© 2013, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti.

Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: 2012

2. basım: Ekim 2012

E-kitap 1. Sürüm Ağustos 2014, İstanbul

2012 tarihli 2. Basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Yayına hazırlayan: Faruk Duman

Kapak tasarımı: Ayşe Çelem Design

Kapak resmi: © Shutterstock

ISBN 978 975 0722 78 3

CAN SANAT YAYINLARI

YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ.

Hayriye Caddesi No. 2, 34430 Galatasaray, İstanbul

Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33

www.canyayinlari.com

yayinevi@canyayinlari.com

Sertifika No: 10758

AHMET BÜKE

CAZİBE
İSTASYONU

ÖYKÜ

Ahmet Büke’nin Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Kumrunun Gördüğü, 2010

Çiğdem Külahı, 2010

Alnı Mavide, 2010

İzmir Postasının Adamları, 2010

Ekmek ve Zeytin, 2011

AHMET BÜKE, 1970’te Manisa’nın Gördes ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Gördes’te, liseyi İzmir Atatürk Lisesi’nde bitirdi. Bir süre ODTÜ Jeoloji Mühendisliği’nde okudu. 1997 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü’nden mezun oldu. Öyküleri E, Adam Öykü, Ünlem, Patika, İmge Öyküler, Özgür Edebiyat, Eşik Cini, Notos Öykü, Yeni Yazı, Ğ, Sus, Har gibi edebiyat dergilerinde yayımlandı. 2004’te İzmir Postası’nın Adamları’nı, 2006’da Çiğdem Külahı’nı, 2008’de Alnı Mavide’yi, 2010’da Kumrunun Gördüğü’nü (2011 Sait Faik Hikâye Armağanı), 2011’de Ekmek ve Zeytin’i yayımladı.

İş cinayetlerinde kaybettiklerimize

I. Taşın Dediği

Sevgili anneciğim

Kemiğim

CAHİT ZARİFOĞLU

BULUTTAN BULUTA

Sonra bunlar oldu

Fehime bakkala yürüdü. Dut ağaçları vardı yolda. Yapraklarını bırakalı ay olmuş. Avuçları gökyüzüne bakan benim, senin, bizim ağaçlarımız. Onlar öyle mahzun, kimi zaman fısıltıyla ama hiç umudu kesmeden beklerken Fehime mantosunun eteklerini –biraz da poyraz vardı– bedenlerine savurarak yanlarından geçti.

İçinde aynı kelime zıplayıp duruyordu: Seviyorum, seviyorum, çok seviyorum.

Fehime bu kışa rağmen oğlanın birine âşık oldu galiba. O yüzden bugün erkenden işini bitirdi. Dosyaları, imza kartonlarını üst üste dizdi. Bilgisayarını kapattı. Noter Hanım’ın camdan kapısını tıklattı.

“Annem biraz üşütmüş. Müsaade ederseniz...”

Fehime yerinde duramıyor: Fehime, Fehime, Fehime...

Deniz kenarına inerse, dalgaları görürse, hele sandalları, midye karıştıranları görürse sakinleşecek. Dünyayı içine alacak. Derin nefesler verecek. Sakinleşecek.

Köşedeki marketi gördü.

“Bir sigara,” dedi içinden.

Son dutu geçip, önünde ekmek dolabı duran kapıya yöneldi.

Ilıktı içerisi. Işıklar yanıyordu. Kimseler yok gibiydi. Dükkânın uzun koridorunda yürüdü. En arkadaki loşlukta oturan adamı gördü.

Başında beyaz takkesi, elinde tespih, yüzü derin izlerle sürülmüş bir amca.

Fehime yaklaştıkça adamın ağladığını gördü. Ama bildiğimiz ağlamak değildi bu. Kımıltısız ve usul bir yüzden gözyaşları akıyordu. Adam başını kaldırdı, yanında durduğu ufak pencereden dışarıya baktı. Gözlerini sildi. Yeni yaşlar belirdi. Yeni yaşlar aktı yanaklarından çenesine. Kırçıllı pantolonuna damladılar.

Fehime ile adam bir an göz göze geldiler. Adam yine eğdi başını. Tespihini kımıldattı.

Fehime geriye döndü. Çıkarken kapıda ekmekleri yerleştiren adamı gördü.

“Kusura bakmayın ekmek kalmadı da. Komşu bakkaldan üç-beş almaya gittiydim. Buyurun?”

Fehime parmağıyla içerisini gösterdi.

“Amca çok ağlıyor.”

Adam doğruldu.

“Babam iki gündür gökyüzüne bakıp duruyor. Anlamadık biz de. Derdini de anlatmaz hiç.”

Fehime sigara almadı. Nedense süt aldı. Denize de yürümedi. Metro durağına yürüdü.

“Annemi görsem,” dedi içinden.

Turnikelerden geçti. Boş bir sıraya oturdu. Derin bir iç çekti. Ağlamaya başladı –nedense–.

Durduramadı kendini bir türlü. Tırnaklarını geçirdi koluna, dişlerini sıktı. Acıttı etini. Nafile. Sonra bıraktı iplerini. Hıçkırmadan ama durmadan gözyaşlarını akıttı önüne.

Metro geldi. Durdu. Kapılar açıldı. Fehime kalkamadı yerinden. Camdan ona bakan kadınla –Sevim, diyelim biz ona– göz göze geldiler.

Metro hareket etti yeniden.

Sevim, Menemen’de son durakta indi. İstasyonun karşısındaki ziraat dükkânına girdi. Beş kilo şeker gübre aldı. Başörtüsünü düzeltti. Yola çıkıp arka mahalleye doğru yürümeye başladı.

Telefonu çaldı yolda.

“Efendim... Yok, vardım ben Menemen’e. Bahçeye gidiyorum şimdi. Hı, evet aldım gübreyi. Sen koy çayı...”

Sevim evleri geçti. Bostanlar başladı. Gübre kokusu yükseldi. Bahçenin birinde bağlı sakız keçisi bağırdı uzun uzun.

Kavaklar bitti. Son narı, son ayvayı geçti. Bahçelerine vardı. Telle bağlı kapıyı açtı. Girdi. Sevim, gübre torbasının ağzını açtı. Avucunu doldurdu. Çilek ocaklarının başına vardı. Ağır ağır gübreyi sermeye başladı.

Aniden durdu. İçi bulanır gibi oldu.

“Yine gebe mi kaldım ben?” diye düşündü.

Gitti bir zeytin kütüğüne oturdu. Çöker çökmez de ağlamaya başladı. Eli ayağı boşaldı sanki. İncecik bir yağmur oldu ondan kalan gözyaşı. Tekir kedinin biri –muşmulanın çatalına pusmuş öte daldaki serçeyi gözleyen toraman tekir– durup kadına baktı uzun uzun. Daldan atladı yere. Önce sağ, sonra sol patisini yaladı. Lokma kadar serçe hâlâ orada duruyordu ama gitti tavuk kümesinin çinko damına sıçradı. Kadına yeniden baktı. Sonra bulutlara baktı.

İki gün önce olandı

Kurt indi. Tek başına. Arka ayağında duman rengi bir akıtma. Alnından gözüne inen siyah lekesiyle kurt indi çok uzakta bir yerde. Havayı derin derin kokladı. Yanık kokusunu takip etti. Et ve kemik çekti onu. Koşmayacak, kovalamayacak bir avı. Ne sürüden geri kalmış kocamış bir koyun, ne yılkı, ne korkmuş bir tavşan. Pıhtısından donmuş, çatlamış kan.

Kurt bir yangın toprağına vardı. Taşın üzerindeki karaltı çekti onu. Yaklaştı. Boynundan yarılmış ve dehşetli dizginiyle fırlamış bir katır. Zor ölmüş.

Kurt ete vardı. Açık gözlerine baktı katırın. Katırın gözlerinde bulut.

Kurt döndü, açlığına geri yürüdü.

Kurt dağına geri çıktı.

O bulut kaçtı uzaklara...

31 Aralık 2011

KARAKUTU

Tavandaki ışık büyüdü. Güneş doğdu sanki içeriye. Döşek ısındı, dizlerim ısındı, kan yürüdü içimde. Yanar mıyız acaba bu sıcaktan? Bunca kar varken, çığ ve buz topu doğmuşken yollarda, nasıl olacak? Komşular nem koydu dudağıma: iki nokta su, iki serin çocuk, iki damla çeşme suyu.

“Uyan oğlum.”

“Ağlasa geçecek.”

“Vur dizlerine.”

Gözlerimi açtım: Annem köşede çökmüş, yanında iki halam. Gülüyorlar. Annem gülüyor, büyük halam sarılıyor ona, küçük halam gözyaşını siliyor ikisinin. Sonra elini göğsüne bastırıyor.

“Çok şükür ablam,” diyor.

“Çok şükür, bugünleri gördük bak. Şimdi yeri, yuvası belli. Değil mi ablam? Hemen köyün yukarısında artık. Atasının, dedesinin yanında. Sabah kalk, çocukları okula yolla, yemeği koy. Doğru git yanına abimin.”

Gözümdeki kar çözülüyor iyice. Kendime gelince amcaoğlunu gördüm. Yamacımda. Bana bakıyor.

“Hadi kalk. Dolaşalım bi. Açılırsın.”

Kalkınca, elini koyuyor belime. Daldaki yaprağım. Kar var üstelik hâlâ bende. Düştüm, düşeceğim.

Annem beni görünce koşuyor yanıma. Tutmaya çalışıyorlar ama dinlemiyor kimseyi. Elimden tutuyor. Koridora çıkarıyor beni. Konu komşu hep orada.

Yere diz çöküyor. Beni de çekiyor yanına.

Karşımızda bir bisküvi kutusu: Filli Kaymaklı: Şöyle yazıyordu kartonunda [doğadan buğday, mis yumurta, en temiz sütler el değmiyor bizde, her şey sizin için çocuklarınız için mikropsuz ağrısız bisküviler arasında kaymak özenle yapıldı sütü kaynattık taşırmadık güğümden pençelerimiz sineklikli ayranımız karasız ellerimizi yıkadık her karardan sonra her “iş” sonrası dua ettik büyük kitaplara el koyup iki bisküvi arası en leziz en temiz en yüce kaymağımız yiyiniz siz çocuklarımız]

O kadar yazıyor ki anneme rağmen okudum hepsini.

Koridorda konu komşu. Susuyorlar.

“Bak,” dedi annem. Açtı kartonu. Uzandı.

“Bak, bundan tanıdım. Bilemezsin, dediler. Bekleyeceksin, hükümete gidecek bunlar. Ama ben bir baktım çukura. Görünce tanıdım.”

Annem yırtılmış ve delik deşik ve kara bir şalvarı elinde sallıyor. Gülüyor hem.

“Babanın bu. Geldiler aldılar ya. O sabahtan aklımda. Hiç unutmadım ya ben. Çukurda görünce çamurun içinde, kemiklerin yanında...”

Annem ellerini başına vurunca aldılar, götürdüler içeriye.

Kara şalvar düştü önüme.

Aldım, kutuya koydum. Bisküvi kutusunda babam.

[Kutu: Allah çok büyük. Çok büyük Allah. O dokundu büyük dedem oldu. Dağlar oldu. Dağda ateşler oldu. İnsanlar oldu. O dokundu babam oldu. Babamdan ben oldum, yedi damla olduk. Sonra annem ocağa aş vurdu. Allah dokundu beyaz bir taksi oldu. Köyün yoluna dolandılar. Kapımıza kadar geldiler: Babamı aldılar. Bir kalenin içine götürmüşler. Gözünü bağlamışlar, gözünü açmışlar soru olmuş Allah dokununca kelimeler varmış çünkü önce böyle havada uçuşan kar gibi yan yana gelince yapışınca sorgu olmuş babama çok kızmış o kelimeler yan yana gelince ateşteki maşa gibi kızarmış sonra babamın gömleğini yırtmışlar gözünü bağlamışlar yine iki koluna girip yerde ayakları kan içinde buzda toprakta çukurun yanında çukur çukur kuleleri tersine çevirip en derin kuleleri toprağa batırıp çukur yapmışlar. Allah o kadar büyük ki annem buldu işte babamı]

Amcaoğlu götürdü beni. Karşı tepeye. Sigara içtik sonra. Ardımız mezarlık: ata yurdu. Önümüz köy: Anam, kardeşlerim, konu komşu orada.

23 Ocak 2012

HERKES ANA KUZUSU

Taşın kendi dilinde dediğiydi

“Yerimde ağırım. Çok oldu kalkamadım. Çok oldu bile diyemem. O zaman ‘zaman’ yoktu daha. Zamanın zıddı vardı. Bir çukur gelsin aklınıza. Çok derin. O çukur kazılırken atılan, üst üste yığılan toprak var ya: İşte o toprak büyüdükçe önce kuzgun bir tepe oldu. Ot bürüdü. Mavili beyazlı çiçekler çıktı. Aya doğru açtılar taçlarını. Gündüz oldu arılar geldiler. Sağrısında Kuran taşıyan bir at geldi. Sonra kınalı kumrular. Çukur derinleştikçe tepe büyüdü. Beni temel yaptı da dağ ufağı oldu. Böcek uçtu, kurt gezdi, boynuzları gergin dağ keçileri geldi. Canavar dediler kurt irisi oldu. Tepe dağ oldu neredeyse. Ama hepsi benden başladı. Kan gibi bir leke büyüdü sonra. Çukur derinleştikçe tepe dağa yürüdükçe, zaman dedikleri bir koku aldı ortalığı. İki yavru kuzu, biri kundakta daha, öteki ağlamayı bilememiş. İki süt damlası yürüdü üzerimde.”

Ekmek dolabına dayandım. Bu bakkal yutacak beni. Kocaman ağzı var her şeyin. İçerideki gofretlerin, pirinçlerin, turşunun, deterjanın ve de veresiye defterinin. Daralınca kapıya çıkmak bile iyi geliyor. İki dakika dünyayı görmek, yağmur çamur bile olsa içerisinden iyidir.

Yağmur da yoktu ama. Dün yağan kardan son kalanlarla güneş vardı. Sonra Aliye Teyze göründü bahçede. Torunu kumral kızın koluna girmiş. Mırıldanıp duruyor kendi kendine.

“Aliye Teyze, nasılsın?”

Durdu. Başını kaldırdı. Mavi durgun gözlerini dikti. Işığı seçti sadece.

“Hele sen misin Cemal,” dedi.

“Benim, benim. E, bak atlatmışsın hastalığı ne güzel. Maşallah.”

Gülümsedi. Torununun kolunu çekti.

“Ölem ben dediydim ama beklediğim varmış. Vazgeçtim. Ha, ölmeyeceğim daha. Misafirimiz gelecek hem. Ölünür şimdi?”

Kızla bakıştık. Ben de gülümsedim.

Girdim yuvama yeniden.

Akşama doğru sesleri duydum. Kulak kabarttım. Apartmanın girişindeydi olanlar. Sanki kalabalık, sanki bir kaynaşma oldu. Dükkânın kapısı açıldı. Zeynel Abi.

“Hayırlı işler.”

“O, abi hoş geldin ya.”

“Hoş bulduk. Bir uzun Samsun alayım.”

“Abi, hayırdır, gülüyor yüzün.”

“Ya, öyle oldu. Misafirimiz var. Bayram gibi oldu.”

“Uzaktan mı?”

Anlatmadı Zeynel Abi. Sigarasını da unuttu tezgâhın üzerinde. “Anlatması çok zor,” dedi.

“Misafirimiz var.”

Arkalarından baktım. Beyaz örtülü bir divanı taşıyorlar. Yaşlı bir kadın uzanmış. Ellerini kavuşturmuş.

Misafirin kendi dilinde dediğiydi

“Aliye. Şimdi yanımda uyuyorsun ya, o zaman da böyleydi. Babam geldi. Anam ağladı. Babam, hadi dedi anamıza. Dönüp alırız, onlar çocuktur bir şey yapmazlar. Saklanır geliriz sonra. Gelmediler. Sen uyandın. İki gün çok ağladın. Anamdan gördüydüm. Göğsüne dayıyordu seni ağlayınca. İki gün göğsüme dayadım. Ama susmadın. Sonra sardım seni sofra bezine. Komşumuza geçtim. Orada büyük kadın Goê yatıyor minderin üzerinde. Dedi, beni de bıraktılar. Dedi, sizi de mi bıraktılar. Dedi, ben ertesi güne ölürüm, şu peyniri ye sen. Sonra kardeşinin ağzına damla damla tükür. Birazını da sen yut. Dedi, dereyi takip et, o seni Pir Hesen’in yanına götürür. Dedi, orada insan varsa kurtulursunuz. Yoksa görüşürüz nasılsa. Ben Goê’ nin gözlerinden öptüm. Su verdim ona. Peynirin de yarısını bıraktım. Dedi, bırakma sakın, gözüm görmüyor ama kokusu geliyor bana. Ben dedim, dereye bizi Pir Hesen’e götür. O dedi, tamam. Ama benden bir taş al, ne olur olmaz. Belki göremem bir daha sizden birini. Ben ondan taşı aldım. Çok yürüdük. Ayaklarım kanayınca sofra bezini çözdüm. Ayaklarıma bağladım. Seni iki elimle göğsüme bastırdım. O zaman sustun sen. Göğsüm acıdı çünkü. Dedim, bu kar benden mi düşüyor? Dedi, ben kar değilim, ben sütüm.

Sonra çok yürüdüm. Pir Hesen’ in damı görülünce büyük bir adam tuttu beni. Sonra seni aldılar koynumdan. Çok ağladım. Hesen Amca koştu geldi. Dedi, günahtır. O zaman dediler, büyük kız sende kalsın. Ufağı başımızdakine götüreceğiz. Hesen Amca sustu. Beni de susturdu. Ağzımı kapattı böyle ekmek kokan eliyle.

Sonra çok geçti seneler. Bebelerim oldu. Saçım dedi ki, ben beyaza gidiyorum torunların var senin. Sonra küçük torun geldi. Dedi nene, senin kardaşın varmış. Var, dedim. Onu bulduk biz. İyi dedim. Sağ mıdır? Sağdır ama ölmek istermiş şimdi, dedi. Dedim, beni ona götürün. Şimdi bak, sen yanımda uyuyorsun ya, ben senin bacınım. Ben senden büyüğüm hem. Ben ne dersem o olur. Ölmek yok daha. Bak, Pir Hesen bana dediydi: Esker mi büyük, Allah mı?”

“Esker geldi.”

Asker uzakta iyiydi. Yabancıydı, esmer ve kavruktu, mavi gözlü, al döşlüydü. Uzakta o da ana kuzusuydu.

Naze, Dêwa Bınêne, Hopu

Kirvemiz Aliyê Mıstafa

Kırmele köyü

Qaçan aşiretinden

Satoğli

“Çocuktum ben, Marçik’e gittik babamla. Aşiret atları altımızda.”

Xozat’ta kar var, adam boyu. Duydunuz mu komşular?

Seyit Hemed

Davarları getirdik. Seç birini, kurban olsun dedi anam.

Dilê Ağa demiş ki, ben teslim olmam. Ölsem de inmem oraya. Siz gidin, yalvarın, ağlayın. Esker de ana kuzusu. İnsan insana kıymaz.

Lıl’ın oğlu Xıdır

Sure mezrası

“Saan’ı vurdular en son.”

Fecira

Halvoriye

Baba, Thıte, İksor

Kirvemiz Zerê

“Qume, top atışını duyunca ormana koşmuş. Çocukları bulurum, demiş. Onları alır saklarım demiş. Demiş, hepimiz kırılsak bile, bir erkek bir kız çocuk bulurum. Onları saklarım, demiş.”

Begê Bozali

Xıdır çadıra girmiş. Bakmış karısı melek gibi uyuyor. Soyunmuş o da.

Korte neresi?

Yıbısê Thü kim?

Kıhekıl kim?

Hemed kim?

Yusufanlı, Kureşanlı

Laçi geldi, dil döktü. Ağladık önce. Sonra heybelere darı ile bulgur doldurduk. Dediler ki, gidiyoruz. Nereye? Gogane’ye.

Pışkek Mağarası

Marçik

“Tüfek çatmışlar. Tütün içiyor başçavuş. Ötekiler kuru ekmeği matara suyuna banıp yemişler. Dedem, su demiş Türkçe.”

Pax neresi?

Xaçeliye köyü nerede?

Rayber kimin dayısı?

Dedim, Pir Hesen. Kardaşım ufaktır. Ölür. Dedi, ölürse de bizimdir, kalırsa da. Ekmek verdi bana ağzında çiğneyip.

06 Şubat 2012

“AĞIR” ZAMANLAR

Trenler iyidir. Raylar iyidir. Yapraklar yarışır bazen vagonlarla. Kuzeyden yel aceleyle iter onları. Trenler hızlıdır. Yapraklar geride kalır. Trenler kazanır hep.

Tıkırtılar yavaşlayınca gözlerini açtı Ergun. Yanındaki adam ayaktaydı. Paltosunun yakalarını kaldırmış, elinde çantasıyla ona eğildi hafiften.

“Size iyi günler.”

Ergun, başıyla selamladı.

Haydarpaşa Garı serindi. İskeleye doğru merdivenlerden inmeye başlayınca daha da serinledi ortalık. Bir martı tam karşıda rüzgâra inat durup aşağılara baktı. Martılar hızlıdır ya, uçtu gitti.

Ergun’un telefonu çaldı.

“Hah, selam Yusuf, n’aber? Evet, şimdi indim... Tamam, anladım.”

Ergun turnikeleri geçip, iskeleye girdi.

Bir vapur aldı, götürdü onu.

Yusuf’la Ergun karşıda sarıldılar birbirlerine.

“Oğlum, hani çantan?” dedi Yusuf.

“Bir gece kalacağım. Yük etmeyeyim, dedim.”

“Yuh! Buraya kadar geliyorsun, kalmayacak mısın?”

“Yok, hocam. İşler çok. İstesem de yani...”

İnsan bazen istese de olmaz. O kadar olmaz ki, istemez bile. Hem hayat insandan hızlıdır.

Ergun’la Yusuf bir kahveye oturdular. Çay içip lafladılar biraz. Arada güldüler. Bazen sustular. Haliç vardı ötede. Deniz geçti, balıkçılar geçti, onların altında motorları geçti, dümen suları geçti. Bol balık geçti aralarından. Ama kimse fark etmedi. Birkaç martı hariç. Onlar da toktu galiba. Ses etmediler.

İki arkadaş bir taksiye bindiler. Bir mezarlıkta indiler. Yusuf bir kâğıt çıkardı cebinden. Baktı. İçeriye girdiler. Mermer taşların, servilerin, eskilerin, yenilerin, doymamışların, gök ekinlerin, ihtiyarların, Allah acısını dindirsinlerin, sıralı ölüm nasip etsinlerin yanından geçtiler.

Yusuf durdu. Kâğıda yine baktı.

“Allah ya. Ben de unutmuşum bak.”

Boşlukları çapalayan iki işçinin yanına gittiler. Uzun boylu olanı dönüp bakmadı bile onlara. Öteki parmağıyla daha yukarısını işaret etti.

Sonunda vardılar.

Başında bir bayrak direği. Hafifçe yüksek mermeri. Ortasında gül ağacı.

Oturdular taşa.

Yusuf mırıldandı. Dua etti galiba. Ergun sadece oturdu. Mezara değil uzaklara bakıyordu. Aşağıdaki Haliç’e. Hızla kaçan