Can Yayınları 1940 © 2010, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti. Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

Yayına hazırlayan: Faruk Duman

1. basım: 2010 2. basım: Ekim 2011 E-kitap 1. sürüm Eylül 2014, İstanbul Ekim 2011 tarihli 2. Basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Kapak tasarımı: Ayşe Çelem Design Kapak resmi: © iStockphoto.com / Peisen Zhao

ISBN 978-975-07-1661-4

CAN SANAT YAYINLARI YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbul Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33 www.canyayinlari.com yayinevi@canyayinlari.com

CEMİL KAVUKCU

DÜŞKAÇIRAN

ÖYKÜ

Cemil Kavukçu’nun Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Uzak Noktalara Doğru, 1995

Yalnız Uyuyanlar İçin, 1996

Bilinen Bir Sokakta Kaybolmak, 1997

Temmuz Suçlu, 1998

Dönüş, 1998

Dört Duvar Beş Pencere, 1999

Pazar Güneşi, 2000

Gemiler de Ağlarmış, 2001

Başkasının Rüyaları, 2003

Suda Bulanık Oyunlar, 2004

Gamba, 2005

Nolya, 2005

Mimoza’da Elli Gram, 2007

Angelacoma’nın Duvarları, 2008

Tasmalı Güvercin, 2009

CEMİL KAVUKÇU, 1951 yılında İnegöl’de doğdu. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü’nü bitirdi (1976). Öyküleri, 1980 yılından bu yana çeşitli dergilerde yayımlandı. Patika adlı yapıtıyla 1987 yılında Yaşar Nabi Nayır Öykü Ödülü’nü ve 1996 yılında Uzak Noktalara Doğru adlı öykü kitabıyla Sait Faik Hikâye Armağanı’nı, 2009 yılında Angelacoma’nın Duvarları adlı anlatısıyla Sedat Simavi Edebiyat Ödülü’nü kazandı.

Oğlum Melih'e

KAÇAN

İKİ NOKTA ÜST ÜSTE

“Galatasaray!”

Buyurgan, küçümseyen bir biçimde söylemişti bunu. İyi gününde olsaydı “Galatasaray lütfen,” derdi.Taksiye biner binmez dikiz aynasındaki top namlusu gibi iki siyah gözle bakışları karşılaştığında inmek istemiş, bir gerekçe bulamadığı için de oturduğu yerde kalakalmıştı. Genç sürücünün kaçamak bakışlar attığını hissediyor ama aynaya bakmıyordu. Adam resmen belasını arıyordu. Nerede cins bir taksici varsa ona rastlıyordu. Anadolu’nun bağrından kopup gelmiş bu yiğit delikanlı, arabasına binen her kadın müşteriye iş çıkar umuduyla mı bakıyordu? Bu ve bunun gibi kendini bir bok sananlardan her şey beklenirdi. Açıkça “Senin derdin ne?” diye sorsa tutulup kalacaktı salak herif. İlk tuzak soru geldi bile:

“Müzik rahatsız ediyor mu?”

“Hayır,” dedi.

Sert bir biçimde söylemişti. Allahtan “abla” dememişti taksi şoförü de, biraz daha gerilmesine neden olmamıştı. “Abla” deyip yılışsaydı, hemen “Sağa çek,” diyecekti. İnerken de kapıyı sertçe çarpacaktı. Bu tür düzeysiz konuşmalardan nefret ediyordu ama hiçbir şeye dayanacak gücü kalmamıştı artık. Hele bu akşam...

Dinlediği abuk sabuk müziğin arka koltukta oturan müşteriyi rahatsız etmediğini öğrenmesine karşın radyonun sesini neden kısmıştı? Yaranmaya çalışıyordu. Herifte hâlâ bir umut vardı demek ki.

Trafiğin en yoğun olduğu saatler. Adım adım ilerliyorlar. Taksinin camından, tıkanıp kaldıkları ışıl ışıl caddeye, birlikte ilerledikleri otomobilin arka koltuğunda oturan saçları sarıya boyalı şişman kadına bakıyor. Hiçbir şeyden hoşnut olmayan ve olmayacak olan, parasıyla konuşan tapon bir karı. Böylelerine de kul köle olan erkek müsveddeleri vardır... İş parada biter. Gücün varsa, istediğin kadar börek karı ol, tornavida gibi gençleri çevrende pervane edersin... Şu şişman sarışına baksana, diyor sürücüye, bak tam sana göre biri. Sürücüden yeni bir “münasebetsizlik”:

“Keşke yukarıdan gitseydik, bu saatlerde burası tıkanıyor.”

Gitseydin, diyor içinden, sordun da gitme diyen mi oldu.

Camdan kentin akmayan trafiğine bakıyor.

Ne gündü Tanrım, diyor içinden. Evet, ne gündü! O muşmula suratlı kadın ne sanıyordu kendini? Yazarsan, yazarsın. Kolunu sallasan yazara değiyor artık. Kitabın hakkında iki üç yazı çıktı, haftalık bir dergide abuk sabuk bir röportajın ve düğüne giden mahalle karıları gibi giyinip pozlar verdiğin o iğrenç fotoğrafların yayımlandı diye kendini ne sanıyorsun? Gücün var tabii, basını ve televizyonu arkana alman çocuk oyuncağı senin için.

Ümit de sinir olmuştu. “Şekerciğim,” demişti, “ondan tek bir satır bile okumadığımı ve okumayacağımı sen de biliyorsun ama emir büyük yerden, zilliyi ‘haftanın yazarı’ yapmak zorundayız.”

Ne yazık ki bunu yapmıştık.

Genelde işimize karışmazlar, seçimi bize bırakırlar. Arada böyle saplamalar çıkıyor işte. Yayınevi-medya ilişkileri. Yazarımız, moda olduğu üzere Cihangir’de komik bir evde oturuyor. Aslında komik değil de rezil bir ev. Küçük salon tıkış tıkış eşya dolu. Bitpazarından alınmış “antik” bir büfe, ahşap heykeller, masklar, sevgilisiyle şiir gibi geceler yaşadığı duruşundan belli olan uzun bir koltuk-kanepe, yerde eski bir kilim. Çalışma odası acemi bir hırsız tarafından talan edilmiş gibi... Masasının üzeri ise tam bir felaket. Ağır ve korkunç bir roman üzerinde çalıştığını gösteren kâğıt yığını, notlar, dergiler, bardaklardan kalmış leke halkaları... “Kusura bakmayın, doğal olsun diye özellikle toplamadım,” derken ve hiç de doğal değildi... Saçlar yapılı, yüzünde belli belirsiz bir makyaj ve uyumsuz bir sempati gülücüğü. Parmağında, özel tasarım olduğunu düşündüğü iri yüzükle küpeleri da tam bir zevksizlik örneği.

Fatih de tam gününü buldu. Konuşacak ne kaldı ki? Dön, diyecek. Israr edecek. Sensiz yapamıyorum falan... Erkeklerin asla olgunlaşamadığı kesin. Kim söylemişse doğru söylemiş. Off, bu konuyu kaç kez konuştular, olmuyor işte, yürütemiyorlar. Fatih, sorunları çözmekten değil, ertelemekten yana. Onun edilgen tavrı, ilişkinin yürümesi için sürekli kendinden bir şeyler vermesi, karşısında ezilmesi, en çok da ona güvenmemesi deli ediyor Ceyda’yı. Son aylarda paranoyaları iyice arttı. Kuruyor, sonra da kurdukları gerçekmiş gibi inanıyor. Söylemez olaydı, bir keresinde Ender’le barda karşılaştıklarını, oturup biraz lafladıklarını anlatmıştı da kıyametler kopmuştu. Ender’e gıcıktı, çünkü onunla ilişkisinin bittiğine bir türlü inanmıyordu. Didiklemiş, sorgulamış, aldatıldığını düşünmüş, Ceyda’yı canından bezdirmişti. Fatih’i seviyordu, o özel biriydi. Ama yorulmuştu artık. Bu ilişkiyi taşıyamayacağını aylar önce anlatmıştı. Fatih onu yormakla kalmıyor, tüketiyordu da. “Sana değil, çevrendeki insanlara güvenmiyorum,” diyordu. Bu ne demekti? Nasıl bir mantıktı? Ceyda bir süre ayrı kalalım dediğinde ihanete uğramışçasına yıkılmış, demediğini bırakmamıştı. Oysa Fatih’le birlikteyken hayatına kimse girmemişti. Gereksiz kuşkularla kendini yedi bitirdi Fatih. İki ay önce Ömer’le tanışmıştı. Bugün söyleyecekti Fatih’e. Artık gerçeği görmeliydi.

Ömer’le olan ilişkisi Fatih’le olduğu gibi tutkulu ve yakıcı değil. Hatta olabildiğince sıradan. Sevişmeleri de coşkusuz, neredeyse görev sınırında. Neden birlikte olduklarını bile bilmiyor, bunu düşünmek istemiyor Ceyda. Onu sevip sevmediğinden de emin değil. Yanındayken güven duyuyor, rahat hissediyor kendini. Ömer soru sormuyor, geçmişini merak etmiyor, kıskanmıyor. Fatih’in tam zıddı. Ceyda’yı çeken de, tanıdığı bütün erkeklerden farklı olması. Başka bir âlemde yaşıyormuş gibi dalgın, bir o kadar da sevecen ve anlayışlı.

Fatih bunu öğrenince çok üzülecek, canı yanacak. Ama artık bilmesi gerek. Son zamanlarda görüşmemek için hep bir engel çıkarmış, telefonda mesafeli konuşmuştu. Hâlâ anlamıyordu. Bu akşam için o kadar ısrar etmişti ki, Ceyda da buluşup her şeyi açıklamaya karar vermişti.

“İnebilir miyim!”

Sağ kaldırıma yanaşıp durdu taksi.

“Buyurun.”

Cüzdanını karıştırdı. Bozuk parası yok.

“Elli lirayı bozabilir misiniz?”

“Bozarız.”

Parasının üstünü aldı, saymadan cüzdanına koydu. Hava serinlemiş, montunu giydi. Yanından geçen gençlerden kılıksız biri laf attı. Arkadaşları güldü. Allah belanızı versin, dedi içinden. Sigarasının yetmeyeceğini düşünerek karşısına çıkan ilk dükkâna girdi. Küçücük bir ekrandan televizyon izleyen adam, ticaretin T’sinden bile anlamayan bu garip yaratık başını kaldırıp bakmadı bile. İzlediği her neyse, yüzünde aptal bir gülüş vardı.

“Pardon,” dedi.

Aslında çıkıp gitmeliydi, sigara alınacak yer mi yoktu. İnsan bazen tutulup kalıyordu. Bu akşamki buluşmada olduğu gibi. Ne gereği vardı oysa, “konuşacak hiçbir şey yok” diyebilirdi, telefonu yüzüne kapatabilirdi. Hiçbirini yapamamıştı. Birlikte oldukları yıllara zarar vermek istemiyordu. Fatih’in de Allah belasını versindi.

“Buyrun efendim.”

Yüzünde hâlâ o salak gülüş var. Karşısında iyi giyimli, alımlı bir kadın gördü ya, kırılıp dökülecek.

“Bir Malboro layt,” dedi sertçe. Satıcıyla göz göze gelmemek için de çantasından çıkardığı cüzdanına yöneltti bakışlarını.

Sigarasını ve parasının üstünü alıp asık bir yüzle çıktı büfeden. Fatih’le buluşacakları Kaktüs’e doğru yürüdü.

Fatih, küçük yuvarlak masaların birinde oturuyordu. Bira bardağı yarılandığına göre geleli epey olmuştu. Ceyda içeriye girince ayağa kalktı. Yorgun görünüyordu ama her zamanki bezgin halinden eser yoktu. Tokalaştılar.

Sandalyeye otururken kavgaya hazır bir sesle “Öf ya, öldüm!” dedi. Çok sevimsiz olduğunun farkındaydı; ama elinden başka türlü davranmak, rol yapmak gelmiyordu. Fatih bir şey demedi. Belki de uymak istemedi. Yine de bir gariplik vardı bunda.

Ses tonunu biraz yumuşatarak, “Trafik yoğundu, biraz geciktim,” dedi. Bu arada çantasından sigara ve çakmağını çıkarıp masaya koymuştu.

“Önemli değil, ben de yeni geldim sayılır.”

Ceyda bira bardağına kaçamak bir bakış attı. Fatih birayı çay gibi, yudum yudum içerdi.

“İçerisi sıcakmış.”

“Montunu çıkar, dışarıda üşürsün.”

Ceyda elinde olmadan gülümsedi. Montunu çıkarıp sandalyenin arkasına astı. Her zaman şakalaştıkları sevimli garson onlara baktı.

“Ne içersin?” dedi Fatih.

“Ben bir kahve alayım.”

“Sütsüz ve şekersiz?” deyip boynunu hafifçe bükerek gülümsedi garson.

“Evet, her zamanki gibi.”

Masadaki sıkıntılı ve gergin durumu sezen garson onları selamlayarak uzaklaştı.

Birayı çok seven Ceyda bu saatte kolay kolay kahve içmezdi. Canının sıkkın olduğunu hemen anladı Fatih. Üstünde durmadı. Birasından bir yudum içti. Ceyda sigara paketine uzandı, Fatih de çakmağını aldı. Sigarası yanınca resmi bir biçimde “Sağ ol,” dedi.

“Nasılsın?”

Ceyda, “nasıl olayım” dercesine omuzlarını kaldırdı.

“Yorgun görünüyorsun.”

“Yorgunum, hem de eşekler gibi yorgun. Bir haftadır öyle tempolu çalışıyoruz ki, resmen canım çıktı.”

Masaya kahve fincanını bırakan garsona yapay birgülümsemeyle teşekkür etti. Ardından hemen yüzünü asarak sevimsiz görünümüne büründü.

“Her şey, herkes üstüme geliyor ya. Bıktım. Böyle giderse bu işi bırakırım.”

Sigarasını küllükte söndürdü. Kahvesinden bir yudum içti.

“Sen nasılsın?”

“Bildiğin gibi,” dedi Fatih.

Şimdi konuya girecek, diye düşündü Ceyda. Oturuş biçimini değiştirdi. Sandalyesini hafif geriye çekerek bacak bacak üstüne attı. Duygusal söylemleri, acındırmaları, boynu bükük “yetim bakışları” kaldıracak durumda değildi. Böyle buluşmaların da sonu gelmeliydi artık, bir anlamı yoktu. Başkası olsa çoktan kestirip atmıştı da, Fatih’e bunu yapamıyordu. Anlayışlı, duyarlı, incelikli, özel bir insandı. Ne olursa olsun, son nokta konmalıydı bu akşam. Cesaret toplamak için derin bir nefes aldı.

Fatih’in birası bitmişti. Bardağını garsona doğru kaldırdı. Göz göze gelmiş olmalılar ki, terbiyelice gülümsedi. Fatih buydu işte. Özellikle garsonların karşısında, anlam veremediği bir biçimde ezikti. Bu konuda tartışmışlar, bir keresinde kavga bile etmişlerdi.

“Eee,” dedi Ceyda en acımasız tavrını takınarak, “niye buluştuk?”

“Gidiyorum.”

Hiç beklemediği bir yanıttı bu. Şaşırdı. Kavgaya hazır savunma mekanizmaları o anda çöktü. Gözlerini büyük büyük açarak baktı Fatih’e.

“Nasıl yani?”

Garson birayı getirip masaya bıraktı.

“Teşekkür ederim,” dedi kibarca. Paketinden bir sigara çekip yaktı.

“Öyle işte, gidiyorum.”

Birasından küçük bir yudum aldı.

“Benden kurtuluyorsun artık.”

“Saçmalama!” dedi Ceyda. Sesini kontrol edememişti.

“Saçmalamıyorum, istediğin bu değil miydi?”

“Yapma Fatih! Böyle bir şey istemediğimi biliyorsun.”

“Ne istiyorsun o zaman?”

“Dost ve arkadaş olarak kalmak istiyorum. O kadar çok şey paylaştık ki seninle. Benim için özel birisin, seviyorum seni. Saçma sapan kıskançlıklarınla yoruldu bu ilişki. Dinlendirelim, yeniden başlayalım demiyorum.Ama arkadaş olabiliriz, dost olabiliriz.”

Bu kez birasından büyük bir yudum aldı Fatih.

“Artık hiçbir şey olamayız.”

“Bu kadar katı olma. Yakışmıyor sana.”

“Katı değilim.”

Bir süre konuşmadılar. Ceyda sigara yaktı. Kahvesi olduğu gibi duruyordu.

“Nereye gidiyorsun?”

“Rusya’ya.”

“Rusya’ya mı?” Şaşkın şaşkın Fatih’e baktı. “Rusya da nereden çıktı?”

“Şirket Moskova’da şube açmayı düşünüyor. Fizibilite çalışmaları için de beni görevlendirdiler.”

“Ne kadar kalacaksın?”

“Şimdilik altı aylığına gidiyorum. İş devam ederse oradaki birimin başında ben olacağım. En az üç yıl Moskova’da kalacağım.”

“İşin iş desene, güzel Rus kızlarıyla gününü gün edeceksin.”

Hiçbir şey demeden Ceyda’ya baktı Fatih. Ceyda bakışlarını kaçırdı. Masaya bir sessizlik çöktü.

“Altı ay boyunca hiç gelmeyecek misin?”

“Hayır. İstanbul’dan uzaklaşmak istiyordum. Bu iş çok iyi oldu.”

“Kaçıyorsun yani.”

“Senden mi?”

Bu soru, daha doğrusu soruş biçimi canını yakmıştı Ceyda’nın. Oturduğundan beri Ömer konusuna nasıl gireceğini düşünüyordu ama artık buna gerek kalmamıştı. Başka biri olduğunu biliyordu Fatih. İşin acı yanı, o kadar kıskanç olmasına karşın önemsemiyor, kim olduğunu bile sormuyordu. Onu şimdi gerçekten kaybediyordu. Yoksa Ceyda’dan bu kadar uzak kalmayı göze alamaz, böyle bir görevi asla kabul etmezdi. Ama gidiyordu. İçi sızladı. Duygulanmıştı. Gözyaşlarını tutamamaktan korktu. Elini Fatih’in elinin üstüne koydu.

“Bana kırgın mısın?”

“Hayır, neden olayım ki! Bir şeylerin bittiğine bir türlü inanmak istemedim. O kadar ısrarcı davrandım ki... Asıl sen bana kırgın mısın?”

“Değilim canım. Seni çok üzdüm, biliyorum. Asıl kendime kırgınım. Güçsüzüm, doyumsuzum, hırçınım...”

Ağlamaya başladı. Fatih ne yapacağını şaşırmıştı. Çantasından kâğıt mendil çıkarıp verdi.

“Ceyda, lütfen...”

“Tamam canım,” dedi Ceyda toparlanarak. Kâğıt mendille göz altlarını sildi. “Kusura bakma, son günlerde sinirlerim çok bozuk.”

“Bunun kusuru mu olurmuş?”

“Kimse fark etmedi değil mi?”

“Etmedi, herkes kendi havasında.”

Ceyda’nın eli hâlâ Fatih’in elinin üzerindeydi.

“Gitmeden önce bir akşam Yakup’ta rakı-balık yaparız değil mi?”

“Çok isterdim ama zamanım yok Ceyda.”

“Nasıl yani? Hemen yarın mı gidiyorsun?”

“Yarın değil de... Gerçekten zamanım yok.”

“Anladım.”

Ceyda’nın boğazına bir şeyler düğümlenmişti. Yeniden ağlamaktan korktu. Hiçbir şey konuşulmamıştı ama her şey konuşulmuştu.

“Kalkalım mı?”

“Kahven bitmemiş daha.”

“İçemeyeceğim. Çok yorgunum, bir an önce eve gidip uzanmak istiyorum.”

Fatih hesabı ödedi. Kalktılar. Ceyda’nın telefonuna mesaj uyarısı geldi. Ömer’den olduğunu hemen anladı ama bakmadı.

İstiklal Caddesi’ne çıktılar.

“Bakarsın Moskova’ya ziyaretine gelirim.”

Fatih gülümseyerek baktı Ceyda’ya. Ne “gel” dedi ne de “gelme”.

Taksim’e kadar konuşmadan yürüdüler.

“Buradan bir taksiye binip gideyim.”

“Peki,” dedi Fatih. Ceyda’yı yanaklarından öptü.

“İyi yolculuklar. Moskova’da başarılar. Kendine çok iyi bak.”

“Sağ ol,” dedi Fatih. Taksi uzaklaşırken el salladı.

Ceyda gözlerini yumup başını koltuğa dayadı. Parmaklarını avuç içlerine bastırıp sıkıyordu. Yalancı, diye mırıldandı, yalancı! Ne Moskova’sı, hiçbir yere gitmiyorsun. Beni kendi silahlarınla vurup cezalandırıyorsun. Bir yere gidemezsin sen!

“Efendim?” dedi yaşlı sürücü.

“Sana demiyorum,” dedi Ceyda sertçe.

DOÇ

Dişlerinin arasında bir süredir kürdan gibi tutuğu çamın iğne yaprağını ısırınca reçine tadı ağzına yayılıyor. Yüzünü buruşturarak parçayı denize doğru tükürüyor. Uzun süredir iskelenin ucunda, beyaza boyanmış metal elektrik direğine sırtını yaslamış oturuyor ve bu durumdan sıkılmıyor. İşte bu çok şaşırtıcı. Olduğu yerde duramayan, sürekli mekân değiştiren, kabına sığamayan adama ne olmuştu? İşlerden, koşuşturmadan, ilişkilerden, temposu gittikçe artan zamanın içinde oradan oraya savrulmaktan yorulmuştu. Her gün biraz daha mutsuz olduğu işinden ayrılacağını, bu karmaşık kentten kaçmak istediğini Hakkı’ya söylediğinde, “Abi, kafaya format atmak lazım. Keşke ben de yapabilsem,” demişti. Âlem adamdı Hakkı. Bilgisayarını formatlatacak gücü yoktu. Günden güne kilo alarak öfkesini bedeninden çıkarıyordu.

Zamanı olabildiğince yavaşlatmalıydı. Aradığı huzuru böyle bulabilirdi.

Ancak iki gün katlanabileceği bu yere geleli bir ayı geçmişti. Belki bir sorunun yanıtını bulmak için buradaydı. Bulunca ne olacaktı? Kaçar gibi ayrıldığı, nereye gittiğini arkadaşlarına bile söylemediği o kente geri mi dönecekti? Asla. Attilâ İlhan’ın şiirinde olduğu gibi, yola çıkılınca gidilir, büyük kentler, büyük aşklar çığlık çığlığa terk edilirdi.

Doç yanı başında, çenesini iskelenin beton zeminine dayamış upuzun yatıyor. Uyuyormuş gibi görünse de uyumadığını, kendisini dikkatle izlediğini biliyor. Bir ay önce, tam da bu noktada tanımıştı onu. Aynı yerde oturmuş, sırtını bu direğe yaslamış, dağlara bakarak sigara içiyordu. Ekim ayının ortalarıydı ama hâlâ denize girilebiliyordu. Onun denizle bir işi yoktu, geldiğinden beri ayağını bile sokmamıştı suya. İçine girmeyi değil, uzaktan izlemeyi seviyordu.

Geceleri serin olmaya başlamıştı.

Çocukluğundan beri her yaz geldikleri babadan kalma bu eski evde bir süre kalmayı düşündüğüne göre ısınma sorununu da çözmeliydi. En kolayı da iyi bir elektrikli ısıtıcıydı.

İlk günler hiçbir mekâna sığamıyordu. Kendini yatıştıracak bir yol bulamamıştı. Yaptığı tek şey iskelenin ucunda oturup denize ve karşıdaki dağlara bakmaktı. Geçen balıkçı motorlarından gelen tekdüze pat pat pat sesi huzur veriyordu. Aralarında olmak, yeni arkadaşlıklar kurmak, onlarla birlikte balığa çıkmak da istemiyordu. Her şey, onun algıladığı ve düşlediği biçimiyle daha güzeldi.

Gözlerini kısmış, “Ben bir şeyi yitirdim,” diye mırıldanmıştı. İşin garibi, buna üzülmüyor, onu aramıyordu da. “Yitirdiğin ne?” demişti bir ses; belki dağların fısıltısıydı bu, belki de kıyı boyunca yayılıp geri çekilen, sonra yine kıyıya yüklenerek cilveleşen denizdi. Yitirdiğine hayıflandığı, akıp giden zaman ya da gençliği değildi. O, 18 20 yaşlarındaki delikanlının coşkusunu, beklentilerini, umutlarını, umutsuzluklarını, yaşama karşı kendini korumak için oluşturduğu savunma mekanizmalarını hissetmiyordu artık. Bu da doğaldı. Ama yine de özünde kendinden uzaklaştığını görmüştü. Değişmiyor, bozuluyordu. Çok sevdiği kentten sıkılmıştı. Onsuz yapamam dediği, kıskançlık krizlerine tutulduğu, uzaklaştığı için acılar çektiği kadın bir yıldız gibi kayıvermişti yaşamından. Yakıştırdığı özellikler pul pul üzerinden dökülürken herkes gibi bir kadın çıkmıştı karşısına. Onca acıyı çektiğine değmiş miydi? Yalnız onu değil, hayallerini de yitirmişti.

Yapacağı tek şey gitmekti.

Birden onu hissetmiş, başını hafifçe sağa doğru döndürdüğünde yaşamın gizemini çözmüş bir köpeğin hüzünlü ve anlayan bakışlarıyla karşılaşmıştı. Çok yaşlı olduğu gözlerinden belliydi. Dili dışarıdaydı. Gövdesi, soluğuyla sarsılıyordu. Seni anlamıştı. Acı çeken her canlı böyle olur, diyordu. Çünkü o da acı çekiyordu. Sen de ona, kendini artık tanıyamadığını söylemiştin. Sözcük kullanmamış, bütün bunları söylercesine bakmıştın. Gençliğinde bir yazlıkçı terk etmişti belki bu köpeği. Her şeyi çoktan unutmuş olmasına, sokaklarda yaşamayı öğrenmesine karşın o da sana, “Terk edilmenin ne olduğunu bilirim,” der gibi bakmıştı. Arka ayaklarının üzerine güçlükle basabiliyordu. Bakışlarıyla; acına alışırsın, onunla yaşamayı öğrenirsin, üzülme, değmez demişti. Yaranın üzerine dilini şefkatle sürtüyordu. Ona bakarken Doç demiştin. Senin adın Doç. Gözlerini yummuştun, ağlamamak için kendini güç tutuyordun.

Kuzeyden esen rüzgâr Doç’un tüylerini okşarken senin de saçlarını uçuşturuyor. Kabanına iyice sarındığından üşümüyorsun. Denizin rengi yaza göre daha mavi. Rahatlamış, kendini bulmuş bir mavisi var. Gökyüzü de, karşındaki dağlar da öyle. Biten sigaranı iskelenin beton zemininde eziyor ve Doç’a bakıyorsun. Uyuyormuş gibi yatıyor. Nasıl yorgun, nasıl küskün. Nasıl da birbirinizi buldunuz. Hayır, o gelip seni buldu. Yaranı yaladı, güç verdi.

Bir aydır seninle kalıyor Doç. Önceleri eve almak istemedin. Ama o kararlıydı, daha tanıştığınız ilk gün peşine takılıp evine kadar gelmişti. İçeriye girmek istemeyecek denli asildi. Arka ayaklarının üzerine oturmuş, dili dışarıda, eve girmeni izlemişti. Ertesi sabah, ekmek ve gazete almak için çıktığında, bıraktığın yerde aynı biçimde oturur bulmuştun Doç’u. Evinin önünde uyumakta kararlıydı.

Eski bir alüminyum tencereye süt koyup içine ekmek doğradın. Bir süre önündeki yiyeceğe ve sana baktı. Sonra da acele etmeden hepsini yiyip bitirdi.

Sabahları peşine takılıyor, büfeye kadar seni izliyordu. Dönüşte yine evinin önüne kadar geliyor, bellediği yere kıvrılıp yatıyordu. İskeleye de birlikte gidiyor, orada saatlerce oturuyor –Doç belli bir mesafe bırakmaya özen gösteriyordu–, sonra birlikte dönüyordunuz.

Bir gün kapıyı açıp “Gel,” dedin.

Başı önünde ağır adımlarla içeri girdi. İkiniz için de kaçınılmaz bir sonuçtu bu.

Artık iki kişilik yemek yapman gerekiyor; ona ayrı, kendine ayrı. Kasaptan kemik alıp haşlıyor, suyuna ekmek doğrayıp veriyorsun. Dişlerini dökmüş Doç için bulunmaz bir ziyafet. Kasap bunun farkında. Ne zaman uğrasan, önceden hazırladığı kemik dolu torbayı dolaptan çıkarıp veriyor. Bütün ısrarlarına karşın para da almıyor.

Kendin için, bir zamanlar olduğu gibi özenerek sofralar kurman gerekmiyor artık. Çünkü canın çekmiyor. Karnını doyurman yeterli. Kimi geceler Doç’a yaptığın yemeği büyük tutup paylaşıyorsun.

Geceleri çok öksürüyor, solunum yetersizliği var Doç’un. Eve işemesine aldırmıyorsun artık. Çok utanıyor. Ne yapsın, elinde değil ki! Sabaha kadar uyumadığınız oluyor. Sonra yorgun düşüp kendinizden geçiyorsunuz. Ölmesinden çok korkuyorsun.

O senin her şeyin, hayat bağın.

Alt katta, salondaki kanepeye uzanmış kitap okuyorsun. Bütün gece öksürük nöbetleriyle sarsılıp bitkin düşen, seni de uyutmayan yaşlı köpeğin Doç yerde sereserpe yatıyor. Kısa kısa solumalarıyla inip kalkıyor bedeni. Rahatlamış gibi, yine de yaşamak için direniyor. Çok hüzün verici bir görüntüsü var, baktıkça için parçalanıyor. Akşam verdiklerini yememiş. Ne olur ölme, diyorsun.

Sabahın erken bir saati sayılmaz ama tatil sitesinde yaşam belirtisi yok gibi. Nasıl olsun ki? Kısacık yaz geceleri, uzun süren mangal partileri, rakı muhabbetleri, şen kahkahalar, kimi balkonlardan duyulan okey taşı şıkırtıları, kıyı boyunca, dondurma külahlarını meşale gibi tutup yürüyüşe çıkmış kalabalık aileler, bebek arabalarında çoktan uykuya geçmiş minikler, sürekli bir şey isteyen sevgi dilencisi çocuklar, bisiklet akrobatı yeniyetmeler, gökyüzünü tarayan renkli ışık okları, kafeler, diskolar, birbirine karışan müzikler, oralarda filizlenen günlük ya da sezonluk aşklar...

Yeni günün başlamasından gün ışımasına uzanan ölü saatler var sonuçta.

Bütün kış bunun özlemiyle geçmiş, tatil iple çekilmiştir. Zaman alabildiğine sağılmalıdır. Sağılır da. Gecenin hakkı verilerek yorgun argın yatağa girilir, sıcağa ve sivrisineklere aldırmadan ter içinde öğleye dek uyunur.

Gecenin kendi kabuğuna çekilmesi, ortalığın başıboş köpeklere kalması sabahın ilk saatlerini buluyor. Yiyecek peşinde oldukları kadar, söz sahibi olduklarını düşündükleri bölgeleri savunmak için de hırlaşıyorlar. Siteyi paylaşmışlar. En küçük bir sınır ihlalinde kıyamet kopuyor. Havlamaları geceye bomba gibi düşüyor. Sürü halinde koşarak geçtikleri de oluyor evinin önünden. Yeni yol arkadaşın Doç, türdeşleriyle ilgili düşünmen için kapı da aralıyor. Dertleri ne, diyorsun. Bazen gençlik günlerini anımsayan Doç aslan heykeli gibi oturup dışarıdaki havlama seslerine kulak kabartıyor. Kendi dili bu, dalaşmanın nedenini anlıyor. Kim bilir neler düşünüyor. Sonra göz göze geliyorsunuz. “Her şey boş,” dercesine başını öne doğru uzattığı ayaklarına dayıyor. O anda çok acıyorsun Doç’a.

Gece yaşamının temposuna ayak uyduramayan orta yaşın üzerindekiler güne erken başlarlar. Kıyı onlara kalmıştır. Çevreye saçılmış bira kutuları, çerez kabukları, naylon torbalar, kumların üzerinde yatan şarap şişeleri, sahilde oynaşan sahipsiz köpeklerin arasından tempolu adımlarla yürürken çok ciddidirler. Bir o kadar da öfkeli. Dinlenmek, huzur bulmak için çekildikleri bu alan ne haldedir. Her sabah karşılaştıkları asık yüzlü yaşıtlarına “Günaydın” derken de gülümsemezler. Doğanın eşsiz güzelliğinin ve sessizliğinin tadını çıkarmak isterler. Buna zorunludurlar da, çünkü evdeki curcunaya, konuk akınlarına, gençlerin anlayışsızlık ve saygısızlıklarına başka nasıl dayanabilirler. Genç ve dinç olduklarını yaşıtlarına kanıtlamaya çalışanlar ise –şarlatan olarak değerlendirildiklerinden habersiz– iskeleden denize çivileme atlayıp açıklara doğru yüzmeye başlamışlardır bile.

Bu yaşantıların çok dışındaydı. Dinlenmek istiyordu. Erken yatıp erken kalkıyor, mümkün olduğunca alkollü içeceklerden uzak durmaya çalışıyor, bolca yürüyor, bisiklete biniyor, kitap okuyordu. Alkolle arasını oldukça açmıştı. Güçlenmiş, dinçleşmişti. Sabahları aynada gözleri küçülmüş bitkin bir yüz görmüyordu artık. Düşlediği düzeni kurmuştu. Komşularıyla selamlaşıp hal hatır sormak dışında ilişkilerine sınır çizmişti. Tek bir arkadaşı bile yoktu. Böylece günü istediği gibi programlayabiliyordu.

Günler sonra, bırakıp geldiği kentte ve eski yaşamında nelerin olup bittiğini merak ettiği için internet kafeye gitti. Posta kutusunda yüzlerce mail birikmişti. Okumadan siliyordu ki, Ceyda’dan geleni görünce durdu. Mesajı açtı.

“Umarım gittiğin yerde keyiflisindir ☺ Cep telefonun kapalı olduğuna göre... Dost kalmaktan söz ederdik, anımsıyor musun? Mümkün mü?”

Her şey bitti derken bu da neydi şimdi?

Yanıt vermemeyi düşündü önce, sonra da sadece “Mümkün değil” yazmayı. Her ikisini de saçma buldu.

“Seninle dost kalmak istemiyorum,” diye yazdı, “çünkü, sevgili olamadığımız gibi dost da olamayız. Burada birbirimizi anladığımız Doç diye biri var...”

Doç’u nasıl algılayacağını da biliyordu. Bunun önemi yoktu.

İnternet kafeden çıkınca rahatlamıştı. Dışarıda onu bekleyen Doç’a baktı. Çok az gören gözlerini kapıya dikmiş, dili dışarıda, soluklarından bedeni sarsılarak yolunu gözlüyordu.

“Gidiyoruz,” dedi.

Köpek oturduğu yerden güçlükle doğrulabildi. Sonra da arka ayaklarını hoplata hoplata yol arkadaşının peşinden yürüdü.

İKİZLER

Ön verandaya açılan kapının camı tıklatılınca dalıp gittiğim kitaptan başımı kaldırdım. Bu saatte kim gelebilirdi? Bir konuk beklemiyordum, komşularla ilişkimin sınırlarını bir süre önce çizmiştim. Onların gözünde soğuk, sevimsiz, kendini beğenmiş olmamın hiçbir önemi yoktu. Nasıl istiyorlarsa öyle düşünebilirlerdi.

O halde bu saygısız kimdi?

Doç da başını kaldırmış, hıçkırığa benzer sesler çıkararak kapıya bakıyordu.

Ellerini alınlarına siper ederek içeriyi görmeye çalışan birbirinin kopyası iki erkek başını fark edince uzandığım kanepeden irkilerek doğruldum. İnsana çok benzeyen iki sansar bana bakıyormuş gibi ürperdim. Onlar da hemen geri çekildiler. Doç, arka ayaklarının üzerinde zorlukla doğrulmaya çalışarak acıklı bir biçimde havladı. Hiçbir şeye gücü yoktu ama yine de sorumluluklarının bilincindeydi.

Kapı çalındı.

Bu da neydi şimdi? Kalkıp kapıyı açtığımda,gece içkiyi çok kaçırmışım da hâlâ ayılamamışım gibi geldi bana. Oysa aylardır bir yudum bile içmemiştim. Karşımda aynı adamdan iki tane duruyordu. Şaşkınlığım onları da şaşırtmıştı. Sol yanda duran, “Biz çatı için gelmiştik,” dedi.

Toparlandım. Rahatlamıştım.

“Evet,” dedim, “çatı...”

Doç yanı başımda, hırıltıyla soluyarak adamlara bakıyordu. Öksürmeye başladı.

“Hasta mı?” dedi az önce konuşan.

“Evet,” dedim, “yaşlılık hastalığı.”

Doç’a canlı değil de bir nesneymiş gibi baktılar.

On beş gün önce sağanak biçiminde yağan yağmurdan sonra üst kattaki odaların tavanında kahverengine dönüşmüş büyük lekeler gördüğümde canım sıkılmış, kış başında evde onarım yaptırdığım ustayı arayarak durumu anlatmıştım.

“Sizi Güven Bey mi gönderdi?“ dedim adamlara.

“O gönderdi.”

Saatime baktım.

“Biraz erken değil mi?”

“Geç bile kaldık,” dedi biri. Hangisinin konuştuğunu anlayamıyordum.

“Ama komşuların çoğu uyuyor.”

“Uyusunlar.”

“Gürültü olursa rahatsız olurlar.”

“Gürültü yapmayacağız. Çatıya çıkıp ne lazım ona bakacağız, sonra da malzeme alıp geleceğiz.”

“Peki,” dedim, “buyrun.”

Kapıyı açtım. Yan gözle Doç’u kollayarak –köpeğimden korkmuş gibiydiler– sandaletleriyle içeri girdiler. Ayakları kocaman ve çok pisti. Salonun ortasında dikilip ne yapacaklarını bilmiyormuş gibi bana baktılar. Yol göstermemi istiyorlardı. Ben önde, onlar arkada konuşmadan üst kata çıktık. Doç aşağıda kaldı.

“Bir dakika bekleyin, merdiveni çıkarayım,” dedim.

Arka balkona çıkıp merdiveni aldım.

“Biz hallederiz,” dedi biri.

Merdiveni, çatıya açılan kapağın altına getirmelerini, dikkatli bir biçimde basamakları çıkışlarını sessizce izledim.

Alt kata indiğimde tuhaf bir huzursuzluk kaplamıştı içimi. Doç arka bahçedeydi. Belini hafifçe bükerek dişi köpekler gibi mandalina ağacının altına işiyordu. Bu durumdan utandığı yüzündeki ifadeden belliydi.

Kitap okuyamazdım artık. Televizyonu açtım. İzleyemeyeceğimi anlayınca kapattım. Kahve hazırlamak için ocaktaki çaydanlığın altını yaktım. Su daha kaynamamıştı ki üst kattan inen ayak seslerini duydum.

“Kiremitler peynir gibi olmuş,” dedi biri.

“Ziftli kâğıt da çürümüş,” dedi öbürü.

“Yani?” dedim.