Can Yayınları 1924 © 2010, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti. Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: 2010 2. basım: Mart 2012 E-kitap 1. sürüm Eylül 2014, İstanbul Mart 2012 tarihli 1. Basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Yayına hazırlayan: Faruk Duman

Kapak tasarımı: Ayşe Çelem Design Kapak resmi: © iStockphoto.com / Eliza Snow

ISBN 978-975-07-1646-1

CAN SANAT YAYINLARI YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbul Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33 www.canyayinlari.com yayinevi@canyayinlari.com

AHMET BÜKE

ÇİĞDEM
KÜLAHI

ÖYKÜ

Ahmet Büke’nin Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Kumrunun Gördüğü, 2010

İzmir Postası’nın Adamları, 2010

Alnı Mavide, 2010

Ekmek ve Zeytin, 2011

AHMET BÜKE, 1970’te Manisa’nın Gördes ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Gördes’te, liseyi İzmir Atatürk Lisesi’nde bitirdi. Bir süre ODTÜ Jeoloji Mühendisliği’nde okudu. 1997 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü’nden mezun oldu. Öyküleri E Edebiyat, Adam Öykü, Ünlem, Patika, İmge Öyküler, Özgür Edebiyat, Eşik Cini, Notos Öykü, Yeni Yazı, Ğ, Sus, Har gibi edebiyat dergilerinde yayımlandı. 2002’de İzmir Postası’nın Adamları, 2004’te Çiğdem Külahı, 2006’da Alnı Mavide, 2010’da Kumrunun Gördüğü (2011 Sait Faik Hikâye Armağanı), 2011’de Ekmek ve Zeytin adlı kitapları yayımlandı.

Beşeri Kantini’ne

ELMADAKİ KURT

Güneş otobüsün geleceği yöne doğru devrilirken ağaçların uzun gölgeleri ayakuçlarımıza erişmişti. Duraktaki eski tahta sırada oturuyorduk. Ben ve Seyhan. Uzun boynundan ince omuzlarına akan saçlarının altından gelen kokuyu duyuyordum.

“Sigara versene.”

Elim ayaklarımın arasında duran sırt çantasının gözüne gitti. Siyah düğmeyi çözerken durdum.

“Olmaz. Sigara içmemelisin artık.”

Gülümsemiş olmalıyım. Parmaklarıyla ağzını kapatıp kahkahasını tuttu.

“Ah bu annem. O söyledi, değil mi?”

Üstüne oturan krem rengi tişörtünün sıyrıldığı açıklığa baktık beraber. Ne düşündüğümü hemen anladı.

“Daha iki aylık yahu.”

Ayaklarımı toparlayıp dizlerinin üzerine uzandım. Kulağım karnında. “Keşke gitmesem,” diye düşündüm.

“Kalsaydın yanımızda daha.”

Önümüzde, yazın belki de son güneşiyle yıkanan asfalta baktım. Anayola çıkan yokuşun başında annem elinde küçük filesiyle göründü.

“Sana kurabiye yapacaktı. Yine son dakikaya bıraktı. Bu kadın hiç değişmeyecek.”

Bir çift eşekarısı sarı zehirli renkleriyle başımızın üstünde döndü. Yarım bıraktıkları dairelerini terk edip durağın beton gözlerinden birinin içinde arka arkaya kayboldular.

“O kızı seviyor musun gerçekten?”

“Kimi?”

“Annem birlikte çektirdiğiniz fotoğrafı gösterdi. Saat Kulesi’nin önünde durmuşsunuz kol kola.”

Bir an aklımı toplayamadım.

“Neden bahsediyorsun sen? Annemde ne arıyor benim fotoğraflarım?”

Sinirlendim biraz. Dizlerinin üzerinden kalkmak istediysem de saçlarımı çekip izin vermedi.

“Canım yaz başında evini temizlemek için sana gelmişti ya. Orada görmüş. Beraber ders çalışıyormuşsunuz. Kız kahve falan yapmış anneme.”

“Ha, hatırladım...”

Bu kez kalktım. Elim çantama uzandı. Canım felaket sigara istedi o an.

“Annemi bir daha eve sokmayacağım. Sen kalk fotoğraflarımı karıştır.”

Saçlarını toplarken kokusu yine üzerime abandı.

“Canım ne var bunda. Kadın mutlu olmanı istiyor. Ama o kız biraz çirkin gibi geldi bana.”

Yüzüne bakıyorum. Kaşlarını yay gibi almış. Gözlerini kısıp aynen şimdi yaptığı gibi gülümsediğinde alnındaki yara izi daha bir belli oluyor. Annem o gün de kurabiye yapmıştı galiba. Evet, kesinlikle, kokusunu bile hatırlıyorum. Babamın deri bavulu bahçeye bakan pencerenin pervazında ölü bir hayvan gibi uzanıyordu. Gelip bizi öptü. Seyhan’ın çözülmüş saçlarını topladı, elini avucuna alıp kokladı. Sonra kulağıma eğildi. Ne söyleyecekti acaba? Annem bize sırtını dönmüş elma rendeliyordu. Hırsla parçalanan o etli meyvelerin kokusu mutfakla salonu ayıran sekinin üzenine dizili fesleğenlere karışıp havaya asılmıştı.

Babam bahçe kapısını kapatıp kaybolduğunda Seyhan avazı çıktığı kadar bağırmaya başladı. Annem elma rendesine hâlâ devam ediyordu. Benimse avuçlarım tere batmıştı. Kalkıp ona sarılmak istedim. Ama ayak bileklerime beton dökülmüş gibiydi. Seyhan’ın çığlıkları camları titretiyordu. Annem omuzlarının bütün gücünü işine yıkmıştı. İçimden ellerimle kulaklarımı kapatmak geliyordu ama ıslaklık buna izin vermedi. Avuçlarımdan tiksiniyordum.

Annem aniden dönüp elindeki kırmızı rendeyi bize doğru fırlattı. Ağır çekimde havada taklalar atan rende yaklaşırken ansızın kararan bir bulutun üstüme çöktüğünü anımsıyorum.

Gözlerimi açtığımda Seyhan’la yan yana bahçedeki divanda uzanıyorduk. Elimi tutup alnına götürdü. Başını çevreleyen beyaz sargı bezinin altından sarımsı dezenfekte lekeleri görünüyordu. Gözlerini kısıp güldü yine. Ona sarılıp ağladım. Yanımızda bir tabak kurabiye duruyordu. Elmalı kurabiyeler...

Annem sonunda yokuşta belirdi. Acele adımları yüzünden yüzü kızarmıştı. Soluk soluğa yanımıza geldi. Derin bir oh çekip aramıza oturdu.

“Kurabiyeleriniz de yetişti beyefendi.”

İçi peçeteyle dolu poşeti çantamın boş gözlerinden birine tıkıştırmaya çalışıyordu.

“Anne yahu, senden kurabiye isteyen oldu mu? Ne gerek vardı, son dakikada böyle koşturmaya falan.”

Seyhan gülümseyip parmaklarımın arasında bitmeye yüz tutmuş sigarayı aldı. Bileklerimde ince serinliği kaldı bir an. Annemin çatallı bakışları arasında birkaç nefes çekip önümüzdeki yola fırlattı izmariti.

Beraberce otobüsün geleceği yöne baktık. Tekir kedinin biri yolun ortasına kadar koştu. Durdu. Sonra tekrar gerisin geri kuyruğunu düşürüp yürüdü.

“Evden tam çıkarken Ferhat aradı. Seyhun’u uğurluyoruz, dedim. Birazdan seni almaya gelecek. Akşama misafirleriniz varmış.”

Seyhan konuşmadı. Elini karnında gezdirdi. Ardından kollarını kavuşturup parmaklarıyla alnındaki yara izine dokundu.

“Artık kendini yormasan iyi olur. Yardıma geleyim mi sana?”

“Yok istemem.”

Canının yine sigara istediğine adım gibi emindim. Annem olmasaydı son bir sigara daha içerdik.

Otobüsün geleceği yönden siyah bir araba belirdi. Ardından havalanan tozlarıyla son hız önümüze kadar geldi. Sert freniyle durdu. Yuvarlanan çakıl taşları yokuşun göbeğinden aşağıya doğru kayboldular. Arabanın yan kapılarında boydan boya yaldızlı “Akın Beyaz Eşya Limited Şirketi” yazısı güneşin altında parlıyordu.

Ferhat camı indirdi. Güneş gözlüğünü çıkartıp bize el salladı. Annem yerinden doğrulup “Merhaba evladım,” diye seslendi.

Seyhan’a döndüm. Önüne düşen saçlarını kulağının arkasına attı. Küçük nokta kadar küpesi belirdi. Sarıldık. Parmakları yine ensemde gezindi. Saçlarımı çekti hafifçe.

“Gitmeseydin keşke. Doğumdan önce gelirsin değil mi?”

Başımı salladım. Arabaya doğru yürüdü. Ferhat’la annem karşılıklı el sallaştılar. Yoldaki çakıllar tekrar savruldu.

Annem ve ben. Şimdi yalnızdık. Durakta.

“Bir sigara versene.”

Paketi salladım. Dışarıya sarkan sigaralardan birini dudaklarıma sıkıştırıp çektim. Ötekini annem aldı. Yaktım. Çakmağı kapatıp ona uzattım. Kendininkini yakmadan önce bana baktı. Yeşil gözbebekleri nerdeyse çizgi kadar incelmişti. Birbirini sevemeyen insanların hareketleriydi bunlar. Tıpkı yıllar önce Seyhan’la beraber uyuduğumuz odaya aniden dalışı gibi. Kalbi, şişmiş boyun damarlarında atıyordu sanki.

“Artık büyüdünüz. Odalarınızı ayırmak gerek,” demişti.

Bir öfke seli alıp atmıştı beni odadan. İlk defa çoraplarım, çamaşırlarım, duvardaki Galatasaray posterlerim ve ben Seyhan’dan ayrı bir dünyaya atılıyorduk. Arkadaki karanlık oda hazırlandı. Yayları gıcırdayan yatağa uzandığımda babamdan kalan son eşyayla –babam gittikten sonra hemen her şeyi yenilemişti annem–, sarkacı ölü bir yılan gibi kıvrılarak durmuş o büyük duvar saatiyle kalakalmıştım. Annem içimi okuyordu galiba. Geceleri kapım dışarıdan iki defa kilitlenirdi.

Gözleri benden uzaklaştı. Ayaklarının dibine düşen külüne baktı.

“Okul bu yıl bitiyor mu?”

“Bitecek gibi.”

“İlçeye dönmezsin herhalde. Yani yanımıza?”

“...”

“Hiç olmazsa daha sık gel. Yılda bir en azından.”

Yolun beklenen yönünden havalanan toz bulutu otobüse ait olmalıydı. Kalktım. Yola doğru döndüm.

“Kardeşinin doğumuna gel mutlaka.”

“Tamam.”

Havalı klaksonun geveze sesi karşı tepelerden yansıyıp duruyordu. Yüzüm ağaçların arkasına doğru eğilen güneşle yıkanırken sırtım buz kesmişti.

Otobüs tıslayarak yanaştı. Çakılların şarkısı sustu. Tam da o anda sırtımdaki çantaya annem soğuk bir pençe gibi asıldı. Nefesi kulağıma yaklaştı.

“Bu günahı daha ne kadar taşıyacaksın? Ondan vazgeç artık.”

İçeriye attım kendimi. Ensemde ağır bir kanama vardı. Otobüs hareket ederken elimi hızla çantaya atıp yan camlardan birini açtım. Elmalı kurabiyeleri annemin ayaklarının dibine fırlattım.

İçeriye dolan tozların arasında sallanarak yerime oturdum. Perdeyi çektim. Dışarıdan zeytin ağaçları, sürülmüş tarlalar, dikenli bahçeler ve telgraf direkleri akıyordu. Bunları biliyordum. Gözyaşı dökmenin hiçbir faydası olmayacaktı bana, bunun da farkındaydım. Yine de yol boyunca arka odaya tıkılan bir çocuk gibi hiç durmadan ağladım durdum.

3 Nisan 2005

HAFTAYA PIRASALI BÖREK...

Ben içeri düştüğümde Seyit buradaydı. Antepli Seyit. Yüzünün yarısıyla gülerdi. Gerisi tetikte. Benden iki yaş büyüktü galiba. Aynı boyda sayılırdık. Ya da bana öyle gelirdi. Ona benzer yanım olsun isterdim belki de. Çok zayıftı. Yanımdaki yatakta uyurken bazen battaniyenin altında kaybolup gittiğini sanırdım. Ama namussuzun eli fena ağırdı. Bir defasında, karavananın dibindeki kötü bulguru tabağımıza sıyırmak isteyen çocuğun neredeyse burnunu kırıyordu. Ortalık ayaklandı aniden. Çevirip dövmeye kalktılar. Benimse elim ayağım kilitlenmişti. Sonra etrafındaki halka durdu, genişleyip dağıldı. Çünkü o bizden farklıydı. Hükümlüydü. Üstelik ağır mahkûmdu. Korktular galiba.

Ben günleri sayardım. Eksiksiz. Onun umurunda değil gibiydi. Anam tam üç defa görüşe gelmişti. Çıkınında pırasalı börek. Seyit’in görüşçüsü olmazdı. O günlerde ismi anons edilmezdi hiç. Çok yalvarmıştım, “Sen de gel benimle,” diye. Omuz silkip yatağına uzanırdı.

İlk geldiğim gün, kapı altında çok dövmüşlerdi beni. Meğer âdettenmiş. Hoş geldin dayağı. Sadece sübyan koğuşu değil, büyükler de aynı tezgâhtan geçerlermiş. Sonra gözümle gördüm de inandım.

İlk tokatta bırakıvermiştim kendimi yere. Nereden bileyim ağlamamam gerektiğini. Yorulunca kaldırıp idarenin önündeki çeşmeye götürdüler. Elimi yüzümü yıkadım. Gardiyanın biri kulağıma eğilip, “Cayırtıyı kes, yoksa yine yıkarlar,” dedi. Sustum. Zaten acıdan çok korkudan ağlamıştım. Adam öyle konuşunca nedense titremem geçivermişti. Ahmet Dayıma benziyordu bıyıkları. Pırasa gibi aşağıya sarkmış.

Kolumdan tutup berbere götürdü. Anam okula başlayınca da sıfıra vurdurtmuştu saçlarımı. Ama yıllardır görmemiştim keleş kafamı. Sanki yamuk gibi geldi bana. Üstünden bastırmışlar gibi. Halbuki kafama da vurmamışlardı hiç.

Tıraş faslından sonra tecride attılar. O da âdettenmiş. Yerde kusmuklu battaniyeler vardı. Çok tuttum kendimi ama dayanamadım. Köşedeki konserve kutusunun içine işedim. Ceketimi çıkarttım. Altıma serdim. Soğuktu içerisi. Ayakkabımın birini kıçımın altına, ötekini sırtıma aldım. Uyumuşum.

Birisi duvara vurdu. Yalan gibi geldi bana. Yine vurdu. Kalktım. Hücrenin arka duvarındaki demir perdeli pencereden yel üfürüyordu. Karanlıkta bir el kondu pencereye. Çekildi. Elimi uzattım. Çeyrek ekmek. İçinde helva ve peynir.

Çok sordum Seyit’e, “Sen miydin o?” diye. “Yok, ben değildim,” demekten usanmadı. Ama, “Her düşenin bir tutanı vardır,” derdi.

Kaç defa düşerken tutmuştu beni. Yatak için para istediklerinde diklenmişti koğuş sorumlusuna. Ardından bir paket sigaraya halletmişti. “Önce dişini göster, ama fazla da sert olma. Tez kırarlar,” derdi.

Hamamda da o yetişmişti imdadıma. Başım sabunluyken birileri havluyla boğazımı sıkmıştı. Biz donumuzla yıkanırız burada. Donumu çektiler aşağıya. Ağlamamam gerekiyordu ama yine yelkenleri indirmiştim. Gürleyen sesten anladım ki Seyit’ti. Dişlerinin arasındaki jiletin ardından yılan gibi tısladı. Dağıldılar.

“Böyle olmayacak,” dedi. “Bak biz hepimiz karayız burada. Bir sarışın sen varsın. Seni rahat bırakmazlar.”

Akşamına gardiyanlara iki paket sigara verdik. İdare binasına geçtik. Anamı aradım. Ertesi gün dayım geldi. Motosikletini satmış. Hiç konuşmadı. Telin öbür tarafında oturup yere baktı.

Seyit parayı başgardiyana verdi. Bana sulanan çocukları topladılar sabah sayımında. Bir daha ilişen olmadı bize. Daha doğrusu bana. Zaten Seyit ağır mahkûm. Ustasını vurmuş iki kaşının arasından. Çok üsteledim. O kadarını anlattı.

Seyit çok konuşmazdı. Ama bir defasından ağladı yanımda. O gün kömür taşıma sırası bizdeydi. Tepeleme dolu el arabasını ittiriyorduk. Büyük avludaki nar ağacını geçerken gardiyanın biri durdurdu bizi. Elinde çamaşır çantası.

“Bunu beşinci koğuşa götürün,” dedi.

“Bizi oraya bırakmazlar ki.”

Seyit doğru söylüyordu. Oraya gitmemiz yasaktı.

“Ben kapıdakine söyledim. Gidin siz.”

Arabayı olduğu yerde bırakıp koştuk. Beşinci koğuşun dış kapısındaki nöbetçi bizi görünce kilidi çevirdi. Uzun maltayı geçtik. Havalandırmaya girdik. Üç kişi voltadaydı. Öylesine bakıp yollarına devam ettiler. Koğuşun kapısına vardık. Boyluca, çakır gözlü birisi göründü içeriden.

“Hayırdır?”

Seyit çantayı uzattı. Adam alıp içine baktı.

“Tamam,” dedi.

Arkasını dönüyordu ki durdu.

“Karnınız aç mı?”

Seyit’le bakıştık. Şimdiye kadar kimse açlığımızı sormamıştı.

Koğuşun girişindeki koridorun sonuna yürüdü. Masanın üzerinde duran dolabı açtı. Yarım ekmeği dikine böldü. İçine helva katıp bıçağın ucuyla ezdi. Çay doldurdu iki su bardağına.

“Alsanıza oğlum. Beleş yahu. Burada parasız.”

İki şaşkın çocuk, kapının dışına çöktük. Ellerimiz helvanın yağına bulandı.

İçeriden başkası kucağında incecik adamın biriyle çıktı. Koğuşun havalandırmaya bakan uzun penceresinin altındaki divana oturdular. Pencereye uzanıp pervazda duran tabağı aldı. Taşıdığı adama kaşık kaşık yedirmeye başladı. Durdular. Karşıdaki yüksek duvarın üzerinden ötelere baktılar dalgınca. Arkada sisler içinde Ankara Kalesi.

“Seyit,” dedim. “Büyüyünce bu koğuşta yatalım en iyisi.”

Güldü.

“Emrin olur, beyim.”

Ekmeğimizi bitirmek üzereydik ki, içeriden ses geldi. Dönüp baktık. Adamın bize ekmek kestiği masayı boydan kaplayan örtü hafifçe kımıldadı. Aralanan açıklıktan çamurlu bir el uzandı. Yerde duran torbayı çekip aldı. Kayboldu.

Ne olduğunu anlamadan Seyit çekti beni.

“Yürü gidiyoruz.”

“Nereye yahu! Çay bitmedi daha.”

“Çayına da sana da sokarım şimdi.”

Kolumdan tutup sürükledi. Onu hiç böyle telaşlı görmemiştim. Havalandırma kapısından çıkar çıkmaz duvara dayadı beni.

“Burada ne gördüysen unutacaksın, tamam mı?”

“Neyi?”

“Hiçbir şey görmedin sen. Eğer ağzından kaçırırsan, anam avradım olsun vururum seni.”

Dizlerim titriyordu. Gözleri içimi delip çıkıyordu. Durdu. Elleri yavaşça boğazımdan gevşedi. Duvara yaslandı benim gibi. Soluklandı.

“Hadi, gidelim.”

Aklım karışmıştı. Ellerimdeki teri üstüme sürüp takip ettim onu.

Yaklaşınca dış kapının nöbetçisi davrandı. Kapıyı açtı. Tam çıkıyorduk ki köşeyi dönen başgardiyan bizi gördü. Koştu yanımıza.

“Ulan ben size buraya adli adam girmeyecek, demedim mi? Beni yakacak mısınız siz? Allahın delileri...” diye bağırmaya başladı.

Bir ara bize döndü.

“Siktirin len. Yıkılın karşımdan.”

Başgardiyanın uzun tekmesi tam belimi vurmuştu. Seyit beni yerden kaptığı gibi uçurdu oradan.

Koğuşa vardık. Yine ağlayasım vardı.

“Bak,” dedi. “Ağlamazsan gece sana her şeyi anlatacağım.”

Ağlamadım.

Akşam sayımından sonra yataklarımıza çekildik. Yemek bile yememiştik. Seyit gözünü tavana dikmiş düşünüyordu. Belimin ağrısından içim geçmiş.

Gece dürttü beni. Eliyle “sus” yaptı. Helaya gidiyormuş gibi kalktık. Koğuşun koridora açılan kapısını yavaşça kapattı. Kırık lavabolarla dolu eski çamaşırhaneye girdik.

Duvarın dibindeki boş elbise dolaplarını sessizce çekti. Uzanıp kulağını yere dayadı. “Gel” dedi parmaklarıyla. Yanına yattım. Onun gibi kulağımı dayadım. Derinden belli belirsiz sesler geliyordu. Sanki aşağıda birileri toprağı didikliyordu.

“Ne bu?”

“Duymuyor musun?”

“Anlamadım ki.”

İki eliyle beni kendine çekti.

“Kazıyorlar oğlum. Beşinci koğuş.”

“...”

“Gidiyorlar. Kurtuluyorlar buradan.”

Beni bıraktı. Başını dizlerinin arasına gömüp hıçkırmaya başladı. Ses çıkartmamak için kolunu dişliyordu.

Ardından bana baktı. Yaşlı gözlerle gülümsedi.

“Sus” işareti yaptı.

Parmaklarımızın ucunda geri yatağa döndük.

Seyit gözünü tavana dikmiş düşünüyordu. Mutluydu galiba. Anam geldi aklıma. Haftaya görüş vardı. Çıkınında pırasalı börek. Düşündüm ki, bu hayat yine de iyiydi. Birileri burada kolumu kanadımı kırsa, Seyit sırtında taşırdı beni. Eliyle çorba içirirdi. Anam da her görüşe gelirdi.

Dönüp uyudum.

8 Mayıs 2005

“ZÜLEYHA GEÇ KALMA HA!”

Alarga Selim yan komşumuzdu.

Kuvvetli omuzları ve geniş göğsüyle güçlü bir adamı andıran gövdesi, daracık kalçasının üzerine vidalanmış gibi dururdu. İncecik, çarpık bacakları bu garip bütünü tamamlardı. Belki de bu iğretilik yüzünden aksayarak birbirini takip eden adımları, insana hep düşecekmiş hissi verirdi. Saçları da güneşin altında kafa derisini alev alev gösterecek kadar seyrekti.

Durup dururken parlayıp kavga çıkartmasından mıdır, yoksa rençper yabası gibi kuru ve acıtıcı ellerinden midir bilinmez, genelde ondan uzak dururdu mahalleli. “Alarga” lafı da bundandı zahir. Uzaktan, istimi tepesinde, iki elini yumruk yapmış yürürken göründü mü, ortalık hafiften açılırdı. Ahali belaya bulaşmaktansa çalıyı dolaşır, alarga yapar, uzak dururdu Selim’den.

Baba mesleği olan radyo tamirciliği ona lakap kalmamıştı. Rahmetli pederi gibi halim selim bir adam olsa Radyocu Selim diye anılır; akşamüzeri kapattığı dükkânından evine, koltuğunda yarım kiloluk somunu ve üzeri iki parmak kaymak bağlamış çekme yoğurduyla sallanarak gelirdi.

Ama nerede! Selim’in maraza çıkarmadığı kahve kalmamıştı. Semtin iki meyhanesini hiç saymıyorum. Oralara girişi toptan yasaklanmıştı. En son Tentiris’in lokantasında kafaya yediği Klüp rakısının parasını dikiş masrafı nedeniyle almamışlardı.

Selim, bunca çirkinliğine ve densizliğine rağmen utanmadan ablama abayı yakmıştı.

Evet, o ay parçasına. Siyah gözleri yanan ablama. Kızıl saçları dalgalanarak göğsüne dökülen, gülümsemesi perdeleri kımıldatan, hatta sol kaşının üzerindeki kesiğini bile yüzüne konmuş bir kelebek kadar zarifçe taşıyan o güzelim kıza âşıktı.

Geceleri bahçesinden kopardığı turuncu ve mor aslanağızlarını, hanımeli demetlerini kapımızın önüne dizerdi. Kimi zaman da içkinin verdiği cesaretle bize bakan salon penceresinden şarkı söylerdi.

Görmedim ömrümün asude geçen bir demini

Çekerim hep o siyah gözlerinin matemini.

Hasretiyle inlediğim çekti benden elini

Çekerim hep o siyah gözlerinin matemini.

Gözlerini kapar, bağrını açar, süzülen gözyaşlarının arasında inceden mırıldanırdı. Sesi de pek güzeldi aslında.

Babam, “Bu çocuğu vuracağım ama Kadri Şençalar’a ayıp olacak. Namussuz herif, hicaz şarkı bu kadar mı güzel okunur?” derdi.

Peşinden de, Nuri Sesigüzel’in Züleyha’sını asılırdı. Babam bu kez, “Pezevenk, oldu mu şimdi,” diye pencereye uzandığında ablam gülerek içeri odalara kaçardı. Ben de arkasından, “Züleyha bekletme ha! / Züleyha ağlatma geç kalma ha! / Züleyha geç kalma ha!” diye koşardım.

Aslında babamın Selim’e kızdığı falan yoktu. Genç olmanın ne demek olduğunu iyi biliyordu. Üstelik Alarga’nın rahmetli babasından gencecik dul kalan üvey anasına doğru kaç defa bıyık burarken yakalamıştım onu.

Ama bu çocuğa asıl düşkünlüğü evdeki emektar radyodandı.

Babam okuldan akşama doğru yorgun argın döner, annemin hazırladığı iki lokmayı tıkınırken bir yandan ders notlarına ya da sınav kâğıtlarına göz gezdirir; yemek kalabalığının toplanmasıyla aynı masaya açtığı ünite dergilerine gömülürdü. Ardından yaşlı kaktüs çiçeğinin hemen önünde sehpada duran radyoyu kaptığı gibi arka odaya çekilirdi.

Gece yarılarına kadar bir inip bir yükselen parazitler arasındaki sesleri büyük bir dikkatle dinlerdi. Çaktırmadan anahtar deliğine eğildiğimde babamın başını iki elinin içine almış vaziyette radyonun karşısına uzanmış görürdüm. Kimi zaman koşarak içeriden çıkar, kaptığı boş dosya kâğıtları ve dolmakalemiyle yine koşar adım dönerdi.

Anneme göre babam hep ders çalışıyordu. Uzun zaman ben de öyle düşünmüştüm. Babam radyo üniversitesine gidiyordu. Yakında bu okulu da bitirecek, daha büyük adam olacak, maaşı artacak, evimize haftada en az bir kilo Anamur muzu girecekti.

İşte babamın bu hummalı gecelerinde, kimi zaman ortalığı bir gerginlik kaplardı. Sinirli adımlarla ortalıkta turlar, verandaya çıkıp sigarasına asılırdı. Sonra tok sesini duyardık:

“Selim! Alarga! Takımlarını kap gel, çabuk.”

Annem örgüsünün arasından, “Yine bozuldu bu deli kutusu galiba,” deyip gülümserdi. Ablam kimseye çaktırmadan saçlarını düzeltirdi. Ben de öfkeden kudurmaya başlardım.

Selim, canına minnet koşuşturmasıyla bizi ayıran duvardan atlayıp kapıya varırdı. Sonra babamla içerideki gizli dünyalarına çekilirlerdi.

O günlerde yaşadığımız bütün bu hengâme, siyah beyaz bir filmin her gün aynı makarayla dönmesi gibi tekrar edip duruyordu. Zaman daha ağır ama daha emin akıyordu. Ta ki, havaların yeniden soğuduğu o günlere kadar. Aslında bunda da bir anormallik yoktu bana göre. Yapraklar yeniden sararıp solmuştu. Birkaç ay sonra kar yağacaktı. Babam yine odasına çekilecekti. Alarga, yanık sesiyle buğulanmış penceresinin ardından ağlayacaktı.

Ama öyle olmadı. Babamı beyaz bir arabanın içine karga tulumba atıp götürdüler. Annem başladığı kazağı bitiremedi. Ablam ilk kez o güz saçlarını uçlarından kestirmedi. Parasızlıktan değil, aniden unuttu. Radyonun pili bitti. Belki de bozuldu; bilemedik. Çünkü babam gittikten sonra, daha doğrusu onu aldıkları gece tekrar gelip hepimiz salonda ağlarken kitaplarını kirli un çuvallarına doldurup kapıyı çektikleri andan itibaren hiç açmamıştık.

Biraz büyüdüğümde o günlere dair aklımda kalan en büyük izin acıyı yaşamakla ilgili olduğunu anladım. Büyük üzüntümüz vardı ve biz onu kendi içimize çekilip dışarıya doğru kalınlaşan bir zerdali çekirdeği gibi sertleşerek yaşıyorduk. Belki yalnızlığın ve korkunun hâkim olduğu o kış günlerinde buna mecburduk. Zira kazayla evden cenaze çıksa ya da ev halkından biri ağır bir hastalık geçirse hanemiz haftalarca konu komşuyla dolar, acı paylaşılırdı. Oysa şimdi bahçe duvarlarından başlayarak, evimizin temellerini içine alan, oradan da çatıya kadar yayılan derin bir sessizlik ağının içine çekilmiştik. İçimizdeki kanamayı suskunlukla sakinleştirip dindirmeye çalışıyorduk galiba. Zaten kimsenin perdelerini aralayıp başkasının acısına baktığı yoktu.

Yine de ilk ses Alarga Selim’den geldi.

Bir sabah, daha sonraki sabahlarda yapacağı gibi, kapımıza geldi ve “Yenge, bir ihtiyacınız var mı?” diye sordu.

Kalın ve siyah buz bir yerinden kırılmış gibiydi.

Zaman ince kırmızı çizikleriyle aktı.

Selim eskisi gibi şarkı söylemiyordu ama ayda bir annemi alıp İzmir’e, görüş gününe götürüyordu. Radyoyu açmıyorduk ama yine de ılık bir esinti dokunuyordu üşüyen sırtımıza.

Sonra günün birinde Alarga klaksonunu uzun uzun çaldı kapımızda. Arabasından babam çıktı. Biraz beli bükülmüştü, kıra dönmüş saçlarını, ki bunu daha önce hiç yapmamıştı, arkaya doğru taramıştı. Olsun, bal gibi babamızdı işte.

Yeniden salona oturduk.

Babam gülümsedi.

“Açsana be radyoyu!”

Alarga Selim, düğmeyi burdu. Galiba o an için Allah bizim salondaydı. Yani ben öyle düşünmüştüm.

“Bir yaralı yaramaz, söz verip de aramaz / Sen açtın bu yarayı, hiç kimseler saramaz / “Züleyha bekletme ha! / Züleyha ağlatma geç kalma ha! / Züleyha geç kalma ha!”

Babam mutfağa, rakısının beklediği her zamanki kuytuya doğru giderken hepimiz ağlıyorduk.

28 Mart 2006

ARTIK KİM GİDER TERAVİYE

Papaz eriğinin dalları yere doğru dalgınlaşmıştı. Öyle söz dinleyen, efendi, öğlene doğru boynunda çantasıyla Kuran öğrenmeye giden çocuklar gibi gözleri yerde olgun meyveleriyle parlıyordu.

Uyanır uyanmaz, hemen dibindeki çeşmede elimi yüzümü yıkar, yalağın açıldığı delik boyunca boynunu uzatan nanelerden iki dal koparıp ağzıma atardım. Ferah soluğumla gövdesini okşardım.

Bizim eriğimiz çok güzeldi.

Ben onun fidan halini hatırlamıyorum. Babamın dediğine göre duvarın dibindeki zambakların arasında doğmuş. Kim bilir kimin düşürdüğü çekirdeği kışın karın altında uyumuş da onca vartayı anlatıp baharın birinde çatlamış. Az buçuk boy verince anlamışlar ki burada yeni bir haylaz var. Annem etrafını temizlemiş. Komşuların edepsiz horozundan ya da bahçeye zaman zaman kaçıp gelen Cip Hasan’ın av köpeğinin koca kıçından korumak için tahtalarla ayırmışlar onu. Daha büyüyünce de göz aşısıyla hem tenini hem de ruhunu değiştirmişler. Galiba bu nedenle sessiz ve verimli bir ağaç olmuş.

O yaz neredeyse boyu çatıyla birdi. Olgun meyveleri dallarını yormasa daha bile uzun olacaktı.

Ramazan yine bana habersizce geliverdi. Aslında evdeki telaştan anlamam gerekirdi. Ama işim gücüm sokaklarda sürtmek olduğu için bunu atlamıştım herhalde. Annem bir ikindi vakti elime koca çinko tabakta maydanozlu, peynirli, yumurtalı pide içini tutuşturunca anladım; bu akşam ezan beklenecek ve saati gelince yemek yenecekti.

Pidesi, gelin kız helvası, şerbeti, tatlısı güzeldi de, ramazan ayının iki sıkıntısı olurdu benim için. Birincisi bu pide mevzuu. Neredeyse her gün akşama doğru mahallenin fırınının önünde, evde hazırlanan malzeme ile pişen pideleri beklemek gerekiyordu. Özellikle yukarı mahalleden gelen toraman çocuklar sıra kapar, önüne geçer, itiraz edecek olsan fırının odunluğunda bir güzel tokatlarlardı. Üstelik fırıncı İbram Usta’ya bunları şikâyet etmenin de faydası olmazdı. Çünkü şişe dibi gözlükleriyle ve de orucun başına vurmasıyla eline aldığı uzun küreği haklı haksız demeden hepimizin kafasına iniverirdi. Hepsini atlatsan, bu kez yeni çıkmış pidenin sıcaklığı gazete kâğıdı falan dinlemez, eve kadar insanın elini yakar, koştur koştur ter içinde kalırdın.

Diğer dert de top sesini dinlemekti. Bizim mahalle biraz kenarda olduğu için top sesinin duyulması sorun olurdu. Komşular pencereden birbirlerine sorar; bir türlü emin olunamaz, en sonunda en küçük ben olduğum için içimden ana avrat küfrederek ve mübarek günü mundar ederek köşeye kadar koşturmam gerekirdi. Orada aşağıdaki caminin ışıklarını gözlerdim.

Ama o sene fark ettim ki, bizim papaz eriği epey serpilip gelişmişti. Titreyen bacaklarımla üst dallara doğru tırmanınca caminin ince, uzun minaresi ve ışıkları görülebiliyordu.

Allah, ne sevindim! Hem herkes açlığı burnunda, önünde tüten çorbaya bakarken ben çaktırmadan erik yeme şansıma erişmiştim, hem de her gün köşeye kadar koşma derdinden yırtmıştım. Işıklar yanınca “Top patladııııı...” diye ortalığı inletiyordum.

İşte o mübarek günlerin birinde, yine dalların tepesinde her günkü işimi eda ederken, iki ev ötede oturan Müberra Teyze’nin camına gözüm takılıverdi. İnanamadım. Müberra Teyze yarı çıplak uzun bir yastığa sarılıp garip hareketler yapıyordu. O kadar şaşırdım ki, neredeyse yediğim eriğin çekirdeği boğazıma kaçacaktı. Kadın beyaz kılıflı yastığı havaya atıyor, kapıp yerde yuvarlanıyor, sarılıp uzun uzun öpüyor, ata biner gibi üstüne çıkıyor, ardından bacaklarının arasına alıp canını çıkartırcasına sıkıyordu. Dallara sarılıp gözlerimi ovuşturdum. Hayır, hayal değildi. Biraz sakinleşince yanına insan gibi oturttuğu yastıkla konuşuyor, ağlar gibi elleriyle yüzünü kapatıyor, ardından yine savaşa başlıyordu.

Bütün bu olanları izlerken zamandan kopmuştum ki dedemin sesiyle kendime geldim. Camdan uzattığı yüzü sinirden burnunun ucuna kadar kızarmıştı.

“Lan, kerhaneci, sen bizim camiye mi bakıyorsun yoksa Mekke’dekine mi? Yarım saat geçti be!”

Heyecandan ve korkudan ellerimi bırakıverdim. Beni çeşmenin dibinde bulmuşlar. Gözümü açtığımda alnımda buz torbası vardı. Annem ağlıyor, dedemle babam birbirlerine bağırıp duruyordu. Beni kucaklayıp Arap Hala’ya götürdüler. Bileğimi ağzında çiğnediği ekmek içiyle sardı Arap Hala.

O ramazan bir daha ne pide için ne de top için beni ünleyen oldu. Babam biraz, “Bu ağacı keseceğim,” diye tutturdu, ama ben salya sümük vazgeçirttim. Üstelik tek kolla ağaca çıkmayı da öğrendim.

Bizim bir papaz eriğimizi vardı. Pek şahaneydi yahu!

1 Ağustos 2005

SIR

Nenem pazenden eteğine dökülmüş ekmek kırıntılarını parmaklarıyla yokladı önce. Sonra avucunu gezdirip dertop etti onları. Kokladı. Dişsiz ağzına atıverdi. Tam da o anda kanat sesleri duyuldu arkamızdan. Aşağıdaki sudan kalkan esinti bize kadar geldi.

“Hacılar mı gidiyor?”

Dönüp baktım. İki leylek yumuşak dairelerle yükseliyordu.

“Gidiyorlar.”

Gülümsedi. Çiğnediklerini yuttu.

“Gidene güle güle, gelene hoş geldin.”

Sırtını zeytine verdi. Elleriyle yaşlı ağacın toprak üstüne çıkmış, toparlanmış, yumru olmuş köklerini okşadı. Toprağı yokladı.

“Kurağa kaldı bu sene ağaç. Baban olacak deyyusa kırk defa söyledim, su çek buraya diye, ama dinleyen kim.”

Aramızdaki sofra örtüsünü topladım. Ekmek torbasını yuvarladım. Yemek bulaşığına gelen sinekleri kovup beyaz sefertasını kapattım.

“Gidelim mi?”

“Olur nene.”

Çomağına dayanıp kalktı. Bu kez ağacın beline dokundu. Koynuna dolan yaprakları görmeyen gözlerine sürdü.

“Hadi ahretlik, yarın yine uğrarım sana.”

Sol koluma yaslandı. Tepeden inmeye başladık. Aşağıdaki gölün kokusu göğsümüze kadar doldu. Motor sesleri duyuldu.

“Baban mı dönüyor?”

“Yok, Çolak Üsen’in sandalı.”

Güneş karşımızdan alçalıp kayboldu. Gölün üzerinde menekşe rengi bir tepsi kırıldı sanki.

“Babam İzmir’e gitti sabah. Gelmez yarına kadar.”

“Hiç gelemez inşallah.”

O akşamüzeri nenemi göle dökülüverecekmiş gibi uzanan küçük taş sekinin üzerindeki evinin hayatına bıraktım. Gidip divana uzandı hemen. Üşümesin diye içeriden yorgan getirdim. Üstüne sererken, “Yarın sen gelme artık. İşin gücün var. Ben sallan yuvarlan çıkarım,” dedi.

Sabah nenemi evinde bulamadım. Tepeye çıktığımda yaşlı zeytinin altında da yoktu. İnip komşulara geçtim. Sonra köye dönüp halamın ipini çektim. Hatta yürüyemeyeceğini bile bile yol çatındaki çeşmenin başına kadar gidip baktım.

Öğlene kadar orada oturmuş kalmışım. Mavi kuşaklı minibüs önümde durunca daldığım sulardan uyanıverdim. Yolcular tozlu ayakkabılarıyla indiler.

“Baba, nenem gitmiş gene.”

Babam önde ben arkada yürümeye başladık. Elindeki çantadan francala ekmeklerin toparlak uçları görünüyordu. Sigara yaktı.

“Baba, nenem...”

“Tamam, ben getiririm onu. Sen eve git, hadi.”

Uzattığı çantayı alıp durdum. Babam uzun adımlarıyla yolunu değiştirdi. Söğüt ağaçlarının arasından kıvrılan ince patikaya doğru döndü. Az sonra kayboldu.

Göğe baktım. İki leylek hâlâ dönüp duruyordu. Ağzıma ince bir acılık gelip oturdu. Azıcık ekmek çiğnedim. İçimden yüze kadar sayıp patikaya daldım.

Gölün kıyısına kadar hızla yürüdüm. Balık kasalarının arkasına sinip baktım. Babam sandalıyla çırpınan suyun üstünde, köpükleri yararak uzaklaşıyordu.

Yarım saat sonra geri döndüler. Nenem sırtını karaya doğru vermiş, yüzünü uzun atkısına gömmüş oturuyordu. Sandal yanaştı. Babam nenemi kucağına alıp indirdi. Yaşlı kadın ayağını toprağa basar basmaz topallayarak evine doğru yürümeye başladı. Babamdan yana bakmıyordu bile.

Sabah doğruca zeytinin yanına vardım.

“Nene, ekmek getirdim sana.”

Doğruldu. Ensesine kaymış yaşmağını düzetti. Gidip yanına çöktüm.

“Daha acıkmadım ben oğlum.”

Önümüzden yan yana iki gölge geçti. Başımı kaldırıp baktım. Leyleklerdi.

“Nene ya, sen her seferinde gölün ortasındaki o adaya nasıl gidiyorsun?”

“Ayşa alıyor beni.”

“Ayşa’ya öldü diyorlar ama.”

“Tövbe, tövbe de. Hem de git ağzını çalkala. Babanın lafları değil mi, bunlar?”

Ekmek torbasının düğümünü açtım. Mis gibi çarşı unu koktu ortalık.

“Ayşa ölür mü oğlum? Sevdalı insan ölür mü? Bak benim adam her sene çiçek açıyor.”

Dönüp zeytinin çatlak bedenine sürdü avuçlarını.

“Peki neden göle atmış kendini o kadın? Neden bir daha görünmemiş?”

“Onu babana sor sen.”

Leylekler bu kez gölün üzerine doğru alçaldılar. Suyun yüzüne değer gibi uçup kayboldular. Rüzgâr çıktı. Sonra durdu.

“İnelim mi eve?”

“Yok, sen git şimdi. Akşama doğru gelirsin.”

Nenemi arkada bırakıp yürümeye başladım. Babam sandalıyla gölün üzerinde ince bir çizgi bırakıp açılıyordu. Arkasında ip gibi ağları. Topal bir köpek takıldı peşime. Ekmek torbasını çözüp önüne bıraktım. Rüzgâr yine çıktı. İki leylek gelip nenemin evinin tek bacasına kondular.

Ertesi yıl ihtiyar zeytin tekrar çiçeğe durdu. Nenemin bacakları daha kötüledi, ama her gün tepeye çıkmayı bırakmadı. Arada yine Ayşa onu alıp alıp gölün ortasındaki taşlığa götürdü. Babam her zamanki gibi suskundu. Ama cüzdanındaki o kırık fotoğrafa bakıp ağladığını kaç defa gördüm. Sadece o güz giden leylekler geriye dönmedi. Neden mi? Bilmem. Zaten nenem dedi ki: “Bin tane cevabın olacağına bir tane sırrın olsun...”

TANRI MATEMATİK SEVER

O sene berbat bir kış sürüyordu. Saçaklara asılı morarmış buz salkımları, arada sırada açan zayıf güneşten yüz bulup erimeye kalksalar da hemen ortalığı kaplayan kar kokulu soğuğun içinde susup donuyorlardı. Başka çatılar gibi bizim çatı da diz boyu beyazlık altındaydı ve gecenin geç saatlerinde budaklı iskelet dilmelerinden gelen belli belirsiz ulumalar kuşkusuz iyiye alamet değildi. Üstelik bahçedeki tek zeytin, dallarındaki ağırlığı daha fazla çekememiş ve sabah çıkan poyrazla birlikte neredeyse gövdesinden ikiye ayrılmıştı. Şimdi, donmuş çeşmenin iki adım berisinde süngüsü düşmüş bekliyordu. Öteki ağaçlar yani alçak boylu elma, Figan Efendi eriği ve ihtiyar iğde yapraklarını dökmelerinin verdiği rahatlıkla en azından kırılmaktan kurtulmuşlardı.

Sabahları pencereleri örten yekpare ahşap kanatları açtığımda karşı tepeyi saran ormanı giderek seçemez oluyordum. Beyaz bir sıkıntı bütün renklerle birlikte bizi de yutuyor gibiydi.

Ama daha kötüsü henüz başlamamıştı.

Önce öğretmenimiz öldü.

En son, defterimize yazdırdığı ve zil çalana kadarki on dakikada yapmamızı istediği bol haneli bölme işlemini bitiremedikçe içime hücum eden karınca ordusunun acısıyla onun ölmesini dilemiştim. Beni bir kez daha tembeller kümesine yollayabilir ya da uzun teneffüs boyunca tahtaya elli kere, “Ben geri zekâlıyım. Dört işlemi öğrenemedim,” yazdırabilir, ardından başlayan derste bütün sınıfın gözü önünde yazdıklarımı tek tek sildirebilirdi. Fakat bunu yapmadı. Âlim’le beraber okulun altındaki depoya kömür almaya yolladı.

Şaşkın ama çok mutluydum. Bu ceza olamazdı elbette. Üstelik gönderirken omzuma dokunmuş ve “Arkadaşına yardımcı ol, tamam mı canım,” demişti. Dilim tutulmuştu. Kafamı sallayabildim yalnızca. Hiç yardımcı olmaz mıydım. Kömürlüğe giden karanlık merdivenleri kim benden iyi bilebilirdi ki? Koridorun sonundaki kapı insan ancak bütün gücüyle asıldığında açılıyordu. Üstelik daha merdivenliğin ışığını yakmadan arkadan kapanıveriyordu. O nedenle cepte her zaman küçük bir tahta takoz taşınmalı ve ağır kapının hızla çarpması önlenmeliydi. İncecik sızan ışığın altında elektrik düğmesi bulunuyordu nasıl olsa. Sonra üçüncü basamak yarı yarıya kırılmıştı. Ben olmasam, örümcek ağı kaplı lambanın donuk ışığında Âlim bu tehlikeyi fark edemezdi. Hatta bildiğim halde bile geçen kış yuvarlanmıştım. Bir de aşağıya doğru indikçe kömür kovasını duvarlara vurmak gerekiyordu. Fareler için elbette. Sesten nefret eder fareler.

İçim içime sığmıyordu. Hatta kömür tozuna bulanmaması için ikimizin paçalarını da çoraplarımızın içine sokuştururken “Öğretmenim, Canım Benim” şarkısını beraberce söyler miyiz diye Âlim’in yüzüne baktım. Âlim ise alı al moru mor olmuş halde yangın kırmızısına boyalı kovanın öteki ucundan tutuyordu. Zavallı çocuk buna anlam veremiyordu kuşkusuz. Oysa sorulan işlemi daha sürenin yarısında yapmış, ben avuçlarım ter içinde önümde açılan saman sarısı sayfayı yırtar gibi silerken öğretmenimizin onaylayan gülümsemesi altında defterini gururla göstermişti.

O bir matematik dâhisiydi. İçimizde çarpım tablosunu ilk ezberleyendi. Hani şu paranın bir bölü üçüyle fıstık alındığı, kalanın bir bölü beşiyle gazoz içildiği ve elde son kalanın babaya geri verildiği sorular var ya, onun için kafadan yapılan basit işlemlerdi. En öndeki sırasının arkasına yaslanır ve iki işaretparmağını iki şakağına dayanarak sessiz kıpırdayan dudaklarının gerisinde çözerdi benim kâğıt üzerinde bulamadıklarımı. Her defasında öğretmenimiz onu eliyle işaret ederek ayağa davet eder, efendice doğrulan Âlim daha çok kızların coşkun alkışları altında bizi selamlardı. O yıldızlı karneler ve takdirnameler için doğmuştu elbette. Temiz yakalıkları, düzenli çantası ve her zaman için pırıl pırıl, nizami kesilmiş tırnaklarıyla hepimizin örnek alması gereken büstümüzdü.

Peki, şimdi olan neydi?

Benimle kömürlüğe, o çürük dişleriyle yılışık bir ağız gibi açılan kovuğa gidecekti. Üstelik herkes bilirdi ki, bu her zaman en kötülerin işiydi. Benden önce, derste sürekli altına kaçıran Şerife’nin boynuna yazılıydı bu görev. Şerife üçüncü sınıfta okuldan alındığında öğretmenimiz hiç tereddüt etmeden beni işaret etmişti.

Ağır kapıyı itip merdivenliğe adım attığımızda, Âlim beraberce tuttuğumuz kovayı koparırcasına çekip aldı. Sarımsı ışığın altında öfkeden donup kalmıştı. Kaşları kalkmış, o problemler çözerken kıpırdayıp duran dudakları gergin bir ip gibi çizgi halini almıştı. Tam üçüncü basamağı işaret etmek üzereydim ki, kovayı başımın üzerinden aşağıya fırlattı.

“Ben oraya inmiyorum...”

Ona ağlamamasını söylemek isterdim. Çünkü birazdan ortalık kömür tozuna bulanacaktı ve yüzünden süzülen damlalar kirli izler bırakıp kayacaktı. Başlarda birkaç kez, ben de böyle koyuvermiştim ve yukarıya çıktığımda herkes anlamıştı. Çocuklara verilecek en büyük koz gözyaşlarıydı. Onlar ağlayan birinin her zaman daha fazla ağlayabileceğini bilirler. Bu bitmez bir eğlence gibidir.

Sustum.

Aşağıya vardığımda, Âlim’in yukarıdan gelen kesik hıçkırıklarına boğuk bir uluma eklenmişti.

“Allahım, sana yalvarıyorum. İnşallah canını alırsın bu öğretmenin...”

İşte o an buz gibi kesildim. Dizlerimin üstüne çöktüm. Öğretmenimizin ölmesi için yüzlerce kez dua etmiştim. Ama şimdi iş başkaydı. Âlim en acılı haliyle yakarıyordu. Cebimden çıkardığım simit parçasını üç defa öpüp alnıma koydum ve Tanrı’ya Âlim’i dinlememesi, öğretmenimize uzun bir hayat bahşetmesi için yalvardım.

Tanrı yine beni dinlemedi.

Bir hafta sonra, öğretmenimizin kapısının önünde donmuş cesedini buldular. Gece boyunca taş oynadığı Eğitimciler Kültür Evi’nden dönerken buzlanmış basamaklardan kayıp başını vurmuştu.

Okul derhal karalara büründü. Yas dalga dalga sardı etrafımızı.

Her sabah toplandığımız tören