© 2014, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti. Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: Ocak 2014, İstanbul E-kitap 1. sürüm Mayıs 2014, İstanbul 2014 tarihli 1. basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Yayına hazırlayan: Mustafa Çevikdoğan

Kapak tasarımı: Utku Lomlu / Lom Tasarım (www.lom.com.tr) Kapak resmi: © Shutterstock

ISBN 9789750721939

CAN SANAT YAYINLARI YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbul Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33 www.canyayinlari.com yayinevi@canyayinlari.com Sertifika No: 10758

AYFER TUNÇ

DÜNYA
AĞRISI

ROMAN

Ayfer Tunç’un Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Bir Mâniniz Yoksa Annemler Size Gelecek, 2005

Kapak Kızı, 2005

Aziz Bey Hadisesi, 2006

Evvelotel - Saklı, 2006

Mağara Arkadaşları, 2006

“Ömür Diyorlar Buna”, 2007

Bir Deliler Evinin Yalan Yanlış Anlatılan Kısa Tarihi, 2009

Yeşil Peri Gecesi, 2010

Suzan Defter, 2011

AYFER TUNÇ, 1964’te Adapazarı’nda doğdu. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdi. Üniversite yıllarında çeşitli edebiyat ve kültür dergilerine yazılar yazmaya başladı. 1989’da Saklı adlı yapıtıyla Yunus Nadi Armağanı’nı kazandı. 1999-2004 arasında Yapı Kredi Yayınları’nda yayın yönetmeni olarak görev yaptı. 2001’de yayımlanan ve okurdan büyük bir ilgi gören Bir Mâniniz Yoksa Annemler Size Gelecek / 70’li Yıllarda Hayatımız adlı yapıtı, 2003’te Uluslararası Balkanika Ödülü’nü kazandı ve altı Balkan diline çevrildi. Tunç’un 2003’te Sait Faik’in öykülerinden hareketle yazdığı Havada Bulut adlı senaryosu filme çekildi ve TRT’de gösterildi. Tunç’un ayrıca Mağara Arkadaşları ve Evvelotel - Saklı adlı kitaplarıyla, “Ömür Diyorlar Buna” adlı bir yaşantı kitabı, Harflere Bölünmüş Zaman adlı bir e-kitabı, İkiyüzlü Cinsellik adlı (Oya Ayman’la birlikte yazdığı) bir inceleme kitabı; Kapak Kızı, Bir Deliler Evinin Yalan Yanlış Anlatılan Kısa Tarihi, Yeşil Peri Gecesi ve Suzan Defter adlı romanları vardır.

Ayfer Tunç’un internet adresi:

www.ayfertunc.com

1

Bir süredir rüyasında hep Cumhur’u görüyor. Dinozor kılığına girmiş, korkutucu, akıl almaz ölçüde çirkin. Yani otuz küsur yıl önce nasıldıysa öyle.

“Boynuzların var,” dedi dün gece gördüğü rüyada.

Cumhur “Boynuzsuz şeytan olmaz,” diye karşılık verdi.

Her gördüğünde eğri sırtı daha da eğriliyor Cumhur’ un, zehirli dikenlerle kaplanıyor. İri, terli elleri biraz daha büyüyor, tırnakları giderek pençeye benziyor. Gözleri başlangıçta simsiyah iki boşluktan ibaretti, şimdi yerlerinde cehennemi andıran kıpkırmızı birer kor parçası var. Bedenine göre küçük olan kafası yine küçük; ama sarı, sivri dişlerinin arasında pis böcekler geziniyor. İltihaplı bir yaraya benzeyen, yeşilleşmiş ağzını açıyor.

“Unuttun mu?” diyor.

Sesi robot sesi gibi metalik, yankılı. Ağzının kenarlarından yapış yapış bir salya akıyor. Uzun, pütürlü dilini Mürşit’in yüzüne yapıştırırken tekrarlıyor.

“Unuttun mu?”

Mürşit her rüyadan unutmamış olduğunu bir kere daha anlayarak uyanıyor.

Doğrulup yatağın içinde oturuyor. Terden sırılsıklam, kalbi ağzında, nabzını alnında, göz boşluklarında hissediyor.

Bir zamanlar, on altı yaşında olduğu halde hâlâ ilkokulda okuduğu için aptal olduğunu düşündüğü Cumhur’dan delice korkardı ve bu korkudan hastalıklı bir haz duyardı. Otuz küsur yıl sonra, rüyalarına giren Cumhur’ dan çok Cumhur’un hatırlattıklarından korkuyor. Bu seferki korkuda hazzın zerresi yok.

Şimdi hafızasından silerek zararsız bir hale getirmek için bir ömür harcadığı o vahşet gecesini düşünüyor ve Cumhur’un sıradan bir aptal olmadığını, deli kuvvetine sahip, biçimsiz bedeninin yarattığı korkuyu mükemmelen kullanacak kadar akıllı biri olduğunu anlıyor. Gerçi Cumhur’un varlığındaki bu şeye akıl demek doğru mu, emin değil. Ama etkileyici, hayvani bir şeydi, hatta şeytani.

Cumhur’un rüyasında birkaç kat artan çirkinliğinin, küçülüp insan boyu kadar kalmış, şeytani bir dinozora benziyor oluşundan kaynaklandığını otuz küsur yıl sonra, üstelik rüyasında fark etmesi saçma; ama her sabah uyanır uyanmaz rüya boyunca Cumhur’un kürek kadar diliyle yaladığı yüzünü yıkamaya koşması saçma değil.

Cumhur rüyalarına dadandığından beri hemen her sabah musluktan akan suyun önünde durup avuçlarına bakıyor. Ellerinde kandan eser bile olmadığı halde dehşetten titriyor.

Rüyasındaki Cumhur o kadar gerçek, dili o kadar pürüzlü ve günahı o kadar taze ki, sanki üstünden hiç zaman geçmemiş.

2

Bütün bunlar, rüyalarının zehirlenmesi yani, hep o genç Madenci’nin yüzünden. Onunla arkadaş olduğundan beri zihninde her gün yeni bir kuyu açılıyor sanki, işlediği ne kadar günah varsa hepsi yıllardır gömüldükleri derinliklerden çıkıyor.

Madenci konuşturuyor onu. Gerçi konuşturmak için bir şey yaptığı yok. Avluda, yanında oturuyor, beraber rakı içiyorlar sadece. Ama genç adamın varlığında anlaşılmaz bir şey var. Havadan sudan konuşurlarken hatırlamak istemediği anlar kelimelere dönüşüp boğazından fışkırıyor. Kelimelerin selini durduramıyor. Yüzyıllarca susmuş da nihayet acısını çıkarıyormuş gibi anlatıyor. Şükran’ı nasıl harap ettiğini anlatıyor mesela, yıllardır evinin yabancısı olduğunu, çocuklarına karşı sevgisizlik olmayan ama anlatması güç bir uzaklık hissettiğini ya da babasının ölüm yıldönümlerinde Atlantik’e gidip cebindeki son parayla tanımadığı insanlara rakı ısmarladığını, her gece babasına ölmekte geç kaldığı için küfrettiğini.

Bunları anlatırken sesinde herhangi bir pürüz, bir üzüntü belirtisi olmuyor, sıradan, doğal şeylermiş gibi anlatıyor. Anlattıkça içi boşalıyor, sonra boşalan yeri yoğun bir keder dolduruyor. Bu yüzden gecenin sabaha yaklaşan saatlerinde evine dönerken bir şey yere çekiyor onu, ayakları müthiş ağırlaşıyor.

Anlattığı şeyler sadece küçük günahları değil. Her şeyi anlatıyor. İyi günleri, kötü günleri, kendi hikâyesini, başkalarının hikâyelerini.

Bir gece “Hikâyeler insanı kendi kuyusundan çıkarır, başkalarının kuyularına atar,” dedi.

Madenci “Başkalarının kuyuları daha mı iyi?” diye sordu.

“İyi diye bir şey yok. Ama insan kendi hikâyesini bilir, kendi hikâyesinden sıkılır.”

Kendi hikâyesinden sıkılmayı çoktan geçti, artık kahırlanıyor. Arkasında kalan yıllar boyunca yaşadığı ne varsa ona acı veriyor. Hayatı ona acı veriyor. Güzel şeyleri de unutmak istiyor. Güzel şeyleri hatırlamanın ertesi günü mahveden, yıkıcı bir tarafı var.

“Hafızası insanın düşmanıdır,” dedi aynı gece. “Unuttum, kurtuldum sanırsın ama öyle bir şey yok. Yaşanmıştan kurtulmak yok. Toprağa girene kadar takip eder seni olmuş olan.”

“Yapman gereken şeyler de var ama,” dedi Madenci. “Toprağa girmeden önce muhakkak yapman gereken şeyler. Yapmazsan ruhun huzur bulmaz, intihar bile paklayamaz seni.. öyle şeyler.”

Madenci’nin yüzüne baktı. Gri mavi gözleri uçurum olmuş, karanlıktan başka bir şey görünmüyor. Nasıl şeyler diye sorarsa kederinden ölecek sanki, sormadı bu yüzden.

“Yapacaksın o zaman,” demekle yetindi.

“Yaptım zaten,” dedi Madenci.

Der demez gölgeli yüzünde iki ince çizgi gibi duran dudakları sımsıkı kilitlendi.

Devam etsin diye bekledi, etmeyince itiraf zamanının henüz gelmediğini düşündü. Ama gelecek, mutlaka, ruh taşlaşmadıysa eğer, her günahın gömüldüğü derinlikten çıkacağı bir an gelir. Kendi günahı da, kolayca bağışlanabilecek kadar küçük günahları değil ama, hayatını zehirleyen büyük günahı hafızasının dehlizlerinde zamanını bekliyor. Bu yüzden gerekli gereksiz ne varsa anlatıp duruyor Madenci’ye.

Pehlivan’ın oğullarının sesleri duyuldu karşı evden, şehir dışındaki çiftliklerinden yorgun argın eve geldiler, perdesi aralık pencerenin önündeki masaya oturdular, karıları yemeklerini getirdi, yediler, ardından ışıkları söndü. Üst kattaki otel müşterilerinden biri gürültüyle camı kapattı. Arkalarında kalan caddeden eczacı Oktay’ın motosikletinin kesik pat patlarıyla geçtiğini duydular.

Mürşit, Madenci’nin yüzünde gördüğü acı nedeniyle dağılmıştı, kendini şehrin seslerine verdi. Oktay’ın bu saatten sonra kimse gelmez diyerek evine gittiğini düşündü. Ne zaman nöbetçi olsa öyle yapıyor, tezgâhın arkasındaki döner koltuğunda uyuyor, bazen müzik dinliyor, şarkıcıların arada ağdalı seslerle şiir okudukları tuhaf şarkılar, sonra telefonunu yazdığı kâğıdı kapıya asıp gidiyor. Gündüzleri de eczanesinde doğru dürüst durduğu yok. Kalfası askere gitti, yeni birini de almadı, kâğıt ikide bir kapıya asılmaktan aşındı artık, üstündeki yazılar okunmaz oldu. Hiç kimse Oktay’a nöbetçi olduğu gecelerde niye eczanede durmadığını sormuyor, sessizce kabulleniyorlar, herkes verilenle yetiniyor, üstünü arayan yok.

Şehrin seslerini dinlerken Oktay’ın hemen her gece karısını dövdüğünü ve bunu zevkle anlattığını, adamı hiç rahatsızlık duymadan dinlediğini hatırladı. İlk kez fark etti bunu. Oktay’ın dayak hikâyelerini sıradan bir olaymış gibi dinlemiş hep. Kendine şaşırdı, sonra şaşıracak bir şey yok diye düşündü, şiddet burada olağan bir hal.

Madenci’nin gelişiyle birlikte yalnız rüyaları zehirlenmedi, eskiden hiç dikkat etmediği şeyler de gözüne girer oldu. Sekiz senedir tanıdığı kuruyemişçi Şakir’in bir elinin yanık iziyle kaplı olduğunu da yeni fark etti mesela. “Ne oldu senin eline?” diye sordu. Şakir “Çocukken tandıra düştüm,” dedi. Sekiz senedir sormak aklına gelmedi mi demedi.

Şükran’a hiç elini kaldırmadığını düşündü sonra; ne Şükran’a ne çocuklarına. Kimseye el kaldıracak hali olmadığı için kaldırmadı. İnsanın karısına el kaldıramamasının iyiye işaret sayılmayacağı bir hayatı var.

Sert bir rüzgâr esti, avludaki güdük ağaçların kuru cansız dalları hışırdadı. Önlerinden yarasaya benzer bir şey geçti hızla, bitişik avlunun kömürlük çatısının arkasında kayboldu. Bir kamyon inleyerek vites değiştirdi. Mahallenin başıboş köpeklerinden biri uludu.

İnsansız sesler sardı dünyayı, derken kaskatı bir sessizlik. Sanki şehir ölmüş.

Madenci birdenbire “Mecburdum,” dedi. “Bana olanlar önemli değil ama Arzu’ya yazık oldu.”

Gerisini getirmedi. Bu kadarını söylediğine bile pişman olmuş gibi, hızla yarım bıraktığı kebap paketini aldı, avlunun yıkık duvarının üstüne koydu. Tuhaf aralıklardan, gizli köşelerden çıkıp gelen kediler kebaba üşüştü gene.

Her gece kedilerin birbirleriyle hırlaşarak kalan kebabı yemelerini seyrederdi, o gece seyretmedi.

“Yorgunum,” dedi. “Yatayım en iyisi.”

İçeri girdiler. Lobi loştu, eşya bile uyuyordu. Mürşit dış kapıya gitti. Tam çıkıyordu, Madenci arkasından seslendi.

“Mürşit Abi!”

Mürşit durdu, dönüp baktı.

“Başkalarının kuyuları daha fena,” dedi Madenci. “Elimde olsa kendi kuyumda boğulurdum.”

Acı acı gülümsedi, sonra boşver der gibi bir hareket yaptı, merdivenlerde kayboldu.

O geceye kadar birlikte vakit geçiren iki adamdılar. Bu konuşmalardan sonra derin bir şey oldu aralarında. Mürşit, Madenci’nin yakışıklı yüzünde koyu bir gölge gördü, tanıdığı bir şeydi, aynada sık sık karşılaşıyordu bir benzeriyle. Böylece ikisinin de içlerindeki boşluğu benzer bir kederin doldurduğunu anladı. Onları birbirlerine yaklaştıran şey de bu oldu, keder. Aslında kederden çok günahlarının altında ezilmeleri.

O geceden beri ikisi de kendilerini ait oldukları galaksiden koparak uzaklaşan, yavaş yavaş sönen birer yıldız gibi yalnız ve yok oluşa yazgılı hissediyorlar. Bu yüzden anlaşıyorlar.

3

Sabah yine Cumhur’un dilinin pürüzlü, yapışkan hissi gidinceye kadar yüzünü yıkadı. Su buz gibiydi. Elleri, yüzü dondu. Ayakları çıplaktı, taşın soğuğu içine işliyordu. Evde bir tek oturma odasında soba yanıyor. Yatağa mı dönsün, sobanın başında ısınsın mı ya da otele gidip yıllardır birbirini takip eden boğucu günlerin bir yenisine mi başlasın, karar veremedi. Hepsi aynı ölçüde yorucu. Ruhunun yorgunluğu varlığının bir parçası oldu çoktandır.

Yüzünü kurularken içeriye kulak verdi. Mutfaktan karısıyla oğlunun sesleri geliyordu. Yanlarına gidinceye kadar neşeli konuşmaları devam edecek. O gelince susacaklar, Mürşit’in yüzündeki keder neşelerini solduracak. Yanlarına gitmedi bu yüzden.

Aynaya biraz daha yaklaşıp kendine baktı.

Bir süredir neşe yutucu biri olduğunu düşünüyor, yüzünde etrafındaki neşeyi çekip yutan bir kara delik var sanki. Ne olduğunu bilemiyor ama bir şey var. Belki burnunun iki yanından çenesine uzanan iki derin çizgi, belki ağzındaki asimetri, kaşlarının kırgın kıvrılışı ya da bakışlarındaki acı. Her ne ise, varlığında rahatsız edici bir şey var. Ne zaman aynaya baksa içi ağrıyor. Kendini boşlukta dönerek ona buna saplanan, sahipsiz bir hançer gibi hissediyor. Çevresindekilerin küçük dünyalarına zarar veriyor, sebepsiz kederiyle herkesi yaralıyor.

Şükran’ın “Çevirsene Özgür, yandı,” dediğini duydu. Ekmek kızartıyorlardı, kokusu Mürşit’e kadar geldi. Buzdolabı açıldı. Özgür tereyağını çıkarıyor diye düşündü, tereyağlı kızarmış ekmeği çok sever. Şükran âdeti olduğu üzere televizyonu açtı, ev birden sabah haberlerini okuyan spikerin canlı sesiyle doldu.

Yine çok erken kalkmışlar diye düşündü Mürşit, hep erken kalkıyorlar.

O da bir zamanlar erken kalkardı.

Dünyadan henüz elini eteğini çekmemişken, hayat denen belirsiz ve cıva gibi akışkan şeyi hâlâ bir ucundan tutmaya çalışırken, oğlu üç dört yaşlarında, sarı kafalı, sevimli bir oğlanken, kızı insanı ağlatacak kadar masum bir çocukken, otel itibarını kaybetmemişken daha, bu yüzden iş bitmeyecek kadar çokken ve o hayatının çürüdüğünü, bir yere varmayan bu koşuşturmanın sonunda benliğinin kendisini terk edeceğini, geriye içinden yavrusu çıkmamış bir kuş yumurtasının çıtır çıtır kırılan, kurumuş kabuğu kadar değersiz bir şey kalacağını kabul etmeye yanaşmazken sabahları erkenden gözünü açardı. Yine de Şükran ondan önce kalkmış, camları açıp evi havalandırmış, kahvaltıyı hazırlamış, Özgür’e ekmek kızartıp tereyağı sürmüş olurdu.

Şükran çok gençti o zamanlar ve bakır rengi, ışıltılı saçlarını hep atkuyruğu yapardı. Mürşit geceleri karısının oyalı yemenisini çıkarıp su gibi akan gür saçlarını elinin bir hareketiyle çözmesinden, sonra başını sallayıp omuzlarına dağıtarak yatağa girmesinden hoşlanırdı. O yıllarda Şükran’a karşı daha başka, daha derin bir şeyler de hissetmesi gerektiğini düşünüyordu ama hissedemiyordu. İlkgençliğinin aşkı andıran, hafif duyguları sayılmazsa hiç âşık olmadığı için tam ne hissetmesi gerektiğini de bilemiyordu, bu yüzden hissettiği kadarıyla yetiniyordu.

Evin neşesini yutmaya başlamamıştı daha. Gerçi o zamanlar evin pek de neşeli olduğu söylenemezdi. Babası hastaydı, her gün biraz daha kötüleşiyordu. Bu yüzden ev neşesiz, tatsız, bunaltıcıydı ama havasında bu bunaltıya uymayan, şaşırtıcı bir yaşama inadı vardı. Mürşit bu inadı fazla ısrarlı, hatta gereksiz buluyordu. Gerçi yaşamayıp ne yapılacağını da bilmiyordu, bunu pek düşünmek istemiyordu, düşünürse dayanamamaktan, içinin yine alıp başını gitme isteğiyle dolmasından korkuyordu. Kendini bütün sıkıntılara rağmen aksamadan yürüyen bu hayatın dışında tutuyordu sadece, sebebini kavramakta zorluk çektiği hayata uzaktan bakıyordu.

O bu yaşama inadının çok saçma olduğunu düşünürken Şükran berbat hayatından şikâyet etmeyi aklına bile getirmiyordu. Hayatı çözmüş, kabullenmişti çünkü, hayat böyle bir şeydir, eziyettir, sıkıntıdır, dertler bütünüdür, kaderin en sevdiği şey oyundur, felek kahpedir ve kahpe felekle, oyunbaz kaderle kavga etmenin bir faydası yoktur.

Her şeye yetişiyordu Şükran, yorulmak nedir bilmiyordu. Mürşit’in felçli babasına bakıyordu mesela, vücudunu sabunlu bezle siliyordu, yatak yarası olmasın diye pudralıyordu, bacaklarını yirmişer kez kaldırıp indiriyordu, sakallarını tıraş ediyordu, tırnaklarını kesiyordu. Babası yatağa düşünce kıblesini kaybeden annesinin huysuzluklarına gık demeden katlanıyordu. Eskiden güçlü bir kadın olan annesi dirayetini kaybetmişti. Şükran’ın aksine, başta kader olmak üzere her şeyden şikâyet ediyordu. Şükran bütün bu yorucu işlerin arasında çocuklarını da itinayla büyütüyordu. Hatta Mürşit’in birkaç ay arayla evlenen ve şehrin kendinden daha ölgün, daha çorak ilçelerine yerleşen iki kız kardeşinin dertlerine bile çare bulmak için çabalıyordu.

Mürşit en çok buna tahammül etmekte zorlanıyordu. Hasret’le Gurbet onun en büyük hayal kırıklığıydı çünkü, gittiği yerden onlar için geri dönmüştü, başlarında erkek lazım olduğu için. Babasının yerine geçmişti, ikisini de okutmak için didiniyordu. Ama Hasret ve Gurbet evlenerek evden kaçtılar, evin acı tortusunu ona bıraktılar.

Kız kardeşlerinin adları oldum olası çok saçma geliyor ona. İnsan kızlarına neden böyle acı duygular uyandıran adlar koyar ki? Babasına niye bu adları koyduğunu sordu bir gün.

“Çünkü evlenip gidecekler,” dedi babası. “Bugün varlar, yarın yoklukları kalacak evde.”

Gidecekler. Kız evlatlar gider, özgür değildirler, asla olmazlar ama yine de giderler, bir kafesten başka bir kafese. Erkek evlatlar kalır, evlerin özgür demirbaşlarıdır onlar.

Babasına, gitmek isteyen asıl benim diyemedi; başka bir kafese değil ama, bu kafesten sonsuzluğa gitmek istiyorum.

Gidemedi, sonsuzluk içinde kaldı.

Babasına kendi adını koyarken ne düşündüğünü sormadı. Gençliği boyunca yediği azarlardan biliyordu çünkü.

“Serserilik etme, adına layık ol, kardeşlerine yol göster.”

Babasının bu sözünü her hatırladığında kendine hangi yolu diye soruyor. Hayat başı sonu belirsiz, bulut gibi dağınık, ansızın yön ve biçim değiştirme yeteneğine sahip bir şey. Hayat tanımlanamayan bir şey. Hatta belki sadece bir fikirdir hayat, daha ötesi değildir. Böyle tanımsız bir bulutta nasıl bir yol olabilir ki? Hem bir yol bulabilse önce kendi giderdi arkasında izini bile bırakmadan.

Babası ilk torunu olmasına ve çok sevmesine rağmen Elvan’ın adını pek önemsememişti, kız torundu sonuçta. “Güzel,” demişti sadece, Şükran “Elvan olsun dedik baba, siz ne dersiniz?” diye sorduğunda. Ama Özgür doğduğunda hâlâ hayattaydı ve tümüyle çarpılmış ağzından güç bela bir cümle çıkmıştı.

“Oğluna öyle bir ad koy ki evladım, manasını ömrü boyunca taşısın.”

Mürşit öyle yaptı ama koyduğu ad babasını hiç mutlu etmedi. Özgürlük babasının pek sevdiği bir şey değildi.

Hasret’le Gurbet adlarının yükünü kendileri taşımadılar, eve bıraktılar. Bu neşesiz evi, ikide bir ağlayan hasta babayı ve gözleri artık her şeyde ölüm ve acı gören anneyi Mürşit’le Şükran’a, daha çok da Şükran’a bırakarak gittiler, kendi hayatlarını kurdular. Sözde ikisi de severek evlendi. Bu aşkından ölürcesine sevmeler gerçek miydi, yoksa sıkıntı ve hastalık dolu evden kurtulmak için en kolay yol muydu Mürşit hiç emin olamadı bundan; ama yine de evlenip gidebilmeleri, kendi boktan hayatlarının iplerini ellerine almaları, içinde kendinden bile gizlediği bir kıskançlık bıraktı.

Babasının evinde oturuyorlardı o yıllarda. Babasının evinin mutfağı genişti, aydınlıktı.

Babası öldü. Ardından ölesiye huysuz annesi öldü. Şimdi daha küçük bir evdeler. İşler iyi gitmedi, babasının evini sattılar. Pek aydınlık olmayan, rutubetli bir eve kiraya çıktılar. Karanlık bir bulut gelip hayatlarının tepesine oturdu, yıllardır gitmiyor. Ama ne karısı ne çocukları görüyor bunu. Göremezler de. Çünkü bulut değil aslında, Mürşit’in bunalan, kararmış ruhunun bir yansıması.

Elvan’ı evlendirdiklerinden beri Şükran’la Özgür onu kahvaltıya beklemiyorlar. Sessiz bir anlaşma oldu aralarında. Mürşit’e evin reisi gibi davranmaktan vazgeçtiler. Evde bir şey kırıldı, çöktü. Zaten pek de sağlam olduğu söylenemezdi. Ama şimdi her şey dağıldı dağılacak bir halde. Ana oğul her sabah mutfağa zorla sığıştırdıkları, üstü kavanozlar, poşetler, kap kacak dolu masada, diz dize oturup sahanda yumurtaya ekmek banarak, zeytin çekirdeklerini avuçlarına tükürerek, çay bardaklarında yağlı parmak izlerini bırakarak, mırıl mırıl konuşarak, birbirlerine güvenerek, yakınlaşarak, birbirlerine Mürşit’ten dert yanarak kahvaltı yapıyorlar. Mürşit’in onları kendinden uzaklaştıran amaçsızlığını, düzensiz düzenini sonunda kabullendiler. Ama kabullenmeleri acı çekmedikleri anlamına gelmiyor. Özgür’ün acısı gerginliğe dönüştü, Şükran’ınki sessizliğe. Elvan acı çekiyor mu bilmiyor, yıllardır kızıyla oturup konuştuğu yok.

Bazen kendini müthiş suçlu hissediyor. Kendi başına üstesinden gelemiyor bu hissin. Karısı bir şey söylesin, içini kaplayan bu ağrılı hissi gidersin istiyor.

“Şükran niye yüzün gülmüyor?” diyor.

Şükran eskiden “Gülüyor, niye gülmesin ki?” derdi. Ardından gülümsemeye çalışırdı. Bu hali Mürşit’in suçluluk hissini ikiye katlardı. Şükran artık cevap vermiyor, sadece eskimiş bir kırgınlıkla bakıyor. Yüzünde hep bir hüzün kalıntısı var. Mürşit bu suskunluğu, bu çaresiz kabullenişi kaldırmakta çok zorlanıyor.

Ona yüzünün niye gülmediğini sorduğunda somut, anlaşılır, makul bir tartışmaya zemin oluşturacak bir şey söylemesini, aralarında öfkeli de olsa bir hayat belirtisi doğmasını bekliyor. Ama mücadeleyle geçen bunca yıldan sonra Şükran’ın ona söyleyecek sözü kalmadı. Zaten söylese de Mürşit gereğini yapamaz. En fazlası sessizce çıkıp otele gider, karısı gene kendi mutsuzluğuyla baş başa kalır. Hem mutsuzluğunun asıl nedeni Mürşit, onun bu sonsuzca kederli hali.

Şükran’ın acı çektiği uykusunda belli oluyor en çok. Bir süredir tuhaf bir huy edindi. Uyurken bir kolunu havaya kaldırıyor “Ah!” diye derinden inleyerek bırakıyor. Sanki uçurumun başında bir dala tutunmuş da gücü tükenince bırakıyor elinden. Kolu çoğu zaman Mürşit’in yüzüne düşüyor. Kaldırıp yavaşça yorganın üstüne bırakıyor, usulca okşuyor. Karısının kimbilir nasıl bir kâbusla titreyen gözkapaklarına üzüntüyle bakıyor, acısını gidermek elinden gelmediği için kahroluyor.

Bazen Şükran’ın kendi yüzüne düşüyor kolu, sıçrayarak uyanıyor. Mürşit “Bir şey yok Şükran, uyu,” diyor “rüya gördün herhalde.” Karanlıkta göz göze geliyorlar, acıklı bir şey oluyor. Karısının bu tuhaf huyunun farkında olduğunu ve utandığını anlıyor.

Şükran Mürşit’ten henüz nefret etmiyor, onu hâlâ seviyor. Ama Mürşit bu sevginin içinde bir yerde taşlaştığını, artık canlı olmadığını biliyor. Şükran onu çok eskide kalmış bir hatırayı sever gibi seviyor artık. Karısının ona duyduğu kırgınlık yıllar içinde bir tür hissizliğe dönüştü. Gece uyanıp göz göze gelmeleri sayılmazsa aralarında bir duygu alışverişi kalmadı. Normal hayatlarını yürütüyorlar, konuşuyorlar, yüksek sesle tartışıyorlar, hatta bazen seviştikleri bile oluyor. Ama sözleri de tenleri de birbirine değmiyor, yanlarından geçip gidiyor.

Bunun böyle devam edemeyeceğini bilmek Mürşit’i avutuyor. Yakında bana düşman olacak diye düşünüyor, hissizleşme böyle yapar insanı, önce sevgiyi taşlaştırır, değiştirir, sonunda düşman eder. Şükran’ın düşmanlığından korkmuyor, aksine onun sırtındaki sevgi yükünü tamamen kaldıracağı için seviniyor.

Karısını seviyor. Yalan değil, hakikaten seviyor, oğlunu ve kızını da. Ama onlara duyduğu sevgi kavanozda bir cenin sanki. Kalbinden parmaklarına kadar bütün unsurlarıyla tamam; ama ölü. Ne zaman öldü bu şey, ölü mü doğdu, niye böyle diye soruyor kendine.

Bazen bildiğini düşünüyor, duygusuzca, hatta zalimce açıklıyor. Diyor ki, beni bu dar hayata onlar mahkûm etti. İçimdeki şeyi öldürdüler. Onlar dediği sadece karısı ve çocukları değil, onu saran her şey; ev, otel, diğer insanlar, şehir, dağlar hatta hava. Bunda biraz haklılık payı olsa da durumunu açıklamaya yetmiyor. Bu yüzden hiçbir cevap sorularının karşılığı olmuyor. Hayatının tamamı, hatta varlığının öncesi bile ailesine yaptığı bir haksızlık gibi görünüyor gözüne. Böyle zamanlarda içinin ağrısına dayanamıyor, rakı makı da kâr etmiyor. Eşya deposuna kapanıyor, karanlıkta yorgunluktan bitene kadar ağlıyor. Bu çok sık olmuyor. Sık olsa ya ölür ya da bir şekilde yenilenir. Ama ikisi de olmadığı için kederi her geçen gün artıyor.

Keşke karımın sevgisini minnetle kabul edecek kadar normal bir adam olabilseydim diye düşünüyor. Ama her sabah alıp başını gitmek niyetiyle uyanıp ancak iki yüz metre gidebilen, gecelerini puslu ve soğuk bir gökyüzünün altında, kederinden ölecek bir madenciyle rakı içerek geçiren ve kendi ölümünü hayal ederek zamanını tüketen bir adama normal denemez. Ruhu kanser oldu çoktan ama ölemiyor, bedeni içtiği onca sigara ve içkiye rağmen öküz gibi sağlam.

Şükran her sabah Elvan’a gidiyor, evlendiğinden beri. Kızı, bakışları tenkit kaynayan kayınvalidesine mahcup olmasın diye evini derleyip topluyor. Elvan’ın hamile kalmasını dört gözle bekliyor. Bir torunu olursa hüznünden kurtulacak, hayatının torununa bakmak gibi sahici bir amacı olacak. O zaman Mürşit’ten daha kolay nefret edecek, sevgisinin tümünü ona bağlı olan kişilere, çocuklarına ve torununa verebilecek, Mürşit’in ağırlığından kurtulacak.

Elvan arada bir kocasıyla yemeğe geliyor. Şükran gündüzden haber veriyor, soğuk bir sesle akşam evde olmasını istiyor. Mürşit kızını üzmek istemiyor. Bu yüzden sevmek için çaba göstermediği damadına tahammül etmeyi tercih ediyor.

Onlar geleceği zaman Madenci’ye “Kusura bakma, bu gece evde olmam lazım,” diyor.

“Önemli değil,” diyor Madenci.

O da madenden arkadaşlarıyla Atlantik’e gidiyor, kafa çekmeye, şehrin son meyhanesine.

Mürşit ertesi gün “Nasıldı?” diye soruyor.

“Berbattı,” diyor Madenci.

İyi ki sen varsın anlamına gelen bakışlarından doğru söylediğini anlıyor. Madendekiler sadece iş konuşuyorlar çünkü para, altın, izin, mesai, vesaire.

Yemeğe geldiklerinde Elvan’ın bu mecburi ziyareti bir an önce tamamlayıp gitmek istediği yüzünden okunuyor. Diken üstünde oturuyor. Babasının akıl almayacak kadar boş konuşan kocasını küçümsediğini biliyor, belli etmesinden korkuyor. Haklı, Mürşit damadını küçümsüyor ama bir şey yapmıyor, sadece konuşurken gözlerine bakıyor. Çocuk gözlerine bakılmasına alışık değil, çok tedirgin oluyor, bakışlarını kaçırıyor.

Şükran’a kalırsa Elvan çok mutlu, neden olmasın? Kocası şehrin en iyi ailelerinden birinin oğlu, hali vakti gayet yerinde. Evine bağlı, içkisi kumarı yok. Elvan’ı da hoş tutuyor, üstüne titriyor. Boylu poslu, yakışıklı ayrıca. Daha ne olsun? Şükran damadının aptal olduğunu kesinlikle kabul etmiyor. Aptal olsa onca dükkânı, işi gücü idare edebilir mi? Kısacası kızının çocuk sahibi olmaktan başka hiçbir eksiği yok, yakında onun da olacağına, mutluluğunun tamamlanacağına inanıyor.

Mürşit kızının mutlu olup olmadığını bilmiyor. Bazen acaba gerçekten mutlu mu diye kendine soruyor. Ama sorusu hiçbir yere değmeyen, havada asılı kalmış bir nesneye benziyor. Kızıyla arasında zor, çözülmemiş bir şeyler var. Sormaya korkuyor, kurcalarsa gene haksız çıkacak. Hep haksız çıkıyor.

Bütün bunları düşünerek aynaya baktı tekrar. Bir suçluluk hissini daha kaldıramam dedi aynadaki yüzüne; Elvan’a, kızım bu geri zekâlı herifle gerçekten mutlu musun diye soramam. Değilim baba, senin yüzünden mutlu değilim, hiç olmadım derse kendimi öldürmem gerekir ama yapamam, elimden gelmez, gelmedi bugüne kadar.

Yüzü çok yaşlanmıştı, çökmüştü, birkaç günlük sakalı bembeyaz olmuştu. Kederle dolu gözlerine ve çevresindeki derin çizgilere hayatımla barışmanın bir yolu kalmadı mı diye sordu, çok mu geciktim normal bir adam olabilmek için?

Geç kaldığı belliydi, evi söylüyordu ona bunu, oteli, ailesi, çevresindeki yüzler, hepsi aynı şeyi söylüyordu, normal bir adam olmadığını.

Kapının açılıp kapandığını duydu, karısıyla oğlunun ayak seslerini, evden çıktılar. Şükran Elvan’a gitti, Özgür kimbilir nereye.

Titreyerek tıraş oldu alelacele, banyodan çıktı, yatak odasında hızla giyindi, mutfağa gitti. Şükran her zaman yaptığı gibi kahvaltılıkları masada bırakmış, kaynaya kaynaya suyu bitip de yanmasın diye çaydanlığın altını kapatmış. Böyledir o, küçük şeyleri hesap eder, büyük şeyleri de hesap eder. Şeffaf kapaklı kaplarda zeytin, peynir vardı. Reçelin üstüne çay tabağı kapatılmış. Arı mevsimi değil ki Şükran diye mırıldandı, hem bahçeli bir evde yaşamıyoruz artık, evimiz hayatımız kadar kara bir duvara bakıyor.

Bu hayat, ailemin benim berbat ettiğim hayatı bugüne kadar yürüdüyse ve hâlâ yürüyorsa Şükran’ın sayesinde diye düşündü, hayat tasavvurlarımız birbirine uymadı Şükran; ama bu senin kabahatin değil, senin talihsizliğin.

Çayı ısıtmaya üşendi, yarısı yenmiş taze ekmeğin ucunu koparıp ağzına attı, evden çıktı.

Yabancısı olduğu eviyle içinde ömrünün çürüdüğü oteli arasındaki iki yüz metreyi yürüdü, binaya geldi, içeri girmeden önce durdu, kapının camından içeri baktı.

Dedesi bu dört katlı taş binada şehrin ilk otelini açmıştı. Babası burayı şehrin en eski ve en güzel oteli yapmıştı. Mürşit’in zamanında otel bütün itibarını kaybetmiş, ayak takımının kaldığı berbat bir yer haline gelmişti. Şimdi oğlu yaşına başına bakmadan oteli eski görkemli günlerine kavuşturmak için onunla mücadele ediyordu. Dört kuşaklık zincirin tek zayıf halkası benim diye düşündü. Zincirden kopabilseydi oğlunun kaderini değiştirebilirdi. Buna hayıflanıyor en çok, kendinden yıllar önce vazgeçti, oğlunun ömrü de burada çürüyecek diye kahroluyor.

Camlı kapıyı açtı, kapıdaki çan takırdadı, içeri girdi, eşikte durup baktı: Bütün bu eşyanın bir araya gelişi ne kadar tuhaf.

Eşya biri zengin diğeri yoksul; ama ikisi de mutlu olmamış iki evin birbirine karışmış artıklarını andırıyordu. Babasının yıllarca oturduğu koyu yeşil kadife koltuk, sadece biri yanan iki bronz aplik, mermer tablalı el oyması ahşap konsol gibi güzel ve zarif mobilyalar ile ucuz naylon perdeler, çirkin süsler, duvarları kapkara ise boğan eski dökme demir soba aynı mekânın içinde, aynı zamanı yaşıyordu.

Şükran’ın Mürşit’ten henüz umudunu kesmediği zamanlarda pencere önüne dizdiği, Kibar’ın her gün mavi plastik bir ibrikle sulamayı iş edindiği, delice büyüyüp birbirine geçen, böylece yaz öğleden sonralarının yakıcı güneşini kesen inadına yeşil çiçekler, yenisi alınınca Özgür’ün lobiye getirip koyduğu, kumandası bozuk tüplü televizyon ve ortası çökük, rengi kaçmış kanepe lobiyi yoksul düşmüş, mutsuz bir evin oturma odasına benzetirken örtüleri lekeli masalar, dokusuna nikotin işlemiş teneke kül tablaları, duvara gelişigüzel çakılmış rafta duran okey takımları lobiyi kahvehaneye çeviriyordu.

Öyleydi de. Burası hem otelin döküntü lobisi hem mutsuz bir evin oturma odası hem de mahallenin en pespaye kahvehanesiydi.

Tüplü televizyon mermer tablalı ahşap konsolun üstündeydi. “Kiraz ağacından yapıldı bu, kıymetini bil,” derdi babası. Yalnız konsolun değil, dedesinden kalma duvar saatinden ikide bir yağlanması gereken adi kapı menteşelerine, parazitli radyodan kullanılmaktan kısalmış çalı süpürgesine kadar evdeki veya oteldeki her eşyanın, ayrıca hayatın, günlerin, ailenin, ilişkilerin, şehrin, duyguların, hayatı yapan ne varsa hepsinin kıymetini bilmesini isterdi. Kendisinin kıymetini bildiği bu şeylere, biri kapanmış gözleriyle uzaktan bakarak on beş yıl geçirdi.

Mürşit bu konsol diye düşündü eşikte durmuş içeri bakarken, kiraz ağacından yapılma, el oyması bu konsol, İstanbul’dan içi kâğıt şeritlerle dolu tahta kutularda getirildiği yıllarca ağızdan ağıza anlatılan bu bronz aplikler ve saat başlarında vurmayı yüz yıldır ihmal etmeyen bu kahrolası saat, bütün bunlar bu şehirde nesli çoktan tükenmiş bir zevke ait. Zamanın seli geçti üstlerinden. Zamanın seli onun da üstünden geçti ve hurdaya dönmüş bu eşya hayatını eline alamadan tükettiğinin en inkâr edilemez kanıtı oldu.

Hiç buralı olmayan bir zevkin de küçücük bir izi vardı içerde. Camlı kapı her açılıp kapandığında onlarca yılın tozu yüzünden çınlamak yerine kuru kuru takırdayan Noel çanını yarım bırakılan bir baraj inşaatı için gelen ve otelde uzun süre kalan, Türkçeyi çat pat öğrenmiş ecnebi bir mühendis vermişti babasına. Dindar bir adamdı, elinden İncil düşmüyordu. Mürşit hangi dilde yazılmış olduğunu merak ettiği bu İncil’e bir göz atmak istediğinde, babası “Aptesin var mı?” diye sormuştu, sonra “lüzumu yok,” demişti, “Kuran değil ki bu. Hem bakıp da ne anlayacaksın?” Meraklara bile ipotek koyardı babası.

Mühendis ailesinin Noel’ini kutlamak için telefon yazdırmıştı. Bağlanmasını beklerken uyuyakalmıştı. Babası sabahın üçüne kadar telefonu beklemiş, bağlanınca adamı uyandırmıştı. Mühendis bu iyiliğe teşekkür etmek için çanı hediye etmişti, babası önce bir evirip çevirmiş, ne yapacağını bilememiş, sonra da kapıya asmıştı.

Kapıyı itip içeri girdiğinde takırdayan çana baktı. Bu çan ne kadar buraya aitse ben de o kadar aitim diye düşündü, bu çan burada duruyor yıllardır, ben de burada duruyorum, yıllardır.

Sanki ilk kez görüyormuş gibi cilası iyice aşınmış ahşap bankoya, üstünde “resepsiyon” yazılı tabelaya baktı. Neşeli bir tabelaydı, seksenli yılların hurufatıyla yazılmıştı, böyle bir mekânda bir tabelanın neşeli görünmesi gülünçtü.

Önü lambri kaplı ahşap bankoyla bu neşeli tabela olmasa birbirine asla uymayan bu eşyaya bakarak buranın bir yeddiemin deposu olduğuna yemin edebilirdi, şu şu şu hovarda bir zenginin evinden haczedilmiş, şu şu şu borcunu ödemeyip kaçan bir kahveciden, şunlarla şunlar da göçmüş bir evin kalıntıları.

Mekânı ona benziyordu kısacası. Onun gibi dağınıktı, tanımsızdı.

Ama Mürşit yalnızca dağınık ve tanımsız değildi, aynı zamanda amaçsızdı. Ona da vaktiyle herkes gibi bir amaç listesi verilmişti, bazılarını işaretlemişti, sonra hepsinden vazgeçmişti.

Küçük kapağı kaldırıp bankonun arkasına geçti, sünger minderi iyice incelmiş koltuğuna oturdu. Hep aynı bunaltıyla geçen günlerden birine başladı.

İçeride sabah kalabalığı vardı. Civardan birkaç esnaf gazete okuyordu. Otel müşterileri çay içip tost yiyerek televizyona bakıyorlardı, bomboş gözlerle. Resepsiyon tabelasının neşesine inat, hepsi mutsuz ve talihsiz insanlardı, hiçbirinin yüzü gülmüyordu, dokunsan anlatmaya başlayacak ve hiç susmayacak kadar dertliydiler. Az sonra dağılacaklar diye düşündü. Hayatın başlarına sardığı ve yollarını birkaç geceliğine bu berbat otele düşüren dertlerinin peşine düşecekler. Hayatta kalmak için ellerinden geleni yapacaklar, canhıraş.

Nasıl bir inatsa bu yaşamak.

Merdiven altındaki çay ocağından gelen su sesini duydu, Kibar bardakları yıkıyor diye düşündü; kalın, küt, hissizleşmiş parmakları buz gibi suyun altında.

Madenci bir keresinde “Kibar deyince insan genç birini göreceğini sanıyor,” demişti, “oysa adam Mısır mumyaları kadar yaşlı.”

Kibar çok yaşlı gösteriyor ama değil aslında. Mürşit’ten birkaç yaş büyük, ellili yaşların ortasına anca varmıştır. Tahminen, çünkü tam kaç yaşında olduğunu kendi de bilmiyor. Mürşit’e babasından kalan, becerikli bir emanet. Ufacık, eğri büğrü bir adam, cüce denemez ama çok kısa boylu, omuzları dar, göğüs kafesi öne çıkık. Güzel güzel büyürken toprağı bozulduğu için büyümesi durmuş, güdük kalmış bir ağaca benziyor.

Çocukken ona Kibar Abi derdi. Babası hastalandığı için şehre dönüp otelin başına geçmek zorunda kalınca Kibar demeye başladı. Kibar yadırgamadı bunu, bekliyordu, hatta istiyordu, rahatladı. Yönetilmeye ihtiyaç duyan insanlardan o, kendi başına bir şey yapmaktan hoşlanmıyor, ille birinin ona yol göstermesini bekliyor. Ama benim yol göstericiliğimden memnun olduğu da söylenemez diye düşünüyor Mürşit, iş güç biriktiğinde Kibar’ın yüzünde beliren, küçümsemeyle karışık hayal kırıklığından anlıyor bunu. Özgür askere gidip gelsin de otelin başına geçsin diye beklediğini biliyor. O zaman gerçek bir patronu olacak Kibar’ın, otel de otele benzeyecek.

Mürşit yıllar önce ona Kibar demeye başladı, çünkü dönüşünü kabullenmesi gerekiyordu. Kendini ikna etmesi, mutluluk diye bir şeyin varlığına inanmadığı halde, burada kuracağı hayatın kendini mutlu edeceğine inanması gerekiyordu. Artık gidemeyeceğini anlayınca bu da iyi bir hayat olabilir demişti, neden olmasın, çeşit çeşit iyi hayat var. Hem her şeyi yoluna koyduktan sonra, burada da iyi bir hayat yaşayabilirim. İyiden kastı anlamlı bir şeydi, refah bolluk sefa filan öyle şeyler değil. Nasıl bir anlamdı bulmak istediği, neye dairdi, bir fikri yoktu gerçi ama elde ettiğinde işte bu diyeceğini sanıyordu. Olmadı. Bugüne kadar hiçbir şey için işte bu dediği bir an bile yaşamadı.

Kibar ona Mürşit demiyor, başka bir şey de demiyor, hitap etmeden konuşuyor. Çok mecbur kalırsa ağzının içinde bir kelime yuvarlıyor; ama abi mi diyor, beyim mi anlaşılmıyor. Yaz kış tütün rengi kalın bir ceket giyiyor. Hayatta nefes almaktan başka hiçbir şeye ihtiyacı yokmuş gibi yaşıyor.

Mürşit “Git izin yap bugün,” deyince sessizce gidiyor. Akşama kadar ortada görünmüyor. Sonra geç vakit aydınlık, pembeleşmiş bir yüzle dönüyor.

Döndüğünde “Nerdeydin?” diye soruyor. Merak ettiğinden değil, öylesine, konuşmuş olmak için.

Kibar “Hamama gittim,” diyor.

Ama bir utangaçlık geliyor yüzüne, bakışlarını kaçırıyor. Mürşit kadınlara gittiğini anlıyor, gülümsüyor. Böyle anlarda tuhaf bir acıma, hatta şefkat hissediyor ona karşı.

Sayısız kırışığın haritaya çevirdiği yüzünde rengi belirsiz gözleri bilgelik mi, kötülük mü olduğunu yıllardır çözemediği garip bir ışıkla parlıyor. Belki ikisi de değildir, belki gözleri doğuştan parlaktır, zavallının tek güzel tarafı da bu zaten, insana gümüşü hatırlatan gözleri. Merdiven altında, çay ocağına bitişik, küçücük, penceresiz odada yatıp kalkıyor. Odadan çok bir delik, tıklım tıkış bir in aslında. Dayanılmayacak kadar pis kokuyor. Ama minyatür bir ev gibi bir yandan, minderler, küçük bir sehpada sürahi, bardak, hiç sesini duymadığı bir radyo var. Bir köşede eski gazeteler, ne işe yaradığı belli olmayan bir sürü çul çaput yığılı. Yatağın dayandığı duvarda havı dökülmüş, deseni seçilmez olmuş bir duvar halısı asılı. Tepeden sarkan ampule pet şişeden abajur yapmış.

Mürşit bazen ömrü otelin içinde, ayak işlerine bakarak tükenen Kibar’ın niye yaşadığını merak ediyor. Kendisinin niye yaşadığını merak ettiği gibi.

Müşterilerin bir keresinde ona niye hiç evlenmediğini sorduklarını duydu.

Kibar “Gençken param yoktu, sonra da ihtiyarladım,” dedi.

Mürşit’e çok dokundu bu cevap. Zavallının gençliği babasının ona verdiği bu inde tükendiği için kendini suçlu hissetti. Bitmeyen bu suçluluk hissi zaten, ömrünü yiyip bitiren şey, yapamadığı her şey.

“Yukarıda, güneşli bir odaya taşın,” dedi “yetti burda süründüğün.”

Otel zaten dolu değildi hiçbir zaman, ne olur ki adamcağız biraz ışık görse.

Gözleri korkuyla açıldı Kibar’ın. Sanki alıştığı bu ini, bu dipte, çukurda geçen hayatını elinden alacakmış gibi korktu.

“Gideyim mi istiyorsun?” dedi.

Mürşit iyilik yapmak istemişti ama Kibar böyle anladı. Ne yapabilirdi ki?

Gözlerini karşıdaki sokağın sonunda görkemli bir duvar resmi gibi beliren Delidağ’a dikti. Lobide oturduğu köşenin en güzel tarafı bu manzara. Buradan Delidağ’ın kışın karla kaplı yüceliğini görebiliyor. Birdenbire dikleşen, sarp, vahşi bir dağ bu. Aydınlık, parlak günlerde zirvesine uzanan patikalar tek tek seçiliyor. Ama dağda havanın nasıl olduğunu kimse tahmin edemiyor, uzaktan göründüğü gibi olmuyor hiç. Avcılar güneşli diye çıkıyorlar mesela, yağmura fırtınaya yakalanıyorlar. Dağın havasıyla şehrin havası birbirini tutmadığı için Delidağ diyorlar. Mürşit’e kalsa İsyandağı der. Delidağ’ın bu tuhaf bağımsızlığı içinde sonuçsuz bir isyan duygusu uyandırıyor.

Dağa dalmış bakarken kendini evde buldu, yatağında. Şükran pencerenin önündeydi, üstünde uçuk mavi geceliği vardı. Işık arkasından geldiği için yüzü karanlıktaydı, bakır rengi saçları gençliğindeki gibi omuzlarına dökülmüş, yaşına rağmen hâlâ latif bir gövde. Hareketlerindeki ahenk Mürşit’e acı veriyordu.

Geceliğinin eteklerini toplayarak yatağın kenarına oturdu.

“Ben artık dayanamayacağım Mürşit,” dedi “gidiyorum.”

Mürşit’in içine bir bıçak saplandı.

Gün boyu defalarca saplanıyor bu bıçak. Hep böyle kendine acı veren, kısacık hayaller kuruyor. Normal bir adam olmadığı buradan belli. Normal insan haz veren hayaller kurar. O içine dolan kederi kendi çağırıyor.

Yaşamak istediği hayatın elinden alınmasının doğurduğu, nesnesi belirsiz bir kinin dengesini bozmuş olabileceğini düşünüyor. Annesi onu Şükran’la evlendirmek istediğinde itiraz etmediği, hatta belli belirsiz bir yenilenme umuduyla kabul ettiği için kendini suçluyor. Her durumda, yaptığı ve yapmadığı her şey için kendini suçluyor. Evlenerek elini ayağını kendi bağladı, kimsenin hayatını tarumar etmeden gitme ihtimalini kendi yok etti.

Annesi konuyu ilk açtığında çocukluğundan beri tanıdığı Şükran’la mutlu olunabilir diye düşünmüştü. Şükran’la mutlu olabilirim diye düşünmemişti. Yıllar sonra tek avuntusu, Şükran’ın olabileceklerin en iyisi olması. Bu büyük bozgunun içinde hâlâ bir avuntu bulabilmesi de gülünç geliyor ona, bir o kadar da acıklı. Kaderini kabullenen insan kendine bir avuntu arar ve mutlaka bulur diye düşünüyor. Başından beri olmasa da bir süredir kendine karşı dürüst.

Kurduğu kısacık hayalde Şükran “Gidiyorum,” diyor, gidiyor, ardında uçurum gibi bir boşluk bırakıyor. Mürşit bu boşluğa bir şey koyamıyor. İstediği şey Şükran’ın gitmesi değil. Başa dönmek istiyor o, en başa, otobüse binip İstanbul’a gittiği ilk güne. Hayatını yeniden yazmak istiyor, olmadı bu deyip yazdığı sayfaları buruşturup atmak, baştan başlamak. Bunun mümkün olmaması çok acı.

Âşık olmanın planlanabilir bir şey olduğunu sanmakla yanlış yaptığını biliyor. Şükran’la mutlu olunabilir, zamanla ona âşık olunabilir demişti. Oysa öyle bir şey yokmuş, aşk bir yıldırımmış, şanslıysan çarpılırmışsın, değilsen yanındakinin başına düşermiş.

Beklediği yıldırımın başına düşeceğini zannederek evlendiği gün, içinde sadece hafif bir kıpırtı hissedince aşkın bundan çok daha fazla bir şey olduğunu anlamalıydı. Anladı aslında; ama anladığı şeye inanmak istemedi. İnanırsa ailesini yüzüstü bırakıp gitmesi gerekirdi. Ne gidecek cesareti vardı ne de vicdanı elverirdi buna, o da anlamazdan geldi. Hayatı yürütmenin en kolay yolu bu diye düşünüyor şimdi, anlamazdan gelmek, görmezden gelmek, duymazdan gelmek. Hayatı böyle devam ettirebiliyor. Olmuşları olmamış farz ederek ya da tam tersi.

Bu da iyi bir hayat olabilir dediği şey için elinden geleni yapmadı denemez, yaptı. En azından başlangıçta çok gayret etti. Otelle ilgilendi, patronluk taslamaya çalıştı, borçlandı, borçlarını ödedi, evlendi, çocuk yaptı, gene borçlandı, iyi kötü evine baktı. Ama kendini ne kadar zorlasa da mutluluğa inanmadı. Bir gün ansızın yazgısının bu şehri çevreleyen dağların arasında sonunu beklemek olduğunu anladı, anlayınca da her şeye boşverdi.

Özgür’ün sünnet günü oldu bu. Sabah içinde dayanılmaz bir ağırlıkla uyandı. Şükran’da abartılı bir telaş, evde bir koşuşturma vardı. Özgür elinde asası, bembeyaz peleriniyle dolanıyor, Elvan kendini büyümüş sanıyor, yüzünde genç kızlara özgü bir mahcubiyet. Hasret’le Gurbet bu mutlu gün onlarsız yaşanamazmış gibi erkenden damlamışlar çoluk çocuk. Hiç hazzetmediği kayınbiraderi çok bilmiş karısıyla aptaldan hallice kızlarını steyşın arabasına doldurup gelmiş. Ev tıklım tıklımdı, konu komşu, uzak yakın akrabalar, Şükran’ın değer verdiği kişiler. Kimse susmuyordu, herkes ona yapması gereken şeyleri söylüyordu. Yeterince sevinçli görünmediği için Şükran tarafından mutfağa çekilip azarlanıyordu, kız kardeşleri ve uyuz kocaları tarafından ayıplanıyordu, kayınbiraderi ve karısı tarafından küçümseniyordu. Asitli sözlerin yağmuru altındaydı. Kendini eriyormuş, damla damla akıp gidiyormuş gibi hissediyordu, içinden bağırmak geliyordu, halimi görmüyor musunuz?

Garip bir şey oldu, mutluluğa ve sevince dair zaten pek kuvvetli olmayan duygularını kaybetti birden. Kendini gezegenin dışına düşmüş, kaybolmuş gibi hissetti. Sanki evine çok uzaktan, dünyanın dışında bir yerden bakıyordu; bu aşırı sevinci, tuhaf heyecanı anlayamıyordu. Mutluluğu yaşama yeteneği olmayan, insan formunda bir yabancı madde olduğunu düşündü o an. Buruşturulmuş bir kâğıt, kurumuş bir odun parçası, paslanmış işlemeyen bir motor gibi bir şey, böyle ruhsuz, hissiz, hareketsiz.

Zihninde, bugünü atlatmasıyla sona ermeyecek bir hayat serüveninin çeşitli aşamalarının yazılı olduğu bir levha belirdi. Bugüne benzeyen yığınla gün alt alta sıralanmıştı, gelecekte onu bekliyordu bütün dağdağası ve yorgunluğuyla; ürktü bundan.

“İyi değilim, yatacağım biraz,” diyebildi sadece.

Gidip yattı, ertesi güne kadar da yataktan çıkmadı. Kaybettiği duyguların bir kısmı geri gelmedi. Bazıları geldi, belki de hiç kaybolmamıştı, bilemiyor. Çocukları için hâlâ üzülebiliyor mesela, Şükran için üzülebiliyor, ailesinin hayatını berbat ettiği için kendini suçlamaya devam ediyor. Ama sevinç ona hâlâ uzak bir şey. Yıllardır sevindiği hiçbir şey hatırlamıyor.

Oğlunun sünnetini mahvettiği için hiç kimsenin, en başta Şükran’ın onu affetmediğini biliyor. Hiçbiri yüzüne vurmuyor bunu, o gün yediği bir şeyin dokunduğunu, bu yüzden böyle davrandığını söylüyorlar; ama içten içe öyle olmadığını biliyorlar. Mürşit’in o gün gerçekten bir yabancı madde haline geldiğinin farkındalar, çünkü o günden sonra bir daha iflah olmadı.

Geri gelen hislerin onu daha da mutsuz etmekten başka bir işe yaramadığını düşünüyor. Tümüyle hissiz olsaydı belki daha kolay olurdu hayat.

Delidağ bulutlandı ansızın, zirvesi görünmez oldu.

Otel müşterilerinden ikisi merdivenlerden indi, Altınova’nın bir köyünden dün gelen abi kardeş. Büyük olan elli yaşlarında, yapılı biriydi, serçeparmağında siyah taşlı gümüş bir yüzük vardı. Küçük olan zayıftı, arada kesik kesik öksürüyordu. Bakışları yerdeydi, abisinin arkasında kalmaya dikkat ediyordu. Bankoya yöneldiler. Mürşit hesap kapatacaklarını zannetti, alacak verecek bir şey var mı diye sormak için gözleriyle Kibar’ı aradı.

“Yok yok, burdayız daha,” dedi büyük olan. “Mahkemeye gidiyoruz. Hayırlısıyla bugün çıkarıcaz biraderi.”

“İnşallah,” dedi Mürşit umursamazca.

En küçük kardeşleri karısıyla kaynanasını öldürmüş, kayınbabasını ağır yaralamış. İki senedir mahkemesi sürüyormuş. Dün akşam hikâyeyi anlattı. Mürşit belki bu farklıdır diye dinledi ama aynı çıktı, hep aynı çıkıyor hep aynı vahşet. Kadın ayrılmak istemiş, iki çocuğunu alıp babasının evine dönmüş, adam da arkasından gitmiş. Ufak oğlan içerdeki odada uyuyormuş. Büyüğü şeker almaya bakkala göndermiş. Karısı niyetini anlamış, çocuğunu göndermek istememiş. Ama tatlı yiyelim tatlı konuşalım demiş adam. Oğlu çıkar çıkmaz üçüne de basmış kurşunu.

Büyük abi açık konuşuyordu. Pervasızdı, kardeşinin tatlı yiyelim tatlı konuşalım dediğini söylerken gülüyordu. Cinayetlere ahlaki bir kılıf bile aramıyordu, kadının ayrılmak istemesi ölmesi için yeterliydi. Ama mahkeme yeterli bulmamış. Avukat hafifletici sebep lazım deyince cinayeti namus meselesi haline getirmek icap etmiş, kadının dostu vardı diyecek yalancı şahitler bulmuşlar mecburen. Avukat yine de işi garantiye almak istiyormuş, bu duruşmada da salıverilmezse akli dengesi bozuk diye rapor aldıracakmış, o zaman yüzde yüz çıkacakmış.

Büyük abi mahkemeye nasıl gideceklerini sordu. Daha önce Cumhuriyet Mahallesi’nde oturan amcaoğlunda kalıyorlarmış, son seferinde yenge surat yapınca mecburen otele gelmişler. Ama yazmış bunu bir kenara, karısının ağzına iki tane çarpamayan amcaoğlu elbet bir gün eline düşermiş.

“Amcaoğlunun evi adliyeye yakındı,” dedi “ama burdan yolu çıkartamadım.”

Mürşit nesini çıkartamadın dedi içinden, yeni semtleri saymazsan şehir aşağı yukarı iki caddeyle beş sokaktan ibaret. Çık, Et Meydanı’na ilk rastladığına sor yeter.

Adamdan hoşlanmamıştı, serçeparmağındaki siyah taşlı yüzükten hiç hoşlanmamıştı, bu yüzden ağzını açıp da yolu tarif etmek istemiyordu.

Kibar geldi elinde çay tepsisiyle, canla başla tarif etti, hararetle hayırlı mahkemeler diledi, iki kardeşe moral veren bir yığın cümle etti. Onlar da bu gönülden gelen destekten memnun, ağızları kulaklarında çıkıp gittiler.

Mürşit Kibar’ın kendisini ilgilendirmeyen durumlarda bile mutlaka bir tarafı seçtiğini düşünüyor, ille güçlünün tarafında değil ama kendine yakın bulduğunun tarafında oluyor. Otel müşterileri de babasının oğulları sanki, bir gece kalan müşteriye bile anlamsız bir yakınlık duyuyor, dertlerini dert ediniyor kendine.

Bir tek peynirci hadisesinde farklıydı. O gece tuhaf bir adalet duygusu içindeydi. Bazen bunun vahşete tanık olmanın etkisi olduğunu düşünüyor, sonra kendi vahşet gecesini hatırlıyor, buz gibi oluyor, bütün bu düşünceleri kovuyor aklından.

Kibar çayını bankoya bıraktı. Bir adım attı, birden döndü.

“Nerdeyse unutuyordum,” dedi. “Niyazi uğradı az evvel. Gene uğrayacakmış.”

Niyazi otel için arapsabunu, çamaşır suyu, vesaire aldığı adam; yaz tahtaya al haftaya adamı.

“Uğrasın.. bakarız,” dedi Mürşit.

Bakarız, para bulursak öderiz diye düşündü acı acı. Borcumuzdan kaçmıyoruz, hayattan kaçıyoruz; ama hayat da borç da yakamızı bırakmıyor. Dayanamadı sonra, Niyazi iyi adam, hiç sıkboğaz etmiyor onu. “Ne zaman olursa o zaman verirsin abi,” diyor. Yüzünde daima mağdur, mahzun bir ifade var. İnsanın içinde ağlama isteği uyandırıyor. Hem yaz tahtayanın da bir haddi var. Cebindeki parayı çıkarıp baktı, içler acısı bir miktar, birazını ayırdı, kalanı Kibar’a uzattı.

“Götür şunu ver, kalanı da haftaya veririm, öyle söyle.”

Tam anlamıyla patronluk edemiyorsa da Kibar’ı böyle ayak işlerine koşturmaya alışık, bundan bir rahatsızlık duymuyor. Bu düzeni o kurmadı. O kursa böylesini kurmazdı zaten. Ama artık ne değiştirmeye gücü var ne yıkmaya. Yıllardan ona kalan şeyleri bıkkınlıkla sürdürmeye çalışıyor sadece.

Kibar çıkarken yaşlı, zayıf, dişsiz bir köylü girdi içeri. Üstü başı dökülüyordu. Kirece mi basmış ne olmuşsa, ayakkabıları beyazlaşmış, pantolonunda yama üstüne yama var. Takma dişleri elindeydi, çat çat birbirine vuruyordu. Yeni yaptırmış; ama yanlış ölçü alındığı için dişetleri apse yapmış, takamıyormuş, ağzı alev alev yanıyormuş. Devlet hastanesindeki dişçi “Yarın tekrar gel,” demiş. Ta Yalıncak köyünde oturuyormuş. Köye günde bir kere sefer varmış. Namussuz minibüsçü köyün içine de girmiyormuş, sapakta bırakıyormuş. Cebinde ancak bir minibüs parası kalmış, giderse bir daha gelemezmiş. Bu imansız doktorlar git gel diye diye iliğini kurutmuşlar. Geçen sene böbrek ameliyatı olmuş. Bir tarlanın parası gitmiş, gene de iyileşmemiş, hâlâ arada bir kan işiyormuş. Şimdi de bu gaddar dişçinin eline düşmüş işte. Sevabına bir gececik kalıverseymiş, odası eskiyecek değilmiş ya! Sabah erkenden kalkıp gidermiş.

Babası bu tipleri daha içeri girişlerinden tanırdı. Kovmazdı, hakaret etmezdi. Ama daha acımasızca bir şey yapardı. Garibanlar para vermemek için bu dişsiz ihtiyar gibi türlü hikâyeler anlatırlarken, babası gazete okuyarak, kayıt defterini yazarak, yapacak hiçbir şey bulamazsa karşısında kimse yokmuş gibi Delidağ’a bakarak konuşanı görmezden gelirdi. O kadar başarıyla görmezden gelirdi ki, zavallılar uydurdukları hikâyeleri şaşırırlardı, cümleleri ağızlarında parçalanırdı, sesleri giderek dağılırdı, sonunda yok olurdu.

Mürşit babasına bakarak nasıl yapabiliyor diye düşünürdü, nasıl karşısında kimse yokmuş gibi davranabiliyor? Dönüp baktığında adamın kaybolmuş olduğunu görürdü. Buharlaştı mı derdi, ne zaman çıkıp gitti? Daha şimdi buradaydı.

Babasının bedavacı dediği bu garibanlar hâlâ var. Otel itibarını kaybettikçe çoğalıyorlar üstelik. Eskiden ayda yılda bir olurdu, şimdi hemen her gün bir iki kişi para vermeden bir gece kalmak için bin türlü yalan uyduruyor.

Ama o, babası gibi yapmıyor, onları dinliyor. Çoğu zaman oda da veriyor. Bu yüzden geliyorlar zaten, otelin adı çıktı. Uydurdukları tutarsız hikâyeleri dinlemeyi seviyor. Gerçi hep aynı şeyler. Hepsinde bir hastane veya ameliyat var. Üst başları iyiyse paralarını çaldırmış oluyorlar, değilse çok fakir olduklarını söylüyorlar. Evlatları hayırsız çıkıyor hep, onları sokağa atmış oluyor, vesaire. Sıkışan insan ne güzel yalanlar söylüyor ne tuhaf şeyler buluyor diye düşünüyor. Hikâyelerden çok hikâyelerine inandırmak için ayaküstü uydurdukları ayrıntılar hoşuna gidiyor. Onu ikna etmek için sahte kalp krizi geçirenler bile oluyor. Hiçbir ayrıntının üstünde fazla durmuyorlar, inandıramadıklarını anlayınca hızla başka bir yalana geçiyorlar, birer cümlelik uydurma hikâyelerini zincir gibi birbirine bağlıyorlar. Tutarlılık gibi bir dertleri yok.

Bir saattir konuşan ihtiyar, Mürşit’i ikna edemediğini sandı, dişsiz ağzını bir karış açıp dişetlerinin yangısını gösterdi. Ağzından iğrenç bir koku geldi. Mürşit göz ucuyla baktı, çene kemiğini kaplayan etler kızarmış, dili sarı yeşil bir sıvıyla kaplı.

İhtiyar “Tuz var mı?” dedi.

Dişçi sabah akşam tuzlu suyla gargara yap demiş. Çocuklarından yakındı sonra. Evlenip giden kızları bir telefon açıp baba nasılsın demiyorlarmış. Torunları burnunda tütüyormuş. Bir de oğlu varmış, Yanık Ekber Camii’nin arkasında oturuyormuş. Ama işte, civciv yumurtadan çıkmış kabuğunu beğenmemiş. Vicdansız evlat hanımının ağzına bakıyormuş, öz babasını evine sokmuyormuş. Oğlu oğul olsa babasını başköşeye oturtur, otel köşelerinde sürünmesine göz yummazmış.

“Evladın var mı?” diye sordu.

“Var,” dedi Mürşit.

“Şimdiden as kendini o zaman. Elden ayaktan düşünce evladın hayırsızı çok koyuyor insana.”

Mürşit ürperdi. Evladın hayırsızı değil, kendini asmak fikri bulanık bir resim gibi kafasında canlandı. Daha önce kaç kere canlanmış bir resim, eskidi artık ama yine de her defasında etkileniyor.

İhtiyarın telefonu oynak bir türkü çalınca anlattığı hikâyeyi dinleyen müşteriler birden gülmeye başladılar.

“Otele verecek paran yok ama maşallah, şarkılı telefonun var emmi,” dedi biri.

İhtiyar pişkindi, bozuntuya vermedi.

“Emanet,” dedi yepyeni telefonu göstererek. “Muhtar yanında dursun dedi. Yoksa bunu alacak para bende ne gezer.”

Kısaca konuştu telefonda, para meselesiydi, belli etmek istemedi. Mürşit’in anahtarlara baktığını görünce odayı kaptığını düşündü, sevindi.

“Allah tuttuğunu altın etsin,” diye dua etmeye başladı.

O anda ihtiyarın arkasında Özgür belirdi.

“Hadi amca.. başka yere bak,” dedi. “Otel dolu, boş odamız yok.”

Mürşit oğlunun sesindeki kararlılıktan, sinsi zalimlikten acı duydu. Oğlu daha şimdiden dedesinin ruhsal kopyası.

Ama ihtiyar bu zalimliklere alışıktı, aldırmıyordu. İkna etmesi gereken kişinin Özgür olduğunu hemen anladı, ona ağız yapmaya başladı. Ahiretten bahsetti, omuzlarımızda oturup günahlarımızı sevaplarımızı yazan meleklerden. Müzikli bir ton vardı sesinde, sanki arka planda ilahi okunuyor.

“Sokakta kalmış bir ihtiyarı himaye etmenin sevabı çok büyük evladım,” dedi.

Özgür’ün hiç aldırmadan kayıt defterini yazmaya başladığını görünce bozuldu. Ama çekip gitmedi, tavır yapmanın âlemi yok. Bir zamanlar kaymak tabakanın uğrak yeri olmuş olabilir; ama şimdi şehrin en ucuz ve sefil oteli burası. Çekişe çekişe pazarlık yaptı. Haline sinirli bir çeviklik gelmişti, sanki gençleşmiş ya da aslında gençmiş de Mürşit’e ihtiyar numarası yapmış gibi. Cebinden bir tomar para çıkardı, göstermek istemiyordu, saklayayım derken düşürdü, paralar yere saçıldı, hızla toparladı. Müşteriler daha çok güldüler. İhtiyar destenin içinden bir kâğıt para çekip uzattı, tamam mı der gibi baktı. Ama Özgür inatçıydı, put gibi duruyordu, ihtiyarın konuştukları parayı vermesini bekliyordu. Alınca zaferle anahtarı uzattı. Çarpışan iki yalan birbirinin üstüne yıkıldı böylece.

“Hani boş oda yoktu?” dedi dişsiz ihtiyar.

“Hani sende para yoktu?” dedi Özgür.

İkisi de bundan rahatsız değildi. Birbirlerini denediler, kazanan Özgür oldu. Memnundu, gülüyordu. Mürşit oğlunun muzaffer yüzünde kazanmayı seven babasını gördü yine. Elleri ayakları soğudu.

Zuhal mi Zülal mi adını bir türlü öğrenemediği temizlikçi kadın geldi, haftalık temizliği yaptı, her zamanki gibi üstünkörü. Mürşit kadının kucağında çarşaf yığınıyla aşağı indiğini gördü.

Zuhal ya da Zülal “Mürşit Abi çarşaf az bugün, yıkamasam olur mu?” dedi.

Aklı evindeydi, bir an önce işini bitirip gitmek istiyordu.

Özgür babasının olur demesine fırsat bırakmadı.

“Olmaz,” dedi sertçe.

Kadın suratını astı, “Birikirse daha az su gider..” diye mırıldandı.

Özgür duymazdan geldi. “Hava yağacak, çamaşırları bodruma as,” diye talimat verdi.

Lobiye şöyle bir baktı sonra, aynı sefil müşteriler, aynı sefil babası, yüzünde bir mutsuz hal, çıktı gitti, internet kafeye gene, çoğunlukla orda oluyor.

Temizlikçi kadın kalan kirlileri de toplamak için yukarı yöneldi, her adımında ahşap basamaklar sarsıldı. Kadının geniş kalçalarının hareketlerini izleyen Kibar, Mürşit’in yanına geldi.

“Çok tembel bu,” dedi. “Başkasını bulalım.”

“Tembel ama ucuz,” dedi Mürşit.

Kadın bu kez kirli çarşaflarla tıka basa dolu sepet kucağında, bodruma indi, yıkamaya. Kuruyan çarşafları yarın Kibar toplayacak. Masraflar iyice arttığından beri Mürşit dışarıya ütüye verme işini kaldırdığı için Özgür’le uçlarından tutup çekiştirerek katlamakla yetinecekler. Özgür çarşafları katlarken babasına duyurmak isteyerek söylenecek, Mürşit duymazdan gelecek.

Burada çamaşırları yıkayacak bir temizlik şirketi yok, hiç olmadı. Bir zamanlar yedi otel bulunan şehirde ikisi birbirinden kötü üç otel kaldı sadece. Mürşit’inki sefillikte birinci, diğeri malum işler oteli, adı çoktandır kötüye çıktı, her gün baskın yiyor, üçüncüsü de Beyazıt’ınki.

Mürşit’in çocukluğunda, her gün, şimdi Mezbelik denilen Yaban Mahallesi’nden üç dört gündelikçi kadın gelirdi. Biri camları siler, biri odaları süpürür, birkaçı da bodrumdaki geniş taş teknede çamaşırları yıkardı. Kılıç gibi ütülenirdi çarşaflar, depoya üst üste yığılırdı. Babası kattan kata, odadan odaya dolaşarak temizliği denetlerdi. Okul tatilse yanında Mürşit de olurdu, babasının eli ensesinde, bir fırsatını bulup tüymesin diye. Çarşaflar beyaz, pikeler maviydi. Yağışsız havalarda avludaki iplere sıra sıra asılırdı. Şimdi çarşaflar yine beyaz, pikeler yine mavi ama renklerini anlamak mümkün değil.

Mürşit, Kibar’ın bir iki gece kalanların çarşaflarını değiştirmediğini biliyor. Müşteri gittikten sonra yatağı açıp bakıyor, temiz pak duruyorsa çarşafları gerginleştirip battaniyeyi örtmekle yetiniyor. Tembellikten değil, bir gece yatılmış çarşafı değiştirmeyi gereksiz buluyor, tertemiz duruyor işte, niye değiştirsin ki. Mürşit için hava hoş. Ama oteldeki bu ilkel işleyiş hatta işlemeyiş, bu boşvermişlik, kendi haline bırakma Özgür’ü çıldırtıyor. Babasına duyduğu öfkeden, Beyazıt’a duyduğu hasetten, gençlikten, yetememekten, idareyi eline alamamaktan kahroluyor, konuşurken sesi titriyor.

“Beyazıt’ın otelinde beş tane yıkama, beş tane de kurutma makinesi var,” diyor. “Hepsi sanayi tipi. Bir pres ütüler var, aha şu masa kadar!”

Mürşit “Vardır, orası lüks otel,” diyor.

Lüks olmadığını biliyor oysa. İnadına öyle söylüyor, oğlunun damarına basmak için. Ama Beyazıt’ın oteli kaloriferli en azından, daha temiz, müşterilerinin eli yüzü düzgün, resepsiyonu sabaha kadar açık, birkaç adam nöbetleşe çalışıyor. Beyazıt hepsine maaşlarını tıkır tıkır ödüyor.

Onun oteli de babasından kalma. Mürşitlerinkinden birkaç yıl sonra açılmıştı. Babaları arasında şehir halkının ilgiyle izlediği tatlı bir rekabet vardı. Biri dolapları mı yeniledi, öbürü çarşafları değiştirirdi. Biri odaları mı boyattı, öbürü lobiyi donatırdı. Mürşit’in babası hastalanıncaya kadar böyle sürdü. Beyazıt’ın babası daha önce öldü, ansızın, kalpten. Mürşit’inki yıllarca süründü. Oğullar işleri devraldı. Ama Beyazıt onun gibi yapmadı, işe dört elle sarıldı. Çocukken de öyleydi. Ortaokulu aynı sınıfta okuyorlardı. Mürşit tatillerde, hafta sonlarında kaytaracak yer ararken, Beyazıt ders biter bitmez hevesle işe koşardı. Şimdi otelden başka, biri şehrin girişinde biri çıkışında iki benzin istasyonu var. Tuzlukaya Konakları’nın iki müteahhidinden biri. Et Meydanı’yla Mesire’deki büfeleri de o işletiyor. Belediye başkanıyla, valiyle, seçilmiş, atanmış, partici, eşraf kim varsa hepsiyle dost, yedikleri içtikleri ayrı gitmiyor.

Mürşit bazen kendisinin de Beyazıt ve şürekasının arasında farz ediyor, bir el boğazını sıkıyor gibi oluyor. Onlardan biri olmadığı için ferahlıyor. Hep birlikte hareket eden, birlikte yemek yiyen, birlikte toplantılar, kongreler yapan, şehrin iş hayatında ne olup biteceğine birlikte karar veren, hayata dört elle asılan bu adamlara hiç dayanası yok. Onların da Mürşit’in muhabbetine mazhar olamadıkları için üzüldükleri söylenemez. Dikkate almıyorlar onu, çoğu tanımıyor bile. Babasını tanıyanlar hayatını berbat ettiği için ona acıyorlar, Beyazıt mesela, karşılaştıkları zaman düşmüş birine bakar gibi bakıyor. Mürşit kendisine acıdıklarını biliyor; ama hiç üzülmüyor buna, bu adamların acıma hislerini dostluklarına tercih ediyor.

Özgür bunların çocuklarıyla arkadaş, ara sıra birlikte takılıyorlar, maç yapıyorlar, bilgisayar oyunu oynuyorlar. Birlikte vakit geçirdikleri zaman Beyazıt’ın oğlu otelleriyle övünüyor olmalı ki, Özgür darmadağın bir halde geliyor. Yüzünde çaresizlikle öfke birbirine girmiş oluyor, otele gelene kadar zihninde babasıyla kavga ettiği belli. Karşısına dikiliyor.

“Sen hauskipink diye bir şey duydun mu?” diyor, yüzünde on dokuz yaşına çok büyük gelen bir küçümsemeyle.

“İşine bak,” diyor Mürşit ters ters, birasını kafasına dikiyor.

Özgür yılmıyor, öfkesini bastırmaya çalışarak babasına otele bir çeki düzen vermeleri gerektiği hakkında edepli ve coşkulu bir nutuk atıyor.

“Her şey bizim elimizde baba,” diyor sonra yumuşak bir sesle ve umutla. “Bir gayret etsek var ya, Beyazıt’ın otelini bir ayda sollarız.”

Mürşit, Delidağ’a bakıyor o sırada, yüzünde kirpik kıpırdamıyor.

Sözlerle yetinmiyor çocuk, internet kafeye gidiyor, otelciliğe ilişkin yazıları, turizm okullarının ders notlarını indirip basıyor. Önce kendi okuyor. Mürşit dudaklarının kıpırdadığını görüyor. Sonra kâğıtları babasının gözüne sokmak istercesine bankoya bırakıyor. Etkilenmesini bekliyor, belki meraklanıp okur, aklı başına gelir, oğlum biz ne yapıyormuşuz böyle der, bu nasıl otel işletmek? Ne ön büromuz var ne hauskipırımız. Çekin çekaut Allah’a emanet! Ama her defasında oğlunun umutlarını boşa çıkarıyor. Altı ıslak bira bardağını kâğıtların üstüne koyuyor inadına. Kâğıtlar lekeleniyor, buruşuyor. Özgür söylenerek topluyor.

“Otelcilik bilim oldu artık bilim, okulu bile var,” diyor umutsuzca.

Babasına sözünü dinletmek için biraz daha büyümeyi bekliyor, en azından askere gidip gelmesi lazım. Askerden sonra yapacağı bir darbeyle oteli ele geçirecekmiş, buna kararlıymış. Annesine öyle söylemiş. Şükran anlattı bir gece, gülüyordu ama sesinde gururla karışık bir sevecenlik vardı.

Kâğıtların da sözleri kadar etkisiz olduğunu gördükçe öfkesi daha da artıyor Özgür’ün. Ama çok genç, çaresizlik hissi her şeyi bastırıyor. Kâğıtlarını bankoya tık tık vurarak düzeltiyor, elleri titriyor sinirden.

“Sade böyle zıkkımlan sen. Ayyaş!” diye söylenerek babasının yanından uzaklaşıyor.

Mürşit oğlunun sesini yükseltmeye cesaret edememesini, sobanın başında bir sandalyeye çöküp hırsından ağlayacak hale gelmesini acıyla izliyor. Şükran’ın çocukları iyi yetiştirdiğini düşünüyor, ikisi de terbiyeli, sabırlı çocuklar, bu yüzden içi burkuluyor en çok, Şükran’a yaptığı haksızlık yüzünden. İyi bir hayat Şükran’ın hakkıydı.

Özgür otele dair hayallerini Madenci’ye anlatıyor. Aralarında abi kardeş ilişkisine benzer bir şey var. Mürşit ikisini konuşurlarken gördüğünde Madenci’nin yüzünün acıları çeken bir süngerle kaplı olduğunu düşünüyor. Dinlediği her acı ya da çaresizlik adamın yüzünde birikiyor sanki. Özgür anlatıyor da anlatıyor, Madenci sabırla dinliyor, arada ufak tefek akıllar veriyor. Özgür’ün akıl aramadığını, sadece anlatmak istediğini biliyor, öğütlerini kısa kesiyor bu yüzden. Bazen Mürşit ikisine kulak veriyor. Oğlunun geleceğe dair hayallerinin daracık sınırları onu kahrediyor.

İşin başına bir geçsin, burayı sadece şehrin değil, bölgenin en şık oteli yapacakmış. Önce lobiyi adam edecekmiş. “Otel mi amele kahvesi mi belli değil,” diyor. Lobideki eşyanın hepsini atacakmış. Eski püskü sandalyeleri, borularından zift damlatan sobayı, pis kahve masalarını, tavlaları, okey takımlarını, ne varsa hepsini. Çay ocağını kapatacakmış, bu bitli kahve müşterilerini kovacakmış, gitsinler nerede içerlerse içsinler çaylarını. Lobiye Beyazıt’ın otelindeki gibi bej rengi koltuk takımları koyduracakmış. Çanak anten taktıracakmış, kalorifer zaten Allah’ın emriymiş. Her odada telefon, televizyon, klima, hatta minibar olacakmış. Bir de web sayfası yaptıracakmış. İki yıllık bilgisayar mezunu bir arkadaşı var, ona taslakları çizdirmiş bile.

“Olur mu abi, Allah aşkına, sen söyle,” diyor Madenci’ye. “Buranın en eski oteli biziz. Kendi web sayfamızın olması lazım. Şehir rehberinde bi satır bize yakışıyor mu?”

“Doğrusun Özgür,” diyor Madenci “bi web sayfası şart.”

“Turizm beyaz altın abi,” diyor Özgür. “Güneydeki otellere bi bak, hepsi altın basıyor.”

Altın bu şehirdeki herkes gibi oğlunun dilinde de en değerli sıfat.

Kibar’a da yol verecekmiş, onunla olmazmış bu iş.

“Mağdur etmem, o kadar vicdansız değilim,” diyor. “Veririm eline üç beş kuruş tazminat niyetine, gitsin köyünde otursun, iyice ihtiyarladı zaten, bu yaştan sonra şehirde durup ne yapacak.”

Resepsiyona da güzel bir kız oturtacakmış. Kız siyah mini etek, siyah ceket, tozpembe gömlek giymeli, yakasındaki rozette adı yazmalı, iyi derecede İngilizce konuşmalıymış. Altın çıktıktan sonra burası yabancılarla dolup taşacakmış, babası o zaman anlayacakmış otelin değerini. Lisedeki kitaplarını çıkartmış, arada İngilizce çalışıyor.

“Abi senin İngilizcen iyidir, fırsat bulduğumuzda pratik yapsak ya,” diyor.

Madenci “Yaparız Özgür,” diyor.

Henüz yapmış değiller.

Mürşit oğlunun ağır hayalci olduğunu düşünüyor; ama aptal olmadığını da biliyor. Özgür oteli yenilemek için çok para gerektiğinin farkında. Genç yaşta zengin olanlara imreniyor. Onlardan biriyle ortak olsam ne güzel olur diye düşünüyor.

“Otogarı işleten bi Tayfun Abi var mesela,” diyor Madenci’ye. “Adamda bi para var aklın durur. O bi he dese var ya, altı ayda otelin kralı yaparım burayı.”

Bugüne kadar yüz yüze iki kelime bile konuşmadığı, uzaktan efsanesini duyduğu Tayfun Abi evet demiş gibi hevesleniyor, neşeleniyor. Sonra göz ucuyla babasına bakıyor. Bu harabeyi otelin kralı yapmak için babasının ölmesini beklemesi gerektiğini bilmesi neşesini kaçırıyor olmalı ki kalkıp gidiyor.

Mürşit “Tayfun Abi dediği hırtın durumu yaş,” diye açıklıyor Madenci’ye. “Emir aldığı adamlar yeterince kullandılar, şimdi perte çıktı; ama Özgür’ün bundan haberi yok.”

Lobiye gelip gidenlerin anlattıklarına bakılırsa, Tayfun birkaç aya kadar hapse girmezse kaçacakmış. Karşılıksız çekten tut, ihaleye fesat karıştırmaya kadar hakkında açılmış onlarca dava varmış. Oğlu böyle adamlara özendiği için üzülüyor.

Bugün temizlikçi kadın biraz daha para versin diye sızlandı yine. Büyük oğlu askermiş, hela temizlerken kaymış, ayağı kubura girmiş, bileği kırılmış. Askeriyenin doktoru bir ay rapor verdiği halde vicdansız komutanı çocuğu rahat bırakmamış. “Revirde yatıp devletin ekmeğini yiyemezsin, memleketine git,” diyormuş. Oğlu da gelmek istiyormuş; ama otobüs parası yokmuş cebinde. Anasını aramış “Kurban olayım para gönder,” demiş.

Hayat çok pahalı. Otel her gün daha az dolarken masraflar fena halde artıyor. Mürşit geçen hafta koridorlardaki her üç ampulden birini söktürdü. Şükran’a verdiği mutfak parasından da kıstı biraz. Yine de Zülal’i ya da Zuhal’i eli boş göndermedi. Bu seferlik fazla para verdi.

Kibar sinirlendi.

“Karı kandırıyor seni,” dedi “askerde oğlu moğlu yok. Yalan makinesi mübarek. Her hafta yeni bir yalan atıyor.”

Doğru, Mürşit de biliyor bunu. Zuhal, Zülal her hafta biraz daha para koparabileceğini umduğu yeni bir yalanla geliyor. Geçen hafta kocası patronun emanet ettiği tavukları kaçırmış, ya ödersin ya kapıya koyarım demiş patron. Bir önceki hafta kaynanası çay içerken çay kaşığını yutmuş, acilde bir röntgene dünyanın parasını almışlar. Ondan önceki hafta da Susuztepe minibüsü evlerine çarpmış, odanın duvarını yıkmış, tam da çereli pilavı ocaktan alıyormuş o sıra, divanda oturuyor olsaymış yaşamıyormuş.

“Bu mevsimde çereli pilav yapacak taze fasulyeyi nerden buldun?” dedi Mürşit, yalanını yüzüne vurmak için.

Kadın hiç renk vermedi.

“Ben kuru bamyayla yapıyorum,” dedi.

Mürşit güldü, seviyor onun uydurduklarını, tutarsız, abartılı yalanlar ama alışılmadık, yaratıcı, kadın canla başla söylüyor üstelik.

Kadın fazladan para aldı gitti, yaptığı işin çoğu yarım diye Kibar söylendi gene. Özgür işlere karışır olduğundan beri Kibar’ın halinde bir tuhaflık var, Özgür kulağını mı çekti nedir, gizli patron oğluymuş, ona bilgi vermesi gerekiyormuş gibi davranıyor.

Zabıt kâtibi Çetin’in geldiğini görünce mesai bitmiş diye düşündü. Hiç fark etmeden akşam olmuş. Çetin sık sık okey oynamaya geliyor. Bazen arkadaşları oluyor yanında, biri sessiz, silik bir adam, özel hastanede hastabakıcıymış, nadiren sesi çıkıyor. Öbürünün sağ eli bilekten kesik, marangozhanede çalışırken hızara kaptırmış; ama sol eli usta olmuş artık, taşları hepsinden daha hızlı diziyor. Genellikle üçü beraber geliyor, dördüncüyü lobide buluyorlar, illa oynayacak biri çıkıyor. Çetin otuz yaşlarında, neşeli bir adam, bekâr, evlenmeye de hiç niyeti yokmuş. “Bu zamanda ev geçindirmek akıllı işi değil,” diyor. Konuşmayı seviyor, adliyede olan biten her şeyi anlatıyor; kim kaç sene yemiş, kim kime para yedirmiş, kim nasıl yırtmış. Anlattığı şeylerin bazıları ilginç, güzel de anlatıyor, taklit yapıyor, güldürüyor milleti.

Bugün yanında hastabakıcı yoktu, çolakla ikisi geldiler. Dipte bir masaya oturdular. Çetin “Var mı oynayan?” diye sordu. Kuruyemişçi Şakir’le kardeşi İsmail varız deyince dörtlüyü kurdular. Kibar okey takımını getirdi, masaya koydu. Çay istediler.

Şakir “Bugün ne vukuat oldu adliyede?” diye sordu.

Herkes Çetin’in ağzına bakıyordu, eğlenecek bir şey arıyorlar, burada eğlenecek fazla bir şey yok, başkalarının acılarından başka. Çetin canı konuşmak istemiyormuş gibi omzunu silkti. Kendiliğinden anlatmıyor, ısrar bekliyor. Şakir de biliyor huyunu, ısrar etti.

“Seksen yaşında bi adamı kızları dövdü,” diye başladı Çetin.

“Niye?”

“Genç karı aldı diye.”

Lobidekiler daha hikâyeyi dinlemeden gülmeye başladılar. Mürşit, ihtiyar bir adamın genç karı almasına mı gülüyorlar, yoksa kızlarından dayak yiyen bir babaya mı diye merak etti.

Hikâyenin gülünecek bir tarafı yoktu aslında. Akçiçek Mahallesi’nde, on iki daireli apartman sahibi olan bir ihtiyar yirmi yıl içinde altı kere imam nikâhıyla evlenmiş, kızları ses etmemiş. Ama yedinciye resmi nikâh kıyınca kıyamet kopmuş. Üçü de torun torba sahibi kızları babalarının aklı yerinde değil diye dava açmışlar. İhtiyar inadına yirmi bir yaşındaki karısını koluna takmış, adliyeye rap rap yürüyerek gelmiş, dimdikmiş, bende hâlâ iş var demek istiyormuş. İki taraf da mahkeme salonunun önünde sessiz sedasız bekleşiyormuş, kızlar kapının bir yanında, baba ile karısı öbür yanında. Ama genç gelin rahat durmamış, kolundaki bilezikleri şıngırdatıp nispet yapmış, laf atmış. Karşılıklı sataşmalar, hakaretler derken birdenbire tekme tokat kavga çıkmış. Önce genç geline saldırmışlar; ama gelin toz olunca kızlar bir olup babalarını dövmeye başlamışlar.

“Sonra n’oldu?” dedi Şakir gülerek.

Çetin “N’olacak, ihtiyar öldü,” dedi. “Polisin gelmesine fırsat kalmadan küt diye düştü. Bi de baktık ki gitmiş öte tarafa.”

Bir sessizlik oldu, Şakir’in gülüşü ağzında kaldı.

“Ellerini büyük kızının başörtüsüne dolamıştı. Hem ana avrat sövüyordu hem de var gücüyle saçını çekiyordu. Kızı elini ısırınca bi çığlık attı, yere düştü. Eşhedü en la ilahe.. diye başladığını duydum, ama gerisini getiremedi. Kalpten gitmiş, öyle dediler.”

Kaderden korkmuş gibi sustu, yüzü beyazlaşmıştı. Dinleyenler hikâyeye yeterince gülemedikleri için hayal kırıklığına uğramış gibi baktılar. Neşeli, komik bir şey anlatmasını beklediler. Ama Çetin başka hikâye anlatmayacağını belli eden bir havayla taşları dizmeye devam etti.

Lobiye bir suskunluk çöktü. Sessizlikte okey taşlarının şakırtısı arttı. Televizyonun sesini açtılar. Bir börekçi girdi içeri, kolunda camlı kutu, içinde patatesli börekler. İki kişi börek aldı. Otel müşterilerinden biri soba maşasının tersiyle ayakkabısının sallanan topuğunun çivisini çaktı küt küt. Pehlivan geldi tespih çekerek, birkaç kişiye hal hatır sordu. Hafif kısa cümleli konuşmalar başladı. Bir inşaat ustası geldi, kazı kazandan para kazanmış, herkese çay ısmarladı. Kibar çayları dağıttı. Lobide uğultu arttı.

Koca bir gün geçti, hiçbir şey olmadı.

Mürşit için otuz küsur yıldır her gün, hiçbir şey olmadan, hiçbir şey yapmadan geçiyor. Bazen hayatını altüst eden şeyler oluyor ama çoğunlukla bir şey olmuyor. Düşünüyor, suçluluk hissinin dışında omuzlarını ezen şey doğuştan gelen ataleti, yıllardır hiçbir şey yapmadan öylece oturmanın yorgunluğu. Bedeni oturuyor ama kafasının içi kaynıyor, yorgunluktan beyninin duvarları yıpranıyor. Madenci’yle paylaştığı bir büyük rakının başına geçince biraz rahatlıyor ancak. Hayat zaten manen bir yük, bir de her gün para sıkıntısı ekleniyor buna.

Birkaç müşteri hesabını kapattı bugün, kasa bayağı sarsıldı. Pazar parası veremeyecek, Şükran gene mızıldanacak diye canı sıkıldı. Allahtan bir celep geldi, parasını peşin verip bir haftalığına banyolu bir oda tuttu. Pazarlık da yapmadı hiç. Formun meslek hanesine celep yazmış. Mürşit’in komiğine gitti, celeplik mi kaldı artık. Adamın parası vardı ama kılık kıyafeti berbattı, tıraşı uzamıştı, çok da kötü kokuyordu.

Daha odasına çıkmadan “Çaybaşı’na nasıl giderim?” diye sordu.

Kibar irkildi. “N’apıcan orda?” dedi ters ters.

“Birini görücem,” dedi celep.

Kibar’ın yüzü gözü attı, cevap vermeden işine döndü. Celep şaşırdı, öyle anlamadan baktı bir süre, sonra odasına çıktı. Kibar homurdandı arkasından.

“Herif pezevenk yerine koyuyor bizi,” dedi. “Karıya gidecek, adresi bize soruyor!”

Bir müşteri sobanın başında ayakkabılarını çıkarmış, ayaklarını ovalayarak ısıtıyordu. Bir anlam veremedi Kibar’ın tersliğine.

“Ne karısı?” dedi.

“Umumhaneye gidecek umumhaneye!” diye bağırdı Kibar. “Çaybaşı’nda başka bir bok yok. Dışardan baksan çiftlik zannedersin ama içerisi kaynıyor.”

Herkes biliyormuş oranın umumhane olduğunu ama kimse ses etmiyormuş, işletenler belediyecilere para yediriyorlarmış. Orda çalışan karılar gündüz vakti ortalıkta gezinip delikanlıları çağırıyorlarmış. Bir gün kan çıkacakmış bu yüzden.

“İyiymiş,” dedi ayaklarını ovalayan adam, güldü. “Karılar güzel mi bari?”

Kibar sinirlendi, bir şey diyecek oldu diyemedi, gidip kapıyı ardına kadar açtı.

“Üşüyoruz lan,” dedi adam. “Ört şunu.”

Kibar “Havalansın biraz,” dedi “dumanaltı oldu, görmüyor musun?”

İnadına bekledi kapının önünde, karılar güzel mi diye soran adam donuncaya kadar. Celep az sonra aşağı indi, yıkanmış, tıraş olmuş, takım elbise çekmiş üstüne, adama benzemiş. Mürşit’e belli belirsiz bir selam verdi, çıktı gitti. Kibar nefretle baktı arkasından. Celep ikindide geri geldi. Ne olduysa gittiği yerde, geldiği zamandan daha hüzünlü, daha kahırlı görünüyordu. Televizyonun karşısına oturup bir sigara yaktı.

Kibar “Bilader!” diye seslendi ters ters. “Bak orda ne yazıyor!”

Duvardaki posteri işaret etti: Burada sigara içilmez. Cezası 62 YTL.

“Söndür onu!”

Ama celep dişli çıktı, masada duran teneke kül tablasını kaldırıp gösterdi.

“Bu niye burda o zaman?”

İki kişi indi aşağı ağızlarında sigarayla. Masaya geçip oturdular, çay istediler. Celep sigara içenleri görünce arkasına yaslandı, Kibar’a bakarak güldü, sigarasının dumanını üfürdü.

Mürşit, Kibar’ın adama niye bu kadar zıt gittiğini merak etti. Sonra içerisi doldu, bir kalabalık, bir gürültü.

4

Kış geldi çoktan. Önce günler kısaldı. Işık dağların ardında daha çabuk kaybolur oldu. Sokak lambaları yandığında, henüz akşam ezanı okunmamış; ama çarşıdaki dükkânların çoğu kapanmış, şehre sessizlik çökmüş oluyor. Sanki her yıl akşam biraz daha çabuk iniyor, el ayak daha erken çekiliyor. Ya dağlar yükseldi ya da güneş küstü.

Mürşit iyi ki Madenci geldi diye düşünüyor, iyi ki ev tutmaya kalkmadı. Burada, onun bu hazin, bu acıklı otelinde kalıyor. İçinde kaynaşan, çarpışan kelimeler sese dönüşüp bir yere varabiliyor böylece. Yazmayı başaramadığı sözlerin bir dinleyeni var artık. Kelimeleri özgürlüğe kavuştu.

Madenci’yle tanışana kadar yaz kış, avludaki çardağın altına koyduğu muşamba kaplı masada tek başına içerdi. Çevresinde konuşmaya değer birini bulamadığı için kelimeler beyninde kanatlı böcekler gibi uğuldardı. Artık birlikte içiyorlar. Rakı alma işini sıraya bindirdiler, yetmişlik şişeyi bir gece biri alıyor, bir gece öbürü. Madenci’nin maaşı iyi, para biriktirmeye de niyeti yok, her gece masaya plastik kap içinde kebap koyuyor, Mürşit’e de plastik bir çatal uzatıyor. Ama Mürşit yiyemiyor, içi almıyor. Yiyeceği her lokma sanki onu hayata bağlayacakmış gibi geliyor, oysa bağlanmak istemediği şey hayat.

Madenci de pek farklı görünmüyor. Sanki kebap değil çamur çiğniyor. Öylesine mutsuz ki varlığının her parçası ölelim de kurtulalım diye bağırıyor.

“Abi bi çatal ye bari,” diye ısrar ediyor.

Yemeği paylaşırlarsa içinde boğuldukları kederi de paylaşacaklarını sanıyor ama kederi paylaşmak acıyı azaltmıyor, arttırıyor.

Bazen yağmur tıpırdıyor tepelerinde. Havalar bozmaya başlayınca Mürşit kurumuş asma çardağının üstüne kalınca bir naylon attı, uçlarını asmanın vaktiyle dolandığı ahşap direklere bağladı. Sağlam bir tente olmadı ama en azından yağıştan koruyor.

Temmuz aşırı sıcak geçti, kabloları eriyen elektrik tellerinin tutuştuğu bile oldu, şehir tümden yanacak zannettiler. Ağustosta rakıya buz dayanmıyordu. Sonbaharın tatlı serinliği yerini acı soğuğa bırakınca buzsuz içmeye başladılar. Madenci’nin başına bere geçirip içi kürklü deri montunu giydiği akşam, Mürşit vakit geldi dedi, avlunun bir köşesindeki hurda yığından paslı bir peynir tenekesi çıkardı, Kibar’ın lobideki sobayı tutuşturmak için parçaladığı tahtalardan, kömürlüğe istif ettiği ince odunlardan bir ateş yaktı.

Geceleri ateş dolu tenekeyi aralarına koyuyorlar, ellerini uzatıp ısınıyorlar. Alevler gözlerinde oynaşıyor. Arada bir başlarını kaldırıp naylon tentenin kenarlarından gökyüzüne bakıyorlar. Yazın tente yokken, etraf tamamen karanlığa büründüğünde, kurumuş asmanın incecik dalları arasından yıldızları görebiliyorlardı ama artık gökyüzü kar taşıyan ağır bulutlarla kaplı.

Şehirde hayat anlaşılmaz bir şekilde değişiyor. Havada sık sık arızalı bir neşeyle yer değiştiren tuhaf bir keder var, bazen öfkeye dönüşüyor. Atlantik hariç, meyhanelerin tümü kapandı. Ona da sahibi Muhsin Abi raporlu deli diye dokunmuyorlar.

Muhsin Abi şehrin yerlilerinden, çok da sevilen biri. Hastalığı tam ne, nüksedince ne oluyor, bilen yok. “Hanım anlamasa kafayı üşüttüğümü, yanarsınız beyler,” diyor, gülüyor. Karısı kapı yerine pencereden çıkıp yağmur oluğuna tutunarak aşağı inmeye başlayınca anlıyormuş iyi olmadığını, öyle söylüyor, yalan mı doğru mu bilmiyorlar, söylerken gülüyor çünkü. Kötüleyince oğlu alıp götürüyor onu, uzak bir şehirde bir hastaneye yatırıyor. Yokluğunda meyhaneyi garsonları işletiyor. Birkaç ay sonra çıkıyor, giyinip kuşanıyor, siyaha boyattığı saçlarını, ince bıyıklarını tarıyor, kapıya dikiliyor. “Her şey yolunda beyler, buyrun,” diyerek müşterilerini karşılıyor.

Mürşit eskiden ara sıra giderdi Atlantik’e, hâlâ birkaç arkadaşı varken. Muhsin Abi’nin en dipte, yazarkasanın bulunduğu masada oturduğunu görürdü, önünde bir kadeh, birkaç meze, ilaçlarını yanındaki rafa dizmiş. “Nasılsın Muhsin Abi?” “Bomba! Bomba!” Ama sağlığı iyice bozuldu artık, deliliği bir yana, karaciğeri iflas etmiş diyorlar, bugün yarın ölür. Böylece bir zamanlar az çok şehre benzeyen bu yarı ölü şehirdeki son meyhane de kapanır.

Görünürde Mürşit’ten başka içen kalmadı. Ama eski sarhoşlar hâlâ sarhoş, çoğu kendi gizli köşesinde içiyor artık. Gene de tek başına içilmiyor. Bu yüzden eskilerin bazıları içki masalarında bir araya gelmek için yollar arıyorlar, buluyorlar da. Geceye doğru şehrin sapa sokaklarında sessiz bir hareket başlıyor. Kepenklerini indirmiş birkaç köftecide evlerine yatmadan yatmaya uğrayan ayyaşlar için gizli sofralar kuruluyor. Mezeler çok kötü ama fiyatlar yüksek. Talep çok ne de olsa. Mürşit de birkaç kere gitti bunlara ama pek sarmadı, para sıkıntısı vardı zaten. Sonra Madenci geldi, gerek kalmadı.

Herkesin bildiği bu sır lobide konuşuluyor bazen. Civar esnaftan bazıları dükkânını geceleri meyhaneye çeviren köftecilerin zengin olduklarını söylüyorlar. Sözde suçluyorlar, eleştiriyorlar ama köftecilerin kazandığı paraya haset ettiklerini saklayamıyor hiçbiri, kıskançlık yüzlerinden okunuyor. Hepsinin aklından geçen aynı şey: Madem bende yok onda da olmasın. Kendilerine engel olamıyorlar, bu gizli meyhaneleri ihbar ediyorlar. İhbar edilen yer kapanıyor, sonra başka bir yerde yenisi açılıyor, yine gizlice.

Gençler biracı, rakı pahalı ne de olsa. Onlar dağıtım kamyonunu dükkânın önüne çekerek meraklı gözleri perdeleyen marketçinin deposunda, gazoz kasalarının üstünde, kuruyemiş ve cips paketleri açarak, şişeleri elden ele geçirerek, hayatı yemiş bitirmiş, sonra da kusmuşlar gibi içlenerek içiyorlar.

Özgür gece yarısına doğru çay içerek tavla oynayan, televizyon seyreden son müşteriler de esneyerek odalarına çıkınca kolları sıvıyor, Kibar’la birlikte çay bardaklarını topluyor, sigara izmaritleriyle dolu kül tablalarını boşaltıyor, oraya buraya çekilmiş sandalyeleri yerlerine yerleştiriyor, kapıyı açıp içeriyi havalandırıyor. Oğlunu canla başla çalışırken görmek Mürşit’in duygularını karıştırıyor. Babamın oğlu o olmalıydı diye düşünüyor, ben, oğlum gibi bir oğul olsaydım babam mutlu ölürdü; oğlum babamın istediği gibi bir oğul olduğu için ben mutsuz öleceğim.

Kibar işi bitince kapıda dikilip bir sigara içiyor efkârlı bir yüzle, izmaritini sokağa atıyor, odasına gidip yatıyor. Mürşit’le Madenci avluda rakı içiyor oluyorlar o sırada. Kibar yatar yatmaz horlamaya başlıyor, sesi ta avludan duyuluyor. İki uykusuz bu gamsız horultuya kulak veriyorlar, bir zavallının uykusunu kıskanıyorlar.

Özgür işi bittikten sonra çoğunlukla eve, bazen de marketçinin deposuna gidiyor. Babası gibi içkiye düşkün değil, kırk yılda bir içiyor, o da arkadaşlarına uymak için. Bazen çakırkeyif oluyor; ama Mürşit sarhoş olduğunu henüz görmedi.

Özgür arkadaşlarıyla buluştuğunda ne yaptığını babasının bilmediğini sanıyor. Oysa Mürşit’in cümlelerin arkasındakileri okumak, farkında olmadan bırakılan işaretleri görmek gibi bir yeteneği var. Kendi ruhunun durgun sularına dalıp gitmiş bir adamdan beklenmez ama konuşulan şeylere kulak vermeyi seviyor, hikâye dinlemekten hoşlanıyor. Arada bir özleyip de kitaplardan okudukları sayılmazsa, bu silik insanların anlattığı canlı hikâyeler onun dışardaki dünyayla tek bağı.

Oğlu böyle bir şehirde sır saklamanın imkânsız olduğunun da farkında değil. Öğrenecek elbet, bir gün şehir dediği şeyin birbirini gözleyen sayısız gözden ibaret olduğunu o da anlayacak. Ama buna çoktan alışmış olacak ya da daha fenası başkalarını gözleyen sayısız gözden biri haline gelecek.

Epeydir Mürşit’in kulağına şehirde biraya esrarın eşlik ettiği geliyor. Başta Özgür için endişelenmişti, sonra dikkat etti, esrar içmesi muhtemel arkadaşlarıyla görüşmüyor, rahatladı. Ama aynı anda içinde bir yer sızladı. Oğlu yasak korku tanımasın, hayata iştahla saldırsın isterdi, merak etsin, kurcalasın, sınırları zorlasın. Öte yandan baba sonuçta, oğlunun başına bir şey gelecek diye ödü kopuyor.

Özgür’ü sadece gördüğü, imrendiği maddi şeylerin çektiği kanısında. Oğlunun isyankâr heyecanları olmadığını, bu şehri kafes gibi saran dağların ardında ne olduğunu hiç merak etmediğini düşünüyor. Oğlunun hayatı da hayalleri de bu kafesle sınırlı olduğu için üzülüyor. Daha on dokuz yaşında yaşlanmaya başlayan bir oğlum var diye düşünüyor. Şükran buna olgunluk diyor, oteli Mürşit’e rağmen çekip çeviren oğlu çabucak olgunlaştığı için gurur duyuyor. Oysa Mürşit’e göre bu daha oluşmadan çürüme, ama böyle düşündüğünü Şükran’a söylemiyor, söylerse aralarındaki mesafe daha da açılacak diye korkuyor.

Esrar bazen onun da aklını kurcalıyor, kederini hiçbir şey dindirmediği için. Şehrin karanlık işlerine bakan birkaç serseriye esrar getirenlerden biri olduğunu tahmin ettiği bir kamyoncu var, ara sıra otele geliyor. Yük bulamadığı veya işinin aksi gittiği olursa bir hafta kaldığı oluyor. İri yarı, göbekli, gözleri kanlı bir adam, elleri nasırdan meşine dönmüş. Sırtında hep aynı kirli, kareli gömlek var. Akşamları kebapçıya gidiyor, yemek yiyip geliyor, ağzında bir kürdan, doğruca odasına çıkıyor. Bir süre sonra iniyor. Mürşit adamın halinde bir durgunluk, bir gevşeme görüyor. Kanlı gözlerinde herhangi bir ifade kalmamış, bomboş. Kendini kanepeye bırakışında huzur diyemeyeceği bir sakinlik okunuyor. Çekti herhalde diyor.

Bir keresinde ne içiyorsan ondan bana da ver diyecekti neredeyse. Adam bir haftadır otele postu sermişti, kamyonu bozulmuş, parça bekliyormuş. Kırk yıl önce de böyle parça beklerdi kamyoncular, hâlâ bekliyorlar, bu şehirde ileri giden pek bir şey yok. Belki de adamın işine geliyordur kamyonun bozulması, karanlık yollarda direksiyon sallamaktansa mecburi bir dinlenme oluyordur. Her ne ise, kamyoncu yine kanepenin ortasına oturmuş, boş, süzgün gözlerle tavana bakıyordu, sanki tavanda güzel bir film oynuyor. Mürşit sonsuz kederinin ilacı kamyoncunun cebindeymiş gibi yanına gitti, oturdu. Adamın evrende kaybolmasına, derinlere dalmasına imrendi, kamyoncunun daldığı yerin boşluk olduğunu biliyor oysa.

Bu kederli halinin bir iki kişinin dikkatini çektiğini biliyor. Ama sadece duyarlı olanlar fark ediyor bunu, sebepsiz ya da sebepsiz sanılan kederin ne olduğunu bilenler. Pehlivan böyle biri mesela. Derin bakışlı gözlerinde bazen kendininkine benzer bir keder okunuyor. Yetmişi çoktan geçti ama hâlâ dinç, dimdik yürüyor. Her gün en az otuz tane sardığı basma tütün yüzünden duvarlara dayanıp boğulurcasına öksürdüğünü görmese, Mürşit hiç ölmeyeceğini düşünecek. Mahallede Pehlivan’a dayı diyorlar, emmi diyorlar, hacı olmadığı halde hacı diyorlar ama o sadece Pehlivan diyor. Sanki başka bir şey derse ihtiyar gözlerindeki o derin bakışı kaybedecek, düşkünleşmiş bir pehlivan karikatürü olacak.

Madenci’nin gelişinden önceki sene, bir sonbahar gecesi tek başına avluda demleniyordu yine. Uzaktan uğultu halinde müzik sesi geliyordu. Belediye şenlik, festival bir şey uydurmuş, İstanbul’dan şarkıcı türkücü getirtmiş, Et Meydanı’na sahne kurulmuş, mikrofonlar, hoparlörler. Herkes meydanda toplanmıştı. Otel müşterileri de gitmişti, kimse yoktu ortalıkta. Şarkıcılar Beyazıt’ın otelinde kalıyor diye Özgür çok buruktu, Beyazıt’ın oğlu şarkıcının birine CD’sini imzalatmış. Özgür için mesele imzalı CD değildi, oteldi, otel müşterisiydi; ama Mürşit gene anlamamış gibi yaptı.

“Bırak oğlum böyle boş işleri,” dedi.

“Dolu olan ne?” dedi Özgür, gözlerinde ansızın parlayan bir kıvılcımla.

Cevap beklemiyordu, döndü gitti. Mürşit’in içi sızladı, Özgür’ün burulmasından çok, kendini babasına benzettiği, onun gibi davrandığı için. Rakısını alıp avluya çıktı.

İçinde hep o derin boşluk ve boşluğu dolduran ağrıyla içerken arkasında bir ayak sesi duydu, Kibar’ın topuklarına bastığı ayakkabılarının sürünen sesine benzemiyordu, ondan başka da avluya gelen olmaz. Dönüp baktı, Pehlivan gelmiş, çıplak ayaklarında naylon hela terlikleri, bir elinde tespih, öbüründe bir kâse üzüm. Hâlâ yaz sıcağı hüküm sürdüğü halde gömleğinin üstüne solmuş, lacivert bir hırka giymişti. Üzümü masaya koydu, köşedeki hurdaların arasından bir sandık alıp geldi, yanına oturdu.

Babası oteli dedesinden devralıp adam ettiğinde, karşı arsada Pehlivan’ın altında ahırı olan, iki katlı, cumbalı, eski mimari tarzı bir evi vardı. Karısı hayattaydı, gençti, bahçeye bembeyaz çarşaflar yayar, tarhana kuruturdu. Büyük oğlu evlenme çağına gelince Pehlivan o güzelim evi yıkıp daha geniş, iki katlı, betonarme bir ev yaptı. Küçük oğlu nişanlanınca üçüncü katı çıktı. Şimdi çatısı yapılmamış bina dördüncü katı çıkmasını bekliyor.

Pehlivan’ı kendini bildi bileli tanıyordu ama sadece üç beş cümleyle hatır sorarlardı karşılıklı, bir gün bile oturup konuşmuşlukları yoktu, bu yüzden ihtiyarın gelişine şaşırdı.

“Bizimkiler çoluk çocuk festivale gittiler,” dedi Pehlivan. “Gelinler bile durmadı evde.”

Mürşit “Benimkiler de gitmiştir herhalde,” dedi. “Ne anlıyorlarsa bu gürültüden..”

“Gençler, kanları kaynıyor.”

Kibar da konsere gitmişti, çay ocağında kimse yoktu. Mürşit çay getirecek oldu ama Pehlivan uykusu kaçar diye istemedi. Bir bardak suyu yudum yudum içerken işten güçten dert yandı. Rençperler tarlayı derin sürmemişler, buğdayına sinek dadanmış. Bu sene hasat düşecekmiş. Küçük torunu ortaya başlayacakmış; ama okumayacağım diye tutturmuş, babası bir temiz dövmüş, zor almışlar elinden. Özgür’ü sordu, ne zaman askere gideceğini.

Mürşit “İki buçuk senesi var daha,” dedi.

Havaların hâlâ sıcak gitmesinden konuştular, belediyenin milletin parasını şarkıcılara yedirdiğinden, burası için fazla pahalı olan Tuzlukaya Konakları’ndan ev alanlarda akıl olmadığından, hastalardan, düğünlerden, ölenlerden, kalanlardan.

Konuşulacak şeyler bitti. Sustular. Pehlivan meydandan gelen türkülere hiç benzemeyen bir türkünün sözlerini mırıldandı içli içli, müziksiz.

“Acı kavak senin meyvan yeyilmez. Yârin sırrı yâd ellere verilmez. Güzel durur iken çirkin sevilmez..”

Bakıştılar, buruk bir havayla gülüştüler, ikisi de karardı sonra. Sustular bir süre, uzaktan gelen müziği dinlediler.

Pehlivan “Senin için ağrıyor,” dedi.

Mürşit içinin ağrısından konuşmak istemiyordu, anlatabilmek için bomboş sözler edecek, kimsenin anlamayacağı, sıkılıyorum işte, sebebi yok diyecek, başka ne söyleyebilir ki. Ama ihtiyarın gözlerinde bunca yıllık karısında bile rastlamadığı bir anlayış gördü. Kendini tutamadı.

“Çok,” dedi inleyerek.

“Dermanı yok mu?”

“Sebebi yok ki dermanı olsun.”

Yıllar önce unuttuğu bir sebebi vardı aslında, bu ağrıya hafızasının dehlizlerine gömdüğü günahının neden olduğunu belli belirsiz hissediyordu; ama kırk yıldır hatırlamamak için elinden geleni yapıyordu, sızlayan içini kurcalamıyordu, kurcalarsa ruhundaki çıban patlayacak, zaten zor dayandığı dünya tümden irine batacak.

Anlayamazsın der gibi baktı, rakısından içti bir yudum. Pehlivan içini çekti.

“Bilirim,” dedi. “Kızımdan.. onun da hep içi ağrırdı.. sebepsiz.”

Mürşit, Pehlivan’ın ölmüş kızının acısını hâlâ çektiğini anladı, şaşırdı. Halbuki ihtiyarın hiç ölmeyecekmiş gibi yaşadığını düşünüyordu, kendince bir neşeyle, inatla, hasat hesabı, ürün hesabı, arazi hesabı, ilaçlama, gübre, yevmiye hesabı yaparak, dünyaya eliyle koluyla sarılarak.

Pehlivan tabakasını çıkardı, ikisine de birer sigara sardı. Sapsarı, altın rengi bir tütün, yaprak halinde alıyor, akşamları oturup tahta üstünde ince ince kıyıyor, elli senedir. Yaktılar, Pehlivan daha ilk nefeste uzun uzun öksürdü, asmanın dibine tükürdü.

Et Meydanı’ndan gelen ses yükseldi, bu kez moda bir şarkı, ikisinin de bilmediği. Rüzgâr sesi mahallenin üstünde gezdiriyordu, ses bir yükseliyor, bir alçalıyordu.

“Camiye gitsen..” dedi Pehlivan “dua, namaz iyi gelir.”

“Gittim,” dedi Mürşit. “Bir faydası olmadı.”

Pehlivan “İlaç gibi,” diye mırıldandı. “İlaç bile inanırsan yarar diyorlar.”

Mürşit keşke inanabilseydim diye düşündü, inanmak dayanak olabilir, sonsuz hayata inanmak bu kısa ama acılı dünyaya tahammül etmenin en mümkün yolu. Ama elinden gelmedi, başaramadı; içinin huşuyla dolması, ağrının yerini huşunun alması umuduyla her gittiğinde, caminin uçuk yeşil boyalı duvarlarına bakakaldı; içinde aynı ağrıyla dolu aynı boşluk, kuru bir iskelet sanki bedeni. Boşluk gitmiyor, başka şeyle de dolmuyor.

Pehlivan’ın bunu anlamış olmasına şaşırdı, herkes kadar inanıyormuş gibi davrandığını sanıyordu; en fazlası farzı sünneti tümden boşlamış, inancı epeyce gevşek biriymiş gibi. O derin bakış diye düşündü. Pehlivan’ın derin bakışlarının bir hikmeti varmış, insanın içini okuyormuş.

“Sana faydası oldu mu?” diye sordu niye sorduğunu pek de bilmeden.

Pehlivan elinden düşürmediği tespihini kalbine değdirdi.

“Hayattayım,” dedi. “Yarı bu hayattayım, yarı öteki hayattayım.” Sesi hafifledi. “Vaktimizi bekliyoruz işte, ama gelmiyor.”

Mürşit ona da faydası olmamış diye düşündü.

Başlarını kaldırıp gökyüzüne baktılar. Herkes meydana, konsere gittiği için evlerin ışıklarının çoğu sönüktü, sokağın lambaları harap otelin ve gecekondu irisi bakımsız apartmanların arkasında kaldığı için avluya herhangi bir ışık düşmüyordu. Karanlıkta yıldızlar devleşmiş gibi geldi Mürşit’e, gözlerini dikmiş bakarken. Dünyanın dışından, milyonlarca yıl uzaktan ona bakan bu yıldızlar evrenin akıl almaz sonsuzluğunu değil, bu dünya üzerindeki yalnızlığını, yabancılığını, gereksizliğini hatırlatıyordu ona, içini ürpertiyordu. Haline gülesi geldi birden.

“Gökyüzünde yalnız gezen yıldızlar..” dedi, acı bir alayla.

“Yeryüzünde sizin kadar yalnızım,” diye tamamladı Pehlivan, güldü.

İyi yaşamış, çok gezmiş, dünya görmüş adamdı; ölümünü beklediği halde zamanın ipini hâlâ elinde tutuyordu.

Onlar yıldızlara bakarken müzik sustu, meydandaki eğlence bitti.

Birden arkalarında kalan sokakta gürültü başladı. Konser dağılmıştı, insanlar kalabalık gruplar halinde konuşarak, gülüşerek evlerine dönüyorlardı. Otel müşterileri geldiler, odalarına çıktılar, kapılar açıldı kapandı, pencereler açıldı, kapandı, hayat sesleri. Pehlivan’ın evinin ışıkları yandı.

“Benimkiler döndü,” dedi “ben de gideyim artık..”

Oturduğu sandıktan kalktı, bir şey söyleyecekmiş gibi baktı, söylemedi. Sevecenlikle Mürşit’in omzuna dokundu, gitti.

Otelde gürültü iyice arttı. İkinci katta kalan iki kardeşten biri telefonla annesiyle konuşmaya başladı. Çekmediği için avazı çıktığı kadar bağırıyordu, babasının ameliyatı iyi geçmiş, merak edecek bir şey yokmuş. Öbür kardeş çekirdek yiyordu, kabuklarını aşağı tükürüyordu, biri rakı bardağına düşünce Mürşit’in tadı kaçtı. İçeri girdi.

Kamyoncunun otele ilk gelişiydi, adamın lobide oturduğunu gördü, gözleri tavana dikili, başka bir dünyaya gitmiş sanki. Sonra kulağına geldi adamın şehre esrar getirdiği.

Kamyoncu fazla sık gelmeye başladı. Ayda bir iki, mutlaka düşüyor. Eski hapçılardan bir manifaturacı Hakkı var, belli etmiyor ama müşterisi olmuş anlaşılan. Eskiden otelin önünden bile geçmezken haftada bir uğrayıp kamyoncuyu sorar oldu. Kibar, Hakkı’yı kamyoncuya para verirken görmüş, çok tedirginmiş, parayı çaktırmadan verirken sağa sola bakıyormuş.

“Başka ne işi olacak Allah’ın kamyoncusuyla?” dedi. “Esrar alıyor.”

Mürşit “Sen kendi işine bak,” diye tersledi. “Sana ne elâlemin aldığından verdiğinden.”

Madenci de esrardan bahsetti. Bir akşam işçilerin kaldığı barakaya girmiş, içerisi buram buram kokuyormuş.

“Toplanmış içiyorlardı,” dedi. “Beş dakika durdum, havadan sudan laflayıp çıktım. Gencecik çocuklar hepsi, ürkütüp tatlarını kaçırmak istemedim.”

“Nasıl anladın?” dedi Mürşit. “Açıkta mı içiyorlardı?”

Madenci “Ben içeri girince sakladılar,” dedi. “Görmedim. Ama kokusunu tanıyorum, üniversitedeyken denemişliğim var.”

“Ben de İstanbul’da okurken aramızda konuşurduk arkadaşlarla,” dedi Mürşit. “Bulsak da bir denesek diye.”

Madenci hayretle sözünü kesti.

“Sen İstanbul’da mı okudun?”

Çok şaşırmıştı, gri mavi gözlerinde canlı bir bakış vardı. Ama birden gözlerini kaçırdı. Mürşit, onu üniversiteye yakıştıramadığını belli ettiği için utandığını anladı, anlayışla gülümsedi.

Madenci “Ne okudun?” diye sordu.

“Felsefe. Bitiremedim ama.”

“Niye?”

Mürşit hemen cevap veremedi, içinin sızısı durulsun diye bekledi biraz.

“Babam felç oldu,” dedi. “Mecburen döndüm.”

Hayatına şekil veren mecburiyetler geçti aklından. Bunlara bir de bitmek bilmeyen suçluluk hislerini ekledi, sonuç şu anda olduğu şey: hiçlik.

Acı bir geçmiş doldu içine. Üniversiteyi kazandığını öğrendiği gün, suçluluk hissinin yerini hiç iyileşmeyen, derin bir kırgınlığın aldığı tek gündü. O günden başka böyle narin bir yerinden kırıldığını hiç hatırlamıyor. Postacı felsefeye girdiğini gösteren kâğıdı getirdiğinde, babasının yüzünde beliren anlatılamaz derinlikteki hayal kırıklığıyla başlayan o sonuçsuz yolculuğun acısı hiç dinmedi.

Babası aferin oğlum diyeceğine “Tahsil edecek başka şey bulamadın mı?” demişti. Tükürür gibi bakıyordu yüzüne. Mürşit’in sevinci bir an sürdü. Bahşiş bekleyen postacı getirdiği kâğıdın müjde olmadığını anlamıştı, usulca sıvıştı. Kibar zor anlarda olduğu gibi yok olmuştu yine. Lobide kimse yoktu, baş başa kaldılar.

Babasına söyleyecek ağır, okkalı, bir cümle aradı o gün; öyle bir cümle söylesin ki babası hayatı boyunca unutmasın, içinde yara olsun. Bulamadı. Bulsaydı hayatında bir şey değişir miydi, en azından bitmeyen bu sızı daha dayanılır olur muydu ya da babasının hakaret dolu bakışlarının altında başını eğmek yerine başını kaldırmak onu başka bir adam yapar mıydı, hâlâ bilemiyor.

Bildiği tek şey babasının taş, kendisinin ateş olduğu. Birbirlerine etki etmediler. Babası, hancı değil yolcu olmak istediğini asla anlamadı. O da babasını anlamadı, oteli ayakta tutmasını niye bu kadar çok istediğini.

İkisi de günü ortadan bölen bir şey olmamış gibi işe güce devam ettiler o gün. Ama yatak odalarında annesiyle babası arasındaki gönderirim göndermem kavgası günlerce sürdü.

Babası “Hadi doktor mühendis olmayacak, bari iktisat okusaydı da otelde işe yarasaydı,” diyordu. Annesi de Mürşit’in seçiminden pek mutlu değildi. Ama yine de “Okusun da ne okursa okusun,” diye diretiyordu. Babası sonunda kabullendi. Kabullenmekten çok Mürşit’ten vazgeçti.

“Hadi git..” dedi “git oku da başın göğe ersin..”

Böylece aralarındaki zoraki bağ koptu, baba oğuldan çok birbirlerine karşı mecburiyet oldular. Ama kader Mürşit’in ipini çok kısa tutmuştu, onu İstanbul’a göndermesiyle geri getirmesi neredeyse bir oldu. Birbirleri için mecburiyet olan baba oğul, birbirlerinin cezası haline geldi. Mürşit babasının eseri olan oteli işletmek zorunda kaldı, babası da eserinin Mürşit için hiçbir değeri olmadığını acıyla izledi. Yıllarca izledi ve ağladı. Oysa ağlayan erkeklerden tiksinirdi.

Mürşit yıllarca babasının ölmesini istediği için kendinden nefret etti, aynı zamanda bir türlü ölmediği için de babasından nefret etti. Babası inadına ölmedi, yıllarca, Mürşit ölmesini istediği için ölmedi.

Kırgınlığı dinmediyse de babasını sürekli ağlarken görmekten çok acı duydu. İçinden bir yerden, kanıyla, etiyle ilişkili bir yerden ona bağlı olduğunu hissetti ama bu bağı zihninde, başka bir boyutta tazeleyemedi. Bu yüzden içi çürüdü.

Madenci’ye bunlardan bahsetmedi o gece.

İlk zamanlarda hep gündelik şeylerden konuşuyorlardı. Mevsimlerin tadının kaçtığından, bütün kötülüklerin anasının para olduğundan, siyaset yapmak için mide gerektiğinden. Pek de konuşmaya değer bulmadıkları bu sığ muhabbet sadece birkaç gün sürdü. Sonra başka şeylerden söz eder oldular, çağlardan, ağaçsız dağların ölüleri hatırlattığından, şefkat, tevekkül, kanaat gibi bilindiği sanılan ama zor tarif edilen şeylerin kaybolduğundan.

Yazdan beri hemen her gece konuşuyorlar. Konuşmaktan yoruldukları için susuyorlar, sıkıldıkları için değil. Bazen öyle uzun konuşuyorlar ki, birbirlerine iyi geceler deyip ayrıldıklarında, Yanık Ekber Camii’nin müezzini sabah ezanını okumak üzere evinden çıkıp yola koyulmuş oluyor.

Madenci duygusal taşlaşma çağına geçtikleri kanısında. İnsanın giderek daha az kelimeyle konuştuğunu, incelikli duyguları daha az hissettiğini, bu ikisinin arasında kesinlikle bir ilişki olduğunu düşünüyor.

Mürşit hak veriyor. Madenci gelene kadar beyninde dönüp duran kelimelerin çoğu ağzından çıkmış değildi. Nasıl çıksın ki? Beni böyle ağır ağır bitiren şey, hamurumdaki melaldir dese mesela, kim anlayacak ki onu? Ya da hayat ve ölüm iki ucundan ateşe verilmiş bir ip gibi karşıt yönlerden yola çıkarlar ve karşılaştıkları yerde macera sona erer dese, kim karşılık verir? Zaten dinlemek istemezler. Buralılar en çok durgun huzurlarının bozulmasından korkarlar. Soyut olasılıklar hakkında konuşmazlar. Olmuşu konuşurlar ancak, değiştirmenin imkânsız olduğu, yaşanmış bitmiş şeyleri, onları da tahrif ederek, çalkantılı bir dedikodu, şehrin üstünden esip geçmiş bir rüzgâr olarak.

Burada hayat çok kısa bir zamanın içinde geçer. Dün, dünden önceki birkaç gün, şimdi ve biraz da yarın, o da gelecek zaman kipinin en basit örnekleriyle: gelecek, yapacak, edecek. O kadar.

Eskiden, gençken yani, ara sıra kendi kendine konuşur gibi böyle tuhaf şeyler söylerdi. Şükran o zamanlar dikkatle gözlerinin içine bakarak dinlerdi, anlıyormuş gibi yapardı. Mürşit karısının onu anlamadığını, hatta tam anlamıyla dinlemediğini bilirdi. Şükran kendi âleminde yarattığı, yaratıp âşık olduğu bir adama bakıyor olurdu. Ama insanın kendi âleminde yarattığı kişilerin de bir ömrü var. Tasavvur gerçeğe dönüşmeyince solup gidiyor.

Şükran Mürşit’ten somut sorularına vereceği somut cevaplardan başka bir şey duymak istemiyor artık. ---Tamirciyi aradın mı?---Özgür aradı.---Gelecek miymiş?---Ona sor.---Pazar için para bırakacak mısın?---Bıraktım ya!---Bu kadarcık mı?---Bu kadarcık.

Böyle şeyler.

Madenci’nin Mürşit’ten sekiz yaş küçük olduğu daha en başta ortaya çıktı. Yaştan baştan bahsederken bir yakınlık oldu aralarında. Kaydını yaparken nüfus cüzdanını almıştı, ama bakmadan bir köşeye atmıştı, defteri Özgür doldursun diye, bayılıyor zaten doldurmaya.

“Neydi adın?” dedi. “Kusura bakma, sormuşumdur belki ama kafa kalmadı artık.”

Madenci “Sormadın,” dedi. “Adım Uzay.”

“Uzay. Vay be.. Anan baban amma iddialı bi isim koymuşlar sana.”

“İddialı insanlardı.. gençken tabii..”

Mürşit tabii dedi içinden, kim iddialı olmaz ki gençken.

“Sana Uzay mı diyeyim, mühendis mi?”

“Madenci de.”

“Niye?”

“İddiasız.”

Daha o gece anlamıştı Madenci’nin de içinde bir yanardağ olduğunu. Genç adamın yüzüne yerleşmiş olan teessür ona kendi içindekini hatırlattı.

Madenci’nin güzel bir adam olduğunu düşündü, kederin yakıştığı adamlardan. Uzun boylu ama narin görünüşlü. Yüzüne dökülen saçların arasında tek tük beyaz teller ışıldıyor. Bir mühendis için yüzünün hatlarını fazla ince buldu, şairane bir havası vardı. Griye çalan mavi gözlerinde tuhaf bir şey gördü. Sanki ağlayacak da gözyaşları akmadan katılaşmış, gözlerinin önünde bir tabaka halinde camlaşmış, ağlayamıyor. Parmağının ucuyla bir fiske vursa cam kırılacak, acı gözlerinden şelale gibi üstüne fışkıracak.

“Evli misin?” diye sordu.

Bir sessizlik oldu. Neden sonra cevapladı Madenci.

“Evliydim.”

“Mutsuz muydun?”

Madenci öyle bir yutkundu ki, bunun bildik bir mutsuzluk olmadığını hemen anladı; derin, acılı bir şey var arada, belli. Madenci güzel gözlerinin bütün hüznüyle Mürşit’e baktı. Bir şeyler anlatacak gibiydi, ağlamakla gülmeye çalışmak arasındaki o nazik ve acıklı hal içinde kaldı bir süre. Ansızın konuşmaktan vazgeçti.

“Yarın başmühendis gelecek,” dedi. “Madene erken gitmem lazım.. Yatayım en iyisi.”

Gitti. Mürşit arkasından baktı, anlatmanın zamanı gelmemiş demek ki. Anlatabilmek için anlatılacakların olgunlaşmasını beklemek lazım. Bir acıyı zamansızca anlatmak dokusunu bozar, beklemek lazım.

Mürşit, kendine mühendis yerine Madenci diye hitap etmesini isteyen, zehir gibi akıllı bu genç adamın altın şirketinin ofisinde oturup deve yüküyle para kazanmak yerine toprağının bir yerinde altın olması ihtimaliyle aklını kaçıran bu kasvetli şehre gelmesinin, burada kendini dağlara vurmasının bir kaçış olduğundan emin. İnsan, ruhuna batan bir bıçakla yaşıyor olmasa, boğuntusundan kurtulmak için kendine yeni boğuntular icat eden bir şehre niye gelsin?

Madenci neler yaşadığını anlatmıyor.

“Olacak olan oldu,” diyor sadece.

Ama bir gün acı olgunlaşacakmış, o gün Mürşit’e hikâyesini anlatacak, sonra kendini vuracağı başka bir dağ, kaybolup unutulacağı başka bir şehir bulacakmış. Hayatındaki her şey felakete gitmiş. Felaketi önleyememiş, zaten önlemek istemiş mi emin değilmiş. Öyle diyor. Şimdi boynunda bir yer seğiriyormuş, başı bağımsızlığını ilan etmiş.

“Yaşanmıştan kurtulmak yok. Unutup kurtulmak yok. Toprağa girene kadar peşini bırakmıyor yaşanmış olan.”

5

Sabah Kibar’a para verdi.

“Git gazete al bana,” dedi.

Kibar topukları ezik ayakkabılarını sürüyerek çıktı. Gazete almak için Et Meydanı’na gitmesi lazım. Yakındaki bakkal gazete satmayı bıraktı, para kazandırmıyormuş.

Şehirde her gün bir şey eksiliyor.

Kibar az sonra geldi, alakasız bir gazete getirdi.

“Bir tek bu kalmış,” dedi.

Gazeteci “Öbürleri fazla gitmiyor, az getiriyoruz, çabuk bitiyor,” demiş.

Şehir eksilmekle kalmıyor. Bir el şehrin ve hayatın üstünden kalın bir zımpara geçiriyor, bir şeyler düzleşiyor, yok oluyor. Mürşit alıştı artık. Eksilmeye alıştı.

Gazeteyi karıştırdı. Akdeniz’e bir kısrak başı gibi uzanan bu geniş, bu 1071’den beri bizim olan topraklarda yaşanmış sayısız katliamdan birinin yıldönümüne dair bir haber gördü, iç sayfalarda bir yerde, birkaç satırdan ibaret. Haber güvenlik gerekçesiyle anma törenlerinin yasaklanması hakkındaydı. Polis yollara barikat kurmuş, katliam kurbanlarının anısına karanfil bırakmak isteyenlere geçit vermemiş. Aynen böyle diyordu haberin başlığında: Polis geçit vermedi.

Cumhurlardan oluşan korkunç bir güruhun günahsız insanlara yaşattıkları vahşetin de, kendisinin Cumhur’la ve başka Cumhurlarla bir olarak günahsız bir hamala yaşattığı vahşetin de üstünden otuz küsur yıl geçmiş. Kalbinin gümlediğini hissetti: Bu günahı bunca yıl nasıl taşıyabildim ben?

Eskiden ne zaman ülkenin bir yerinde yeni bir katliam yaşansa, sebebini hatırlayamadığı, daha doğrusu hatırlamaktan delice korktuğu ani bir acı içini kaplardı. Hızla hafiflerdi neyse ki. Birlikte yaşamaya alıştığı diğer acıların, varlığıyla bütünleşen müzmin kederin arasına karışıp kaybolurdu. Bu kadar hızlı hafiflemese yaptığı baskı yüzünden kalbi durabilirdi. Belki daha iyi olurdu diye düşünmeden edemiyor, ailesi olmasa, çocukları olmasa kalbinin durması çok yerinde olurdu. Bir günahı yıllarca hafızanın dehlizlerinde taşımak, cehennemi dünyada yaşamak demek.

Acının kaynağını hatırlamaktan yıllarca korktu, ama sıcak bir eylül gecesi bir şey oldu. O gece günahı hafızasının duvarlarını yıktı; şimdi gırtlağını, ağzını, dilini zorluyor. Yaşananları unutamayacağını anladı. Şeytanı, günahı, Cumhur’u anlatmak, bu vahşetin anısını sırtından indirip ortaya koymak istiyor.

Ne olacaksa olsun.

Cumhur rüyasına ilk defa 9 Eylül gecesi, sabaha karşı girdi.

Gayet iyi hatırlıyor, çünkü onu tepeden tırnağa titreten, hafızasının patlamasına yol açan bir olay olmuştu. Madenci’yle rakı içiyorlar ve kuzeyde, otuz kilometre ileride bir altın madeni açılacağı duyulduğundan beri şehir halkının aklını kaçırdığından bahsediyorlardı.

Bu tuhaf hal ikisinin de epeydir dikkatini çekiyordu. Sanki ara sıra gökyüzünden bir el uzanıyor, havaya neşe tozu serpiyordu. Halkta delimsirek bir sevinç, aptalca bir iyimserlik vardı. Şehrin zavallı ticaret hayatı şimdiden canlanmıştı. Kazanılacağı şüpheli bir para düşünmeden harcanıyordu. Aklını tümüyle kaybetmemiş olanlar bile gelecekten umutluydu. Yoksul hastalara kapıyı gösterip arkalarından “Geberin lan, yaşadığınız kabahat,” diye söylenen eczacı Oktay bile kapılmıştı bu coşkuya, millete veresiye ilaç vermeye başlamıştı, veresiye defteri hızla doluyordu ama hesaplar kapanmıyordu.

Muhasebeci Cevdet’e göre altın tabii ki doğrudan ceplerine girmeyecekti ama geliri şehrin ekonomisine katılacaktı, bu da hepsinin zenginleşmeleri demekti. Cevdet çok yakında ülkenin gözbebeği olacağına inandığı şehrin aslan payını kapmak istiyordu, işini gücünü boşlamış, emlakçılığa gözünü dikmişti, şehrin giderek küçülmesinin doğurduğu işsizlik nedeniyle terk edilen pasajlardan ucuza dükkân kapatmaya başlamıştı.

Mürşit’e göre delilikti bu ama zaten herkes az çok delirmişti. Biri tarlasının altın tarlası olduğuna inanıyordu, kendi kendine kazıp altın arıyordu. Öbürü bahçesindeki kuyuya iniyor, çıkardığı taşı toprağı madene götürüyor, içinde altın var mı yok mu öğrenmeye çalışıyordu. Birileri internette dolaşan bor hikâyesini altına uyarlamıştı. Dünyanın en büyük altın rezervinin burada olduğunu, düşman devletlerin zengin bir ülke olmayalım diye bugüne kadar çıkarılmasını engellediklerini; ama devletimizin güçlenerek altını çıkarmaya karar verdiğini iddia ediyorlardı.

Bazılarının altının halka dağıtılacağından hiç şüphesi yoktu. “Kanun çıkarılmış, yarısı bize verilecekmiş,” diyorlardı.

Delidağ’a açılan sokağın ucunda, karanlık bir bodrumda oturan Saffet bunlardan biriydi. Aylardır işsizdi. Madenin dağıtım müdürünün kayıt yaptığını, adını yazdıranlara hanesindeki kişi sayısına göre altın dağıtılacağını söylüyordu. Listeye erken yazılmak lazımmış, sona kalanlar çok bekleyecekmiş. Kayıt parası alınıyormuş, ama sonra hesaba eklenecekmiş. Saffet’in beş çocuğu vardı, evinde ancak pazar artıklarıyla tencere kaynıyordu ama anasının kefen parası diye kenara koyduğu üç beş kuruşu elinden almış, adını listeye yazdırmıştı. İş aramıyordu artık, tüpçüye “Dağıtıma çıkayım,” diye yalvarmıyordu. “Bi omuz at da harçlık vereyim,” diyen camcıya yüz vermiyordu. Sanki altından hissesine düşeni alması an meselesiymiş gibi, gelip bir sandalyeye kuruluyor, bacak bacak üstüne atıyor, Kibar’a “Bi şekerli kahve yap bana,” diyordu. Kibar uzaktan para işareti yapınca kasılıyordu. “Hesaba yaz,” diyordu “bugün yarın altının parası dağıtılacak, o zaman ödeyeceğim.”

Madenci çok uğraştı ama madende dağıtım müdürü diye biri olmadığını, liste filan yapılmadığını, anasının kefen parasını bir dolandırıcıya kaptırdığını Saffet’e anlatamadı. Saffet altının halka dağıtılacağına inanmıştı bir kere, dolandırıldığını kabul ederse çıldırması gerekirdi. Çıldırmamak için bekleyecekti, aylarca yıllarca altını bekleyecekti.

Bir de Cuma diye bir yarı deli musallat olmuştu Madenci’ye. İkide bir yoluna çıkıyordu, bacaklarına sarılıp “Beni madende işe al,” diye yalvarıyordu. Oysa madene işçi alınmıyordu, mevcut işçilerin çoğu şirketin daha önce çalıştığı adamlardı. Madenci, Cuma’ya elinden bir şey gelmediğini anlatamıyordu. Cuma dinlemiyordu, bağırarak arabasının peşinden koşuyordu ya da kendini önüne atıyordu, Madenci, Cuma’ya çarpmamak için sertçe fren yapmak zorunda kalıyordu, bir gün çarpacak, adamın ölümüne sebep olacak diye korkuyordu.

Şehir halkı altının zenginleştireceği bir geleceğin beklentisiyle içmeden sarhoş olmuştu.

Öte yandan polis kayıtlarına yansıyan bıçaklı kavga sayısı üç katına çıkmıştı. Altın geciktikçe sabır ve tahammül azalıyordu. Bu arızalı neşe yerini sık sık gözü kara kavgalara bırakıyordu. Pehlivan’ın bitişiğindeki apartmanda oturan Yaşar Komiser çok şikâyetçiydi bundan, karakolda huzurlu bir gece geçiremez olmuşlardı. “N’oluyor bu millete kardeşim?” diye söyleniyordu, yine bir kavga ihbarı alıp olay yerine giderken “daha altın çıkmadan kafayı yediler.”

Böyleydi durum. Altın herkesin aklını başından almıştı.

Madenci hayal kırıklığının çok büyük olacağı kanısındaydı.

“Evet, altın var,” diyordu. “Ama rezerv çıkarılmaya değecek kadar büyük mü belli değil. Hem çıkarılsa bile bunun beş on kişinin iş bulması dışında şehre bir faydası olmayacak. Hatta daha kötü olacak her şey, toprak zehirlenecek, yoksul ruhlar yavaş yavaş, acı çekerek ölecekler. Ben de bunun azabını çekeceğim.”

9 Eylül gecesi polisler peynirciyi yakaladılar.

Birkaç ay önce, dükkânının önüne çıkardığı peynirlerin kokusu oteldeki müşterileri rahatsız ediyor diye Özgür’ün leğenlerini tekmeleyip devirdiği adamın, altınlarını vermediği için üst katında oturan yeni gelini öldürdüğü, cesedini madende bir çukura attığı söyleniyordu. Polis madende arama yapmış, kadının çürümeye yüz tutmuş cesedini bulmuştu.

Havada alışılmadık bir gerginlik vardı. Şehrin sinirleri fena halde bozulmuştu.

Peynirci birkaç ay önce, leğenlerini devirdi diye Özgür’ü Mürşit’e şikâyete gelmişti. Sigara almaya gittiğini, döndüğünde leğenlerini devrilmiş bulduğunu söyledi. Küstahtı, dilinin ucunda her an ortaya saçmaya hazır olduğu bir yığın küfür duruyordu.

Mürşit oğlunu korumaktan çok peynircinin küstahlığından rahatsız olduğu için diklendi.

“Özgür’ün yaptığı ne malum?” dedi. “Dükkânda değilmişsin ki.”

Peynirci ânında geri adım attı.

“Komşular söyledi,” dedi, sızlanır gibi. “Görmüşler. Ana avrat küfretmiş, gitsin boklu peynirlerini başka yerde satsın demiş, leğenlere de basmış tekmeyi. Altı kilo peynir mundar oldu.”

Mürşit parası neyse vereyim diyecekti tam, biliyor çünkü, oğlu yapmıştır, tam ona göre bir hareket. Şükran’a da anlatır, sen arka çıkmaya devam et daha, oğlun oteli yöneticem diye haydut kesildi milletin başına, haberin yok der. Elini kasaya attı.

Peynirci Mürşit’in durumu kabullendiğini hissetti, tekrar eski küstah haline döndü.

“Oğlunu bi elime geçireyim,” dedi “dayaktan geberticem, bilesin.”

Mürşit elektrik çarpmış gibi sarsıldı. İki şeyi aynı anda ve aynı şiddette yaşadı. Çok sık oluyor bu onda, birbiriyle çarpışan karşıt duyguların aynı anda hücumuna uğramak. Birden kan beynine sıçradı, yerinden fırladı, peynircinin yakasına yapıştı.

“Oğluma elini sürersen elini kırarım,” dedi.

Adamı öyle bir sarstı ki yaptığına kendi bile şaşırdı, hiç âdeti değildi böyle şeyler. Ama aynı anda oğlundan utandığı için de kıpkırmızı kesildi. Leğenleri tekmelemesinden çok, bunu peynirci orda yokken yaptığı için.

Peynircinin ödü koptu, zaten çelimsiz bir şeydi, düşecek gibi sallandı. Mürşit üzüldü bu sefer, yakasını bıraktı.

“Zararın ne kadar?” dedi yumuşak bir sesle “söyle vereyim.”

“Bir kısmını yıkadım, kurtardım, ama lorlar gitti, hep çamur olmuş.”

Mürşit biraz para verdi. “Üstünü yarın gel al,” dedi.

Peynirci gitti.

Özgür geldi sonra. Yaptığından gurur duyduğu belliydi. Mürşit’in öfkesi geçmişti, izi kalmıştı sadece. Öfkesi böyleydi onun, fazla uzun yaşamıyordu, onda hiçbir duygu fazla uzun yaşamıyordu.

“Adamın ekmek parası,” dedi. “Yazık günah değil mi?”

Özgür birden parladı.

“Bizim ekmek paramız n’olacak? Peynirlerin sidikli kokusu ta buraya geliyor, müşteri kalmadı otelde.”

Mürşit oteldeki müşterilerin peynirlerden daha kötü koktuklarını düşündü. Yoksulluk ve çaresizliğin dayanılmaz bir kokusu var, ayda yılda bir yıkanıyor olmanın yol açtığı bir koku değil bu, daha derin, daha içerden, sessiz bir çığlık gibi, yoksulluğun damgası gibi, yoksullar kokularıyla işaretleniyor, bu koku insanın içini eziyor, insanı uzaklaştırıyor onlardan, yoksullardan ve itilmişlerden.

Özgür babasına gereken cevabı vermiş olmanın rahatlığıyla cep telefonunu çıkarmış, mesaj yazıyordu. Mürşit erkek olmayı önemseyen oğlunun canını yakmak istedi.

“Bir dahakine erkek ol,” dedi. “İlle bir şey yapacaksan adamın gözünün içine baka baka yap. Yüreksizler gibi arkasından iş çevirme.”

Mürşit sözlerinin Özgür’ün ağırına gittiğini sandı.

Sonraki günlerde peynirci leğenlerini dükkânın önüne çıkarmaz oldu, Özgür de adamla ahbaplık etmeye başladı. Mürşit barıştılar diye düşündü, sözleri etkili olmuş demek ki, belki Özgür özür dilemiştir, peynirci de affetmiştir.

Günler sonra fark etti, Özgür’le Kibar’ın otel müşterilerine peynir sattıklarını. Cebinde iyi kötü parası olanlara adi peynirleri köy peyniri diye kakalıyorlar. Peynirciyle anlaşmışlar, işbirliği yapmışlar, barışmalarını iki taraf için de kârlı bir hale getirmişler. Mürşit’in hiç aklının almadığı şeyler bunlar.

9 Eylül günü polis öğle sıralarında geldi. Sağa sola peynirciyi sordu. Adamı iki gündür gören olmamıştı, dükkânı da kapalıydı. Polis çekip gitti, daha doğrusu gitti sandılar, meğer gözcü bırakmışlar.

Mürşit’in tesisatçıya ödenecek senedi vardı o gün. Üçüncü katın su borusu patlamıştı, her yanı basan su aşağı katlara da akınca bütün borular değişmişti, büyük masraf çıkmıştı. Mürşit parasını garantiye almadan parmağını oynatmayan tesisatçıya mecburen senet vermişti. Senedin son günüydü, saat üçe geliyordu ama paranın yarısını bile denkleştirememişti daha. Canı her zamankinden daha fazla sıkkındı. O elini eteğini çekmeye çalıştıkça hayat üstüne yürüyordu.

Özgür geldi. Mürşit oğlunun hesabı kitabı takip ettiğinin farkındaydı, gizli gizli defterlere baktığını biliyordu. Her şeyden haberi vardı, kime borçlular, kimden alacaklılar, otelin neresi dökülüyor, nelerin acilen yenilenmesi lazım, hepsini biliyordu, oteldeki her bir aksama yüzünden babasının başının etini yiyordu. Karşısına dikildi.

“N’oldu senet?” dedi. “Ver parasını gidip yatırayım.”

Mürşit “Para yok,” dedi.

Çok sıradan, çok önemsiz bir şey söylemiş gibi söyledi bunu.

Lobi doluydu o gün.

Lobi, lobi değil mahalle kahvesiydi, her zamankinden daha pespaye, daha döküntü bir mahalle kahvesiydi. Ama Mürşit kimseyi suçlayamazdı, bu hale gelmesine kendi göz yummuştu.

Otuz küsur yıl önce, babasının hastalığının ilk aylarında, Kibar “Şuraya iki masa atsak da gelene gidene çay versek, üç beş kuruş kazanırız,” demişti, Mürşit de kabul etmişti. Üç beş kuruşa değer verdiğinden değil, hayır diyecek kadar değer vermediğinden kabul etmişti.

Her şeye peki diyordu o sıralarda. Babası yakında iyileşecek nasıl olsa, o da İstanbul’a dönecek, yaşamak istediği hayata kaldığı yerden devam edecek.

Kibar önce iki masa attı, eski sandalyeler geldi bir yerlerden, masaların çevresine kondu. Sonra merdiven altını işaret etti. “Bi ocak kursak ya şuraya,” dedi “böyle çaydanlıkla olmuyor.”

Mürşit ona da peki dedi.

İş giderek büyüdü.

Müşteriler soluklansınlar, otelin ikramı kahvelerini içsinler diye babasının koydurduğu zarif koltuklar duvar dibine itildi, ortayı kahvehane masaları kapladı. İçerisi bugün hemen hiçbiri hayatta olmayan bilmiş ihtiyarlar sürüsüyle, dükkânlarını çırağa bırakmış ağzı kalabalık, aylak adamlarla doldu. Zaman içinde iskambil kâğıtları, tavlalar çıktı ortaya, masalara çuha örtüler örtüldü. Gelip gidenler değişti. Otel müşterileri civar esnafın arasında kayboldu.

Kahve lobiye kök salmıştı, Mürşit görmüştü ama ses çıkarmamıştı.

Bir gün bir baktı, Kibar tost makinesi bulmuş bir yerlerden, fırından bir torba beyaz tost ekmeği gelmiş, sucuklar, kaşarlar dilimlenmiş. Millet kuru kuru çay içmek istemiyormuş, hem tost çaydan daha çok kazandırıyormuş.

Hayata olan hıncını Kibar’dan çıkarmamak için kendini zor tutuyordu. Kime sordun da kurdun bu düzeni demek istedi ama demedi. O düşünsün. Babam iyileşince ocağın da kahvenin de hakkından gelecek nasıl olsa, kıymetli lobisini bu hale getirdiği için Kibar’ın canına okuyacak.

O böyle kendini avuturken lobi lobilikten çıkmış, tıkır tıkır işleyen, tam teşkilatlı bir kahvehane olmuştu. Yalnız lobi değil otelin tamamı yolgeçen hanına dönmüştü. Çünkü idareyi doğru dürüst okuyup yazamayan, ancak iki haneli rakamları toplayıp çıkarmaya aklı eren Kibar’ın eline bırakmıştı. Babasının sabahın altısında gittiği işe öğleye doğru ancak gidiyordu. Bazen hiç gitmiyordu. Gittiğinde de bir işe yaramıyordu. Kimsenin hesabını doğru dürüst tuttuğu yoktu. Kimin kaç gece kaldığını bile bilmiyordu. Namuslu insanlar sandığı müşterilerden bazıları bu başıboşluğu seziyor, hesaplarını ödemeden tüyüyorlardı. Kibar’ın dikkati olmasa giderken sabah akşam tost yiyip çay içtikleri ocağa da borç takmış olacaklardı.

Mürşit’in içi sürekli uğulduyordu o sıralarda, içi durmadan konuşuyordu, onu ait olduğuna inandığı yere çağırıyordu. Gitmesi bir otobüs biletine bakıyordu. Her sabah evden çıkıp garaja gidiyordu, otobüslere bakarak gitmekle kalmak arasında kararsız, uzun vakitler geçiriyordu. Ama başını alıp gidemiyordu. Devrilmez bir ağaç sandığı babası altına sürgü konulan, çorbası ağzının kenarından akan bir zavallı olmuştu, ilaç ve kolonya kokuyordu, yarım saat doğrulup oturabildiğinde mutlu oluyordu, oturmadığı zamanlarda yattığı yerde ağlıyordu. Kardeşleri vardı sonra, kahredici bir umutsuzlukla babasının hasta yatağının çevresinde pervane olan Hasret’le Gurbet ve annesi, gözlerindeki bütün yaşama sevinci sönmüş annesi.

Babasının ölmesi on beş yılını aldı, annesinin ölmesi on altı.

Lobiyi kahveye çevirme fikrinin annesinden çıktığını çok sonra öğrendi. Gözüne ipten kazıktan kurtulmuş serseriler gibi görünen kalabalığı def etmeye kalkınca.

Kibar’a “Vazgeçtim,” dedi bir gün. “Burası otel, kahve değil. Söyle gitsinler, başka kahve bulsunlar kendilerine.”

Kibar “Maişet ne olacak?” dedi.

“Ne maişeti?”

Kibar o zaman anlattı annesinin “Koca yer, boş duracağına bir işe yarasın,” dediğini ve bu eski püskü sandalyeleri onun gönderdiğini, iskambil kâğıtlarıyla tavlayı onun akıl ettiğini. Annesi otelciliği bile sindiremeyen oğlunun kahveciliği hiç sindiremeyeceğini düşünmüştü, bu yüzden fikrini sadece Kibar’a söylemişti.

Annesi babasının hayatının eserinin içine etmiş, ama bunu babasından gizlemişti. Annesi hayatı çekip çevirmek için başka yol bulamamıştı, buna mecbur kalmıştı. Mürşit annesine kızamıyordu. Kibar’ın harıl harıl işlettiği kahve günlük masrafları çıkarıyordu. Kibar kazanılan her kuruşu annesinin eline sayıyordu. Hasret ve Gurbet lisede okuyorlardı. İyi yaşamaya, düzenli harçlık almaya alışmışlardı. Terbiyeli kızlardı, Mürşit’ten bir şey istemiyorlardı, ihtiyaçlardan söz edildiğinde sessizce başlarını öne eğiyorlardı. Annesi kızlarının mahzun olmasına dayanamıyordu. Babaları hastalandı diye boyunları bükülsün istemiyordu. En ufak bir şeyleri eksik kalsa suçlar gibi Mürşit’e bakıyordu.

Şükran karşı mahallenin en güzel kızıydı, henüz evlenmemişlerdi.

Üstelik babası hastalanmadan kısa süre önce yine Beyazıt’la yarışa girmiş, oteli tepeden tırnağa yenilemişti. Değiştirilmedik ne bir yastık yüzü ne bir çekmece bırakmıştı. Odaların bazılarını yıkıp genişletmiş, yarısına duş koydurmuş, binayı baştan aşağı boyatmıştı. Çift kanatlı ahşap kapının yerine camlı kapı yaptırmış, üstüne de mühendisin hediyesi Noel çanını asmıştı.

Babası Beyazıt’a büyük fark atmıştı, şehrin en eski otelini şehrin en eski ve en güzel oteli yapmıştı. Ama uçan kuşa borçlanmıştı. Alacaklılar babası hasta diye birkaç