:

Merhum şu ve bunun oğlu, şunun kardeşi, şunun bacanağı, şunun ve bunun babacıkları, değerli öğretim üyemiz... Gururumuz, ışığımız... Altına bir şiir:

Hep ışık oldun sen

Karanlıklara inat

Aşkla, bilimin onurlu öğretisinde

Kalbimizi dağlasa da yokluğun

Sürecek insanlığa duyduğun inançla

Birleşen onurun

Gerçekten de kötü olduğumu düşünüyordum bir yandan. Pratik, koşullara göre hareket eden bir akla sahip değildim. Hep ideal bir dünya beklentisi, bunun imkânsızlığı karşısında bocalayış, kaçarken kan kırmızı öfke ve bunaltı.

Bir de Kamu Hukuku hocamız vardı bu sene. Öyle ukala, bilgiç... Sınavlarda bulabileceğimiz her türlü kaynak, ders notu, kitap serbestti. Hatta sınava ansiklopedi ciltleriyle gelen arkadaşlar gördüm. Ve işte şunu derinden kavradım: Adam hepimizle feci dalgasını geçiyordu. Bizleri öyle aptal buluyordu ki, nasılsa soruları cevaplayamayacaktık. Elimizde hangi kaynaklar, kitaplar olabilirdi ki? Olsa bile biz okumayı, okuduğunu kavramayı nereden bilecektik? Aval aval bakacaktık satırlara. Bir kere Robespierre ve Danton’u sormuştu, Jakoben ne demekti, sağ ve sol kavramı nereden gelirdi? İlk vize sonrası herkesin döküldüğü anlaşıldı. Türkçe pop dinleyen ev kızı görüntüsündeki kızlar sızlanıyordu, saz çalıp türkü söyleyen Anadolulu delikanlılar hüzünden çökmüştü. Bu adam ne yapıyordu sahi? Adam bizle pişpirik oynuyordu arkadaşlar. Bizi küçümsüyordu, tahtına kuruluyordu. Başka ne sandınız ki? Bu faydasız bilgiler kamu hukuku algınızda ne gibi sonuçlar yarattı? İçinizden kaç kişi bu dersin ne menem bir şey olduğunu anlayabildi? Biz hazin bir ortaçağı yaşıyorduk hep birlikte. Belki gelecekte bir aydınlanma çağı olacaktı, ama bizler kurban ediliyorduk. Boynumuzu uzatıyorduk sessizce, gençliğimiz içimizde çürüyordu. Gelecek, kellelerimiz üzerinde yükseliyordu. Öyleyse asıl kahraman bizlerdik ama gururumuz eksikti.

İşte yemekhanede tüm bunların bir muhasebesini yaparak önümdeki iri karnıbaharlara bakarken bir ses, beklemediğim bir ses, “Oturabilir miyim?” diye sordu. Suçüstü yakalanmış gibiydim, çatalla beyaz sebzelerle oynarmış gibi yaptım. “Elbette.”

Samim masada oturan diğer üç kişiye, “Afiyet olsun arkadaşlar,” diyerek karşıma geçti. Bir heyecan sarmıştı her yanımı, belli etmemeye uğraşıyordum.

“Sizi gördüm de kuyrukta...”

“İştahınız yok galiba. Bense çok açım.”

Hızla ekmeği bölmeye, yemeği ağzına götürmeye başladı. Ben de ıkınıp sıkınarak aldım bir-iki çatal. İğrençti. Soğumuş fiyonk makarnaların salçası pütür pütür duruyordu üstlerinde. Elma kompostosu alışıldık tattaydı.

“Elif’le sizi konuşuyorduk dün. Arayacağını söylemişti?”

“Aramadı,” dedim soğukkanlı olmaya çalışarak. “Nasıl, epeydir görüşmedik sahi?”

“İyi... Bildiğiniz gibi işte. Hayatına başka şeyler sokmaya çalışıyor.”

“Ne gibi?”

Yemeği bitmişti, peçeteyle dudaklarını sildi. Yetmedi, cebinden kolonyalı mendil paketi çıkararak açtı, bir tane de bana ikram etti. Elimle reddettim. Titiz biriydi demek ki. Ama şu ince uzun ellerinin narinliği, beyazlığı, tırnaklarının temizliği zaten bunu kanıtlıyordu. “Aptal bence,” dedim içimden, “Hale Soygazi’yle film çevirdiği zamanlardaki Ahmet Özhan’ı andırıyor.” Bunu düşününce daha bir rahatladım, içime güven geldi. “Geğirecek mi acaba?”

Geğirmedi. “İşte okuyor, sinemaya, tiyatroya gidiyor. Davanın sonucunu beklerken de babasının mağazasına uğruyor bazı...”

“Sevindim,” dedim soğukkanlılıkla. “Yine de hayatını dolduruyor demek ki.”

“Elif akıllı kızdır,” dedi gülümseyerek. “Öyle kolay teslim olmaz.”

Aralarındaki her ne ise, sarsılmaz bir bağ olduğuna emindim bunun. Nasıl doğmuştu, nasıl güçlü kalmıştı böyle. İçim burkuldu birden, bunun aşk olduğu o kadar açıktı ki. Öyle ya, kardeş değillerse bu yakınlık başka ne şekilde açıklanabilir? Yanımızdaki kızlar, “Afiyet olsun,” diyerek kalktılar ayağa. Bir yandan da ikimize bakıyorlardı. Tanıyordum, biriyle uzaktan merhabamız da vardı. Adı Nuray. Ayıp etmiştim açıkça, neredeyse bir saattir aynı masada oturduğumuz halde dönüp yüzüne bakmamıştım. Gerçi bana uzak bir kızdı. Siyah saçları yol yol sarı meçli. Tiksinirdim bundan. Orta sınıf kızlarının estetik yoksunluğundan midem bulanırdı. Kot pantolon altına siyah deriden, topuklu ayakkabılar. “N” harfli altın kolye boynunda. Sanıyorum Keçiören’de oturuyordu. Orta halli bir kızdı işte, çalışkandı. Yanındaki kızların koluna girerek yürürdü hep. Bir de kahve falı bakardı. “Nasılsınız?” Al buyur, iletişim bolluğu içindeyim bugün.

“Kusuruma bakmayın olur mu, dalgınım da biraz.” İri kemikli suratına bakarak kem küm ediyorum.

“Yok canım, biz kütüphaneye gidiyoruz da. Gelin isterseniz...”

Bende köpek doğası var. Hemen kuyruk iner. Şefkat ve iyilik karşısında öyle dayanıksızımdır ki. Nuray hakkında düşündüklerimden utandım birden. Belki de dünya iyisi bir kızdır? Samim karşımda gözlerini yere indirmiş, elleriyle oynamakta. Eski usul bir terbiye içinde hafiften kızarmış. Nuray, gereksiz bir girişkenlikle elini uzatıyor: “Selam. Ben Nuray.” Samim, ölü görmüş gibi olacak, içimden, “Dananın kuyruğu koptu,” diyorum. “Şimdi elini kalbinin hizasına götürerek, ‘Memnun oldum,’ diyecek.” Samim rahat bir tavırla elini uzatıyor: “Merhaba. Ben Samim. Tanıyorum uzaktan sizi.”

Ben, “Aaa, unuttum sizi tanıştırmayı,” diyemeyecek kadar sıkkınım. Böyle ikiyüzlü oyunları beceremem oldum olası.

Nuray saçlarını hafiften savurarak, “Teklifim sizin için de geçerli,” diyor. “Pek eğlenceli bir şey değil ama gelin, acılar paylaştıkça azalır.” Bir de kıkırdıyor. Neden durup dururken böyle ilgi gösteriyor bu kız? Yeşil gözler kalbine mi saplandı nedir?

“Ben kantine inmeyi düşünüyordum biraz,” diyor Samim. “Bilmem Ersin hangisini seçer?” İlk defa sizlibizli bir cümle kurmadı.

İkisi de yüzüme bakıyor. Nuray’ın arkadaşı iki kız da konuşa konuşa uzaklaştılar çoktan. Allahım, ne diyeceğim ben şimdi?

“Biz Samim’in sözlüsünü ziyarete gidecektik aslında,” diyorum birden. Bu sözler ağzımda bayağı bir tat bırakıyor, ama cevvalliğime de şaşırıyorum bir yandan. “Kantine bir beş dakika uğrayıp... Bir arkadaştan ders notu alacağız. Elif, biraz hasta da, evde yatıyor...” Amma da uzun açıkladım. Yalan böyle ayrıntıları gereksinir.

Nuray düş kırıklığını gizlemeden, “Yaa!” diyor. “Çok geçmiş olsun öyleyse. Hadi hoşça kalın.” Hızlı adımlarla yürüyerek yemekhanenin girişinde gözden yitiyor.

Samim yüzüme bakakalmış öyle. Hafifser gibi yapıp omuzlarımı kaldırıyorum: “E, ne deseydim başka?”

“Yoo!” diyor, hâlâ şaşkın. “İyi, iyi oldu da...”

“Yani?”

“O zaman mecburuz,” diyor arkaya yaslanarak. “Elif’e gideceğiz...”

Şu küçücük yalandan hoşlanmadı, yalan onu rahatsız etti. Hiç gereği yokken, hiç aklımda yokken pis soğuk yağmurun altında Esat’a kadar yürüyeceğim. Yürüyeceğiz. Gerçi otobüse binelim dedi ama ben istemedim. Neden? Üstelik şemsiyem de yok. Neyse ki kabanım kapüşonlu. Yolu kestirmelerden giderek kısaltmaya çalışıyoruz.

“Neden öyle söylediniz?” İşte siz-biz başladı yine.

“E, dedim ya, kurtulmak için...”

“Yok yok. Neden sözlüsü dediniz?”

Sesi, yağmurda iyice karışan trafiğin gürültüsünde parça parça geliyor kulağıma. “06 TK ğğğ... Devam it, devam it...” Caddenin ortasında, sıcak araçlarının içindeki hışırtılı mikrofondan böğürüyor trafik polisleri. Şehir, ağır griliğin altında öyle umutsuz öyle itici ki.

Beklediğim an geldi, ancak gururumdan bunu değerlendirmeye korkuyorum.

“Şu sokaktan çıkalım mı? Hem daha az gürültülü...”

“Nedenini söylemeyecek misiniz?”

“Değil miydiniz peki?” Sonunda ağzımdan yuvarlanıyor sözcükler. Can acıtan bir yanıt istiyorum aslında. Ne denli özyıkım sevdiğimi bilmiyor Samim Bey. Ne denli mazoşist olduğumdan haberi bile yok.

“Yoo, elbette değiliz. Nereden çıkardınız ki bunu?” Yüzüme baktığını fark ediyorum, oralı olmuyorum. Dudaklarımda bir gülümseme titreşiyor, kovuyorum. Küçümsediğim ev kızlarına döndüm. Rock sever Ersin ne hallere düştü. Hem bana ne ki? Rahat olmaya çalışıyorum.

“Beni ilgilendirmez canım. Elif’e de sormadım zaten, sadece öyle tahmin etmiştim işte...”

“Hani sevgili deseniz...”

“Efendim?” Kalbim gümbür gümbür atmaya başlıyor. Hadi bakalım, bunu hiç düşünmemiştim. Adımlarımı hızlandırıyorum iyice, ağzımdan buharlar çıkıyor. Biraz geride bana yetişmeye çalışıyor.

“Ne kadar hızlandınız öyle?..”

Yanıma gelip yüzüme bakıyor tekrar.

“Öyle söz, nişan gibi geleneksel, içi çürümüş kavramlar sizin jargonunuza hiç uymuyor. Şaşırdım da...”

“Ben de sevgili olmayı sizin jargonunuza uygun bulmamıştım. Affedersiniz. Her neyse, bu iş çok uzadı...”

“Neden uygun değilmiş. Öğrenebilir miyim?”

Off! Sahiden sıkıldım; şuradan bir taksi çağırıp eve gitmeyi düşünüyorum bir yandan. Eliflerin halıcı mağazasında ne işim var ki? Çekilirim odama, müziğimi açar otururum.

“Sürekli neden, diye sorduğunuzun farkında mısınız? Yani tanıştığımız günden beri neden, niçin... Peki siz neden hep savunma ve kanıtlama ihtiyacı içindesiniz?”

“Çok doğal değil mi sizce? Bizim gibilere önyargısız bakamıyorsunuz. İşte demin bekliyordunuz ki kızın elini sıkmayayım, çekineyim. İşte aşkı bize yakıştırmıyorsunuz...”

“Yakıştırıyorum, yakıştırıyorum,” diyorum sabırsızca, kendime küfreder gibi. “Bütün insanlara yakışır aşk, neden öyle düşüneyim?”

Bu arada sinirimden öyle yollara saptım ki bir an durup nerede olduğumuzu anlama ihtiyacı duyuyorum. Samim benim rehberliğimde, yolları sorgulamadan peşimden gelmiş yarım saattir. Şimdi farkına varıp sokak tabelası aranıyor. “Balbadem Sokak. Neredeyiz Allah aşkına?”

Yağmur öyle hızlandı ki, kot pantolonumun paçaları sulardan sırılsıklam. Kapüşonum saçlarımı tam örtmüyor, yüzümden seller akmakta. Islanıp büzülmüş bir fareyi andırıyorum. Samim yün beresini başından çıkartıp kuvvetle sıkıyor. Tekrar geçiriyor kafasına. Onun da ince kumral bıyıklarından, sarı sakallarından su süzülüyor.

“Günün anlamına, hayatın anlamına uygun. Balbadem. Hıhh!..” Burnumdan soluyorum. “Şuradan caddeye çıkarız herhalde, sonra bana müsaade. Bir taksi bulabilirsem...”

“Hay Allah!” Üzgün görünüyor. “Benim yüzümden oldu, haklısınız. Hiç de yürünecek bir hava yoktu. Bir çay ısmarlasam kendimi affettirir miyim?”

“Yok yok,” diyorum sabırsızlıkla. “Bu sırılsıklam halimle oturamam bir yerde.”

“Hadi ama, olan oldu,” diyor. Bu arada Esat Caddesi’ne çıktık, trafik keşmekeş olmuş. Taksilere göz atıyorum, hepsi dolu.

“Salep?”

Eliflerin halıcı mağazasından içeriye girdiğimizde karanlık bastırmıştı çoktan. “Kayserili Halı” yazılı ışıklı levhanın altından geçmiştik; büyük şeylerdi hepsi. Kocaman camlar, demir işlemeli çıngıraklı kapı, göz alabildiğine geniş bir mekân. Elif’i, birkaç müşterinin peşi sıra mağazayı gönülsüzce turlarken bulduk. “El dokuma mı bu?”; “Hangi yöre?”; “Bu motifin adı ne?” sorularına sorumlu bir ağırbaşlılıkla ama kahrederek cevap veriyordu. Ortalık ham yün kokuyordu; duvarlar ve yerler renk renk halılarla canlı ama sevimsiz bir atmosfere bürünmüştü. İki adam daha vardı, biri arka taraflara doğru bir masada açık bilgisayarın önünde oturuyordu. Görevliydi herhalde. Diğeri onun karşısında makam odası gibi döşenmiş bir köşede ıhlamur yudumlamaktaydı. Kırlaşmış sakallı, göbekli. Babası olduğunu tahmin ettim. Ceviz oymalı bir çalışma masası, önünde iki deri koltuk. Duvarda kocaman Arapça süslü bir yazı. “Allah’ın dediği olur.” Biliyordum, çünkü aynı yazı yeşil kâğıda adi baskı ve ucuz bir çerçevenin içinde babaannemin oturma odasında da vardı. Çok küçükken ezberlemiştim bu büyülü harflerin kıvrımlarını. Babaanneminkinde altında bir de Türkçesi yazardı. Bazen bir saat gözlerimi daldırır, Arapça harflerin Türkçedeki karşılıklarını bulmaya çalışırdım. Öyle öyle kafama kazınmış işte. Adam bizi görünce tereddütle ayağa kalktı, sonra gülümsedi: “Ooğğ, Samim gelmiş...” Aynı anda Elif de döndü ve bizi gördü. Bir anlık şaşkınlıktan sonra canlılıkla adım atarak yanımıza geldi: “Kimleri görüyorum?” Beni yanaklarımdan öptü, Samim’i başını eğerek selamladı. Dış dünyadaki sıkıfıkılıkları burada geçerli değildi herhalde. Babası göbeğini sallayarak yanımıza geldi: “Nasılsın Mahir Abi?” Samim eğilerek elini öptü. Parmağında iri, bordo taşlı bir dede yüzüğü vardı adamın. Samim’in sırtını sıvazladı gülerek. “Nerelerdesin evladım, özledik...” Bana bir bakış fırlattı, Elif hemen araya girdi. “Okuldan çok sevdiğim arkadaşım Ersin, babacığım...” Elimi uzattım, adam hiç oralı olmadan, “Memnun oldum çocuğum,” dedi başını eğerek. Hafiften bozuldu gibi geldi bana. Eli, Samim’in sırtında konuşarak makam odasına doğru götürdü onu. Aslında canım sıkılmıştı yine, Samim’in adamı görünce ayaklanan aile çocuğu edası, sırtını eğerek konuşması filan. Hayatta en nefret ettiğim şey olan bu dalkavuk terbiye alttan alta sırıtmıştı işte; gerçekler güçlüydü. Geldiğimiz yer bizi belirlerdi. Haydi daha açık konuşayım, Samim’deki köylülük bir an için ayan beyan ortaya çıkmıştı. Eminim, “İşler nasıl gidiyor Mahir Abi?”; “Akşam ezanı okundu mu?”; “Ben de ticarete atılmayı düşünüyorum,” gibi laflar ediyordu az ötede. Elif merakla eğilerek sordu: “Şaşırdım. Nereden böyle?” “Hiçç,” dedim istifimi bozmayarak. “Yemekhanede gördüm, sana uğrayacağını söyleyince geldim ben de.” Gamzelerini daha da çukurlaştırarak gülümsedi: “Özledin yani beni?” “Öyle diyebiliriz,” dedim, gülümsedim ben de. “Eee, neler yapıyorsun?” “Hiç işte, görüyorsun,” dedi bıkkınlıkla iç çekerek. “Ticaretin sırlarını öğrenmekle meşgulüm. Burası bana kalacak ne de olsa. Bir de Mahmut Selim’e tabii.” “Sahi o nasıl?” Kardeşini soruyordum, hiç de merak etmeden. Pek az konuşulmuştu aramızda; bu Osmanlı padişahlarından derleme adlı, ergenlik sivilcelerinin geçmesini sabırla bekleyen yumurcak ilgimi çekmiyordu. İlim ve irfan yuvası okulunda okuyup gidiyordu işte. “İyi, ne yapsın? Bilgisayara fena takıldı bu sıralar...” Özel Tan Lisesi’nde okuyan Mahmut Selim. Yüzü, Elif kadar güzel miydi acaba? Elif babasına benziyordu, aynı küçük kalkık burun, beyaz ten, aynı yuvarlak yüz. Sahi, Elif’in bir de annesi vardı. Neden hiç bahsetmiyordu ondan Elif? “Bizimkiler” dediğinde, kendi ailesini oluşturan diğer üç kişiyi toptan anmış oluyordu, ama “annem” dediğini hiç duymamıştım.

Müşteriler kendileriyle ilgilenilmeyince bir bir çıkmışlardı mağazadan herhalde. Ortalıkta kimse görünmüyordu. Samim’le Mahir Bey’in gülüşmeleri çalınıyordu ara sıra kulağımıza. Elif kolumdan çekerek, sütun gerisinde kalan bir kuytuluğa çekti beni: “Dur sandalye getireyim ikimize, bir şey içer miydin?” Çantamdan sigara paketini çıkararak yüzüne baktım. “Olmaz” anlamında başını salladı. “Çayınız varsa içeyim.” Babasının masasının önünde durarak içeriye bir yere seslendi: “Gülsüm Hanım. İki çay verir misin?” Bilgisayardan başını kaldırmayan adamın yanından iki sandalyeyi çekerek getirmeye uğraşırken Samim fırladı: “Dur ben getireyim.” Mahir Bey incelikli olmaya çalışarak bize doğru seslendi: “Sohbete daldık sizi unuttuk kızım. İkramı unuttuk, kusura bakmayın.” “Rica ederim,” dedim başımı uzatarak. Samim sandalyeleri koyarken bana bakarak gülümsedi, yanıtladım ben de. Elif’in gözleri ikimize birden değip geçti bir an, dudağını kemirdi. Alnını kırıştırmıştı hafiften. O gözden kaçırmadıklarıyla ilgili düşüncelere dalarken, ben gereğinden fazla rahattım. Çünkü Samim’le, çirkin yeşil halılar ve iri kızıl bakır mangallar bulunan bir yerde salep içmiştim. Oturduğum sandalyenin yanından başıma doğru sarkan iğrenç plastik çiçeklere dalıp gitmiştim. Ruhsuz garsonlar içli köfte yiyip yemeyeceğimi sormuşlardı, “Yerim,” demiştim. Berbat bir müzik çalıyordu; gocunmamış, arabesk belki hayatımızı ifade ediyor, diye de düşünmüştüm. Samim anlatıyordu, oysa ona sormamıştım. Ben gevşiyordum, dünya güzelleşiyordu. Elif’le arasında zannettiğim gibi bir ilişki yokmuş. Onlar kardeş sayılırlarmış. “Dur tahmin edeyim,” demiştim. “Çocukken oyun oynuyordunuz ve ikiniz de parmağınızı kestiniz. Sonra kan kardeşi...” Gülümsüyordu, mizah duyguma yabancı değildi. Elif’i uzun süreden beri tanıyordu. Ailesiyle içli dışlılardı. Aynı dünya görüşünü paylaşmaktan doğan huzurlu bir birliktelikleri vardı. Mahir Bey’i çok severdi. Dahası Mahir Bey de ona tapardı. Dinliyor, dinliyordum. “Peki neden sevgililik ilişkisi üzerine tartıştık?” Tartışmıştık, çünkü bakış açım yersizdi. Bakış açım açısızdı. Onlar da bilirlermiş aşkı, meşki. Neden, insan değiller miymiş? Yalnızca, modern hayatın sahteliklerinden birisi olan “özgürlük” felsefesini inandırıcılıktan uzak buluyormuş. Bedenler tüketiliyormuş, ruhlar emiliyormuş. Bu ise neticede “varlık” bilincine götürmüyormuş bu zavallıları, hayatı içi boş şişman kavanozların hiçliğine taşıyormuş. Bütün bunlara bir diyeceğim olmadığından susmuştum. Bu arada konuşurken senlibenli oluvermiştik. “Siz”ler kalkmıştı ortadan. Öylece, kendiliğinden yükü omuzlarından atmıştı kelimeler. “Hangi tür müzik dinlersin?” diye sormuştum dayanamayıp. Gülümsemiş, ortaokuldaki anket defterlerinden fırlamış gibi gözüken sorumu anlamsız bularak, “Alaturka... Sadece ve hep,” diye cevap vermişti. “Biraz yaşlı bir müzik değil mi, yani bizler için?” diye ısrarla devam etmiştim. “Öyle...” demişti ağırbaşlılıkla. “Ben eskiyi seviyorum, ne yapalım?” Ut çaldığını da eklemişti belli belirsiz utanarak. “Annen baban hayatta mı?” diye sormuştum, neden bu sorular, bu tanıma merakı, bilmiyordum. “Evet, çok şükür ikisi de buradalar,” diye yanıtlamıştı. Utangaç bir edayla, “Ya seninkiler?” diye devam etmişti; salep bıyıklarının üstüne yapıştığından her zamanki temiz görüntüsüne bir çarpı işareti konulmuş gibi duruyordu. İşaret ettim, anlamadı önce, sonra peçeteyle sildi. “Babam öldü, annem ve ablam var...” “Şiirlerin güzel,” dedi. “Sanmam,” dedim ve teşekkür ettim yine de. “Öfkelisin ama, üzerlerinde düşündüm epey. Bu öfkenin sebeplerini sordum...” “Ve?..” “Şiiri incitmek istiyorsun, incinmişsin çünkü. Dile kızgınsın, dil sana yetersiz geliyor. Bir tür küfür icat etmişsin. Ne erkeğe ne kadına ait olan hayranlık verici bir buluş... Aidiyetin karmaşa içinde; neredensin bilmiyorsun. Bu noktada kadere inanamazsın, pozitif değil çünkü. Ama sen sezgilerin çocuğusun, neredeyse teslim olacakken kaçıyorsun...” Üzülmüştüm, çünkü doğruydu söyledikleri. Ama tüm bunların dikkatli bir göz tarafından izlenerek, yeri gelince bir bir suratıma fırlatılması, gizli tuttuğumu sandığım bir şeyin değerini çözmüş, tel tel etmiş gibiydi. Demek esrarlı değil, sıradandım. Böyle çabucak ve doğru analiz edilebildiğime göre. İçin için inandığım o çapraşık varlığım, büyük hazinem gözümde küçülmüştü. Önüme baktım sıkılganlıkla. “Kalkalım mı artık, geç oluyor,” dedim. “Tamam,” dedi, hesabı istedi zarif bir el hareketiyle.

“Ne düşündüm biliyor musun Ersin? Biz hiç ayrılmayalım olur mu? Biz üçümüz...” Elif’in sesiyle kendime geldim.

Çayı boğazıma kaçırıp öksürdüm. Sırtıma vurdu. Israrcı çocuklar gibi gözlerini dikmişti gözlerime. Dediğini yaptıracağından emindi.

“Yaşam gitgide anlamsız geliyor bana. Kayboluyorum Ersin. Yardımına, yardımınıza ihtiyacım var.”

Ne diyeceğimi bilmiyordum, üzerimizde hak iddia edenlere, gereksiz emellerini varlığımız yoluyla gerçekleştirmek isteyenlere karşı tedbirliydim. Ama çaresiz görünüyordu, altdudağı sarkmış, ağladı ağlayacak.

“Ne yapabilirim ki ben?” diye kekeledim. “Ben de çok iyi değilim ki. Biliyorsun, zorluyorum, zorlanıyorum...”

“Tamam işte, onu diyorum. Biz birbirimizi anlayamayacaksak, başka kim anlar?” Sıcak küçük eliyle elimin üzerine dokundu. Karşı duvara asılmış bir Yörük el dokuma halıya baktım sıkıntıyla. Başkasının düşü yabancısı olduğumuz bir dünyaydı, istesek de oraya giremezdik. Arkadan Mahir Bey’in geçen sene gittiği hacla ilgili anılarını gülerek anlattığını duyuyordum. Bilal-i Habeşi’ye ve Hazreti Ayşe’ye gönülden bağlıydı, istese onların şiirini yazabilirdi. Oradan Türkiye’ye sıçrar, politikanın taşlı yollarında dans ederdi. Sanırım siyasette Papa’nın Tanrı’ya inandığı kadar inanılıyordu Allah’a. Ama bu benim naçizane fikrimdi. Samim’i bir an, kısacık bir an bulduğumu hissetmiş, işte yine kaybetmiştim. Yabancısı olduğum bir dili konuşuyorlardı, ilkel, basit ama gerçek bir dil. Benim savrulan, sahipsiz dilim gibi değil. Ve işte çaresizce bana yanaşan Elif’i de bu yüzden masum bulamıyordum. İstese arka tarafa geçer, o ikisiyle gülerek gocunmadan, zedelenmeden sohbet edebilirdi. Zorlandığını zannediyordu, yalandı. Bu halı mağazasında hayatının sonuna kadar kahır, dert bilmeden yaşayabilirdi. Neden kendisi gibi “gönlü temiz” kızlarla olmadığını baştan beri anlayamamıştım. Ve neden Samim’i bu denli dost belliyor, dahası beni de aralarına katmayı arzuluyordu? Bütün bunları şu an, yüzüne bakarak, korkmadan, kaçınmadan sormayı istedim. İçim şiddetle titredi; can sıkıntısı gelip yüreğime oturmuştu işte. O an artık selam vermekten öteye gitmediğim eski arkadaşlarıma yanaşmam gerektiğini düşündüm. Tam da son sınıfa geçtiğim bu yıl, yaptığım iş değildi. Pratik olmalı, sorumlu bir insan gibi çıkarlarımı kollamalıydım. Bir çevre edinmeliydim, yoksa adliye günlerim nasıl geçerdi? Beni gösterir fısıldaşırlardı: “Bak son sene dincilerle gezdi bu, şimdi de yalnız kaldı, oh olsun.” Bana bu ikisinden yâr olmazdı, özellikle Elif sırtıma içinin neyle dolu olduğunu bilmediğim ağır bir çuval yüklüyor gibiydi. Sorularım küçük dilimin üzerinde yapışıp kaldı, yutkundum.

“Baban benim gelmemden hoşlanmadı sanırım?”

“Yani, daha çok şaşırdı. Anla işte.”

“Neden şaşırdı?”

“E, senden bahsetmemiştim. İlk kez böyle bir arkadaşım oluyor...”

“Akşam seni sorguya çekecek desene.”

“Evet, sorar. Haklısın.”

“Ve?..”

“Ve bir şey demez. Kararlarıma saygılıdır. Var bu kızın bir bildiği, der.”

“Yalan söylüyorsun ya da fazla iyimsersin.”

“Evet, yalan söylüyorum. Beni eşek sudan gelinceye kadar döver...”

“Madem baban böyle açık fikirli, yazlığa çağırdığında neden şart koştun?”

“Çok basit... Zorlanmanı istemedim. Bizim gibi olursan tatil çok güzel geçecekti...”

“Hadi ya! Elif, bence sen zorlamak istemedin kendini... Çok açık.”

“Başka türlü dizini kırıp böğürtlen reçeli yapmazdın. Aptal, boğuntulu kitaplarına gömülürdün. Kendini bilgili ve bizden üstün sanırdın ve bu seni mutlu etmezdi. Sadece yalnız hissettirirdi. Bir kez da dahil olmanın rahatlığını yaşa istemiş olamaz mıyım?”

Elif beni şaşırtmaya devam ediyordu. Tüm yapıp ettiklerini, benim iyiliğim içinmiş gibi yutturmaya çalışıyordu. Artık buna katlanamazdım.

“Elif, ben şimdi kalkıyorum. Daha yaratıcı yalanlar bulmalısın bence.”

“Sakın,” diyerek kolumu öyle bir sıktı ki afalladım. “Şimdi olmaz, böyle olmaz... İnan söylediklerim yalan değil.” Yeni doğmuş bir yılan gibi beceriksizce tıslamaya çalışıyordu. Başını iyice öne eğmişti, örtüsünü düzeltti titreyen parmaklarıyla. Yanaklarına akan yaşları gördüm, elinin tersiyle sildi.

“Benim hakkımda bir şey bilmiyorsun. Dinlemek istersen anlatırdım ama istemedin...”

“Ne, neyi bilmiyorum?”

“Sandığın kadar kolay olmadı hiçbir şey. İşte bunu bilmiyorsun. Hakkımda oluşturduğun düşünceler varsayımdan ibaret. Babamdan da karısından da hoşlanmıyorum.”

“Karısından?”

“O benim annem değil. Mahmut Selim’in annesi yalnızca...”

“Bilmiyordum,” diye kekeledim.

“Bak Ersin. Arkadaşlığımız benim için zannettiğinden değerli. Bak, hoşuna gidecekse Kafka da okudum, Baudelaire de. Daha bir sürü şey okudum. Macerasız biri değilim. Kafam zannettiğinden karışık...”

Yavaşça kalkıp arka tarafa doğru yürüdü. Bilgisayarın başında oturan adam başını kaldırıp ona baktı şöyle bir. Elif işaret edince adam saygıyla ayağa fırladı.

“Yok, oturmayacağım,” gibi bir şeyler söyledi herhalde. Çekmeceye eğilerek açtı.

Siyah çantasını eline alarak ittirdi çekmeceyi. Samim’le Mahir Bey konuşmayı kesmiş, ona bakıyorlardı. Dönüp anlamadığım bir şeyler söyledi, çantası elinde. Yanıma geldi.

“Off! Her hareketim kontrol altında. Çişe giderken bile izin isteyeceğim. Şimdi de ders kitaplarının adını alacağım, dedim. Yine de evde bakarım şöyle bir dedim...”

Çantanın iç gözünden ikiye katlanmış kâğıtları çıkardı.

“Koy çantana hemen, görmesinler,” diye fısıldadı. Dediğini yaptım. Aptalca heyecanlanmıştım, ellerim titredi.

“Ne bunlar?”

“Okusana evde. Daha fazla bir şey söylemeyeceğim şimdi.”

“Bak, ne olur böyle yapma. Bana bir şey ispatlamak zorunda değilsin.”

İçim acımayla dolmuştu. Ah benim yumuşak yüreğim, kırık bir kol, düşmüş bir kanat... İşte tüm bunlar beni deli eder. İçim akar, eririm. Elimle yanağını okşadım yavaşça, büyüdü, gülümsedi.

“Bir şiire kurban gitmek ister misin?”

“Ne demek o öyle? Yüreğime inecek, bu kadar ilginç olmasan?..”

Dediklerimi duymamış gibi fısıldamaya devam etti. Sesi tutkulu ve heyecanlıydı:

“Öyle olmalıyız ki Sin, öyle güzel yaşamalıyız ki, içimiz öyle temiz olmalı ki yalnız bir şiirin açıklayabileceği kadar. Gizle dolu. Öyle çok düşündüm ki...”

Mağaza artık kapanıyordu, Mahir Bey’le Samim ayağa kalkmışlardı. Samim yanımıza seğirtti:

“Akşam yemeğinde sizdeyim.”

“Harika... Sen, sen de gelir miydin?”

Kuşkuyla, incelikle sorulan bu içtenliksiz soruya tek bir yanıt verilebilirdi. Çantamı omuzuma astım:

“Sizlere afiyet olsun.”

Dönüp Mahir Bey’e, “Hoşça kalın,” diye seslendim. Zarif bir el işaretiyle uğurladı.

Elif koluma girerek kapıya doğru geçirdi beni:

“İleriki günlerde mutlaka görüşmeliyiz, mutlaka... Seni ararım.”

Annemin neşesi anlaşıldı. Yemek masasının üzerinde koca bir sepet içinde çiçekler. Aranjman dediklerinden. Yanında kırmızı kadife bir kutuda çikolatalar duruyor. Annem kutunun ağzını açmış, değerli bir mücevheri sergileyen müze görevlisi edasında, “Bak, bak...” diye Yeşim’in kolundan çekerek masanın başına götürüyor. Arkalarından yürüyorum. “Hiii!!!” Yeşim iki eliyle yanaklarına dokunuyor. “Ay, anne...” Çiçeklere eğiliyor sevinçle. “Fotoğraf çekmemi ister misin?” diye soruyorum. “Tam şu pozisyonda. Sonra annemle ikinizi alırım. Masanın başında elinizle ganimetleri gösteriyorsunuz!” İkisi de duymamış gibi cevap vermiyorlar. Belki de gerçekten duymadılar. “Kartı okusana,” diye Yeşim’i dürtüklüyor annem. “Biricik aşkıma... Ölene kadar benimsin. Faruk.” “Canımmm...” Çikolataların başına gidip bir avuç madlen alıyorum. Sıkıntıyla koltuğa atıyorum kendimi. Belki de insanın eniştesi olması iyidir. Enişteler baldızlarını sever. Belki Faruk da beni sevecek, beni hoş görecektir. “Hemen kaptın di mi? Bak kutuyu bozdun işte...” Yeşim’e sırıtarak bir çikolata daha atıyorum ağzıma. “Aslında sandığa saklasaydık. Mesela yirmi sene sonra çocuklarına gösterirdin.” “Ay, çok komik.”

“Bir de odana baksana...” Yeşim şaşırarak, telaşla koşuyor. İçeriden tatlı çığlıklarını duyuyorum. “Üzerine tuttuğu parıltılı siyah, dekolte elbiseyle salona giriyor. Bir elinde de pahalı bir parfüm kutusu. “İşte bunun için seviyorum onu,” derken neredeyse inliyor.

“Ah nasıl yakıştı, zevkli çocukmuş,” diyor annem. Bir saattir aynı şekilde gülümsüyor, dudakları, yanakları acımadı mı?

“E, kendi mi bıraktı? Bana hiç bahsetmedi?..”

“Yok canım. Kapı çaldı, açtım, kravatlı mravatlı düzgün bir genç. Saçları da briyantinli filan. ‘Yeşim Hanım’ın evi mi?’ diye sordu. Elinde çiçekler, kutular. Ay şaşırdım. ‘Faruk Bey’den deyince...’ Sonra telefonla aradı, sordu. Teşekkür ettim, gelinlik bakmaya gittiğinizi söyledim.” Annem keyifle bir sigara yakıyor. “Anne, bana da yaksana bi tane. Canım çekti.” Koltuktan kalkıp prensese doğru yürüyorum, dudaklarına sigarayı yerleştirip çakmağı yakıyorum. Şık bir reveransla yerime dönüyorum. Yeşim parfüm kutusunu masaya bırakıyor, ama sol eliyle tuttuğu elbiseyi çenesinin altına sıkıştırarak okşamaya devam ediyor. Hoş bir tavırla derin bir nefes çekip üflüyor dumanını.

“Yarın akşam yemeğe çıkaracakmış. Benden izin istiyor. Utandım vallahi. Ne şık çocuk. Bu devirde...”

“E, kapıya gelen çiçekçi miymiş?”

“Yok canım. Bir sürü adamı var.” Yeşim elbiseyi tek kişilik koltuğun üzerine yayarak yanıma oturuyor.

“Ne adamı bu?”

“Ay, kızım ellerini koltuğa sürme öyle. Yapış yapış. Çocuktan betersin vallahi Ersin!”

“Öff!.. Faruk işadamı, onlar da yardımcıları işte. Sanki bilmiyorsun...”

“E, bilmiyorum Yeşim. Ne olmuş?”

“Öğren o zaman. Ablan zengin yere gidiyor.”

“Güzel, sakıncası yok ve maşallah. Parfümünden ben de kullanabilir miyim?”

“Yok ya! Zırnık koklatmam.”

“O zaman iyi geceler size.”

Artık bozguncu tavrımı sürdürmek istemiyorum. Her şeyi ve herkesi olduğu gibi kabul etmek istiyorum. Hem ablamın saadeti söz konusu. Özellikle bu gece huzurlarını bozmayacağım. Sevimli küçük kardeş oyununu bir süre götürebilirim.

“Anne, atıştıracak bir şeyler var mı?”

“Ispanak kavurdum. Tavada...”

“Tamam. Görüşürüz hane halkı.”

Şimdi beni sevdiklerini, varlığı tedirginlik yaratmayan biri gibi kabul ettiklerini biliyordum. Evin kedisi gibi, evin kuşu, akvaryumdaki balığı gibi. Önemsiz ama var. Var ama tehlikeli değil. Babamın ölümüyle boşalmış, daha çok ferahlamış gibi görünen bu evde biraz daha yer yoktur. Bunu biliyorum. Evimiz iki oda bir salondur. Bunu da biliyorum. Fazladan her yük, annemin yarattığı derin uyumu bozacak her soluk, her düş, her şiir, her umut kıstırılır, püskürtülür ve yerine gönderilir. Saflar kazanılmıştır. Babamın yaptığı gibi yok sayılırsam, ancak o zaman yok saymaya hak kazanacağım. Bunun farkındayım. Yüreğimi sessiz, daha sessiz olması için uyarmam gerekiyor sürekli. Odanın kazanılması gecikmiş bir ergenin zaferi de değildir. Bu, odayı kazananın hayatı da kazandığı anlamına gelmez.

Yatağıma uzanmış, walkman’imi kulağıma takmışım. Bir de sigara tüttürüyorum, nasıl olsa yeni odamın penceresi var. İstediğim kadar bu öldürücü, beyaz, sevimli rulolardan içebilirim. Paketin üzerindeki yasal uyarıyı okuyorum; Tanrı bile kaderimizi bu kadar kesin yazmamıştır, diye düşünüyorum. “İçersen ölürsün, bu kadar.” Peki, modern dünyanın inceliğine hayranlık duyarak, peki. Hem icat eder, başına sardırır, sonra uyarır: “Söylemedi deme!” Aynı şeyi artık hayatımızın bir parçası olan kirli gazlar, zehirli atıklar, bombalar için de söylüyorlar mı? Hayır. O zaman “Bu dünyada yaşama, tehlikeli” diye uyarmaları gerekirdi. Benim gibi sıkışmış, bunalmış ülkelerin evlatları bedenleriyle o tatlı mülkiyet ilişkisini kuramazlar pek. Ciğerleri kirlendiğinde bile mahcup olurlar. Avuçlarının içine öksürürler. Oysa dünya üzerlerine bütün pis şeyleri savurmaktadır. Bedenin gelgeçliği, belki de önemsizliği bir Batılının şeftali pembesi teninde ince ayar bir felsefe gibi hükümsüz kalmıştır. Ama herkes gidecektir. Er ya da geç. Kimi beslenmekten, kimi beslenememekten. Kimi içmekten kimi içmemekten. Ne gam...

Anneme de kızıyorum yine. Bir avuç yapmış ıspanağı. Doymadım, bolca katık edilen ekmekle bile doymadım. Yeşim’in payını gözettim, hatta onun hakkından iki çatallık aşırdım. Samim ne yedi acaba? Bir düşüneyim... İyi niyetli ve geleneksel bir sofrada olması gerektiği üzere çorba. Etli yemek, salata, pilav ve hoşaf. Mutlaka börek, üzerine irmik ya da un helvası. Hiç fena değil. Annem mutfakta oldum olası cimridir. Bak ama yeme, ye ama doyma. Yemek yapmayı bir zül olarak gördüğünden midir, yoksa alt-orta sınıf kemer sıkma politikasından mı? Aslında her ikisi de. Bir öğretmen karısı olmak, kahırla katlanılan bir kaderin çantasına iliştirdiği, içinde para olmayan bir cüzdanla yaşamak demektir. Cüzdan kederlidir, annem sinirli. Kendisi de yemeğe pek isteksiz görünür. Ağzında evirir çevirir. Ben iştahla giriştiğimde de kınayarak bakar. Yıllar boyu bedeninin güzelliğini korumak, o beyaz diri kalçalara sahip olmak için. Hüsnü için? Kasap için? Manav için? Hiçbiri. Annem kendini bir erkeğin gözünden tanımlamaz. O bağsız, amaçsız ya da sadece kendisi için amaç olan bir varlıktır. Kendine bunca güveni nereden gelir? Çünkü hak etmemiştir. Bu hayatı, bu kocayı. En kötüsü bu hayat, bu koca, bu ev onu hak etmemiştir. Düşkün kraliçe edası ve gururu bu yüzdendir. Yazgıyla önünde sonunda görülecek bir hesabı vardır, buna emindir. O gün, belki de Yeşim’in bahçeli, havuzlu villasında keyif çatıldığında gelecektir. O gün, tüm çekilen acıların defterinin dürüldüğü gündür. Faruk, Yeşim ve annem hayatı bir çıtır çerez gibi kıtırdatarak yiyecek, yiyemeyenlerin suratına gürültüyle geğirecektir.

Eagles tatlı tatlı çalıyor walkman’imde. Bu gece Chicago bile dinleyebilirim. Beyaz ve temiz müzikten utanmam. “You’re the inspiration.” Eagles, lise günlerimin tatlı, az çok delişmen, ince bir öfkeyle tüten havasına taşıyor beni. Keskin bir tınısı yok, keskin bir derdi de. Amcalar hafiften “attırıyorlar”. “Take it easy, take it easy.” Amerikan ruhu derin derin solunuyor. Kemerler, çizmeler, şapkalar, köhne barlar geliyor gözümün önüne. Sanki çöle yakın, ıssız kasabalardan birine yolum düşmüş. Benzinliğin tabelası rüzgârda hafiften salınıyor. İn cin top oynuyor. Cehennem bir sıcakta epey araba kullanmışım, yorgunum. Oduncu gömleğimin sırtı ter içinde. Boğazıma bağladığım fuları çıkarıp yüzümü siliyor, boyası yer yer dökülmüş kırmızı Ford kamyonetimden iniyorum. Coca-Cola dolabına ilişiyor gözüm. Dolabın yanındaki sandalyesinde oturan, ağzında bir çöp parçası çeviren orta yaşlı göbekli adam hafifçe ayağa kalkıyor. Kasketinin siperini düzeltiyor. Hiç konuşmuyoruz. Depomu dolduruyor bezgince. “Bir şeyler içmek için bir yer var mı?” diye soruyorum. Dolabı işaret ediyor umursamazlıkla. Hafif bir rüzgâr yerdeki toprakları savuruyor havaya. Dikenli bitkiler başlarını eğiyorlar. Sırtım ürperiyor. Sonra üzerine kötü bir yazıyla “Bar” yazılmış kapıyı görüyorum. Adama parayı ödeyip tahta kapıdan içeri giriyorum. Derin bir loşluk ve serinlik hissiyle şaşırıyorum önce. Uzun, cilalı bir masayı seçiyor önce gözüm. Arkada duran birkaç şişenin parıltısını görüyorum. Barmen sandığım adam ellerini masanın üzerine açmış, ifadesizce bana bakıyor. Bar taburelerinden birinde kıçını yumuşamış bir kayısı gibi yayarak oturan, yaklaşık yüz kiloda, çarpık ağızlı bir kadın bira içiyor. Kadın koca kıçını çevirerek barın hemen üzerine asılmış televizyona dönüyor. Boks maçı izliyor. Onun yarılanmış bardağını işaret ediyorum. Barmen öteki uca giderek şişenin ağzını açıyor. Bardakla birlikte bana doğru itiyor. Soğuk birayı bardağa dökmeden, şişeyi ağzıma dayayarak içiyorum. Harika. Nereden geldiğimi, nereye gittiğimi bilmiyorum. Yalnızca bir film karesiyim. Şişman kadın ara sıra başını çeviriyor, beni kesiyor hafiften. Barmenle bakışıyorlar. “Kaltak, aranıyor,” der gibi gülümsüyor herife. Barmen de çeviriyor başını benden, ekranda suratı pelteye dönüşen herifi izliyorlar. Boksör yerine oturuyor, dişlikli ağzına biberon gibi bir şişeden su akıtıyorlar. Cuvv, diye tükürüyor suyu. Islak süngerle yüzündeki kanları temizliyorlar. Eldivenli elleriyle ittiriyor adamları. Sonuna kadar savaşmaya kararlı bir edayla, ayakları üzerinde sıçrayarak kalkıyor. Gonk sesiyle birlikte yine kapışma başlıyor. Rakip art arda sıkı yumruklar savuruyor adama. Adam iplere savruluyor, rakip üzerine atlıyor. Kanlar havaya savruldukça şişman kadınla barmen zevkle bağırıyorlar: “Hadi, hadi!” Hafiften midem bulanıyor. Barın içlerine doğru gözlerimi kısarak bakıyorum. En dipteki masalardan birinde altmışlık bir adam içkisini ilahî bir sessizlikle yudumluyor. Yüzü kırış kırış. O sırada müzik dolabını görüyorum. Şişe elimde kalkıp yanına gidiyorum. Altmışlık adam parıltısız gözlerle bakıyor bana. Pantolon cebimde bozukluk aranıyor, bulamıyorum. Barmene doğru yürüyorum tekrar, halden anlarmış edasıyla tezgâhın üzerine gümüş renkli parayı bırakıyor. Bıkkın, kel bir adam. Dolabın üzerindeki tırtıklı yerden atıyorum parayı. Bir anda “One, two, three” diye başlıyor müzik. Köpüren ses, elektro gitarın ağır cırıltısıyla başlıyor: “Tuesday’s gone.” Başımı sallıyorum memnuniyetle. İhtiyar bardağındaki içkiyi tek dikişte bitiriyor. Hafifçe sallanarak kalkıyor ayağa. Önümden geçerken bakmıyor bile yüzüme. Tezgâha parayı fırlatarak kapıya yöneliyor. Bir anlık sarı ışık dalıyor içeriye. Barmenle koca kıçlı kadın bir şey olmamış gibi maç izlemeye devam ediyorlar. “My baby’s gone with the wind.”

Kamyonetime atlıyorum tekrar. Boz renkli tepelerin arasında tüten yola bakıyorum motoru gürültüyle çalıştırırken. Gideceğim yer hakkında hiçbir fikrim yok. Ama sıkıldım buradan. Arabayı yola çıkarıyorum. Belki ileride bir yerden Konya yoluna dönerim. Memleket hayallerimde yeşil çayırlarıyla uzanır. Biraz daha ilerlerim, ovalar bir kadının geniş karnı gibi hazine dolu, beklenti ve ümitsizlik dolu olarak önümde açılır. “Ben sana ne ekeceğim?” diye sorarım. “Ey dişi ülke, ne doğurmak istersin?” Utanır ve yüzünü çevirir hafifçe. Uzakta, çok uzakta, güneşin yaktığı asfaltın tüttüğü ve figürleri belirsizleştirdiği yerde bir adam görürüm, yalnız. Merak ederim, kimdir, necidir diye. Bir ağaç altındadır, yaklaştıkça görürüm. İşte el etti, bir emre boyun eğer gibi dururum yanında. Elinde bir ut, alnındaki teri silerek cama yaklaşır. “Beni de götürür müsünüz?” Oysa bir kaval olmalıydı kolunun altında, bu topraklar sadece kavalın sesiyle anlaşılabilir. Mağaraların sessizliği gibi nemli, titrek. Kapıyı açarım, “Sağ olun,” diye oturur. Yüzü yanmış, gözlerinin yeşili yanmış. Arabayı hareket ettiririm bir şey sormadan. Ama bu adamı şimdiden sevdiğimi uçarı bir neşeyle anlarım. Teybimdeki yabancı müziği, düğmeye pıt, diye basarak sustururum. Yüreğimdeki yabancılığı bir fiskeyle kendimden uzaklaştırırm. Nereden, diye sormam, nereye, diye sormam. Ova, o suskun kadın bize hürmet eder. Gözlerimiz onu görür ve kurtulmak istemez. Udun bilge sesi, kaderden ve başımıza gelen işlerden kimseyi sorumlu tutmadan içinden konuşur. Sesi tanır ve severim. Benim dilime benzer, söylenmemesi gerekeni söylemeyen dilime. Akıl saklar, bölüşmez. Dil ifade etmez. Adam, “Sizi sıkmadım umarım?” diye sorar, ut şişkin bedeninden beklenmeyecek bir maharetle küçülmüş, kucağında büzüşmüştür. “Devam edin,” derim. “Kesmeyin.”

10Ruhların dansı

Esirgeyen, bağışlayan Allah’ın adıyla...

Bir, iki, üç...

Elif, Mim, Sin

Yazmak farz oldu ya Sin...

Anlamazdan gelme. İnsan bir korkaktır, ama bütün metinlerin, Allah’ın yazısının sahibidir.

Sin, beni sevecek mi sin?

Oku, Allah’ın adıyla oku. Yazdım, Allah’ın adıyla yazdım.

Ben kayıp değilim, sahibim var. Anam babam yok, yalnız o var. Delice âşığım, bilecek mi sin?

Gülme, o pervasız aklını benim işime karıştırma. Okudum, çok okudum ben de. Ne söylediler? Korkaklığı –Kafka– inançsızlığı –Nietzsche– hayasızlığı –Joyce–. Çilem, çilelerinin üstünde. Acıdım, tanrısızlığın bu kadarına acıdım. İnsanın elinde değil ki vicdanı. Aldım onları, oturttum önüme, başlarını okşadım. Sordum: Derdiniz ne? Burnu bile kanamadan sıyırtan zavallı bilgeler, ağzı kan dolmuş bana ne söyler? Çölü kim anlar, toprağın böylesini, denizin gökler üzerinde devinişini? Ve hakikatin zavallı kollarımın, çöpten kollarımın üzerine devrilişini kim anlar?

Ya Sin... Beni anlayabilecek mi sin?

Acı, binbir güzellikle başına geldiğinde, şaşırmış, bildiği harfleri ürküyle kaçırmış ağzından. Sanki harfler gelirse diline, çözebilecek. ELİFMİMSİN: Bilinmezin şiddeti, harflerin bilinirliğiyle seyrelecek. Ürkmüş, bir insandı, ürkmüş işte. Oku da, ruhunu kaçırma ağzından. Akıl darmaduman. Oku da bir ânın büyüklüğünü, bir ânın sonsuzluğunu gör.

Ben de delirdim. Sandım ki huruful mukataa biziz. Üçümüz. O biziz. Ağızdan kaçırılmış harfleriz. Kesin değiliz... Tanımlamıyor, çaresiz kalıyor, bitişiyor ve korkuya musallat oluyoruz. Sandım ki...

Sin, bana bitişecek mi sin?

Mim aramızda, onsuz olmazdı. Sensiz olmazdı, bensiz olmazdı. Oyun değil, gerçek. Biz üçümüz... Seçilmiş harfleriz.

Dedim sana, anlamadın. Zekiler zekisi Sin. Yoksa nasıl yazacaksın, bildin mi? İnsana ait değil hiçbir şey. Hikmet aramam. Sıfat eksik kalır. Ben ayağına taş bağlamış biriyim. Göğe atlayacağım. Yapmak istediğim bu. Çünkü her şey, anladığım her şey, beni hafiflikten men eder. Ben yüküne razı olmuş biriyim.

Anamı sordun. Kayıp. Anam cinlere karışmış biçaredir. Anam örtünmediği fotoğraflarında meleklerden de güzeldir. Sonra bir baktık yok. Peri padişahının kızı değildir. Bakire ve kusursuz değildir. Karnı deşilmiş. Ama burası eksikti onda. Yedi yaşındaki kızının varlığı eksilmişti onda. Sesi duydu ve gitti. Gören, bilen yoktur. Allah rızası için yoktur. İnsanlık namına şu numara... Yoktur. Gönlümü eyleyecek mi sin?

Bana diyorlar: Başka türlüsü mümkün. Ah, Sin nasıl mümkün olur. Örtündüm ben. Ben açıldım, içimdeki ses açıldı, kendini var etti. Yoksa anam kadar güzelim. Bir bilsen, yatağımda, oda kapım kilitliyken nasıl güzelim. Ak karnım, ak, yuvarlak memelerim, cinsiyetimin masum ve kapalı dudağı, ille saçlarım. Bilsen, onları su gibi döktüğümde nasıl güzelim. İnsanın gözünden kaçınırım, telaşım bu. İnsan anlar mı güzelliği? Boş nazar beni hırpalar. Yalnız onun gözündeyim.

Bildin mi şiir nasıl yazılır? Şiir kaderimizin içinde durur, ele geçirebilirsek okuruz dudaklarımızı kıpırdatarak. Bilmezsin, o sessiz sonsuzlukta bütün harfler bitişecekleri harfi bilir de öyle durur. Herkesin şiiri evvelden yazılmıştır. Marifettir elbet okumak bunu. Sen nasıl yazarsın Sin?

Üvey anamı soracaksın. Asıl adı Helena’dır. Uyruğu Avusturya’dır. Olmuştur babamın nikâhıyla Hatice. Doğurmuştur babama çok sevdiği bir oğlan. Dinimizi benimsemiş, güzelce bir tesettürlü kadın olmuştur. Uyum, bu kadında sonsuzdur.

İyi davranır, ama sevmez. Gıcık kapar, belli etmez. Bin yıllık hoşafımız onun marifetli ellerinden daha bir güzel içilir. Mantı büker, geceleri babama dolanır. Halvet, iblisin bile onaylamadığı kadar halvet... Midem...

Beni çözecek mi sin?

Dolanmadım ki, karışmadım ki. Sen değilim. Aklım aydınlık, kapı önümdedir. Şark’a git, Garp’a git. Ne gam? Akıl, reddedemeyeceğimiz kadar önümüzdedir.

Mim’i sev. Anladım yüreğini. Ama harflerimizin birlikteliğini gör. Anlam değil, bitişme arıyordum. Ki seni bulduk biz. Elif ile Mim.

Bizden kaçma, Mim’i sev. Ama bir erkek gibi değil. İhanet etme, hile karıştırma. Yoksa, çözülür, rezil dünyanın diline dolanırız. Beni kovma Sin.

Artık Kaf aramıyoruz. Biz üçümüz. Belki kayıp harfleriz. Kaf, bir dağdır ki bizi bekler. Ardında, ardında masal durur.

Bizimle gelecek mi sin?

Yoksa, inan yoksa sonumuz kötü olur.

Aşk istiyorsun,