© 2013, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti. Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: 2013 2. basım: Mayıs 2013, İstanbul E-kitap 1. sürüm Eylül 2014, İstanbul Mayıs 2013 tarihli 2. basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Yayına hazırlayan: Faruk Duman

Kapak tasarımı: Ayşe Çelem Design Kapak resmi: © Shutterstock

ISBN 978-975-07-2359-9

CAN SANAT YAYINLARI YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbul Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33 www.canyayinlari.com yayinevi@canyayinlari.com Sertifika No: 10758

MURAT GÜLSOY

NİSYAN

ROMAN

Murat Gülsoy’un Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Oysa Herkes Kendisiyle Meşgul, 1999

Bu Kitabı Çalın, 2000

Âlemlerin Sürekliliği ve Diğer Hikâyeler, 2002

Binbir Gece Mektupları, 2003

Bu Filmin Kötü Adamı Benim, 2004

Büyübozumu, 2004

Sevgilinin Geciken Ölümü, 2005

İstanbul’da Bır Merhamet Haftası, 2007

602. Gece, 2009

Karanlığın Aynasında, 2010

Tanrı Beni Görüyor mu? 2010

Baba, Oğul ve Kutsal Roman, 2012

MURAT GÜLSOY, 1992-2002 yılları arasında arkadaşlarıyla Hayalet Gemi dergisini çıkardı. Bu Kitabı Çalın adlı kitabıyla 2001 yılı Sait Faik Hikâye Armağanı’nı ve Bu Filmin Kötü Adamı Benim adlı romanıyla 2004 yılı Yunus Nadi Roman Ödülü’nü kazandı. Bu Kitabı Çalın, Almanya’da Stehlen Sie dieses Buch adıyla yayımlandı. İstanbul’da Bir Merhamet Haftası birçok dile (Çince, Makedonca, Rumence, Bulgarca, Arapça) çevrildi. Boğaziçi Üniversitesi’nde öğretim üyesi, mühendislik ve yaratıcı yazarlık dersleri veriyor; sadece yazmayı değil yazmak üzerine düşünmeyi de seviyor.

www.muratgulsoy.com

muratgulsoy.wordpress.com

Dedem Mehmet İhsan Oskay’ın anısına

... Hakikat çok uzak, karanlık, derin Bir dille konuşur, büyük köklerin Toprakla ezelden karışmış dili! Geceyle ölümdür asıl sevgili Bu ikiz aynada toplanır yollar Karanlık yaratır, ölüm tamamlar. ...

AHMET HAMDİ TANPINAR,
“Eşik”

Şimdi onların oyuncağı oldum.

Tüm sesler çekildikten sonra başlıyor korku. Pencerenin önünde oturmuş zamanı ören biri var; başımı ondan yana çevirmeden de varlığını hissedebiliyorum. Yorgun olduğunu sanıyorum; hareketleri yavaş, örgü şişleri gevşek takma dişler gibi tıkırdıyor. Sağdan sola dönüyorum. Kemiklerim birbirinin üzerine biniyor, sürtünüyor; her an dağılacak gibi, gevşek. Kekremsi bir koku var, çevremi saran sarımtırak bir bulut, sidik, ter, çapak ve tükürükten. Çarşafın rutubeti bedenime nüfuz ediyor, yavaş yavaş çürüyen et. İnat eden can. Soğuyor. Yaşlı bir adamım artık. Çok uzun zamandan beri yaşlı. Yine de bir çocuğun yüreği gibi korku. Uyuyamıyorum. İpliğin sesini duyuyorum. Tıslıyor. Çile gittikçe küçülüyor. Çift anlamlı cümleler aklıma geldiğinde sevinmeye çalışıyorum. Bir zamanlar, diye fısıldıyorum karanlığın içinde, kelimelere hükmederdim; şimdi onların oyuncağı oldum.

Biraz daha buradayım.

Günün ilk ışıklarıyla gölge gücünü yitiriyor. Sisin içinde dağılan kuş cıvıltıları çok kısa bir süre için huzur veriyor. Nefes alıyorum. Tanımını bulduğumu düşünüyorum. Dünyanın şeylerine ait kelimeler diriliyor, belirsizlikler aşılıyor, çizgiler tamamlanıyor, köşeler sivriliyor. Karanlık bir gölün içinde dağılmış olan ben, şimdi örtülerin arasında yeniden bedenleniyorum. Madde isteksiz. Süreç yavaş, ağrılı. Birbirine değen etin, kemiğin, damarın ve sinir düğümlerinin acıyarak hayatı hatırlaması. Sabaha kadar başucumda zamanı ve uykuyu ören kişi de eski bir dantel gibi dağılıp karışmış odanın havasına. O yüzden tozlu her yer. Örgü şişlerini nereye saplamış olabilir? Sırtımda acıyan yerlere erişemiyorum; parmaklarım şiş, hareketsiz. Yeniden başlayabilir miyim? Berjerin boşluğu belirsiz bir acıyla bulandırıyor zihnimi. Gözlerimi güne kapatıyorum. Biraz daha buradayım.

Uzun yollar.

Bazen bir rüyanın içinde yürüyorum. Uzun yollarım varmış. Beni eğlendirmek için kahve falıma bakan kadının söylemediği yollar. Beni üzmek istemiyor, belli. Sahi, kim o? Bu saatten sonra hep güzel haberler çıkıyor fincanın içinden; uzaklardan bir şeyler geliyor, uzaklar bana geliyor, yatağımın kıyısına kadar ulaşıyor. Ben bir adayım. Bir harfimi kaybettim çünkü. Harflerle oynamak burada olduğumun göstergesi. Eski bir elektronik devrenin çoktan terk edilmiş bakır yollarında, kapasitörlerinde, dirençlerinde küçük elektrik kıvılcımları atlıyor. İşte bu benim zihnim. Ama yok, ben bir adayım. Güzel haberler geliyor uzaklardan. İğde ağaçlarının mavi-yeşil gölgesinde uysal dalgalar sonsuza dek esenlik vaat ediyor. Uzaklara taş atan bir çocuk ve umutları. Bir resim. Hareketli, yumuşak. Sessizce gülümsemeye çalışıyorum. Bazen. Bir rüyanın içinde. Uzun yollar.

Bir hac yolculuğuna dönüşüyor gün.

Evin içinde yürüyorum. Hiç durmadan. Başlayıp bitiremediğim işleri yapmaya niyet ediyorum. Her yanda kitaplar, defterler, dosyalar, kasetler, videolar, fotoğraflar. Bunca kayıt ne içindi? Bir düzene koymam gerekli. Ama arkamı döndüğümde başka bir iş çıkıyor, öncekini unutuyorum. Odalar çoğalıyor. Odaların içindekiler çoğalıyor. Odaların arasında gidip geliyorum. Ayaklarım sızlayana dek yürüyorum. Bir hac yolculuğuna dönüşüyor gün.

Bekleyişin yorgunluğunda.

Birilerinin gelmesini bekliyorum. Arka planda bitmeyen bir uğultu gibi bu bekleyiş. Yorucu. Hayat birilerinin eksikliği olarak çoğalıyor. Zaman geçmiyor, boşluk çoğalıyor sadece. Doldurulması gerek. İnsanlarla, başkalarıyla, birileriyle. Bir zamanlar olduğu gibi. Adlarını çoktan unuttuğum gölgelerin konuşmaları kalmış geride, yıllar boyu yinelenen kelimeler, jestler, nidalar. Gelmelerini istiyorum. Geçmişte olduğu gibi kolayca kurulsun hayat. Ancak geldiklerinde de sinirleniyorum. O kadar hızla değişiyorlar ki. Bazen onları tanımakta güçlük çekiyorum. Yüzleri sabit kalmıyor. Birbirlerine ödünç veriyorlar, anadan kıza, babadan oğula geçiyor maskeler. Bana nasıl hitap ettiklerine kulak kesiliyorum, ona göre cevaplıyorum. Sonra yeniden meşguliyetine dönüyor aklım. Nedir? Yazılacak, bitirilecek bir kitap vardı. Yazılar. Cümleler. Kelimeler. Gelenlerin gitmelerini istiyorum. Gidiyorlar. Aklımın içinde yeniden başlıyor uğultu. Sonra aniden bastıran bir sis, uyku. Bekleyişin yorgunluğunda.

Kimsiniz?

Ayna puslu, kirli bir göl kıpırtısız. Kapkara gümüş bulutlarının arasından yüzümün ayrıntılarını göremiyorum. Gözlerini kısıp bakan biri var bana doğru. Taklitler aslını yaşatır. Başkalarının cümleleriyle konuşuyor aynanın içindeki adam. Sesi yabancı, titrek, pürüzlü. O konuşurken boğazıma biriken tükürükleri temizlemeye çalışıyorum, öğürtü geliyor. Safra çağında bedenim koyu sarı. Ağzımdan incecik bir köprü lavabonun karadeliğine inip kayboluyor. Kafamı kaldırdığımda o da kaldırıyor. Gümüş gölünün yüzeyinde dalgalanıyor. Bir şey anlatmak ister gibi bir hali var. Umutsuz. Ne diyeceğini biliyor ama ilgili sözcükleri bulamıyor sanki. Yardımcı olmak için soruyorum: Kimsiniz?

Dalgalara rağmen.

Duymadığımı sanarak konuşuyorlar. Benden söz ediyorlar, biliyorum. Kendime bakamadığımı düşünüyorlar. Umursamıyorum ama yine de sussunlar istiyorum. Endişelenmeyin benim için, ben yolumu bulurum bu dehlizde. Ev. Benim evim değil nicedir. Bir zamanlar benim olanların kopyalarıyla doldurulmuş bir gemi, eski. Fırtınalı bir havada yolculuk ediyoruz sanki. Dünyanın sınırları üzerimize yaklaşıyor. Süre daralıyor. Duvarlara tutunarak yürüyorum. Aklımdaki işi bitirmeliyim. Son romanımı yazıyorum. Dalgalara rağmen.

Adem geldi mi?

Kâğıtlarıma el sürmelerine izin vermiyorum. Kadın sızlanıyor gelenlere. Her taraf kâğıt diyor, her tarafta bu yazılar. Doğru. Yazıyorum. Aklımın içi gibi birbirinden kopuk düşüncelerin yazıldığı kâğıtlarla dolu ev. Her şey o notlarla başladı. İlacını iç. Adem’in telefonu. Adem’in kim olduğunu çoğu zaman bilmiyorum. Unutmak değil bu. Başka bir şey. Gidip gelen bir radyo yayını gibi dünyaya ait bilgiler. Yayın durduğunda kendimle kalıyorum. Ev ilk kez geldiğim bir müze. Kâğıtlardaki notlar birisinin mektupları. Onu nedense kendime yakın hissediyorum. Ben de bir şeyler yazıp bırakıyorum küçük kâğıtlara. Aniden yayın başlıyor. Kadın kahve getiriyor. Ona kim bilir kaçıncı kez soruyorum: Adem geldi mi?

Uğultu yeniden başlıyor.

Uğultu dinmiyor. Yerin altını kazıyorlar durmadan. Evin temellerine zarar verecekler. Şikâyet etmemiz gerekli ama telefonu bulamıyorum. Kadın saklamış. Her şeyi saklıyor zaten. Kendi de saklanıyor çoğu zaman. Bir şey ister misin? Sonra kayboluyor. Onu ararken odalarda kayboluyorum ben de. O zaman gizli geçit ortaya çıkıyor işte. Mutfak lavabosunun altında, çöp kutusunun dibinde. Kapağı açıp bakıyorum el feneriyle. Metrelerce derinlikte çalışan işçilere sesleniyorum, yeter artık, yazmayın, diyorum. Hemen kasklarındaki ışıkları söndürüp yok oluyorlar. Dilimin sürçtüğünü fark ettiğimde çoktan kapağı kapatıp odalardan birine dönmüş oluyorum. Uğultu yeniden başlıyor.

Bir başkasının bedeninde kayboldum.

Bugün bir başkasının bedeninde uyandım. Ellerine baktım önce, tırnakları uzamış. Kadına seslendim. Boşluğun içinden çıkıp geldi. Kadına anlattım. Başkasının sesiyle konuşmayı ne kadar çok özlediğimi. Anlamadı. Sen uyurken Adem aradı, dedi. Sustum. Bu yeni kişinin belleğinde Adem diye birine ait bilgi yoktu. Ne istiyormuş, dedim kadının varlığı sürsün diye. Bulanık iriyarı çiçekli elbise beyaz kollar konuştu: Seni sordu. Beni. Ama ben neredeyim? Bir başkasının bedeninde kayboldum.

Ben hapsedilmiş bir yangınım.

Bir resim defteri buldum dolapların dibinde. Küçük bir çocuğun. Adem’in. Soğuk bir mahzen içim ve orada bir mum alevi Adem. Titredi. Karanlık ve serin, korkuyor musun? Baba, sen de ölecek misin? Evet ama çok sonra. Çok. Zamandan sonra. Sen sen olmayı bıraktıktan sonra. Yorulduğumda. Unuttuğumda. Mum alevi ürperdi. Eğildim üzerine; gölgem büyüdü mahzenin duvarlarında. Yosunlu taşlar içini çekti. Çürümüş ağaçlar gerindi. Karanlığın yüreğinde bir damla kan. Canlı bir kırmızılık. Küçük mum alevi. Baba, ben de ölecek miyim? Hayır, ben varken hayır. Avuçlarımın kuytusunda yaşasın diye ben. Sıkıca çevreledim küçük mumu. Alev canlandı, diklendi. Dile geldi Adem: Ben hapsedilmiş bir yangınım.

Ölüm meleği de sizden, biliyorum.

Parmaklarım kendiliğinden ufalıyor ekmekleri. Başka bir dünyanın habercileri üşüşüyor gri kanatlarını birbirine sürterek. Daracık pervazın üzerinde kaynıyorlar. Çok eski ama parlak bir fotoğraf çakıyor: taş duvarlar, yıkık, delik deşik; siyah-beyaz taşların arasında gözden kayıp bir baykuşun altı gecelik çağrısı, yedinci günün sabahı kalkan cenaze. Bu fotoğraf zihnimin çoktan boşalmış galerilerinden birinde asılı. Nasılsa zamanın yağmasından kurtulmuş. Öfkeleniyorum tüm kanatlılara. Ölüm meleği de sizden, biliyorum.

Boşluğa bakıyorum dimdik.

Vişneçürüğü rengindeki berjerlerden birinde ben oturuyorum, diğerinde tanıdık bir boşluk. Bakışlarımı ondan yana çevirmediğimde orada. Dönüp baktığımda boşluk yoğunlaşıyor. Yokluğu kesinleşiyor. Kulaklarımda çınlıyor sessizlik. Adını bilmiyorum artık. Ama benim ben olduğum zamanlarda onunla bir bütündük, bunu biliyorum. Eminim. Elimi uzattığım yerde bedenlenen bir duygu. Şimdi geriye kalan parçaları uzaklarda bir yerde, toprağın altında olmalı. Gözucuyla görüyorum sabahlığının eteklerini, ayak bileklerini, yün çoraplarını. Hep üşürdü. Acı dayanılmaz olunca dönüyorum hırsla. Boşluğa bakıyorum dimdik.

Yazının kanı.

Gözlerimi kapatıyorum, uyuduğumu sanıyorlar. Hışırdayarak dolaşıyorlar evin içinde. Odalarımda. Arıyorlar. Hırsızlar. Kınkanatlılar, vızıldayanlar, eklembacaklılar, tıslayanlar, gıcırdayanlar. Gözlerimi açıyorum, uyandığımı fark edince hemen kaçışıyorlar. Halıların altına, parkelerin arasına, kapı altlarına. Kalkıp evi dolaşmam gerek. Duvarlara tutunarak yürüyorum. Fırtınalı bir hava var yine. Geminin tahtaları gıcırdıyor. Bir çekmece dolusu siyah, lacivert, yeşil. Bulamamışlar. Kitabı bitirebileceğim. Okşuyorum onları. Mürekkep şişeleri. Yazının kanı.

Adem siyahın içinde kayboluyor.

Karşılıklı oturduk. Elleri dizlerinin üzerinde, ayakkabıları cilalı, kumaş pantolonu çizgili. Kadından kahve istiyorum. Adama bakıyorum, tanıdık. Çok iyi bildiğim biri. Bir yabancı. İnsan bir zaman sonra herkesi tanır oluyor. Bildiklerini ise tanımıyor. Adam benden gözlerini kaçırıyor, saatine bakıyor. Zamanın içinde kaybolmak istiyor. Kulübe hoş geldin diyorum, laf olsun diye. Gülümsemeye çalışıyor. Kadın kolonya sunuyor. İstemiyor. Tahtalar gıcırdıyor bütün gece. Fırtına. Belki de inşaat. Kazıyorlar. Anlatmak istiyorum ama pencere camının saydamlığına esir düşmüş sinekler dikkatimi dağıtıyor. Adam ben yine gelirim diyor. Kalkıyor. Yerden tavana kadar. Kapının boşluğuna yürüyor. Kapı siyah kuyu. Adem siyahın içinde kayboluyor.

Bir ağaç arzusuyum.

Yaşadıkça uzaklaşıyorum kendimden. Bildiğim o kimseden. Limandan ağır ağır ayrılıyor gemi. Uzak mavi bir sise doğru sürüklenirken, güvendiğim tek gerçeklik olan liman soluk pastel bir rüyaya dönüşüyor. Yolcu etmeye gelen var mı, diye boşuna bakıyorum. Uçuk lekeler. Adımın harfleri. Her şey olabilir. Bazı nesneler bile. Kaptanı olduğumu sandığım bu gemi devinen bir ağaç. Beşik, gemi, tabut. Hayat ağacım kururken görüntü kararıyor. Ellerimi sokacak bir toprak arıyorum; yumuşak, nemli, anaç. Bir ağaç arzusuyum.

Doymak bilmeyen gölgem istiyor.

Mum ışığında oturuyoruz. Kadın kendi dilinde acılı bir türkü söylüyor mırıl mırıl. Duvarda büyüyen gölgeme bakıyorum, zavallı içi boş bir karanlık. Elimi kaldırıyorum, gölge elini kaldırıyor. Ne yaptığını, neden yaptığını bilmiyor. Ben ben olduğum zamanlardan kalma bir sesle kadına bağırıyorum: Sus. Düşüncelerimi duyamıyorum. Kadın elmayla bıçağı masaya fırlatıp gidiyor. Bir süre hareketsiz oturuyorum. Gölgem ne yapacağımı merak ediyor. Bıçağa uzanıyorum. Mumun alevinde gezdiriyorum keskin metali. Duvarlarda acayip yansımalar. Gölgemin nefesi kesiliyor. Kadın karanlığın içinden çıkıyor. Gözyaşlarını silmiş. Elma ister misin? Doymak bilmeyen gölgem istiyor.

Bu da bir nevi vahiy.

Yüzümde bir nokta seğiriyor. İnce fakat güçlü bir iple yukarı doğru çekiliyor etim. Görünmeyen bir kanca, kalınlığı olmayan bir ip. Kuklacı nerede, diye yukarı bakıyorum, içim acı bir alayla dolu. Sabah ezanlarını hep mi severdim? Ses ışığa dönüşür sabahları. Kuklacı cevap vermez. Asla. Kimseyle konuşmayan bir Yaratıcı mümkün mü? Bunları yazmıştım kâğıtlara. Çok önceleri. İşte hepsi burada. Kadın yine çöpe atmış her şeyi. Çıkarıyorum sözleri, tavuk kemikleri, sebze kabukları ve meyve çekirdeklerinin arasından. Yazıları temize çekmeliyim. Kuklacı ipimi geriyor. Gülümsemeye çalışıyorum, acıyor. Bu da bir nevi vahiy.

Neden bütün kibritleri saklıyor?

Bir fotoğraf. Parlak kalın kâğıda basılmış. Siyah-beyaz. Gülümseyen bir kadın ve gözlerini kısmış objektife bakan bir adam. O adamın ben olduğumu söylüyor kadın. İnanmıyorum ona. Ben! Kızgın bir adam. Fotoğrafı buruşturacak neredeyse. Öfkeli. Kime? Gülümseyen kadının yanındaki adama! Bir alev gibi başının üzerinde dalgalanan gür saçlarına, kadının omzuna atmış olduğu güçlü koluna, küllükten havaya yükselen dumana, güneşi ışık yağmuruna çeviren ağacın yapraklarına öfkeli. Bir kayıt. Zamanın içinden çalınmış bir parça. Bunlarla dolu çekmeceler. Neden bütün kibritleri saklıyor?

Tek kişilik bir oyun ben.

Perde açılıyor. Güzel bir gün. Kadının sesi bu. Kuşlar ötüyor bak. Duvarın ortasında bir pencere beliriyor, beyaz boşluğun içinde yeşil lekeler kımıldıyor. Bu görüntüyü bulandıran kadına bağırıyorum: Tıraş olmalıyım! Adem gelecek bugün. Kadın bir şeyler söylüyor ama sözler hızla geri dönüyor çıktıkları yere. Yüzü bir karınca yuvası. Ağzından, burun deliklerinden içeri kaçıyorlar. Ne dediği anlaşılmıyor! Kadın perdeyi sonuna kadar açıyor. Tiyatro bu, çok iyi biliyorum şimdi, kalın tozlu kadife perde, bordo. Gıcırdayan tahta döşeme. Gemide geçen bir oyun.