© 2014, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti.

Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: Şubat 2014, İstanbul

E-kitap 1. Sürüm Ağustos 2014, İstanbul

2014 tarihli 1. Basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Dizi editörü: Faruk Duman

Yayına hazırlayan: Mustafa Çevikdoğan

Kapak tasarımı: Utku Lomlu / Lom Tasarım (www.lom.com.tr)

ISBN 978 975 0722 49 3

CAN SANAT YAYINLARI

YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ.

Hayriye Caddesi No. 2, 34430 Galatasaray, İstanbul

Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33

www.canyayinlari.com

yayinevi@canyayinlari.com

Sertifika No: 10758

SİBEL K. TÜRKER

AŞK’IN
KALPLERİMİZDEKİ
MUTAT YOLCULUĞU

ÖYKÜ

Sibel K. Türker’in Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Hayatı Sevme Hastalığı, 2012

KalpYazan, 2012

Öykü Sersemi, 2012

Ağula, 2012

Meryem’in Biricik Hayatı, 2012

Şair Öldü, 2012

SİBEL K. TÜRKER, 1968’de Ankara’da doğdu. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde öğrenim gördü. Radikal İki’de yazıları, Hayalet Gemi dergisinde öyküleri yayımlandı. Öykülerini KalpYazan (2003), Öykü Sersemi (2005, Yunus Nadi Öykü Ödülü) ve Ağula (2007, Haldun Taner Öykü Ödülü); romanlarını ise Şair Öldü (2006), Meryem’in Biricik Hayatı (2008), Benim Bütün Günahlarım (2010) ve Hayatı Sevme Hastalığı (2012; Yunus Nadi Roman Ödülü, Duygu Asena Roman Ödülü) başlıkları altında kitaplaştırdı. Şair Öldü romanı, TEDA projesi kapsamında Almanca, Romence, Bulgarca ve Arapçaya çevrildi.

İÇ DENİZ

Ankara’nın denizi sakin, her zaman sanki biraz puslu gökyüzü renginde, şaşırtıcı ölçüde duru ve dingin bir iç denizdir. Bu denizin ne zaman ve nasıl var olduğunu bilmiyorum. Paleontolojik bilgilerden, kaç milyon yıl önce oluştuğundan, uzayıp giden bu bozkırın ortasında doğanın hangi mucizesiyle var olabildiğinden habersizim. Ola ki, büyük bir göktaşının Ankara semalarından bir ateş topu gibi süzülerek dinozorların şaşkın bakışları altında bütün yerküreyi şiddetle sarsan bir düşüşle bu topraklarda kendi çapında dev bir oyuk oluşturduğu yerde, durmaksızın yağan yağmur suları birikmiş, binlerce yıl sonra sayısı hızla azalan dinozorlar bu denizde yüzüp son demlerinde mutlu mesut olabilmiştir. Fakat aklıma hemen şu soru geliyor: Bu mutlu dinozorların nesli neden tükendi o zaman? Gerçekten araştırma gerektiren bir konu bu. Neyse... Denizimizin hangi tür canlılara ev sahipliği yaptığını, kimsenin görmediği ama varlığından da kuşku duymadığı efsaneleşen bir canavarı olup olmadığını, her sabah gün henüz doğmamışken rüyalardakine benzer bir sisin içinde varla yok arası belirsizlikte salınan teknelerin ve bu teknelerle açılan hüzünlü yüzlü, kavruk balıkçıların bu denizden hangi balıkları avladığını da bilmiyorum. Çünkü bu denizden çıkan hiçbir balık türünü tatmadım. Etyemez olduğum filan da sanılmasın; Marmara barbunuyla Karadeniz barbunu arasındaki farkı balığın gözünden tanırım. Çarşı pazardaki balık tezgâhlarında bugüne dek bu denizden çıkan bir balık görmemiş olduğumdan, denizimizin balıksız olduğuna karar verdim. Biraz garip ama böyle. Ya da tam tersine deniz balık kaynıyor ama tutabilen yok. Emin değilim. Şehrimizde bu konu üzerine kafa yoran, merak eden biriyle de karşılaşmadım. Bu durumda hem tekneler hem de balıkçılar hayal ürünü şeylere dönüşüyorlar. Ama ben, onların var olduklarını biliyorum. Nereden derseniz, zamanında bir balıkçı tanımıştım. Teknesinin battığını söylüyordu durmadan, kolunu arsız bir köpeğe kaptırmış gibi geride tutarak buğulu maviliğin ortasında belirsiz bir yerleri işaret ediyordu. Bunu yaparken de sırtını maviye dönmüş, küskün gözlerini yüzüme dikmişti. Dediğine göre, teknenin ismi Suzinak’tı. Ne anlama geldiğini sorduğumda gülümsemekle yetinmişti. Ağları kesiyordu elindeki makasla. Ürküp arkama bakmadan kaçmıştım. İşte öyle... Kaldı ki ne ben ne de tanıdığım hiç kimse bugüne kadar bu denizin karaya boynuz şeklinde zarif bir girinti yaptığı yerde kurulmuş bulunan tarihî Falaka Köprüsü’nden olta atıp da bir şey yakalamıştır. Neden diye soracak olursanız bilmiyorum, derim. Ankara insanının denize olan bu ilgisizliği ve daha da fenası o yokmuş gibi davranmaları tarihe geçecek ölçüde ilginç bir vakadır. Tarih demişken, bu topraklarda yaşamış hiçbir medeniyetin de denizimize itibar etmediği anlaşılıyor. Adını andığım viran durumdaki tek köprünün de kimler tarafından, hangi tarihte yapılmış olduğu konusunda elimizde bir bilgi bulunmamakta. Ankara’nın denizi her yönüyle tam bir muammaya dönüşüyor böylelikle. Oysaki her deniz gibi biraz mavi, her deniz gibi, delice olmasa da gelgitleri, dalgaları, beyaz köpükleri var, ne göller kadar çabucak keşfedilebilir küçüklükte ne de açık denizler kadar ürkütücü. Hatta uzunca bakıldığında yeknesak düzlüğüyle buğulu bir ovayı andırarak gözleri yanıltıyor. Neden sürekli yokmuş gibi davranılıyor öyleyse? Belki de denizimize hep ova muamelesi yapılagelmiştir. Hatta arpa buğday bile ekilmiş olabilir geçmişte. Mahsul alınamayınca da şehir insanı bu kısır ovaya sırtını dönmüştür. Gerçekten bilemiyorum. Bu konuda yedi göbektir buralı olan büyüklerimden bir hikâye dinlemediğim gibi; büyüklerin hikâyelerinden vazgeçerek kendi hikâyelerine merak salan gençlerden de herhangi bir şey işitmedim. Doğrusu, yazdıkça işin garipliğinin farkına varıyorum. Yazmak insanı hayrete düşürüyor. Mesela, arkadaşlar birbirleriyle buluşmak için deniz kenarında konumlanmış salaş birkaç kahveden birini seçmezler hiçbir zaman. Neden? Buna verilecek bir cevabım yok. Ayrıca bu satırları yazana değin ben de sormamıştım kendime. Sevgililer Anakent Belediyesi tarafından sanki görev icabı konulmuş kimsesiz banklarda el ele oturup somut bir belirsizliğe çivilenmiş ufku seyretmezler, kimse güneşi bu kısıtlı ama derin denizin içinde batırmamıştır, sahildeki tek tük balık lokantası da yaz kış sinek avlar. Ticari olarak imkânsız bir şey ama bazı müesseseler iş yapmadan da ayakta kalabiliyor. Buna inancın zaferi demek mümkün. Size tuhaf gelecek biliyorum ama Ankara’da emlak fiyatları da denize göre oluşmamıştır. Yani gazetelerin Ankara sayfalarında “deniz manzaralı satılık-kiralık ev” ilanı görebilmek imkânsızdır. Konut sektörü bu psikolojiden etkilenerek yatırımlarını, Ankara tipik bir kara kentiymiş gibi geliştirmektedir. Denizimizin çevresinde değil konut, gecekondu hatta baraka bulmak bile imkânsızdır. Bu neden böyledir? Dağ, taş, tepe evlerle dolmuşken, kentimizin zenginleri o çok büyük villalarına çok büyük havuzlar inşa ettirirken; hatta ve hatta evsiz insanlar, şehrin gürültülü, kirli göbeğinde karton kutularının içine iki büklüm sığışırken neden güzelim deniz hesaba katılmaz, inanın ben de anlamıyorum. Hatta kente tepeden bakıldığında bütün bu çirkin, birbiri üstüne yığılmaktan boğulmuş yapılaşmanın denize sırtını, dağ ve tepelere ise yüzünü dönerek oluştuğunu görmek hiç de zor değildir. Bu anlamda Ankara, kıyı şehirleri içinde, su kenarına kurulmayan dünyadaki tek örnektir. Bu konuda tarihsel, mimari, sosyolojik, psikolojik ve hatta ideolojik araştırmalar yapıldı mı, kaç cilt kitap yazıldı; bunu da bilemiyorum. Meraksızlığım tipik kara insanının tavrıdır. Gömülmüş şeylerin, üzeri örtülmüş şeylerin, belki de mezarların meraksızlığı... Neyse, konumuza dönelim. Deniz havası almak diye bir davranış biçimi ise kentimizde asla oluşmamıştır. Yaz akşamlarında çekirdeklerini alarak gezintiye çıkan aileleri tatlı dalgalarıyla avutan, onlara hayatın tasalarını unutturuveren, tatlı tatlı esen rüzgârıyla sıcağı defedip gönüllere ferahlık veren, mehtabın bir gümüş top gibi parladığı, yürekten kopup gelen eski ve içli bir şarkının taşlarının arasından sekerek sularına karıştığı... Hayır hayır... Bu Ankara’nın denizi değildir. Sanırım okuduğum birkaç kitaptan aptalca etkilenerek şairane cümleler kurmaya çalıştım. Tahayyül ettiğim denizler, olsa olsa başka ve tüm dünyaca tanınan şehirlerimizin, güzelliğini denizden alarak yine ona veren kentlerimizin denizidir. O denizler dertsiz, ufku ve şansı açık başka tür denizlerdir. Yabancı gemileri güleç bir ev sahibi gibi ağırlar, onların uzun yolculuklarının macerasını dinler, biraz sıkıldıklarını anlar anlamaz onları içinden bambaşka sulara geçiriverir, böylelikle dünyanın tüm kokusunu, renk ve neşesini tadarlar. Köhne yalılarının dibinde hatıraların saklanarak bizi durmaksızın çağırdığı, gün ışıyınca ortadan kayboluveren hayaletlerin, ertesi gece söz verdikleri gibi sessizce ortaya çıktığı, yaşayanlarla yaşamayanların ortak, sonsuz denizleri. Ankara’nınki öyle mi ama... Bir iç denizin kaderi sıkıcı ve kapalı olmaktır.

Deniz havası diyorduk... Hatta emekli karıkocalar, hasta veya yaşlı olanlar doktor tavsiyesiyle apar topar kıyı kentlerine göçer, –bunların içinde emekli ikramiyeleriyle ya da buradaki evini satıp da yazlık sitelerden birinden ev alanlar çoğunluktadır– orada sağlıklı ve mutlu bir hayata merhaba, derler. Kalp hastası olan babaannemden örnek verecek olursam, bütün yaşlılık zamanları onu bir kerecik bile “denize götürüp de bir deniz havası aldırmayan” oğulları ve gelinleri; hatta torunlarına sitemle geçmiş, “Beni denizi olan bir yere gömün,” vasiyeti ise görmezden gelinerek ülkenin daha da iç bir kesiminde yer alan ana yurdunun çorak toprağına defnedilmiştir. Ankara’da bu türden pek çok küskün ihtiyarın yaşadığına da eminim ayrıca. Bunu ben, karşı konulmaz bir toprak duygusuna ve denizimizin ölçülülüğüne ve zayıflığına karşın toprağın kısır ama baktıkça çoklaşan varlığına bağlıyorum. Belki de sadece bir güven duygusudur bu ruh halinin adı. Bu şehrin insanı denizine değil, karasına güvenir. Yani demem o ki, Ankaralı, bu güzelim denizi sanki bir hayalmişçesine görmezden gelirken toprağı hayatının ana gerçekliği olarak benimsemiştir. Benim içinse o; sessiz, başka hiçbir su kanalından beslenmeyen ve başka hiçbir denizle de buluşmayacak olan gizli, bağsız, kendi içinde yaşayan, taşmayan ama çekilmeyen bir denizdir.

Durum böyle olunca vapur seferleri de gerçekleşemiyor ne yazık ki... Ben şahsen bu yaşıma kadar karşı kıyıya geçme ihtiyacı duymadım. Burada kimse duymamıştır çünkü buna gerek yok. Karşı kıyıda gidilecek bir yer yok. Oraya geçen birini de şu yaşıma dek tanımadım. Oysa ki karşı kıyılarda bir şey olur, olmalı, değil mi? Hep hayalimdir, bacasından kara dumanlar tüten Ankara vapurunun güvertesinde oturup martıları izlerken demli bir çay içmek. Deniz herkese, her şeye sinmiş. Şehrimizin asık yüzlü insanları birden çocuklar gibi mutlulukla, neşeyle dolup taşmış...

Bu satırları sıcak bir yaz gecesinde, balkonumda yazıyorum. Şehir, yatağına uzanmış ama uykusu gelmemiş biri gibi bütün ışıklarıyla, ışıkların durmaksızın göz kırpışlarıyla karanlığa karşı direniyor sanki. Denizi göremiyorum ama tepemize bir demir yumruk gibi inmiş bu bunaltıcı gecenin içinde o serin, hafif, uçucu kokusunu duyar gibiyim. Kendi kendine kıpırdanıyor sanki. Orada, hep orada duruyor ve ne garip, bütün ilgisizliğimize karşın bize küsmüyor. Tek korkum bu korkunç sıcakların onu buharlaştırıp kurutuvereceği. Bir gün böyle bir şey olursa kaç kişinin umurunda olur acaba? Fakat şunu da düşünüyorum iyimserlikle. Yetenekli belediye başkanımız böyle bir duruma asla izin vermez, ne yapıp eder bir yolunu bulur, onu kanallarla başka bir denize bağlar. Ya da ne bileyim, üç nehrin birden yatağını değiştirerek bizim içli, kırılgan denizimize doğru akmasını sağlar. Olmadı, başka denizlerin suyunu tankerlere yükleyerek bizimkine dolduruverir. Bir de havai fişekler ve ünlü şarkıcılarla bir şenlik düzenledi mi... Olmayacak şey değil.

Bir de şunu umut ediyorum gizli gizli. Belki bir gün Ankaralı bir şair, denizimiz için güzel bir şiir yazar.

AH

Babaannemin çileli bir hayat geçirdiği söylenirdi. Gençliğindeki huysuzlukları iki gelini tarafından hâlâ anlatılan Zehra Hanım, belki de bu yüzden şimdi iyiden iyiye asık suratlı, sevimsiz, düşünceli bir ihtiyar olup çıkmış, ev ahalisiyle her daim küs bir hal içinde yaşar gider olmuştu.

Küçük oğlu Ali’yi pek sevmez, büyüğü –yani babam– Yaşar’a ise eşi benzeri az bulunur bir sevgi beslerdi. Uzak bir kentte, yaşlı kocası ve dört çocuğuyla yaşayan halam Fatma ise neredeyse gözünde hiç yoktu.

Her gün sokağa bakan camın önüne konulmuş divana oturur, ardı ardına iki cigara tüttürürdü. Bu “iki cigara”nın ağrılarını uyuşturduğunu söyler dururdu. Fakat gelinler temkinliydi çünkü bir keresinde babaannem elinde cigarasıyla divanda uyuyakalmış ve neredeyse bütün evi yakıyormuş. İşte bu yüzden babaanneme gözcülük yapmak üzere beni başına dikerlerdi.

Sigaradan daha o yaşlarımda hoşlanıyordum. Babaannem günün birinde bir tane de bana ikram etse hiç düşünmeden, zevkle tellendirirdim. Sigarada makûs talihe, kahpe feleğe, çivisi çıkmış dünyaya uyan bir şeyler vardı. Gam yüklüydü bir kere. İçli içli yanar, tüter, kimseye derdini söylemezdi. Tükenir giderdi yanarak. Ölürdü dudaklarda.

Babaannemi çok severdim. Bütün huysuzluklarına, karamsarlığına, nobranlığına rağmen. Ve sanırım o da bana karşı benzer hisler içindeydi. Bunun sebebi, yüreğinde yatan derin bir suçluluk duygusu olmalıydı. Çünkü annemin bana hamile kaldığını öğrenince ev ahalisine küsmüş, bavulunu toplamış ve terk-i diyar etmeye yeltenmiş. “Bu çocuk alınacak!” diye de ayak diremiş. Babam ayaklarına kapanmış da zor vazgeçirmiş. “Bu yaşta çocuk yapmaya utanmıyor musunuz!” diye bağırıyormuş evler dolusu. Oysaki bunu söylediğinde annem otuz iki, babamsa kırklı yaşlardaymış; biri on dört, diğeri on iki yaşında iki de çocukları varmış. Babaannem huysuzluklarını sürdürmüş ve çare, memleketten gelen yeğende aranmış. Ayhan Abi, babaannemin en sevdiği yeğeniymiş; lise müdürü, aydın bir adammış ve benim dünyaya gelmem konusunda oturup saatlerce konuşarak teyzesini ikna etmeyi başarmış. Sonra ben doğmuşum, babaannem aylarca yüzüme bakmamış. Fakat sonradan o kadar sevmiş olacak ki, beni yanından ayırmaz olmuş.

Sanki gizli bir bağ vardı aramızda, babaannem beni istememesinin bedelini doğumumdan iki yıl sonra çok sevdiği oğlunu kaybetmekle ödediğini düşünüyor ve bu büyük günahın kefaretini de beni çok sevmekte buluyordu besbelli.

Fakat babamın ölümüyle evdeki sultanlığı da bitmişti. Derin bir yalnızlık ve kimsesizlik hissediyor olmalıydı. Babamın adını anmamakla beraber, amcama duyduğu hoşgörüsüzlük katbekat artmıştı. Amcam da ona karşı alaycı ve vurdumduymaz davranıyor, “ana” kelimesini zoraki söylüyor, karısıyla bir olup annesini çekiştiriyordu.

Ardından fısır fısır konuşarak, kimi kez alaycı gülüşlerini gizleyemeyen eltiler de –biri annem olmasına rağmen– canımı fena halde sıkardı. Eltiler ona yağsız tuzsuz perhiz yemekleri yapmaktan, günde üç kez taze sıkılmış kan portakalı içirmekten, saçlarını ve tırnaklarını kesmekten, sırtını keselemekten, çamaşırlarını elde sabun tozuyla yıkamaktan bıkmışlardı. Üstelik bunu neredeyse yirmi yıldır yapmak canlarına tak ettirmişti. Şimdi, geçmişin intikamını alırcasına ona kötü davranıyor, sözünü dinlemiyor, ağız dolusu laf sayıp döküyor ve babaannemi açıkça alaya alıyorlardı.

“Tek isteğim ölmek,” demişti bir keresinde avucuna aldığı pembe, sarı, yeşil haplara bakarken. Sonra bir bardak suyla hepsini yutup bardağı elime tutuşturmuştu. Aslında ölmek filan istemiyordu, yaşadığı hayatı öldürmekti niyeti. Bunu da kendisi ölmeden nasıl yapacağını bilemiyordu. Hayatını karşısındaki divanda oturur bulsa, hiç düşünmez çökerdi boğazına. Fakat o ve hayatı ayrılmaz bir bütündü ki, bunu anlamıyor, anlamadıkça da öfkeleniyordu.

Yengem olacak kadın mahsustan yanlış haplar veriyordu ona. Annemle gülüşüyorlardı bazen. İki sarı, bir kırmızı, iki pembe hapı döküveriyordu babaannemin avucuna. “Aman, fark etmez onun için,” diyordu yengem mutfakta. “Günde leblebi yer gibi yirmi tane hap içiyor.” Bazen annem, “Yapma allasen, doktor sırayla verdi onları,” dese de omuz silkerek işine devam ediyordu. Yengem, suları foşur foşur açarak yalap şalap yıkıyordu bulaşıkları, annem onun temizliğini beğenmediğini söylüyordu. Yemek yaptığı kaşıkları yaladığını da söylüyordu ablama, içi bulanarak. Yengem duyurmak için mahsustan yüksek sesle söyleniyordu: “Ben evlendiğimden beri kalp hastası, kalbi batsın. Bak dağ gibi oğlu öldü de o yaşıyor. Yaşaması batsın onun!” Sonra iki koca bardak şekeri hoşafın içine boca ediyor, kuru üzümler yumuşasın diye ateşin üstüne bırakıyordu. Annem küçük mutfak masasında salata için domatesleri, soğanları doğrarken, çubuk makarnaları çat çat kırarak –sanki babaannemin bacaklarını kollarını kırarmış gibi– kaynayan tencereye atıp karıştırıyordu.

Mutfaktaki hareketlilikten çabuk sıkılıp yeniden babaannemin yanına dönüyordum. İki koca silindire benzeyen şişmiş bacaklarını divana uzatmış, eli başında sokağı izliyor oluyordu bazen. Bazen uyuklamış oluyordu ki, sessizce geceleri ablamın yatağı olan karşısındaki divana oturuyordum. Bazen de ev sahibi Hacı Teyze’nin bahçeye indiğini görüp onunla zoraki laflıyordu. Babaannem Hacı Teyze’den de hoşlanmıyordu. Bütün apartmanın tek sahibi olması, binanın ilk iki katı hariç diğer katlarında kardeş, yeğen ve torunlarını oturtması, kırk yıl önce içgüveysi olarak yanına aldığı damadını her türlü işinde köle gibi kullanması, gereksiz kibri ve babaanneme açıkça tepeden bakması içini acıtıyor olmalıydı. Doksan dokuzluk tespihini parmaklarının ucunda çevirip ya sabır dilerdi onu gördüğünde. Hacı Teyze ara sıra kızıyla birlikte babaannemi ziyarete gelir ve her defasında da üç kez hacca gittiğini gururla anlatır, rabbi ömür verirse bir üç kere daha gitmek istediğini söylerdi. Amcamın karısı ve annem abartılı bir saygı gösterirlerdi ona. Sanki ilk defa dinledikleri bir hikâyeymiş gibi, Hacı Teyze’nin kötücül, büzük dudaklarına yaklaştırırlardı başlarını. Tülbendinden çıkan kınalı saçlarını okşayacak gibi eğilirlerdi yüzüne. Babaannem sessiz fakat ümitsiz gözlerle izlerdi onu, ihtimal; delice kıskanır fakat belli etmemeye çalışırdı. Çünkü Hacı Teyze cennete gitmeyi çoktan garantilemiş biriydi, babaannemin öteki dünyadaki durumu ise gayet belirsizdi. Beni kucağına çağırırdı sık sık, avuntusuymuşum gibi; saçlarımı okşardı. Arkama saklanırdı da sanki, kendini beğenmiş ev sahibimizin yıldırım gibi çarpan bakışlarından, küçümseyici tavırlarından, iğneleyici sözlerinden benimle korunmaya çalışırdı.

Ben amcamın karısıyla birlikte annemi de fazla sevmez olmuştum gitgide. Onları acımasız buluyor, babaannemi hiçe saydıkları, alaya aldıkları, durmaksızın incittikleri için onlardan nefret ediyordum.

Bir keresinde anneme söyledim bunu.

“Ya,” dedi sinsice gülümseyerek. “Senin doğmanı istemeyen babaanneni çok seviyorsun demek... Onun, gençliğimizde bize neler yaptığını bir bilsen...”

Bilmek istemiyordum işte, babaannem sevdiğim biriydi, o kadar! Annemin “gençliğimiz” dediği şey, bir bakıma babaannemin de gençliği değil miydi? Tükenen sadece annemin güzel zamanları mıydı yani? Daha fazlasını duymak istemeyerek yeniden onun odasına dönüyor, divanın ucuna oturuyordum. Saçlarımı okşuyordu, eğilip kol altlarımdan tutarak beni yanına çekiyordu. Başımı göğsüne gömüyor, bazen hiç sebep yokken ağlamak istiyordum. Büyütülüp çerçevelenerek duvara asılmış fotoğrafında babam, gülümseyerek bize bakıyordu. Bizi ve sevgimizi onaylıyordu.

Babaannem mırıl mırıl konuşuyordu ben göğsüne yaslanmışken:

“Sidikli,” diyordu Hacı Teyze için. “Oturduğu yerde altına işer de utanmaz. Kızı da damadı da gocunmaz, temizler. Eh, parası var ya... Evlerine girilmez kokudan, o sidikli kıçıyla gitmiş hacca da utanmadan anlatıyor. Ellerinden kabuklu yumurta yenmez, bardakları bile kokar. Su isteyip de içemezsin...”

“Ben bile altımı ıslatmıyorum babane!” diyordum.

Yüzünde ansızın açılan gülümseyiş hoşuma gidiyordu. “Seni gidi seni!” diye bağrına basıyordu beni.

Annem terliklerini sürüyerek tepsiye koyduğu yemeklerle geliyordu mutfaktan.

“Anne, portakal suyunu da sıktım. İlaçların da burada...”

Annemin yüzüne güvenmezlikle bakıyordum, babaannemin geceden ıslatılmış peynirleri gibi oluyordu yüzü. Tatsız tuzsuz...

Geceleri onun yanında yatarken, annemin kırmızı başlıklı kız masalındaki kurt olduğunu düşünerek korkuyordum. Anne kılığına girmiş bir kurt. Çocukluk böyledir işte. Asla tarafsız olamazsınız. Babaannemin çileli yaşamı anneminkinin önüne geçiyor ve gönlümdeki biricikliğini koruyordu. Ben kederli bulduğum şeyleri seviyordum daha o yaşta. Bu durumda annemi ve acılarını düşünecek halde de olamıyordum. Hem boya sarısıydı annemin saçları. Nasıl kederli olabilirdi ki?

Başka şeyler de anlatıyordu babaannem. Tuhaf masallar gibi, gerçek olduğuna bir türlü inanamadığım garip mi garip hikâyeler.

Babaannem üç çocuklu genç bir gelinken dedem köyde bir adamla tartışmış ve adamı tokatlayarak yere yıkmış. Öyle güçlü kuvvetli bir adammış ki, kendi gücünden emin olarak adamı öldürdüğüne ikna olmuş. Koşarak eve gelip, “Bir cana kıydım. Jandarmalar beni yakalayacak,” demiş babaanneme dehşet içinde ve arkasına bile bakmadan evden kaçmış o gün. Kaçış o kaçış. İki buçuk yıl kayıplara karışmış, ne gören ne duyan ne bilen olmuş. Yalnız köyde bir rivayet dolaşırmış, dedemin dağlarda saklandığına dair. Tokatladığı adamsa hafif bir baygınlık geçirip on dakika sonra ayağa kalkmış meğer.

Babaannem dedemin yokluğunda öyle fukaralık çekmiş ki çocuklarını doyurmak için tavada erittiği mumun yağında un kavurup yedirirmiş. Konu komşu şeker verdiyse az biraz da ondan katarmış içine bazen. İki buçuk yılın sonunda dedem bir gün evine dönüvermiş, saç sakal birbirine karışmış, o güçlü kuvvetli adam gitmiş, yerine sanki incecik, sıskacık bir oğlan çocuğu gelmiş. Babaannem yadırgamış, yabancılamış kocasını, kocası da ne onunla ne de çocuklarıyla konuşmuş; sevmemiş, ilgilenmemiş. Bir köşede sessiz sessiz oturur, sonra gider uyurmuş. İşi gücü de boşlamış, yoksulluk artarak devam etmiş. Böyle böyle bir yıl ya da biraz daha fazla beraber kalmışlar. Sonunda da evinin kapısının önünde yıkılıp ölüvermiş dedem. Sanki yıllar önce attığı tokat kendisine şiddetle geri dönmüş gibi.

“Bunca yıl oldu, dönen benim kocam mıydı, hâlâ bilemedim,” derdi babaannem. Bir yabancıyla bir yılı aşkın bir zaman aynı evde yaşamanın endişesiyle karışırdı aklı, o zamanı düşündükçe hâlâ korkardı. Gelenin dedem değil, cin taifesinden biri olduğundan şüphelenir, ben ürkmeyeyim diye söylemezdi belki de.

Ben bu garip hikâyeyi her duyduğumda sanki annem, annem değilmiş gibi, duvardaki fotoğraftan bize gülümseyen babam, babam değilmiş gibi, bu ev bizim evimiz değilmiş gibi, bu hayat bizim hayatımız değilmiş gibi olur, içime çöken üzüntünün sebebini bilemez, huzursuzlanırdım. Göz gözü görmez bir sisin içine girmiş gibi olurdum her defasında, yönümü bulamazdım. Sadece dağları düşünerek geçirirdim üzüntümü. O zaman sis dağılırdı yavaştan. Yemyeşil ormanları, mis gibi havasıyla başı bulutlarda güzelim dağlar. Sadece onlar gerçek olmalıydı.

Bir gün annem haftada üç gün devam ettiği biçki dikiş kursuna gittiğinde evde amcamın karısı, babaannem ve ben yalnız kalmıştık. Öğle yemeği zamanıydı, birazdan amcam ve üniversitede okuyan küçük oğlu da gelir, hep beraber sofraya oturulurdu. Yengem mutfakta hararetle yemek hazırlamaya girişmişti. Mutfağın kapısında durup bir süre onu ve telaşlı hareketlerini izledim. Küçük bir tasa babaannemin tuzsuz çorbasından ayırıp içine tükürdü, tezgâhın üzerine koydu. Büyük tenceredeki çorbaya da bolcana tuz atıp karıştırarak yanan ocağın üzerine oturttu. Ürküp çekilerek geceleri amcamın iki oğlunun yattığı salona gittim. İçim huzursuzdu, ne oturabiliyor ne de ayakta durabiliyordum. Babaannemin yanına da gidemiyordum. İçimi bir suçluluk duygusu kaplamıştı.

Az sonra yengem, terlemiş başını tülbendiyle kurulayarak odasına girdi, sanırım üzerindeki elbiseyi değiştirecekti. Babaannemin usul usul mutfaktan yana seğirttiğini görüp kalbim hafiften çarparak sessizce peşinden gittim.

Babaannem uzun boyuyla mutfağın ortasında durmuş, bir şey düşünür gibiydi. Yavaşça tezgâha giderek yemeklere baktı, bardağa titreyen elleriyle su koydu sürahiden, cebinden iki ilaç çıkarıp aceleyle yuttu. Büyük tencerenin kapağını kaldırıp kepçeyle karıştırdı şöyle bir, bulaşıklığın üzerindeki raftan çukur tabağı yavaşça aldı, iki kepçe çorba koydu tabağa, onu bir kenara bıraktı. Bir an arkasına döner gibi olduğunda duvarın girintisine saklandım. Sonra ürkekçe yeniden uzattım başımı. Babaannem büyük tencerenin içine iki kez tükürdü ve kepçeyle bir güzel karıştırdı.

Yengem koşar adım geldi odasından:

“Anne bir çekil otur köşene allasen, ayakaltında dolaşma. Getirecem işte aşını, çok mu acıktın yine?”

“Yok,” dedi babaannem. “Kız acıkmış, bekleyememiş de çorbasını koyuverdim.”

“Anne sen karışma, mutfağıma da girme yav... Az sonra hep birlikte yiyecez işte. Bekleyememiş mi oncacık?”

Babaannem beni gördü, gülümsedi. “Gel odama gidelim de çorbanı içireyim...”

Peşinden gittim uslu uslu, divanın kenarına oturdum. Babaannem kaşık kaşık ağzıma veriyordu çorbadan, zevkle yudumluyordum, babam duvardaki fotoğraftan bize gülümsüyordu.

Seviyordum babaannemi ben, ona sonsuzca güveniyordum.

AŞK’IN KALPLERİMİZDEKİ MUTAT YOLCULUĞU

İki Çılgın Aşk Hikâyesi

Bir aşk hikâyesi yazmaya karar verdiğimde vakit gece yarısını çoktan geçmişti. Günler uzamıştı çoktan ve biz ölümlüler ömrümüz uzamış gibi seviniyorduk buna. Açık penceremden kente yeni yeni gelmekte olan baharın kokusunu duyumsuyordum. Toprak kurumaya ve içindeki tözü buharlaştırarak salmaya başlamıştı. Leylaklar on güne kalmadan açardı, sonra hanımelleri ballı, baygın. Leylaklar çabuk, pek çabuk kurur, ölürdü dallarda. Bu gelip geçiciliğe üzülür ama kendi burada kalışımıza da sevinirdik. Hanımelleri bütün yaz bizimle, soluğumuza karışarak kalırdı. İğde dalları gecenin içinde tomurcuklanır, sabaha altından geçeni meftun ederdi. Ah bahar; bahar kokudan, renkten ve aşktan ve yanılgıdan ibaretti.

İşte böyle bir gecede bir aşk hikâyesi yazmayı düşünüyordum. Pencerenin önüne gidip derin derin içime çektim havayı, sonra uzun uzun öksürdüm. İlham bu öksürüklerle kaçacak gibiydi. Zaman geçirmeden yazı makinemin başına oturdum.

Aşk aşk aşk yazdım önce. Sanki bu duyguyu kaçıp gidecek bir sevgiliymişçesine zapturapt altına almak istiyordum. Ekrana çivilenmişti işte, artık kaçamazdı. Saçlarımı çekiştirerek, yutkunarak, gözlerimi sık sık kırpıştırarak düşünüyordum. Bir fincan kahveyi de içip bitirdim bu arada. Kalbim pıt pıt çarpmaya başlamıştı. Sağ elimle tuttum ve ona uslu olmasını söyledim.

Aşk acı, aşk güzel, aşk, sarmaşık, aşk ameliyatı yazdım. Bunların ne anlama geldiğini de bilmiyordum. Fakat saçmalamak yazının doğasındandır deyip devam ettim.

Aşk hazin, aşk keder, aşk yeşil, kalp kırmızı, Azrail, ölüm, hap, ağlayış.

Sanki gecenin bir yarısı bir ruh girmişti de içime, hayalet çağırma tahtasında harflere gidip gelir gibi anlamsız kelimeler yazdırıyordu parmaklarıma, ilk defa gecenin bir yarısı yazıyla baş başa kalmaktan, onun bana fısıldayacaklarından ürküyordum.

Sonra aklıma bir değil iki hikâye geliverdi. Olmaz dedim kendi kendime, tek bir aşk hikâyesi yazacağım çünkü işin bütün tılsımı teklik. Fakat iki hikâye aklımda dönüp duruyor, birbirleriyle bütün ilintisizliklerine rağmen, “Bizi beraber yaz,” diye bağrışıp duruyorlardı. Bu ikiliğe canım sıkılmıştı, hikâyelere bağırdım. Böyle alakası olmayan şeyleri aynı anda yazamam! “Biz alakasız değiliz,” dediler ağlaşarak, “sadece yazmak istediğin şeyin farklı iki yönüyüz.”

Bu bereketli gecede, bereketli hikâyeler yazmak kaderimmiş. Varsın iki olsun dedim, parmak uçlarım hızla vurmaya başladı tuşlara. Ve sonuçta aşağıda okuyacağınız iki hikâye çıktı ortaya. Bence hâlâ bağsızlar birbirlerinden, onları aynı sayfalarda olmaları bile bitiştiremedi. Bu iki hikâye asla kavuşmayacak olan iki âşığa da benzetilebilir, bilemem. Buna siz karar verin artık.

Gençliğimizde bizim mahallede oturan ... isimli bir kız vardı. İnce, uzun, zayıf, kumral. Dokunsan yıkılacak gibi bir kızdı. Solgun, sapsarı bir teni vardı. Bakışları ürkek, utangaç. Sarmaşıklarla kaplanmış, gölgeli, karanlık mı karanlık Sarmaşık Apartmanı’nda otururlardı. Bu apartman bilinmez bir rutubetle içten içe çürür gibi görünürdü. Apartman da ... gibi ince, uzun, zayıf, kumraldı. Solgun, sapsarı bir binaydı. Gözleri olan karanlık, küçük pencereler ürkek, utangaçtı.

Annesinin eşe dosta evde dikiş diktiğini bilirdik. Bizim gittiğimiz liseye değil de, üniversitede okuyan abisinin okuluna yakın bir liseye gider, bunun için de bizden daha erken kalkar, abisiyle birlikte sabahın köründe otobüs beklerdi. Okuduğu lisenin eğitimiyle övünür, sanki bizimkine gelmemek bir üstünlükmüş gibi davranırdı. Hepten bozulsak da pek ses etmezdik. Zaten oldum olası ukalaca tavırları vardı. Dudaklarını kolaycacık ve aldırmazlıkla büzüvermesini hâlâ anımsıyorum. Tatil zamanları onu aşağıdan çağırdığımızda –eğer annesi zaman zaman yaptığı gibi pencerelerin önüne dolanan dalları kesip de yeni, aydınlık bir pencere açmamışsa– başını yoğun yeşilliklerin ortasından şöyle bir göstererek, “Bekleyin geliyorum,” ya da, “Bugün çıkmayacağım,” diye seslenirdi. Sonra sonra yanımıza hiç inmez oldu. Bize bir nedenle darıldığını düşündük ama üstünde fazlaca durmadık. Bir süre geçtikten sonra beni ana caddede, Ayşelerin evinin önündeki taşta yalnız otururken buldu, çekinerek yanıma geldi ve elime yeşil kaplı bir defter tutuşturuverdi. “Bunları yazdım, bak bakalım ne diyeceksin?” Ben hayretle elime gizli bir hazine gibi tutuşturulan defterin, yeşil tükenmezle yazılmış sayfalarındaki karman çorman dizelere, birbirinin içinden geçmiş satırlara bakarken sordum: “Kime âşıksın?” “Saçmalama!” diye bağırdı somurtarak. “Kimseye tabii ki!” Defteri hırsla elimden çekti, hoşça kal bile demeden sarmaşıklı evine doğru hızlıca yürüdü gitti. Öylece kalakalmıştım, ne demiştim ki? Sadece basit bir soruydu, hepsi hepsi. Ama ben o karınca duası gibi satırların, dizelerin arasından bugüne dek aklımda tutabildiğim birkaçını hatırlıyorum. “... Yeşil yeşil yeşil... Kucaklanmışım, uyuyorum ama düşler de kaçamaz bu delikten... Sonra rüyanı da alırlar eli uzun, görünmez hırsızlar. Evdeki kötü ses ihbar eder kimliğimi...”

Delirdiğini düşünmüştüm, aykırılığı da canımı sıkmıştı. Neler de düşünmüş yazmıştı öyle... Bir daha onu çağırmaya da gitmedim, kızlar da benden örnek alarak boş verdiler zaten. Birbirimizi yolda gördüğümüzde ben sessizce selamlamaya çalışır, başımı hafiften gülümseyerek eğerdim. O beni görmemiş gibi hızla geçerdi yanımdan, bakkala, kasaba ya da manava girerdi kısacık eteğinin uçlarını savurarak. Bacakları yürüyen iki kibrit çöpü gibi görünürdü. Bazen elinde kitap olurdu, Ömer Seyfettin Parkı’na açık havada okumaya giderdi. Kimi kez de Kumrular’daki halk kütüphanesine dek yürürdü. Bunu bilirdim çünkü bir-iki kez biz de onunla gitmiş ama çok konuştuğumuzdan neredeyse kovulma raddesine gelmiştik. O sanki bizim gruptan değilmiş gibi kitabının üzerine abanmış, kimseye bakmadan okur da okurdu. Üstelik kütüphaneye gideceği zamanlar üstüne başına özenir, saçlarına renk renk taçlarından bir tanesini oturtmuş olurdu. Gururuma dokunan bu aldırmazlığına canım sıkılarak bir gün anneme ondan söz etmiştim. “O çocuk yarım yavrum, bırak uğraşma,” demişti iç geçirerek. “Annesini pek sevmem ama kızcağız...” Annemin, annesini sevmemesi doğaldı çünkü iş konusunda rakiptiler. Fakat annem böyleydi. Bu dediğini, yarım bir çocuğun yüzüne söylemek tam anneme göre bir şeydi. Çünkü onun felsefesine göre yarım çocuklar arkadaşımın durumunda olduğu gibi sadece ve sadece ana babası boşanmış, ayrılmış çocuklardı; dolayısıyla ben değil.

Bu “yarım”lık konusu kafamı epey meşgul etmişti. Hâlâ düşünürüm, insan neyle tamamlanır?

Neyse, fazlaca üzülmeme gerek kalmadı, birkaç ay sonra Sarmaşık Apartmanı’ndan taşınıp gittiler. Bizle vedalaşmamıştı bile. Esnafın ve çevredekilerin söylediklerine göre kiralarını düzenli ödememişler, ev sahibi de bunları kapı dışarı etmiş, apar topar kaçmışlar. Pencerelerine ertesi günlerde kocaman bir KİRALIK yazısı asıldı ama sarmaşıklardan dolayı yazı zar zor seçiliyordu. Apartman yöneticisi de olan ev sahibi de radikal bir karar alıp iki işçiye sarmaşıkları kökünden söktürdü. Adamların bütün gün kan ter içinde çalıştıklarını söylediler. Apartman çiğ sarı rengiyle ortada çırılçıplak kalakalmıştı. İçinde iki bodur karadut ağacının boy gösterdiği fakir bahçesiyle şimdi eskisinden de ürkütücü görünüyordu gözüme. Yerinden memnun olmayan, ancak çekip de gidemeyen kuru, anlamsız bir ağaca da benziyordu. Sarmaşıklar çirkinliğini, utancını gizliyordu bir vakitler, şimdi ortada, hain gözlerimizin ve acıyan bakışlarımızın arasında yapayalnız kalmıştı. Bir an ...’yı özlediğini ve içlendiğini düşündüm apartmanın, sonra bu saçma düşünceyi kovdum kafamdan. Böyle giderse yeşil kapaklı bir defter de ben alacaktım. İki küçük çocuğu olan yeni kiracıların taşınmasını da uzaktan seyretmiştim. Ne çok eşyaları vardı! Zenginseler neden bu ucube apartmana taşınmışlardı? Arkadaşım giderken yeşil kapaklı defterini de götürmüş müydü? Şimdi nerede yaşıyorlardı, lisesine yakın bir mahallede mi?

Zamanla merakım eskidi ama onu hiç unutmadım. Edebiyat dergilerinde, şiir kitaplarında hep üç heceli ve alaturka ismini aradım. Günün birinde bir şair olarak ortaya çıkacağına neredeyse emindim ama beklediğim gibi olmadı.

Şimdi ikinci hikâyeye geçmeme izin verin. Dediğim gibi arada bir bağlantı kuramıyorum, birinin son satırını diğerinin giriş cümlesine ulayabilecek başka bir tümce de gelmiyor ne yazık ki aklıma. Gökyüzünün apayrı noktalarında uçan, iki uzak uçurtma gibiler.

Üniversite yıllarımda, üst katımıza yeni taşınmış bir komşumuz vardı. Nezihe. Önceleri tanışmadık, ne yalan söylemeli. Fakat yedi yaşlarındaki oğlu Umut’u bahçedeki kedileri dilim dilim salamlarla doyururken, hergele tipli kocası Arif’i de yaz günlerinde balkondan kendince usturuplu bir edayla eğilerek diğer balkonlarda oturan kadınların bacaklarını dikizlerken görmüştük. Sonra Nezihe’nin balkondan tıknefes, cırıl cırıl bağıran sesi: “Umuut, yine mi salamları kedilere verdin, eşşoleşşek! Çabuk yukarı!”

Bir gün çat kapı bize geldi, oturdu. O denli zayıftı ki, ters bir hareket yapsa oracıkta kırılıp dökülecekmiş gibi görünüyordu. Kahve ikram ettik, şekersiz seviyordu. Kırmızı uzun Marlboro’nun birini söndürüp birini yakıyordu. Teni sapsarı, dudakları ve gözaltları ise yumruk yemiş gibi mordu. Otuz beşinde yoktu ama zorlukla nefes alıp veriyordu. Her nefes alışı bir ıstıraptı sanki. Biz şaşkınlıkla bakarken anlattı: Kalp hastasıymış, iki kez ağır ameliyat geçirmiş –bu noktada bluzunu sıyırıp göğsündeki derin ameliyat izlerini göstermişti; ben pörsük, keçi memesine benzer göğüslerine bakakalmıştım– doktorlar doğum yapamayacağını söylemiş ama Nezihe inat edip Umut’u doğurmuş. Bu noktada durup gururla gülümsedi ama gülümseyişi aniden dondu: “İşte doğumdan sonra iyice kötüledim. Doktorlar hiç yaşama şansı vermiyorlar.” Günde on yedi tane hap aldığını da sözlerine ekledi.

Annem üzülerek bu kadar çok sigara içmemesi gerektiğini söyledi.

“Boş ver be abla... Daha var, öyle hemen ölmem, çekerim.”

Nezihe’nin durumu bizi gerçekten üzmüştü. Bazen evde sinir krizi geçiriyor, tabak çanak ne varsa kırıyordu. Balkondan aşağı Umut’a cırıl cırıl bağırmaya devam ediyordu. Bazen de yüksek sesle ağladığını duyardık. Durumunu artık bildiğimizden biz de annemle kulaklarımızı verip geceleri deli gibi öksürmesini, inlemesini, hatta çığlık atmasını duyar olmuştuk. Dayanılır gibi değildi.

Bir gün evde ders çalışırken Umut geldi, annesi beni kahve içmeye çağırıyormuş. Pek gönlüm olmasa da kırmamak için çıktım yukarı. Beni görür görmez yüzünde güller açtı ve Umut’u hemen bahçeye sepetledi. Rüşvet olarak da fıstıklı salamlardan verdi. Enikonu küçük sayılabilecek evde, salondan mutfağa geçmek bile onu yoruyor, tısıl tısıl ötüyordu ciğerleri. Neskafe yapmasına yardım ettim. Kadere inat birer sigara yaktık.

“Kocam hakkında ne düşünüyorsun?” diye sordu birden. Yüzünde hep o derin manalı gülümseme.

“Yani... iyi biridir galiba, pek tanımıyorum.”

“Senin de bacaklarına bakıyor mu eğilip eğilip it herif?”

“Sanmıyorum, bilmem...”

“Yalan söylemeyi de beceremiyorsun a gülüm. Bakmaz olur mu? Onun gözü hep dışarıda.”

Birkaç gün sonra sınavına gireceğim önemli dersi bırakıp da buraya çıktığım için lanet okuyordum kendime.

“Dikkat ederim bundan sonra,” diye kekeledim. Elimi tuttu.

“Ben üzülmem gülüm, merak etme. Ben sadece ölüp gidersem Umut ne olacak diye düşünüyorum. Daha pek küçük. Beni gömdüğünün ertesi evlenir bu adam, adım gibi eminim. Keşke diyorum...” Bir sigara daha yaktı hırıldayarak. “Şöyle çocuğuma analık edecek iyi bir kız bulsam da ben evlendirsem, inan gözüm açık gitmeyecek...”

Başımdan aşağı kaynar sular döküldü, oturduğum yerde oturamıyordum, Nezihe’yi incitmeden sınavımı bahane ederek kalkmayı düşünüyordum. Hasta olabilirdi ama bu yaptığı iğrenç bir komploydu.

Yüzümden anlamış olacak ki hemen lafı değiştirdi.

“Sakın kendine alınma. Olur mu hiç, tahsilli kızsın. Seni düşünerek söylemedim vallahi.”

Rahatlar gibi oldum, belki de kötü niyetli değildi ama aklımda o andan itibaren hep kalkma düşüncesi vardı. Kahveler içileli epey olmuştu, gitme vaktiydi.

Sonra bildik öyküyü anlatmaya başladı.

Babası çift çubuk sahibi zengince bir adammış, üç oğlanın üstüne doğmuş. Herkes üzerine titrermiş. Bir dediği iki edilmezmiş. Ta ki bu Arif’le tanışmış. İşsiz güçsüzmüş ama gönül sevmiş. Babası, “Vermem,” diye diretince de kaçmış. O gün bu gündür ailesiyle görüşmüyormuş. Babası da öleli epey olmuş. Mallar yüzünden ailesiyle mahkemelikmiş falan filan.

İçim sıkılıyordu, Arif Bey’in eve gelme vakti yaklaştıkça daha da bunalıyordum. Keşke annem pazardan dönüp notumu bulsa, aşağıdan adımı seslense de kurtarsa beni diye düşünüyordum.

Nezihe nefes nefese balkona çıkıp Umut’a baktı. “Sürme ellerini o pis kediye,” diye cırladı yine.

“Anne eve gelmek istiyorum...”

“Hayır, ben çağırınca!”

Bunu fırsat bilip hemen ayağa kalktım, ellerimi çekiştirdi.

“Ne acelen var? Dur bak sana bir şey diyeceğim.”

Beni yeniden koltuğa çekti.

“Biliyor musun, ben âşık oldum.”

Bu kadarı da fazla dedim kendi kendime. Nezihe’nin saçmalamalarına ve karanlık sırlarına dahil olmak istemiyordum; fakat ağzımdan tek söz çıkmadı. Mıhlanmış gibi yüzüne bakmaya devam ettim.

“Bi görsen öyle güzel, öyle güzel ki... Bakmaya doyamazsın...”

Açık balkondan, yavaşça çöken akşamla birlikte yaz göğünü çığlık çığlığa kateden kırlangıçların sesi geliyordu kulağıma. Nezihe’nin gözleri iyice çukura kaçmış, tişörtünden fırlayan göğüs kemiklerinin çizgileri keskinleşmiş, bende bir iskeletle baş başa vermiş sohbet ediyorum hissi uyandırıyordu. Artık canım eve gitmek bile istemiyordu. Çaresiz dinleyecektim.

“Her gece yanıma geliyor. Bir de alaycı ki sorma. Mecnun etti beni. Bir alıcam seni diyor, bir bekle diyor.”

Tekin olmayan sulara dalmıştık. Ve sezgilerim bana böyle bir hikâyenin anlatmadan durulamayacak cinsten olduğunu söylüyordu.

“Ne kadar güzel olursa olsun, önce istemedim. Beni kandırıyorsun, dedim. Evimde kalıcam, mutluyum, dedim. Kocam, dedim... Umut’u bahane ettim. Bir süre böyle gitti. Sonra ah, bana bir sarıldı ki...”

Susuyor ve hissizce bakıyordum. Karşımda gerçekten de kafayı bozmuş biri vardı. Kim bilir hangi gizli dürtülerin, isteklerin etkisinde ateşli bir hasta gibi sayıklıyordu zavallı. İlgisiz kocasının tavırlarından kırılmış, hayallerinde yarattığı bir aşkı sayıklıyordu gerçekliğine inanarak ve inandırmaya çalışarak. Çünkü o yaşımda biliyordum, bir insana inanmak yetmez.

“Şimdi de her şeyi göze aldım, al beni diyorum, almıyor... Ah, bir görsen tüylerin diken diken olur güzelliğinden...”

Sonunda, “Kim,” diye sorabildim, “bu şahıs?” Sesim yavru bir kuş gibi titriyordu.

Umut kapıyı yumruklamaya, annesine yalvarmaya başlamıştı. Bir de kapı önünde ağıt tutturmuştu.

Nezihe sanki ben sormuşum gibi, “Eşek sıpası beklesin iki dakika,” dedi. İyiden iyiye hava kararmıştı. Birbirimizin yüzünü zor seçiyorduk. Nezihe’den delice korkuyordum. “Şu anda ölüverse,” diye düşünmüştüm, “ben ne yaparım?” Yeniden ellerimi tutmuştu o iskelet kollarıyla.

“Kim mi?” dedi. Ben onun bir an boş bulunmasından yararlanıp ayağa kalkmış; Umut, ders, akşam, hava, annem filan gibi bir şeyler sayıklıyor, ışığın düğmesine ulaşmayı düşünüyordum bir yandan da. Işığın bu kara büyüyü çözeceğine olan inancım tamdı. O da kalktı çaresizce. Öyle çok hırlıyordu ki, sanki o an son nefesini verecekti. Salonu geçip antreye doğru yürüdük. Antrenin ışığını bir çırpıda bulup yakıverdim. Nezihe’nin bildiğim insan olarak karşımda durması içimi rahatlattı bir an.

“Heyecanlanma,” dedim. “Sana yaramaz. Sonra konuşalım. İyi akşamlar...”

“Bir şey olmaz,” dedi yine. Dışarıda Umut, kapıyı yıkmaya devam ediyordu.

“Kim mi diyorsun? Kim olacak güzelim, Azrail...”

Yüzündeki gülümseme bir kesik gibi açılıp genişledi, bütün sarılığına rağmen kanıyordu sanki Nezihe.

Kapı tokmağına elimi atıp hızla çevirdim, artık dayanabilecek durumda değildim. Umut ağlamaktan bayılacak vaziyette annesinin kucağına atıldı.

“Niye içeri almıyorsun beni?”

Merdivenleri koşarak indim, titreyen ellerimden düşecek gibi olan anahtarla kapıyı açmaya çalışırken kapı açıldı, annem karşımda belirdi. Boynuna atılıp bir süre sarıldım. Annem onu birkaç saat içinde neden bu kadar özlediğimi anlamayarak şaşırdı. İçeriden mis gibi köfte, patates kızartması ve zeytinyağı, limonu konulmuş yeşil salata kokusu geliyordu. “Çok acıktım anne,” dedim.

Nezihe’yi o günden sonra ara sıra gördüm. Oğluyla el ele tutuşmuş taksiden inerken. Bazen kocası da oluyordu yanlarında. Anneme, “Hastaneden döndük,” diyordu hep. Bazen de alışverişten geliyorlardı torbalarla. Nezihe merdivenleri neredeyse bir saatte çıkıyordu. Bizim katta mola verdiklerinde zile basıyor, annemle ayaküstü laflıyordu. Beni soruyordu; annem, “Ders çalışıyor,” diyordu hep. Oysaki finaller bitmiş, yaz tatiline gireli çok olmuştu. Nezihe anlamazdan geliyordu. Sanıyorum beni ürküttüğünün, bu nedenle de ondan kaçtığımın farkındaydı. Kapı aralığından görünmemeye çalışarak bakıyordum. Umut, annesinin zayıf kollarına yapışmış, annemle konuşmalarını yorgunluktan ölerek dinliyor. İçim acıyordu ama elimden bir şey yapmak gelmiyordu. Beni çağırdığında mazeretler buluyordum, birkaç kez annem çıktı ama eve dönüşünde o kadar normal görünüyordu ki, Nezihe’nin anlattıklarının sadece bana özel olduğunu anlıyordum. Sonra sonra Nezihe benden vazgeçti. Birkaç aya kalmadan da Cebeci’ye, gittiği hastaneye yakın bir eve taşındılar. Anneme kaloriferli, sıcak sulu, birinci katta bir daire bulduklarını söylemiş. Artık merdiven çıkamıyormuş. Hastaneye taksi parası vermekten de bıkmış. Kapıya nakliye kamyonunun geldiği gün Umut o kadar sevinçliydi ki, o ufacık bedeniyle merdivenleri uçarak inip çıkıyor, sepetler, saksılar, çiçekler taşıyarak yardım ediyordu adamlara. O günden aklımda sadece onun sevinci kalmış. Bir de salam yedire yedire şişmanlattığı siyahlı beyazlı kediye sarılarak vedalaşması. Belki de çocuk aklıyla yeni evle birlikte yeni bir hayatın da geleceğine inanıyor, annesinin hastaneye çok yakın olan bu evde amansız derdinden kurtulacağını düşünüyordu. Kamyon kasasının kapatıldığı anda tül perdelerin ardından çekilerek, yatağımda okumakta olduğum kitabıma döndüm. Ne düşüneceğimi bilemiyordum, tuhaf bir kayıtsızlık, hatta acımasızlık kaplamıştı içimi. Nezihe’nin korkunç hikâyesinden arınmak istiyordum belki de. Sanki kirlenmişim gibi. Nezihe kapıda annemle vedalaşıyordu, ona, “Evde yok,” dedirtmiştim. Bunu herkese karşı o kadar çok yapıyordum ki, annem zahmet edip nedenini bile sormadı. “Selam söyle gülüme,” diyordu Nezihe tıkanarak.

Bir sene dolmadan ölüm haberi geldi. O zamanlar kötü haber öyle çabuk duyulurdu ki, bunun nasıl olabildiğini şu iletişim çağı denilen zamanda anlayamam. Belki de yoksunluk acıyı dile getirir, kulaktan kulağa hızla ulaştırırdı. Gideceği bir yer, konacağı bir kalp vardı acı haberlerin. Ve anlaşılan Nezihe, Azrail’e olan aşkında kazanmıştı. Yakışıklı Azrail Bey, tutkulu bir sevdalı imişçesine onu kolundan tuttuğu gibi güzel diyarlara çekip götürmüştü.

Bu hikâyeleri bana yazdıran sadece efsunlu bahar havası değildir sanırım. Kime sorsanız aşk hakkında söyleyecek az çok bir şeyi vardır. Kış ya da yaz, bahar ya da sonbahar, fark etmez. Kimi karşıdır ona kimi de tarafında yer alır. Genelde tarifler, bilinmeyen bir maddenin bilinmeyen bir sebeple damarlarımıza zerk edildiği ve kanımızın bu maddeyi çabucak kalbimize taşıdığı, sonra da kalbin her zamankinden hızlı çarptığı, ayaklarımızın yerden kesildiği, olmadık hayallere düşüldüğü, şiir yazıldığı, ruhun değişik müzik türleriyle coşup coşup yatıştığı, üst katta beynin bu kötü duruma müdahale etmek için çırpındığı fakat bir süre sonra âcizliğini anlayarak pes ettiği, bir zaman sonra maddenin kanımızdaki etkisi geçince de, “Ben demiştim,” diyen beynin işleri yine kontrol altına aldığı yönündedir. Yani tarifler genelde, aşkın kalbimize doğru bildik bir yolculuk yaptığı ve bir süre sonra da bu yolculuğunu noktaladığı üzerine.

Ben de bu konuda ne düşüneceğimi bilemiyorum pek. Bu hikâyeleri yazma fikri başta kolay gözükmüştü ama nasıl da zor olduğu sonradan anlaşıldı...1

1 .“Evvel kolay göründü aşk, nice müşkül olduğu sonradan anlaşıldı.” (Hafız-ı Şirazi)

M(ÜNZEVİ) 19

Tuhaf biriyim ben. İnsanlarla birlikte yapılan her edim beni zorluyor, güneş altında yokuş tırmanmış kadar terli ve yorgun bir halde döne dolaşa asil, üzerinde henüz yürünmemiş karlı bir bahçe kadar bakir yalnızlığımı arıyorum. Sessizlik bir tapınak ve ben insanlığın gürültüsünden rahatsız olan bir tanrıya inanırım.

Kimileri için sinemaya gitmek bir törendir. İyi bir film izlemek önemlidir elbet; ancak bu kişiler için diğer insanlarla birlikte olmak iyi bir film izlemekten daha da önemlidir. Sosyalleşmek dininin en büyük ibadethanesi hâlâ sinema salonlarıdır. Görülür, gözetlenirsin.

Eski sevgiliyi görüp de, şu an el ele olduğun yenisiyle kıskandırmak imkânı vardır. Güzel bir bluz aldın ve saç modelin tam istediğin gibi. Hint işi takılarınla sen bu seçkin kalabalığa layıksın. Ya da tam bilet sırasındayken, geçen ay bozuştuğun bir arkadaşının arkadaşı, bir ajan gibi seni mimledi ve hemen cep telefonuna sarıldı işte. Senden haberler, artık unuttuğun numaraya geçiliyor. Dudaklar ön cephede çarpışıp geri çekilerek seni anlatıyor. Nasıl, yok gayet iyi görünüyorsun. Hatta çok çok iyisin. Çok hoş giyinmişsin. Yok, yalnızsın ama hiç de şikâyetçi gibi bir halin yok. Beklenen filmin daha ilk gösterim gününde oradasın. Hayatta hiçbir şey kaçırmadığını, buna niyetin olmadığını anlayacaklar. Evde, yastıkları sırtına, battaniyeyi dizlerine alarak salya sümük oturup televizyon izlediğini, dostlukların, aşkların ve ilişkilerin buruk felsefesini bir tür ruhsal soluma yordamıyla sineye çektiğini mi sanıyorlardı? Devlet kanallarının gösteriminden ısrarla vazgeçmediği siyah beyaz filmin bir karesinde tutkulu kadın kahraman, seviştiği adam bedeninin üzerine hazla gömülmüşken, elindeki değerli taşlarla bezeli gerdanlığa gülümseyerek bakar ve sahne kararır. Buna ağlanır mı hiç? Sen ağlarsın çünkü neyle seviştiğimiz önemlidir. Kadının yüzü kamerayla, bütün ruhu gerdanlıkla... Demek ki sırtında yastıklar ve dizlerinde battaniyeyle, devlet kanalındaki Nuh Nebi’den kalma siyah beyaz filmi izliyor, şehvetin dehşetini kameranın yalnızca bir beden olarak nesneleştirdiği erkek üzerinden okuyarak, vakti zamanında maddeyle iyi ilişkiler kurmuş olsaydın onun da sana bir hayrı dokunacağına; içi geçmiş güçsüz bir ihtiyar gibi, bu nadide cuma akşamında evde tıkılacağına dostlarınla kalabalık caddelerde, sinemada, güzel bir barda... Bir dakika, neler düşünüyorsun sen? Bütün bunlar hiç olmadı ve sen şu anda kentin en gözde sinemasında, gazetelerin sinema yazarlarının üzerinde epey kalem oynattığı muhtemelen iyi bir film izlemek üzere bilet almış, başlama saatini beklerken; şık, bakımlı ve tasasız kalabalığın ortasında sigara tüttürüyor, naylon bardakta parmaklarını yakan neskafeni yudumluyorsun. Kahkaha atarken koluna şiddetle çarpan, “Özür dilerim hanımefendi,” demeyi kahkahanın bir daha yakalanamaz hızını kesmemek için söylememiş bulunan şakakları kırlaşmış, bej pardösülü beyefendiye de asla içinden küfretmedin. Kahveyi sol eline geçirip haşlanmış parmaklarını ceket cebinde saklıyorsun. Kalbini de kafesinde böyle gizler ve sızım sızım sızlatırsın işte. Sende saklanmak hastalığı var.

Fakat saçmalık. Düpedüz saçmalık bu. Kurcalanmak bu, onursuz. Ayakta böyle yapayalnız dikilip durmak. Ceplerim didiklenmiş gibi huysuzum. Çantamın içlerine, diplerine dek aranmış gibi mutsuzum. Ev anahtarımı çıngır çıngır yüzüme sallayıp, “Bu ne bu?” demişler kadar çaresizim ey Allahım! Bozuk paralarımı bile saymışlar. Elektrik faturamı, kan tahlillerimi, kıçımın deliğinin içini... incelemişler. İçimden geçmişler.

Dahası ne bok yediğimi biliyorlar.

Bilsinler. Eyleyenler eylesinler. Duranlar dursunlar.

Fakat bakmak... Bakmaları. Çok tehlikeli.

Dünyanın en berbat eylemi bakmak. Sanki ömürleri azalmış da az sonra ölüp gidivereceklermiş gibi bir iştihayla bakmaları. Bakmak, az sonra ellerinden alınıverecek bir oyuncakmışçasına huzursuzlanıp durmaları... Geçmişe ya da sonraya değil, hep şimdiye, şu âna bakmaları korkunç, anlamsız. Uçuşan kolları, bacakları.

Bakmaya bir anlam yüklemeleri daha da berbat. Dünyanın en anlamsızı işte, bakmak.

Onlar baka baka yüzlerce yıllık kiliseleri, camileri, sarayları da yıkacak. Ben mi ayakta kalacağım? Denizleri kurutacaklar, ben mi kurumayacağım?

Seyre dalmak. İnsanın en aptalca işi... Seyretmek dünyayı. Başkalarını. Filmleri...

İlk gonk çalıyor. İnsanlar huşu içinde salona yönelirken çantandan çıkardığın biletine göz atıyorsun tekrar. M 19. Herkes girsin de sen sona kalan bir-iki kişiyle birlikte girersin. Yok olmaz, bütün salon oturmuşken ayakta yer arayan biri çok dikkat çeker. Herkes sana bakar... (İşte yine! Yine ve hep! Başka şey bilmiyorlar, mesela gözlerini kapamayı) Baksın. Saçların biraz yağlı mı görünüyor ne? Yok canım. Karış kalabalığa, arada kaynarsın. Ama keşke saçlarını yıkasaydın. Sinema salonlarında arkada oturanlar, ön koltuklardakileri yargılarlar. Bir bakıma kaçınılmaz bir şeydir bu. Aşağıdan yukarı hafifçe tırmanan düzenin ölçülü hiyerarşisi bile üst sıradakileri bir önem duygusuyla sarıp sarmalar. Arkada oturanlar kulak içlerini, orada halinden memnun bir böcek gibi sessizce kıvrılmış, kalın kabuklu kirleri bile görürler. Saatine, çantana, gömleğinin yakasına, ensene –bir insanın ensesine odaklanmış gözler ne denli öldürücüdür–, kafa şekline bakarlar, bakarlar. (Yine, yine ve yine!) Hatta film başlamadan oflayıp puflamaya başlayan densizler, başının sopanın ucuna takılmış bir armut gibi olduğunu ve böylelikle perdenin yarısını kaplayacağını düşünürler. Sen düşünmedin mi hiç? İtiraf et, hadi bakalım. “Deve,” dedin. “Geldi önüme kuruldu, seyret seyredebilirsen şimdi,” dedin. Boş koltuklara geçmek için bakındın. Şu var ki, senin önüne şimdiye değin kurulmuş develer duyarsızdı. Dik, dimdik oturarak, sırtını senin bacaklarına iyice bir dayayıp en rahat pozisyonu alarak, koltukta milim kaymadan iki saat oturdular. Sen öyle misin ya? Keşke yağını gizlemek için saçlarını tarakla fazla kabartmasaydın. Pek uzun sayılmazsın ama kısa da değilsin. Neyse, koltukta biraz aşağı doğru kayarsın, olur biter. Bir de iyi ki boğazlı bir bluz giymişsin. Sen bütün öldürücü darbeleri ensenden aldın, unutma. Aşil’in topuğu gibi bir şey bu senin ensen. Hadi kolaysa diksinler uğursuz gözlerini bakalım. Onu bunu bırak da sen bu yer bulma işini hiç beceremiyorsun. M 19. Allahtan yukarı sıralarda sayılır. Üniversitedeyken bu yüzden kütüphanelere gitmek istemezdin. Sana bir fiş verirler, kalbin çarparak koca, sessiz salona, herkesin nasıl olsa senden önce gelerek oturmuş, kalın kitaplarına kafalarını gömmüş oldukları bir anda girersin. Labirent gibidir kütüphanelerin oturma düzeni. Ve senin, yerini bir türlü bulamayışın bir lanettir. Kimseyi rahatsız etmek istemezken, elindeki anlamsız numaranın yazılı olduğu koltuğu bulmak ve bir an önce oturmak için delice bir istek duyarken, karabasanlarda görülen türden bir çıkışsızlık duygusuyla döner durursun. Şöyle bir düzenektir kütüphanelerinki: R(ight) 51. Neye göre sağdır bu? Kapıdan girişte sağ kolun yönüdür değil mi? Hayır, hiç öyle olmaz. Yüzünü asık suratlı görevliye doğru dönüp kıbleyi bulmaya çalışan bir mümin gibi doğu, batı, kuzey ekseninde düşünmen gerekmektedir ama o anda adam ya da kadının sinirli bir edayla gözlüğünü indirerek sana bakması (O an tavana baksa daha iyi olmaz mı? Belki benden daha ilginç bir şey var orada; bir sinek, bir melek?) her şeyi berbat eder, iyice telaşlanır, yönünü tamamıyla kaybedersin. Haydi sağı buldun diyelim, 51’in nerede olduğuna dair hiçbir fikrin yoktur. Aralara serpiştirilmiş gibi duran boş koltuklara göz gezdirirsin şöyle bir. Bu arada kitaplara gömülmüş ağır kafalar, tek tek kütüphane aptalına doğru kalkmaya ve onu sonuna dek izlemeye başlar. (Bakmak size ne kazandıracak ey gafiller, dönün kitaplarınıza!) Kızardıkça kızarır, dalından düşmek üzere olan bir elmaya benzersin. Kapının önünde durup her seferinde uzun uzun incelediğin salon krokisi sana bu defa da bir şey söylememiştir. Son bir ümitle ilerler, sağ ya da sol o anki seçimine göre, kenarda oturan salonun en çalışkan öğrencisine eğilerek kısık sesle sorarsın. “Bilmiyorum,” der omuzlarını kaldırarak sonra kitabına döner aceleyle. –Bu kitapların içinde, üstünde ne var Allah aşkına? Kitap insandan, çaresiz, acı çeken bir insandan önemli mi?– İşte bu kayıtsız cevap, bu ilgisizlik, bu kardeş kanı üzerinde kurulmuş hükümranlık seni bitirmeye yeter. Neyse ki uzun süredir kütüphanelerle işin yok ve bu batık rüya enkazını bilinçaltı sularından kaldıralı çok oldu.

Şimdi M 19 var. Korkma, buraya ilk kez gelmiyorsun. Bak önündeki sıra I. Birkaç sıra yukarıya çıkınca tamam. Otur, otur hemen. Gerçi 19 numarasını göremedin koltukta, eğilip sırtına, sonra aşağıya baktın ama numara yok. Fakat mantığa, tek sayı dizilişine göre burası. Eskiden yer göstericiler seni koltuğuna oturtmadan görevlerini tam yapmış saymazlardı kendilerini. Okul otobüsüne birlikte çıkıp yerine oturttukları çocuklarına aşağıdan hoşnutlukla el sallayan veliler gibi. Şimdiyse, kapıda biletine şöyle bir bakıp ellerindeki ışığı belirsiz noktalara doğru uzatıp geri çekiyorlar. Buna yer göstermek denilemez. Buna uzayda gezegenleri işaret etmek denilebilir ancak. O yüzden aradan sıvışıp kaçtın. Onların iş yapmış olmak için yaptıkları inançsız rehberliklerine ihtiyacın yok. Artık kimse bahşiş vermediği için bir tür mesleki kötülük mü geliştiriyorlar acaba? Işık yavaşlatma eylemi. Işık kaydırma, ışık sallama, ışık saptırma eylemi. Sağında solunda kimse yok, inşallah gelmezler. Dirseğini dayamak istersin olmaz, bacaklarını sımsıkı önünde tutmaya çalışmaktan ayakların uyuşur. Yanındaki kadın veya adam şişman olabilir, fütursuzca senin tarafına yüklenebilir, sarımsaklı bir şey yediyse, çok fazla gülüyor, bundan utanmadan hıçkırıklarını uzatarak içine kaçmış supap gibi gülmeyi kesemiyorsa? Ya da kendi kendine yorumlar yapıp kimseyi iplemeden evindeymiş gibi konuşup duruyorsa; onu bırak, sana eğilip anlamsız sorular soruyorsa, cep telefonunun sesini kapatmamışsa, bacaklarını önündeki koltuğun sırtına dayayıp koltuk dizisini ileri geri sarsarak minik depremler yaratıyorsa, patlamış mısır yiyorsa çatır çatır ya da yalnız bir kadının yanına oturduğunda av görmüş kaplan gibi heyecanlanarak bacağını seninkine değdirmeye çalışırsa? Senin karnın guruldarsa ya? Bir şeyler yedin çıktın evden ama dostum, haşlanmış brokoliyle ne işin vardı? Bilmez misin bedenin en söz dinlemeyen yeri bağırsaklardır. Üstelik bu çocuk dergilerindeki; “Ali karşıdaki elma ağacına hangi yoldan giderek ulaşır?” oyunlarına benzeyen karmaşık sarmalın bir benzeri olan karnının içindeki sarmal öyle uzundur ki, içinde gezinen her ne ise sıkılmadan saatlerce bir yukarı bir aşağı mesai yapabilir ve sen bunun önüne geçemezsin. Herkes oturdu sayılır. Sağın solun boş. Haydi yine şanslısın. Allah acıdı. Önünde oturan minyon kadın değil perdeyi kapatmak, koltuk sırtını bile geçebilecek durumda değil. Bir tür kayboluş yaşıyor. Film başlamak üzere. İşte ikinci gonk da çaldı. İyice kuruldun sen de koltuğa. Cep telefonunu kontrol ettin son kez, salon hafiften soğuk. Kadife ceketini dizlerine katladın, tatlı bir sıcaklık yayıldı bedenine. Salon karardı, perdede bir bira reklamı bütün ihtişamı ve gürültüsüyle renk ve ses olarak patladı. Buna alışamadın. Kulakların delinecek gibi oluyor her seferinde. İki elini istemsizce kulaklarına kapatıyor, sonra bu yaptığından utanıyorsun. Bu nedenle sana eğilen gölgeyi son anda görüyorsun. Genç bir adam bir şeyler söylüyor sana. Anlamadan bakıyorsun. Ardında adamın elini sıkı sıkı tutan genç bir kız seni tepeden ve canı sıkılarak gözlüyor. Ağzındaki aptal naneli sakız, bir o yanağa bir bu yanağa dille tekmelenerek atılıp durmakta. Bir balon bekledin amansız devinimden,