Man in the Dark, Paul Auster

© 2007, Paul Auster

© 2008, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti.

Bu eserin Türkçe yayın hakları Akcalı Telif Hakları Ajansı aracılığıyla alınmıştır.

Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: 2008

4. basım: Ocak 2013

E-kitap 1. Sürüm Ocak 2014, İstanbul

2013 tarihli 4. Basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Kapak tasarımı: Ayşe Çelem Design

Kapak resmi: © iStockphoto.com

ISBN 9789750721090

CAN SANAT YAYINLARI

YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ.

Hayriye Caddesi No. 2, 34430 Galatasaray, İstanbul

Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33

www.canyayinlari.com

yayinevi@canyayinlari.com

Sertifika No: 10758

PAUL AUSTER

KARANLIKTAKİ ADAM

ROMAN

İngilizce aslından çeviren

Seçkin Selvi

Paul Auster’ın Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Ay Sarayı, 1991

Yalnızlığın Keşfi, 1991

Son Şeyler Ülkesinde, 1992

Şans Müziği, 1993

Kırmızı Defter, 1994

Leviathan, 1994

Yükseklik Korkusu, 1995

Duman - Surat Mosmor, 1998

Cebi Delik, 1999

Timbuktu, 1999

Köşeye Kıstırmak, 2000

Yanılsamalar Kitabı, 2002

Kehanet Gecesi, 2004

New York Üçlemesi, 2004

Brooklyn Çılgınlıkları, 2007

Yazı Odasında Yolculuklar, 2007

Duvar Yazısı, 2008

Lulu Köprüde, 2009

Görünmeyen, 2010

Sunset Park, 2011

Kış Günlüğü, 2012

Şimdi ve Burada, 2013

PAUL AUSTER, 1947 yılında ABD’nin New Jersey eyaletinde, Newark’ta doğdu. Daha 12 yaşındayken, önemli bir çevirmen olan amcasının kitaplarını okuyarak edebiyata büyük bir ilgi duymaya başladı. Columbia Üniversitesi’nde Fransız, İngiliz ve İtalyan edebiyatı okuduktan sonra dört yıl kadar Fransa’da yaşadı, Fransız yazarlardan çeviriler yaptı. XX. yüzyıl Fransız şiiri üstüne önemli bir antoloji hazırladı. İlk kez 1987’de New York Üçlemesi adlı yapıtıyla büyük ilgi gördü. Daha sonra Ay Sarayı, Kehanet Gecesi, Köşeye Kıstırmak, Son Şeyler Ülkesinde, Leviathan, Şans Müziği, Timbuktu, Yanılsamalar Kitabı, Yükseklik Korkusu, Brooklyn Çılgınlıkları, Yazı Odasında Yolculuklar, Karanlıktaki Adam ve Sunset Park adlı romanları, Yalnızlığın Keşfi adlı anı-romanı, Kırmızı Defter adlı öykü kitabı birbirini izledi. Auster, eşi yazar Siri Hustvedt ve iki çocuğuyla birlikte New York, Brooklyn’de oturuyor.

SEÇKİN SELVİ, Üsküdar Amerikan Koleji’ni bitirdi. Öğrenimini Dil-Tarih ve Coğrafya Fakültesi’nde sürdürdü. Tiyatro 70 ve Edebiyat 81 dergilerini çıkardı. Günaydın ve Sabah gazetelerinde köşe yazarlığı yaptı. Milliyet Sanat dergisinde tiyatro eleştirileri yazıyor. MGS Merkezi ve Yeditepe Üniversitesi’nde eleştiri dersi verdi. Asaf Çiyiltepe Ödülü, Aydın Üstüntaş ve Çevirmenler Derneği Onur Ödülü alan Selvi, 1957’den başlayarak tiyatro, felsefe, edebiyat dallarında 150’nin üzerinde yapıt çevirdi.

David Grossman ile

eşi Michal

oğlu Jonathan

kızı Ruthi

ve Uri’nin anısına

Uçsuz bucaksız Amerika kırsalının bir beyaz gecesinde daha, dünyayı kafamın içinde döndürerek yeni bir uykusuzluk nöbetiyle boğuşurken karanlıkta tek başınayım. Üst katta kızımla torunum da kendi odalarında tek başlarına yatıyorlar; tek çocuğum, kırk yedi yaşındaki Miriam son beş yıldır yalnız yatıyor, Miriam’ın tek çocuğu yirmi üç yaşındaki Katya da eskiden Titus Small adında bir delikanlıyla yatıyordu, ama Titus öldüğü için artık kırık kalbiyle baş başa uyuyor.

Parlak ışık, sonra karanlık. Gökyüzünün her köşesinden yağan güneş ışığı, ardından gecenin karası, suskun yıldızlar, dalların arasında dolanan rüzgâr. Günlerin değişmeyen akışı. Hastaneden taburcu olmamdan bu yana, bir yılı aşkın süredir bu evde yaşıyorum. Başlangıçta yalnızca Miriam’la ikimizdik, bir de Miriam işe gittiği zaman bana bakan gündüzcü hemşire. Derken üç ay sonra, dünya Katya’nın başına yıkıldı, New York’taki sinema okulunu bırakıp annesiyle birlikte yaşamak üzere Vermont’a geldi.

Titus’un ailesi oğullarına Rembrandt’ın oğlunun adını vermiş; hani tablolardaki kırmızı şapkalı küçük oğlan, ders kitabının başında hayallere dalan öğrenci, çocukluktan gençliğe geçerken hastalanıp tıpkı Katya’nın Titus’u gibi yirmili yaşlarında ölüveren delikanlı. Bu uğursuz bir ad, kullanımının yasaklanması gereken bir ad. Titus’un ölümünü, ölümünün korkunç öyküsünü, o ölümün görüntülerini, o ölümün yaslı torunum üzerindeki ezici etkilerini sık sık düşünüyorum; ama şimdi o konuya girmek istemiyorum, o konuya giremem, o olayı kendimden olabildiğince uzaklaştırmak zorundayım. Gece henüz genç; karanlığa, tavanı bile göremeyecek kadar koyu karanlığa bakarak yatağımda yatarken, dün gece başladığım öyküyü anımsamaya çalışıyorum. Uykum gelmemekte inat ettiği zaman hep böyle yaparım. Yatakta yatıp kendime öyküler anlatırım. O öyküler pek önemli olmasalar da, içlerine daldığım zaman unutmak istediğim şeyleri düşünmeme engel olurlar. Ne var ki, dikkatimi yoğunlaştıramamak yüzünden, aklım çoğu kez anlatmaya çalıştığım öyküden düşünmek istemediğim şeylere kayıveriyor. Yapılabilecek hiçbir şey yok. Dikkatimi yoğunlaştırmayı başaramıyorum, başarılı olmaktan çok daha sık başarısızlığa uğruyorum; ama bu, elimden gelen çabayı göstermiyorum demek değil.

Onu bir çukura yerleştirdim. Bu, harekete geçmek için iyi bir başlangıç gibi geldi. Uyuyan birini bir çukura koy ve sonra adam uyanıp da dışarı tırmanmaya çalışırken neler olacağını seyret. Toprağa kusursuz bir daire biçiminde kazılmış derin, hem de iki buçuk üç metre derinliğinde, iç yüzeyi pişirilmiş kil, hatta belki de cam sertliğinde sıkıştırılmış toprakla kaplanmış bir çukurdan söz ediyorum. Bir başka deyişle, çukurdaki adam gözlerini açınca oradan çıkamayacak. Kazma ve metal çiviler gibi dağcılık gereçleri ya da yakındaki bir ağaca atılacak kement olmadan çıkması olanaksız; bu adamın da araç gereci yok ve kendine geldiği anda nasıl bir belaya çattığını anlayacak.

Öyle de oluyor. Adam uyanıyor ve bulutsuz akşam göğüne bakarak sırtüstü yatarken buluyor kendini. Adı Owen Brick, buraya nasıl indiği, çapının dört metre kadar olduğunu tahmin ettiği bu silindirik çukura nasıl düştüğü hakkında en ufak bir fikri yok. Doğrulup oturuyor. Sırtında boz rengi kaba yünlüden bir asker üniforması olduğunu görünce afallıyor. Başında asker kepi, ayaklarında temiz giyilmiş, bileğin üstünden çifte düğümle bağlanmış, sağlam, siyah deri botlar var. Ceketin kollarında, üniformanın bir onbaşıya ait olduğunu gösteren ikişer şerit var. O kişi Owen Brick olabilir, ama adı Owen Brick olan, çukurun dibindeki adam ömründe hiç askerlik hizmeti yaptığını ya da savaşa gittiğini anımsamıyor.

Başka bir açıklaması olmadığı için, başına bir darbe aldığını ve geçici olarak bellek yitimine uğradığını düşünüyor. Ama şişkinlik ya da yara var mı diye parmaklarıyla kafasını yoklayınca ne bir yumru buluyor ne bir yarık ne de bir bere; bellek yitimine neden olabilecek hiçbir şey yok. Öyleyse ne? Yoksa beyninin büyük bölümlerini dumura uğratan sarsıcı bir travma mı geçirdi? Olabilir. Ancak, o travmanın anısı bir anda canlanmazsa, bunu bilmesi olanaksız. Daha sonra, evdeki yatağında uyuyor ve düşle bilinç arasındaki sınırı yok edecek kadar gerçeğe benzeyen, olağanüstü berraklıkta bir rüya görüyor olmak olasılığını tartıyor kafasında. Bu doğruysa, sadece gözlerini açması, yataktan fırlayıp sabah kahvesini yapmak için mutfağa gitmesi yetecek. Ama gözleriniz zaten açıkken, onları nasıl açabilirsiniz ki? Çocuksu bir merakla büyüyü bozmak için birkaç kez gözlerini kırpıştırıyor; oysa bozulacak bir büyü yok, sihirli yatak da ortaya çıkmıyor.

Yukardan geçen bir sığırcık sürüsü, beş altı saniye kadar görüş alanına girdikten sonra alacakaranlıkta kayboluyor. Brick çevresini yoklamak için ayağa kalkıyor; doğrulurken pantolonunun sol ön cebinde kabarık bir şey olduğunu fark ediyor. Bu bir cüzdan, onun cüzdanı; içinde yetmiş altı Amerikan dolarının yanı sıra New York eyaletinin 12 Haziran 1977 doğumlu Owen Brick adına düzenlediği sürücü ehliyeti var. Ehliyet, Brick’in zaten bildiği şeyi, Jackson Heights, Queens’te oturan otuzuna yaklaşmış biri olduğunu doğruluyor. Owen, Flora adında bir kadınla evli olduğunu da, son yedi yıldır profesyonel bir sihirbaz olarak şehrin çeşitli yerlerinde çocuklar için düzenlenen doğum günü partilerinde Büyük Zavello sahne adıyla gösteri yaptığını da biliyor. Bu gerçekler, gizemi daha da derinleştiriyor. Kim olduğundan bu kadar emin ise, nasıl oldu da asker olduğunu kanıtlayacak bir belge, bir künye ya da askerî kimlik kartı yokken sırtında onbaşı üniformasıyla bu çukurun dibine düştü?

Buradan kaçmanın olanaksızlığını anlamakta gecikmiyor. Silindirik duvar tırmanılamayacak kadar yüksek; tırmanmayı kolaylaştırmak için duvarın yüzeyinde ayağını basabileceği bir girinti açmak amacıyla savurduğu tekmenin tek sonucu ise başparmağının incinmesi oluyor. Gece hızla bastırıyor, havada bir serinlik, bedenine işleyen nemli bir ilkbahar serinliği var; Brick korkmaya başlamışsa da şu anda korkmaktan çok, hâlâ afallamış durumda. Yine de kendini tutamayıp, İMDAT, diye sesleniyor. Şu ana kadar arada bir duyulan kuş çığlığıyla rüzgârın hışırtısı dışında çıt çıkmadığı için ıssız, kimsesiz bir yer duygusu uyandıran bir sessizlik vardı. Oysa İMDAT sözcüğü Brick’in ağzından çıkar çıkmaz, bir tür çarpık neden sonuç mantığıyla bir komut verilmişçesine, uzaktan top ateşinin gürleyişi duyuluyor ve kararmaya başlayan gökyüzü patlamanın yalımlarıyla aydınlanıyor. Brick makineli tüfek tarrakalarını, el bombalarının patlayışını ve bu gürültülerin gerisinde, hiç kuşkusuz kilometrelerce uzaktan gelen insan seslerini duyuyor. Bunun bir savaş olduğunu, kendisinin de bu savaşta asker olduğunu fark ediyor; ama elinde ne bir silah var ne de saldırıya karşı kendini koruyacak bir şey; çukurda uyanışından bu yana ilk kez iyice ayılıyor ve gerçekten korkuyor.

Çatışma bir saatten fazla sürüyor, sonra ortalık yavaş yavaş sessizliğe gömülüyor. Çok geçmeden Brick uzaktan siren sesleri duyuyor ve bunu saldırıda hasar görmüş binalara giden itfaiye arabalarının sesine yoruyor. Sonra siren sesleri de kesiliyor ve Brick’in üzerine yeniden sessizlik çöküyor. Brick üşümenin ve korkmanın yanı sıra yorgun düşüyor ve gökte yıldızlar belirinceye kadar silindirik hapishanesinin içinde yürüyüp durduktan sonra yere uzanarak sonunda uykuya dalmayı başarıyor.

Ertesi sabah erkenden çukurun tepesinden kendisine seslenen bir sesle uyanıyor. Yukarı bakıyor, çukurun kenarından kafasını uzatmış birinin suratını görüyor ve adamın sadece yüzünü görebildiği için yüzükoyun yere uzanmış olduğunu düşünüyor.

Adam, Onbaşı, diyor. Onbaşı Brick, harekete geçmenin zamanı geldi.

Brick ayağa kalkıyor, şimdi gözleri yabancının suratından ancak bir bir buçuk metre uzakta olduğu için, onun çenesi kemikli, iki günlük sakallı, esmer biri olduğunu ve kendi kafasındakinin eşi bir asker kepi giydiğini görebiliyor. Brick harekete geçmek istese de bunu yapacak durumda olmadığını söylemek fırsatını bulamadan, adamın suratı gözden kayboluyor.

Brick, adamın, Merak etme, seni hemen oradan çıkaracağız, dediğini duyuyor.

Az sonra madenî bir nesneye indirilen çekiç ya da tokmak sesi duyuluyor; ses her vuruşta azaldığı için Brick adamın toprağa kazık çakıyor olabileceğini düşünüyor. Eğer bu bir kazıksa, o zaman birazdan kazığa bir ip bağlanacak, Brick de ipe tutunarak çukurdan çıkabilecek demektir. Vuruşlar kesiliyor, otuz kırk saniye daha geçiyor, sonra tam da Brick’in tahmin ettiği gibi ayaklarının dibine bir ip iniyor.

Brick bir sihirbaz, vücutçu değil; o yüzden otuz yaşlarında sağlıklı bir erkek için bir bir buçuk metrelik ipe tırmanmak işten bile olmadığı halde, Brick yukarıya çıkmakta çok zorlanıyor. Botların tabanı düzgün yüzeyde kaydığı için ayağını duvara dayayıp güç alamıyor, botları ipe bastırdığı zaman da kendisini yukarıya çekmek için sadece kollarını kullanmak zorunda kalıyor, ama bir yandan kollarının kaslı, güçlü olmayışı, öte yandan da sert malzemeden örülmüş ipin avuçlarını kesmesi yüzünden bu basit iş zorlu bir savaşa dönüşüyor. Sonunda çukurun kenarına yaklaşıp da dışarıdaki adam sağ elini yakalayarak onu yukarıya çektiği zaman, Brick soluk soluğa ve kendisinden tiksinir bir halde toprağa seriliyor. Bu beceriksizliği yüzünden alay konusu olmayı beklerken, bir mucize oluyor ve adam aşağılayıcı hiçbir şey söylemiyor.

Brick ağır ağır doğrulup ayağa kalkmaya çabalarken, kurtarıcısının da kendisiyle aynı üniformayı giydiğini, sadece onun kolunda iki değil, üç şerit olduğunu fark ediyor. Yoğun sis olduğu için Brick nerede olduğunu kestiremiyor. Tahmin ettiği gibi ıssız bir yerdeler, ama dün gece saldırıya uğrayan şehir ya da kasaba görünürlerde yok. Açık seçik görebildiği şeyler yalnızca ipin bağlandığı metal kazık, bir de çukurun ağzından üç metre kadar ilerde duran çamurlu bir cip.

Adam, Brick’in elini kuvvetle sıkarak, Onbaşı, ben Çavuş Serge Tobak’ım, diyor. Senin çavuşunum. Herkes bana Serge Çavuş1 der.

Brick başını eğip kendisinden en az on beş santim kısa olan adama bakıyor ve alçak sesle, Serge Çavuş, diye yineliyor.

Tobak, Biliyorum, bu çok komik, diyor. Ama bu ad tuttu. Ne yapalım, bükemediğin eli öpüp durumu kabulleneceksin, öyle değil mi?

Brick, sesindeki kaygıyı gizlemeye çalışarak, Ben ne arıyorum burada? diyor.

Kendini topla evlat. Savaşıyorsun. Ne yaptığını sanıyordun? Eğlence parkına mı gidiyoruz sandın?

Hangi savaş? Irak’ta mıyız?

Ne Irak’ı? Irak kimin umurunda?

Amerika Irak’ta savaşıyor. Herkes biliyor.

Siktir et Irak’ı. Burası Amerika. Amerika, Amerika ile savaşıyor.

Sen neden söz ediyorsun?

İçsavaş Brick. Senin hiçbir şeyden haberin yok mu? Dört yıl oluyor. Ama şimdi sen ortaya çıktığına göre, savaş da yakında bitecek. Savaşı bitirecek olan sensin.

Benim adımı nereden biliyorsun?

Sen benim takımımdasın kaz kafalı.

Ya bu çukur neyin nesi? Orada ne işim vardı?

Bu normal işlem. Acemi askerler birliklerine böyle katılırlar.

Ama ben askere yazılmadım. Gönüllü olmadım.

Tabii olmazsın. Kimse gönüllü olmaz. Ama bu iş böyle yürür. Bir dakika önce hayatını yaşıyorsundur, bir dakika sonra bir de bakarsın ki savaştasın.

Tobak’ın söyledikleri Brick’i öylesine afallatıyor ki, ne diyeceğini bilemiyor.

Çavuş, Bu işler böyledir işte, diye sürdürüyor sözünü. Büyük iş için seçilen hıyar sensin. Neden diye bana sorma, genelkurmay bu iş için senin biçilmiş kaftan olduğunu düşünüyor. Belki kimse seni tanımadığı için, belki de suratında Bu... Bu ne?... Bu bön ifade olduğu için kimse senin suikastçı olduğundan pirelenmez diye düşünmüşlerdir.

Suikastçı mı?

Evet, suikastçı. Ama ben kurtarıcı sözcüğünü kullanmayı yeğlerim. Ya da barışı getiren adam. Sen ne ad takmak istersen tak, sen olmadan savaş hiç bitmeyecek.

Brick hemen oradan kaçmak istiyor, ama silahsız olduğu için adamın suyuna gitmekten başka çare bulamıyor. Peki, kimi öldürmem gerekiyor, diye soruyor.

Çavuş gizemli bir tavırla, Kimi değil neyi demen gerek, diyor. Adının ne olduğundan bile emin değiliz. Blake de olabilir, Black de, Bloch da. Ama elimizde bir adres var, eğer şimdiye kadar tüymediyse, herhangi bir sorunla karşılaşmayacaksın demektir. Seni şehirdeki bağlantımıza göndereceğiz, gizlice gideceksin, birkaç gün içinde de her şey bitmiş olacak.

Peki bu adam ölmeyi neden hak ediyor?

Çünkü savaşın sahibi o. Savaşı o icat etti ve olmakta olan ya da olmak üzere olan her şey onun kafasında. O kafayı ortadan kaldırdın mı savaş da biter. İşte bu kadar basit.

Basit ha? Adamdan neredeyse tanrıymış gibi söz ediyorsun.

Tanrı değil onbaşı, sıradan bir adam. Bütün gün bir odada oturup yazıyor ve yazdıklarının hepsi gerçekleşiyor. İstihbarat raporları adamın suçluluk duyduğunu, ama yazmaktan kendini alamadığını belirtiyor. Herifin kendi kafasını uçuracak kadar aklı olsa, bu konuşmayı yapıyor olmazdık.

Bir öykü olduğunu, bir adamın bir öykü yazdığını ve bizim de o öykünün bir parçası olduğumuzu söylüyorsun.

Onun gibi bir şey.

Peki adam öldürüldükten sonra ne olacak? Savaş sona erecek, ya biz ne olacağız?

Her şey normale dönecek.

Ya da belki biz yok olacağız.

Belki. Ama bu riski göze almak zorundayız. Ya bu işi yapacaksın ya da öleceksin evlat. Şu ana kadar on üç milyondan fazla insan öldü. Eğer böyle devam ederse, gözünü açıp kapayana kadar nüfusun yarıdan çoğu gitmiş olacak.

Brick’in kimseyi öldürmeye niyeti yok, Tobak’ı dinledikçe adamın zırdeli olduğuna daha çok inanıyor. Ama şimdilik, onu anlıyormuş gibi yapmaktan, bu görevi yerine getirmeyi çok istiyormuş gibi davranmaktan başka çaresi de yok.

Serge Çavuş, arka taraftan kabarık bir plastik torba alıp Brick’e uzatıyor. Yeni giysilerin, diyor ve sihirbaza ortalık yerde üniformasını çıkarıp torbadaki sivil giysileri giymesini emrediyor; siyah kot pantolon, mavi gömlek, v yaka kırmızı kazak, kemer, kahverengi deri ceket, siyah deri ayakkabılar. Sonra içinde başka giysilerin, tıraş takımının, diş fırçası ile macunun, saç fırçasının, 38’lik tabancanın ve bir kutu merminin bulunduğu yeşil naylondan bir sırt çantası veriyor Brick’e. En sonunda da içinde yirmi tane elli dolarlık banknotla, bağlantı kuracağı adamın adı ile adresinin olduğu bir zarf uzatıyor.

Çavuş, Lou Frisk, diyor. İyi adamdır. Şehre varır varmaz ona git, bilmen gereken her şeyi o sana anlatır.

Brick, Hangi şehirden söz ediyoruz? diye soruyor. Nerede olduğum konusunda en ufak bir fikrim yok.

Tobak, sağına dönüp yoğun sise doğru parmağını uzatarak, Wellington, diyor. On dokuz kilometre kuzeyde. Bu yoldan hiç ayrılma, ikindi vakti orada olursun.

Yürüyecek miyim?

Kusura bakma. Seni götürürdüm, ama ben ters yöne gitmek zorundayım. Adamlarım bekliyor.

Ya kahvaltı? On dokuz kilometreyi boş mideyle mi tepeceğim?

Onun için de kusura bakma. Sana yumurtalı sandviçle bir termos kahve getirmem gerekiyordu, ama unuttum.

Serge Çavuş adamlarının yanına dönmek üzere yola çıkmadan önce çukurdaki ipi çekiyor, metal kazığı topraktan söküyor ve onları cipin arkasına atıyor. Sonra direksiyona geçip motoru çalıştırıyor. Brick’e bir hoşça kal selamı çakarak, Yolun açık olsun asker, diyor. Bana pek cana kıyıcı gibi görünmüyorsun, ama ben ne anlarım? Hiçbir zaman hiçbir şeyin doğrusunu kestiremem.

Tobak başka tek söz etmeden gaza basıyor ve birkaç saniyede sisin içinde kaybolup gidiyor. Brick yerinden kımıldamıyor. Hem üşüyor hem karnı aç, hem şaşkın hem korkuyor; bir dakikadan uzun bir süre ne yapacağını düşünerek yolun ortasında dikiliyor. Sonunda havadaki pustan üşümeye başlıyor. Soğuk, onun yerine karar veriyor. Kollarını bacaklarını hareket ettirmek, ısınmak zorunda; böylece kendisini nelerin beklediği hakkında hiçbir fikri olmadan ellerine ceplerine sokuyor, şehre doğru yola koyuluyor.

Şu anda yukarda bir kapı açıldı, koridordaki ayak seslerini duyabiliyorum. Miriam mı, Katya mı, orasını kestiremiyorum. Banyonun kapısı açılıp kapanıyor; çişin suya değdiği anda çıkardığı o bildik melodiyi hafiften, çok hafiften duyuyorum; ama işeyen her kimse, ev halkının üçte ikisi uyanık olsa da kimseyi uyandırmamak için sifona basmayacak kadar düşünceli davranıyor. Sonra banyonun kapısı açılıyor, koridorda usul usul yürüyen ayak sesleri ve bir yatak odası kapısının kapandığı bir kez daha duyuluyor. Bir tahminde bulunmam gerekse, Katya derdim. Yerinden kıpırdayamayan dedesi gibi uykuya direnen, acı çeken zavallı Katyacık. Merdivenlerden çıkabilmeyi, odasına gidip onunla biraz konuşmayı ne kadar isterdim. Soğuk espriler patlatırdım ya da sadece gözleri kapanıp uykuya dalıncaya kadar başını okşardım. Ama tekerlekli sandalyeyle merdiven çıkamam, öyle değil mi? Koltuk değneğimi kullanmaya kalksam, herhalde karanlıkta düşerim. Bok canına bu sersem bacağın. Tek çözüm yumuşacık bembeyaz tüylerden bir çift kocaman kanat edinmek. O zaman göz açıp kapayana kadar yukarda olurdum.

Son birkaç aydır, Katya ile ben günlerimizi birlikte televizyon seyrederek geçirdik. Oturma odasındaki kanepede yan yana oturuyor, peş peşe iki, üç, hatta dört film izleyip akşam yemeğini Miriam’la yemek üzere filmlere ara veriyor, yemekten kalkar kalkmaz da yatmadan önce bir iki film daha seyretmek için yeniden kanepeye dönüyoruz. Aslında, üç yıl önce emekli olduğumda Miriam’a söz verdiğim gibi anılarımı, yaşamöykümü, aile tarihçemizi, yok olup gitmiş bir dünyanın tarihini yazacağım metin üzerinde çalışıyor olmam gerek; ama doğrusunu isterseniz Katya ile kanepede oturup onun elini tutmayı, Katya’nın başını omzuma yaslamasını, ekrandaki figürlerin sonsuz geçidini izleyerek zihnimin bulanıklaşmasını yeğliyorum. Bir yıldan fazla bir süre her gün uğraştım, sayfalarca yazdım, kitabın yarısını, belki yarıdan da fazlasını tamamladım; ama artık hevesim kaçtı. Belki Sonia ölünce, evlilik yaşamı sona erince, yapayalnız kalınca, Sonia’yı yitirdikten sonraki o anasını sattığımın yalnızlık duygusuna kapılınca böyle oldu, bilemiyorum; sonra o kiralık arabayla kaza yaptım, bacağımı sakatladım, neredeyse ölüyordum, belki bunun da etkisi oldu: Yazmayı anlamsız bulmaya başladım, bu dünyada yetmiş iki yıl geçirdikten sonra hayatımı yazmışım, yazmamışım kimin umurunda? Bu konu gençken bile bana ilginç gelmezdi, kitap yazmaya da hiç hevesli değildim. Ben kitabı okumayı sevdim, işte o kadar, kitapları okuyup sonra onlar üzerine yazı yazmayı sevdim; hiç maraton koşucusu olmadım, hep kısa mesafe koştum, kırk yıl boyunca işi ancak son teslim tarihinde tamamlayan bir tazı gibi çalıştım, haftada iki köşe yazısı, arada sırada bir dergi makalesi için yedi yüz kelimelik, bin beş yüz kelimelik yazılar döktürmenin ustası oldum, kim bilir kaç bin sözcük kustum kâğıtlara? Kısa ömürlü yazılarla, yakılıp yeniden kâğıda dönüştürülen yığın yığın gazete yazılarıyla geçen onlarca yıl; bu yazıların içinde iyi olanlar vardıysa bile, çoğu meslektaşımın aksine onları toplayıp aklı başında hiç kimsenin okumak zahmetine girmeyeceği kitaplar halinde bastırmayı hiç düşünmedim. Yarım kalmış kitabım da bundan böyle tozlanmaya mahkûm olsun. Miriam alabildiğine çalışıyor; gece geç saatlere kadar, hafta sonları ya da ders vermek üzere Hampton’a gitmek zorunda olmadığı günlerde boyuna yazarak Rose Hawthorne biyografisini bitirmek üzere; belki de evde bir tek yazar olması şimdilik yeter.

Nerede kalmıştım? Hah, Owen Brick... Owen Brick şehre doğru yola koyuluyor. Soğuk hava, şaşkınlık, Amerika’da ikinci bir içsavaş. Bunlar bir şeyin girizgâhı, ama bunun iyi mi yoksa kötü bir şey mi olduğunu henüz kestiremediğim için, şaşkın sihirbazımı ne yapacağıma karar vermeden önce birkaç saniye daha Katya’dan ve filmlerden söz etmem gerekiyor. Katya, internetten DVD sipariş etmeye başladığı zaman bunu bir gelişme, doğru yönde atılmış minik bir adım olarak yorumladım. Bu, en azından Katya’nın ilgisini, düşüncelerini ölen sevgilisi Titus’tan başka şeylere yöneltmeye istekli olduğunu gösteriyordu. Ne de olsa sinema öğrenimi yapıyor, film editörü olmak istiyor; eve DVD akını başlayınca, yeniden okula dönmeyi, okula dönmese de kendi kendini yetiştirmeyi düşünüyor sandım. Ama bir süre sonra bu film izleme saplantısının, bir tür tedavi, geleceğini düşünmemek için bir tür uyuşturucu işlevi yaptığını gördüm. Kendinden kaçmak için filme sığınmak, kitaba sığınmaya benzemez. Kitaplar, sizi kendilerine bir karşılık vermeye, aklınızı ve hayal gücünüzü kullanmaya zorlar; oysa film izlerken hiçbir şey düşünmeden kendinizi kaptırır seyredersiniz, hatta keyif duyarsınız. Böyle derken, Katya kendisini duygusuz bir taşa dönüştürdü demek istemiyorum. Komedileri seyrederken gülümsüyor, hatta gülünç sahnelerde hafiften kahkaha attığı bile oluyor; dram izlerken ise dokunaklı sahnelerde gözyaşı bezleri boyuna çalışıyor. Değişiklik, daha çok tavrında, ayaklarını sehpanın üzerine uzatıp kanepeye yayılışında, saatlerce kıpırdamadan oturuşunda, telefona bakmak için bile yerinden kıpırdamayışında, ona dokunduğum ya da sarıldığım anlar dışında hiçbir yaşam belirtisi göstermeyişinde ortaya çıkıyor. Bunun suçlusu, galiba benim. Onu böyle serilip yatarak yaşamaya ben teşvik ettim; sözümü dinleyeceğini pek sanmasam da, belki buna bir son vermem, onu durdurmam gerek.

Öte yandan, bazı günler diğerlerine oranla daha iyi geçiyor. Her filmden sonra, Katya ikincisini DVD’ye koymadan önce birkaç dakika film hakkında konuşuyoruz. Ben genellikle filmin öyküsünü ve oyunculuk kalitesini tartışmak istiyorum; oysa Katya’nın yorumları, daha çok çekim planları, montaj, ışık, ses gibi teknik özellikler üzerinde yoğunlaşıyor. Nitekim, daha bu akşam peş peşe üç yabancı film –Harp Esirleri, Bisiklet Hırsızları, Apu’nun Dünyası– izledikten sonra Katya çok çarpıcı yorumlar yaparak, özgünlüğü ve tutarlılığıyla beni etkileyen bir film yapımı kuramını öne sürdü.

Cansız nesneler, dedi.

Ne olmuş onlara? diye sordum.

İnsanların duygularını aktarmak için cansız nesneleri araç olarak kullanmak. Film dili budur. Bunun nasıl yapılacağını da ancak çok iyi yönetmenler kavrayabilir; Renoir, De Sica ve Ray de gelmiş geçmiş yönetmenlerin en iyilerinden, öyle değil mi?

Hiç kuşkusuz.

Bisiklet Hırsızları’nın ilk sahnelerini düşün. Filmin kahramanı bir iş bulur, ama bisikletini rehinden kurtaramazsa işe başlayamayacaktır. Kendine acınarak eve gider. O sırada karısı evin önünde iki ağır kovayı taşımaktadır. Olanca yoksullukları, bu kadının ve ailesinin olanca çabası o iki kovanın içindedir. Kocası kendi dertlerine öylesine gömülmüştür ki, sokak kapısına varıncaya kadar karısına yardım etmek aklına bile gelmez. Akıl ettiği zaman da kovaların sadece birini alıp ötekini yine karısına bırakır. Evlilikleri hakkında bilmemiz gereken her şey, işte bu birkaç saniye içinde bize aktarılır. Sonra merdivenlerden çıkıp evlerine gelirler. Kadın, bisikleti kurtarmak için yatak takımlarını rehin vermeyi önerir. Kadının mutfakta kovayı nasıl şiddetle tekmelediğini, konsolun çekmecesini nasıl şiddetle açtığını anımsa. Cansız nesneler, insanların duyguları. Sonra tefeci dükkânını görürüz; aslında burası dükkân değil, istenmeyen eşyaların depolandığı koskoca bir mekândır. Kadın çarşaf takımını satar; sonraki planda dükkânda çalışanlardan birinin çarşaf bohçasını rehin eşyaların durduğu rafa götürüşünü izleriz. Önce raf pek yüksek görünmez, ama kamera geriye çekilip de adam merdiveni çıkmaya başlayınca her biri adamın elindekine benzer bohçalarla tıklım tıkış dolu rafların tavana kadar yükseldiğini görürüz ve bir anda sanki Roma’daki ailelerin hepsi yatak çarşaflarını satmışlar, sanki bütün şehir filmin kahramanı ve karısı kadar sefalet içindeymiş izlenimine kapılırız. Her şey bir karede anlatılır büyükbaba. Tek bir karede felaketin eşiğindeki bir toplumun panoramasını görürüz.

Hiç de fena bir yorum değil Katya. Çarklar dönmeye devam ediyor...

Bu akşam aklıma geldi. Üç filmde de benzer örnekler gördüğüm için bir şeyleri yakaladığımı düşünüyorum. Harp Esirleri’ndeki bulaşıkları anımsıyor musun?

Bulaşıklar mı?

Filmin sonundan hemen önceki sahne. Gabin, Alman kadına onu sevdiğini, savaş bitince kadını ve kızını almak üzere geri geleceğini, ama şimdi düşman askerlerinin yaklaştığını, iş işten geçmeden önce Dalio ile birlikte İsviçre sınırını geçmeye çalışmak zorunda olduğunu söyler. Dördü son kez birlikte yemek yerler ve vedalaşma anı gelir çatar. Son derece dokunaklı bir sahnedir. Gabin ve kadın sokak kapısında dururlar, birbirlerini bir daha hiç görememeleri olasıdır, erkekler yürüyüp gecenin karanlığına dalarken kadının gözyaşlarını görürüz. Renoir sahneyi orada keserek Gabin ve Dalio’nun ormandaki koşmalarını gösterir; dünyadaki bütün öteki yönetmenlerin filmin sonuna kadar onların kaçışını izleyeceklerine bahse girerim. Oysa Renoir öyle yapmaz. O, kadınla küçük kızına dönmek dehasını gösterir – deha derken, kocasını savaşın çılgınlığına kurban vermiş olan bu genç dulun o anda yapması gereken şeye Renoir’ın yaklaşımındaki anlayışı, yüce gönüllülüğü, şefkati kastediyorum. Kadın eve girer, az önce yemek yedikleri sofrayı ve kirli tabakları görür. Erkekler gitmiştir ve gitmiş oldukları için o tabaklar artık onların yokluğunun birer simgesine dönüşmüştür; kadın tek söz söylemeden tabakları birer birer alıp sofrayı toplar. Bu sahne ne kadar sürer? On saniye mi? On beş saniye mi? Hiç uzun sürmez, ama soluğunuzu keser, öyle değil mi? Yüreğinizi parçalar.

Birden Titus’u anımsayıp, Sen cesur bir kızsın, dedim.

Kes şunu Büyükbaba. Ondan söz etmek istemiyorum. Belki başka bir sefer, ama şimdi olmaz. Tamam mı?

Tamam. Biz yine filmlere dönelim. Geriye bir tane kaldı. Hint filmi. Ben en çok onu beğenmiştim.

Katya müstehzi bir gülümsemeyle, o bir yazarla ilgili de ondan, dedi.

Belki. Ama bu, filmin iyi olmadığı anlamına gelmez.

İyi olmasa zaten onu seçmezdim. Süprüntüyle uğraşmıyoruz. İlkemiz bu, unuttun mu? En zırtapozundan en inceliklisine her tür film, ama süprüntü olmayacak.

Anlaştık. Peki Apu’daki cansız nesne hangisi?

Bir düşün hele.

Kafa yormak istemiyorum. Bu senin teorin, o yüzden ne olduğunu sen söyleyeceksin.

Perdeler ve saç tokası. Bir yaşamdan bir diğerine geçiş, hikâyenin dönüm noktası. Apu, arkadaşının kuzininin düğününe katılmak üzere köye gider. Görücü usulüyle yapılan geleneksel bir evliliktir bu. Damat ortaya çıkınca, zırvalayan bir budala olduğu görülür. Düğün iptal edilir, arkadaşın kuzininin ailesi, kızları o gün evlenmeyecek olursa ömür boyu lanetlenecek diye paniğe kapılır. Birkaç gün şehirden uzaklaşmanın keyfini süren, gamsız kasavetsiz Apu, ağaçların altında uyumaktadır. Kızın ailesi onun yanına gelip oradakiler içinde tek uygun bekârın kendisi olduğunu, sorunlarını çözebilecek tek kişinin o olduğunu anlatırlar. Apu afallar. Ailenin kafadan çatlak, batıl inançlara saplanmış ahmak köylüler olduğunu düşünerek öneriyi reddeder. Ama bir süre düşündükten sonra kabul etmeye karar verir. Bunu salt iyilik yapmış, diğerkâm bir jest yapmış olmak için yapacaktır, ama kızı Kalküta’ya götürmek gibi bir niyeti yoktur. Düğün töreninden sonra ilk kez baş başa kaldıklarında, Apu bu uysal görünümlü genç kadının sandığından çok daha çetin ceviz olduğunu öğrenir. Apu, Ben yoksulum, yazar olmak istiyorum, sana verebilecek hiçbir şeyim yok, der. Kız, Biliyorum, ama önemi yok, diye karşılık verir; onunla gitmeyi kafasına koymuştur. Çileden çıkan, ne yapacağını şaşıran, ama aynı zamanda kızın kararlılığından da etkilenen Apu, gönülsüz de olsa boyun eğer. Sahne burada kesilir, şehre geçeriz. Apu’nun oturduğu köhne yapının önüne yanaşan arabadan Apu ile karısı inerler. Apu, karısını tavan arasındaki sefil odasına çıkarırken konu komşu bu güzel kızı görmek için dışarı uğrar. Bir dakika sonra birisi Apu’yu çağırır, Apu gider. Kamera, yabancısı olduğu bu kentte, yabancısı olduğu bu odada yapayalnız kalan, tanımadığı bir adamla evlenmiş olan kızın üzerinde kalır. Kız perde yerine, pis bir çuval parçasıyla örtülü pencereye gider. Çuvalda bir delik vardır, kız delikten dışarıya, üzerinde kıçındaki bezden başka bir şey olmayan bir bebeğin toprağın üstünde, çöplerin arasında emeklediği arka bahçeye bakar. Kamera ters açıya döner, kızın delikten bakan gözünü görürüz. O gözden yaşlar boşanmaktadır; gerginleştiği, korktuğu, kendini yitip gitmiş hissettiği için kim suçlayabilir kızcağızı? Apu odaya gelir ve kıza, Neyin var? diye sorar. Kız, yok bir şey, dercesine başını sallar. Sahne kararır, buradaki kritik soru şudur: Şimdi ne olacak? Kazara evlenen bu uygunsuz çifti bundan sonra neler bekliyor? Daha bir dakika bile geçmeden birkaç usta işi kısa sahneyle her şey gözümüzün önüne serilir. Birinci nesne: pencere. Sahne aydınlandığında sabahın erken saatleridir; gözümüze çarpan ilk şey bir önceki sahnedeki kızın dışarıya baktığı penceredir. O yırtık pırtık çuval gitmiş, yerine tertemiz ekose desenli perdeler asılmıştır. Kamera biraz geriler, karşımıza ikinci nesne çıkar: pencere pervazındaki çiçek saksıları. Bunlar yüreklendirici işaretlerdir, ancak ne anlama geldiklerinden henüz emin olamayız. Hamaratlık, evcimenlik, kadın eli değmesi desek, bunlar zaten bir eşten beklenen görevler; Apu’nun karısının görevlerini hakkıyla yerine getirmesi, kocasını sevdiğini kanıtlamaz. Kamera geri çekilmeyi sürdürür, ikisini yatakta uyurken görürüz. Saat çalar, Apu homurdanarak başını yastığa gömerken karısı yataktan fırlar. Üçüncü nesne: kadının sarisi. Kadın yataktan kalkıp yürümeye davrandığında kımıldayamaz, çünkü giysisi Apu’nunkine düğümlenmiştir. Çok tuhaf. Bunu kim ve ne için yapmıştır? Kadının yüzünde hem terslenen hem keyiflenen bir ifade vardır, o anda bunu yapanın Apu olduğunu anlarız. Kadın yatağa döner, Apu’nun kalçasına hafifçe bir şaplak atar, sonra düğümü çözer. Bu sahne bana ne anlatıyor? İyi seviştiklerini, birbirlerine oyun yapacak kadar yakınlaştıklarını, gerçekten evlenmiş olduklarını. Peki ya aşk? Hallerinden hoşnut görünüyorlar, ama birbirlerine besledikleri duygular ne kadar güçlü? İşte o noktada dördüncü nesne devreye girer: saç tokası. Kadın kahvaltı hazırlamak için kadrajdan çıkar, kamera Apu’ya yakın plan yaklaşır. Apu sonunda gözlerini açar, esneyip gerinerek yatakta dönerken iki yastığın arasına sıkışmış bir şey görür. Elini uzatıp karısının saç tokalarından birini yastıkların arasından çıkartır. İşte burası işin doruk noktasıdır. Apu tokayı evirip çevirip inceler, o anda Apu’nun gözlerine baktığınız zaman o gözlerde gördüğünüz sevecenlik ve hayranlık, Apu’nun sonunda karısına deliler gibi âşık olduğunu, karısının onun hayatının kadını haline geldiğini kuşkuya yer bırakmayacak biçimde ortaya koyar. Ve Ray, bütün bunları tek sözcüklük bir diyalog kullanmadan gerçekleştirir.

Tıpkı bulaşık tabaklardaki gibi, dedim. Tıpkı çarşaf bohçasındaki gibi. Söz yok.

Gerçekten hiç söz yok, diye yanıtladı Katya. Ne yaptığını biliyorsan söze gerek yok.

Bu üç sahnenin bir özelliği daha var. Filmleri izlerken bunun farkında değildim, ama senin anlattıklarını dinlerken birden aklıma geliverdi.

Neymiş o?

Hepsi de kadınlarla ilgili. Dünyayı kadınların nasıl sırtlandığıyla ilgili. Bahtsız erkekleri ortalıkta dolanıp işleri berbat ederken ya da hiçbir şey yapmadan yan gelip yatarken, gerçek işleri kadınlar yapıyor. Saç tokasından sonra olan da işte bu. Apu, tencerenin başına çömelip kahvaltı hazırlayan karısına karşıdan bakıyor, ona yardım etmek için kılını bile kıpırdatmıyor. Aynı şekilde İtalyan erkek de o su kovalarını taşımanın karısına ne kadar zor geldiğini fark etmiyor.

Katya, böğrümü hafifçe dürterek, Nihayet beni anlayan bir erkek çıktı, dedi.

Abartmayalım. Ben sadece senin teorine bir dipnot ekliyorum. Teorinin çok akıllıca olduğunu da belirtmek isterim.

Peki sen ne tür bir koca oldun Büyükbaba?

Ben de tıpkı o filmlerdeki beceriksizler kadar şapşal ve tembeldim. Her şeyi Büyükannen kotarırdı.

Doğru değil bu.

Doğru. Sen yanımızda olduğun zamanlar ben elimden gelenin en iyisini yapmaya çalışırdım. Ama bir de beni Büyükannenle yalnızken görecektin.

1. İngilizce çavuş anlamındaki sergeant sözcüğünün kısaltması sarge. Çavuşun adı Serge olduğu için, herkes kısaltma yaparak Sarge Serge deyince, gülünç bir sözcük oyunu oluyor. (Ç.N.)

Yatış biçimimi değiştirmek, yastığımı düzeltmek, komodinin üzerindeki bardaktan bir yudum su içmek için öyküye bir an ara veriyorum. Sonia’yı düşünmeye başlamak istemiyorum. Henüz çok erken, şimdi kendimi kaptıracak olursam saatlerce onu düşünürüm. Öyküden şaşma. Tek çözüm bu. Öyküden şaşma ve eğer sonunu getirebilirsem neler olacağını gör.

Owen Brick. Owen Brick, Wellington şehrine doğru yola koyuluyor, şehrin hangi eyalette olduğunu bilmiyor, ülkenin hangi bölgesinde olduğunu bilmiyor, ama hava soğuk ve nemli olduğu için kuzeyde bir yerde, belki New England’da, belki New York eyaletinde, belki de Yukarı Ortabatı’da bir yerlerde olduğunu tahmin ediyor; sonra Serge Çavuş’un içsavaştan söz ettiğini anımsıyor, savaşın neden çıktığını ve kimin kiminle savaştığını merak ediyor. Yine Kuzeylilerle Güneyliler mi savaşıyor? Yoksa Doğu ile Batı mı? Kırmızılarla Maviler mi? Beyazlarla Siyahlar mı? Savaşa yol açan her neyse ve tehlikede olan fikirler ya da sorunlar hangileriyse, hiçbirinin bir anlamı olmadığını söylüyor kendi kendine. Tobak, Irak hakkında hiçbir şey bilmiyorsa, burası nasıl Amerika olabilir? Şaşkına dönen Brick, ilk tahminine dönerek karabasan gördüğünü, çevresindeki bütün somut kanıtlara karşın evinde, Flora’nın koynunda uyumakta olduğunu düşünüyor.

Görüş mesafesi çok sınırlı, ama Brick iki yanında ağaçlıklar olduğunu, görünürde yıllardır onarılmadığı belli, zift ve asfalt döşeli delik deşik yoldan başka ev, yapı, telefon direği, trafik işaretleri gibi insanların varlığını gösteren hiçbir belirti olmadığını sisin arasından hayal meyal seçiyor. İki kilometre kadar yürüyor, sonra iki kilometre daha yürüyor, yanından ne bir otomobil geçiyor ne de boşlukta bir insan beliriyor. Yirmi dakika kadar sonra Brick yaklaşan bir şeyin sesini duyuyor, ne olduğunu kestiremediği tangır tungur bir ses. Sisin içinden kendisine doğru pedal çeviren bir bisikletli görünüyor. Brick adamın dikkatini çekmek için elini sallıyor, Merhaba, Lütfen, Beyefendi, diye sesleniyor; ama adam hiç oralı olmadan geçip gidiyor. Bir süre sonra kimi bir yöne, kimi bir başka yöne giden başka bisikletliler de ortaya çıkmaya başlıyor, ama Brick onları durdurmak için ne yaparsa yapsın sanki görünmezmiş gibi kimse onun farkına varmıyor.

Sekiz on kilometre daha ilerleyince yaşam belirtileri, daha doğrusu geçmişe ait yaşam belirtileri görünmeye başlıyor: yanmış evler, çökmüş yiyecek marketleri, ölü bir köpek, havaya uçurulmuş birkaç otomobil. Eşyasını doldurduğu alışveriş arabasını süren, yırtık pırtık kıyafetli yaşlı bir kadın birden Brick’in karşısına çıkıveriyor.

Brick, Affedersiniz, diyor. Bu yol Wellington’a çıkar mı acaba?

Kadın duruyor, söylenenleri anlamadığını gösteren boş bakışlarla ona bakıyor. Brick kadının çenesindeki bir tutam kıla, buruşuk ağzına, damarları kabarmış romatizmalı ellerine bakıyor. Kadın, Wellington mu? diyor, kim sordu sana?

Brick, Bana kimse sormadı, ben sana soruyorum, diyor.

Bana mı? Wellington’dan bana ne? Seni tanımıyorum bile.

Ben de seni tanımıyorum. Sadece bu yol Wellington yolu mu diye soruyorum.

Kadın bir an Brick’i tepeden tırnağa süzdükten sonra, Bu sana beş papele patlar, diyor.

Evet ya da hayır demek için beş papel mi istiyorsun? Aklını oynatmış olmalısın.

Burada herkes oynattı. Yoksa sen aklını oynatmadığını mı söylemeye çalışıyorsun?

Sana bir şey söylemeye çalıştığım yok. Sadece nerede olduğumu öğrenmek istiyorum.

Yolun üstünde duruyorsun kuş beyinli.

Tamam, yolun üzerinde duruyorum, ama bilmek istediğim şey, bu yolun Wellington yolu olup olmadığı.

On papel.

On papel mi?

Yirmi papel.

Brick sabrının sonuna gelerek, Unut gitsin, diyor. Kendim bulurum.

Neyi kendin bulursun?

Brick, kadına cevap vermek yerine yeniden yürümeye koyuluyor ve sisin içinde kaybolacağı sırada, sanki birisi tam o anda güzel bir espri yapmış gibi, kadının bir kahkaha patlattığını duyuyor.

Wellington sokakları. Brick şehre girdiğinde vakit öğleyi çoktan geçmiş, yorgun, karnı aç, o uzun yolun meşakkatinden ayakları sızlıyor. Güneş sabahın erken saatlerindeki sisi yakıp yok etmiş; Brick yaklaşık on sekiz derece sıcaklıktaki güzel havada çevreyi dolaşırken, şehrin yıkıntılar ve cesetlerle dolu, bombalanmış bir savaş bölgesi olmayıp neredeyse hasar görmemiş olduğunu görerek yürekleniyor. Gerçi birtakım harap binalar, yer yer çökmüş sokaklar, birkaç yıkılmış barikat görüyor, ama bunların dışında Wellington, sokaklarda gezinen, dükkânlara girip çıkan insanlarıyla ve görünür bir tehlikeden uzak oluşuyla, gerçekten yaşayan bir şehir görünümünde. Orayı sizin normal Amerika şehirlerinden farklı kılan tek şey, ortalıkta otomobillerin, kamyonların, otobüslerin olmayışı. Hemen herkes tabanvayla dolaşıyor, yaya olmayanlar da bisiklet üzerinde. Bunun benzin kıtlığından mı, yoksa belediyenin aldığı bir karardan mı kaynaklandığını Brick’in bilmesi şimdilik olanaksız; ama bu sessizliğin hoşuna gittiğini, bunu New York sokaklarının gürültüsüne, karmaşasına yeğlediğini de itiraf etmesi gerek. Ne var ki, bu özelliği dışında Wellington’un kayda değer hiçbir yanı yok. Kötü inşa edilmiş, çirkin yapılarıyla, ağaçsız çevresiyle, kaldırımlardaki çöp yığınlarıyla perişan, döküntü bir yer. Belki kasvetli bir kasaba, yine de Brick’in beklediği gibi bir cehennem değil.

İlk iş olarak midesini doldurmayı planlıyor; ama görünüşe bakılırsa Wellington’da çok az sayıda lokanta olduğundan, anacaddelerden birine açılan yan sokaktaki ufak lokantayı bulmak için epeyce dolaşması gerekiyor. Saat üçe geliyor, öğle yemeği vakti çoktan geçmiş, Brick lokantaya girdiğinde içerde hiç kimse yok. Girişin solunda bir bar tezgâhı var, önünde altı tane boş tabure sıralanıyor; sağda ise karşı duvara kadar uzanan dört bölme var, onlar da boş. Brick tezgâhın başına oturmaya karar veriyor. Taburelerden birine oturmasından birkaç saniye sonra, mutfaktan genç bir kadın çıkıp önüne bir mönü koyuyor. Yirmili yaşların ortasıyla sonu arasında, bezgin bakışlı, solgun tenli, zayıf bir kız, dudağının kıyısına belli belirsiz bir gülümseme oturtmuş.

Brick mönüyü açmaya zahmet etmeden, Bugün en iyi yemeğiniz nedir? diye soruyor.

Garson kız, Bugün yiyecek ne var demek daha doğru olur, diyor.

Ya? Peki öyleyse, seçeneklerimiz nedir?

Ton balıklı salata, tavuklu salata, bir de yumurta. Ton balıklı salata dünden kaldı, tavuklu salata iki günlük, yumurtalar daha bu sabah geldi. İstediğiniz gibi pişirebiliriz. Yağda yumurta, çırpılmış yumurta ya da çılbır. Katı, kayısı veya rafadan. Ne isterseniz.

Domuz pastırması ya da sosis var mı? Kızarmış ekmek veya patates var mı?

Garson kız kulaklarına inanamamış gibi gözlerini deviriyor. Sen hayal kurmaya devam et şekerim, diyor. Yumurta yumurtadır. Yanında başka bir şey olan yumurta demek değildir. Sadece yumurta.

Hayal kırıklığına uğrasa da bunu belli etmemeye çalışan Brick, Tamam, diyor; öyleyse yumurta olsun.

Nasıl istiyorsun?

Bir düşünelim... Nasıl istiyorum? Çırpılmış olsun.

Kaç tane?

Üç. Yok, sen şunu dört yap.

Dört ha? Bu sana yirmi papele patlar. Garson kız gözlerini kısarak Brick’e sanki onu ilk kez görüyormuş gibi bakıyor. Başını iki yana sallayarak sözünü sürdürüyor: Cebinde yirmi doların varsa bu çöplükte ne arıyorsun?

Brick, Çünkü yumurta istiyorum, diye yanıtlıyor. Çırpılmış dört yumurta, servisi yapan da...

Kız gülümseyerek, Molly, diyor. Molly Wald.

Evet, servisi yapan da Molly Wald. Buna bir itirazın var mı?

Hayır yok.

Böylece Brick, kendisine dostça davranan sıska kızla havadan sudan konuşmaya çabalayarak dört çırpılmış yumurtasını sipariş ederken, bir taraftan da bu döküntü lokantada yumurtanın tanesi beş dolarsa, Tobak’ın verdiği paranın bu fiyatlarla fazla dayanmayacağını hesaplıyor. Molly arkasını dönüp mutfağa seslenerek siparişi söylerken, Brick de kıza savaşla ilgili sorular sormakla çenesini tutmak arasında bocalıyor. Ne yapacağına karar veremeden, kızdan bir fincan kahve istiyor.

Molly, Kusura bakma, kahvemiz kalmadı, diyor. Sıcak çay var. İstersen sana sıcak çay getireyim.

Brick, Tamam, diyor. Bir bardak çay getir. Bir an duraksadıktan sonra cesaretini toplayıp soruyor: Sırf merakımdan soruyorum, çay kaç para?

Beş papel.

Beş papel mi? Anlaşılan burada her şey beş papel.

Brick’in sözlerine tepesi atan Molly öne eğiliyor, kollarını tezgâha dayayıp başını sallıyor. Sende biraz gerzeklik var mı?

Brick, Olabilir, diyor.

Altı aydır bir dolarlıkları ve madenî paraları kullanmıyoruz. Sen nerelerdeydin arkadaş? Yoksa yabancı filan mısın?

Bilmem. Ben New Yorkluyum. Öyle olunca yabancı mı sayılıyorum?

New York şehrinden mi?

Queens’ten.

Molly, dünyadan habersiz müşterisine hem öfkelenip hem acıyan bir tavırla hafifçe gülüyor. Bu harika, diyor. Gerçekten harika. Kıçıyla dirseğini birbirinden ayırt edemeyen bir New Yorklu.

Brick, Şeeey... diye geveliyor, hastaydım. Çalışamaz durumdaydım. Hastanedeydim, işte o yüzden neler olup bittiğini izleyemedim.

Molly, Hani haberin olsun diye söylüyorum Bay Budala, diyor, savaştayız, savaşı da New York başlattı.

Ya?

Evet ya. Ayrılıkçılık. Bu söz belki kulağına çalınmıştır. Yani bir eyaletin ülkenin geri kalan bölümünden bağımsızlığını ilan etmesi. Şimdi on altı eyaletimiz var, ne zaman sona ereceğini de Tanrı bilir. Bu kötü bir şey demiyorum, ama yetti artık. İnsanı bıktırıyor, çok geçmeden de bütün bu olup bitenden usanıyorsun.

Brick, Dün gece çok çarpışma oldu, dedikten sonra, Kim kazandı? diye doğrudan bir soru sormak cesaretini gösteriyor.

Federaller saldırıya geçti, ama bizim birlikler onları püskürttü. Yakında yeniden saldırmayı deneyeceklerini pek sanmam.

Demek Wellington’da ortalık pek karışmayacak.

Hiç değilse şimdilik öyle. Ya da öyle söylüyorlar. Ama kim bilir?

Mutfaktan bir ses, Dört çırpılmış yumurta hazır, diye sesleniyor. Bir saniye sonra da Molly’nin arkasındaki rafın üzerinde beyaz bir tabak görünüyor. Molly dönüp Brick’in yemeğini alarak onun önüne koyuyor. Sonra da çayı hazırlamaya başlıyor.

Yumurtalar fazla pişmiş, kupkuru; tuz, biber ekmek de tat vermeye yetmiyor. 19 kilometrelik yürüyüşten sonra açlıktan ölmek üzere olan Brick, lastik kıvamındaki çırpılmış yumurtaları çatalına doldurup ağzına atıyor, zar zor çiğniyor ve her lokmadan sonra hiç de söylendiği gibi sıcak olmayan ılık çaydan bir yudum alarak midesine indirmeye çalışıyor. Kendi kendine, Boşver, diyor. Üzerinde durulması gereken bunca cevaplanmamış soru varken, yemeğin tatsızlığını dert edinecek değil. Brick, yumurtalarla savaşına bir an ara veriyor ve hâlâ tezgâhın arkasında, kollarını kavuşturup ağırlığını bir bacağından ötekine aktararak duran ve yeşil gözlerinde belli etmemeye çalıştığı bir keyif parıltısıyla kendisini seyreden Molly’ye bakıyor.

Komik olan ne? diye soruyor.

Kız omuz silkerek, Yok bir şey, diyor. Öyle hızlı atıştırıyorsun ki, bana çocukluğumda beslediğimiz bir köpeği anımsattın.

Brick, Kusura bakma, diyor. Çok açım.

Anladım zaten.

Buraların yabancısı olduğumu da anlamışsındır herhalde. Wellington’da tanıdığım hiç kimse yok. Kalacak bir yer arıyorum. Belki bu konuda bana yardımcı olabilirsin diye düşünüyordum.

Ne kadar kalacaksın?

Bilmiyorum. Belki bir gece, belki bir hafta, belki sonsuza kadar. Bunu kestirmek için daha çok erken.

Kendin de bilmiyorsun galiba, öyle değil mi?

Yapabileceğim bir şey yok. Anlıyorsun ya, tuhaf bir durumdayım, sanki karanlıkta sendeliyor gibiyim. Aslına bakarsan, bugün günlerden ne olduğunu bile bilmiyorum.

On Dokuz Nisan Perşembe.

On Dokuz Nisan ha. Güzel. Ben de böyle derdim. Peki ama, hangi yıldayız?

Dalga mı geçiyorsun?

Ne münasebet. Hangi yıldayız?

İki bin yedi.

Tuhaf.

Tuhaf olan ne?

Çünkü yıl doğru da geri kalan her şey yanlış. Dinle beni, Molly...

Dinliyorum arkadaş. Can kulağıyla dinliyorum.

Pekâlâ. Şimdi sana On Bir Eylül diyecek olsam, bunun özel bir anlamı olur mu?

Pek olmaz.

Ya Dünya Ticaret Merkezi dersem?

İkiz kuleler mi? New York’taki şu yüksek binalar mı?

Tam üzerine bastın.

Ne olmuş onlara?

Hâlâ yerlerinde duruyorlar mı?

Tabii ki duruyorlar. Neyin var senin?

Brick, neredeyse duyulmayacak kadar alçak sesle, Bir şeyim yok, diye mırıldanıyor. Sonra yarısı yenmiş yumurtalara bakarak fısıldıyor: Bir karabasan gidiyor, yerine bir yenisi geliyor.

Ne dedin? Duyamadım seni.

Brick başını kaldırıp Molly’nin gözlerinin içine bakarak son bir soru soruyor: Ve Irak’ta da savaş yok, öyle değil mi?

Cevabı zaten biliyorsan, ne diye bana soruyorsun?

Emin olmak istedim. Kusuruma bakma.

Bak, bay...

Owen. Owen Brick.

Peki Owen. Senin sorunun nedir, bilmiyorum. Hastanede başına ne geldiğini de bilmiyorum, ama senin yerinde olsam, şu yumurtayı soğumadan bitirirdim. Şimdi telefon etmek için mutfağa gidiyorum. Şu köşeyi dönünce küçük bir otel var, kuzenlerimden biri orada gece müdürü. Belki boş odaları vardır.

Bana neden bu kadar iyilik yapıyorsun? Beni doğru dürüst tanımıyorsun bile.

Sana iyilik yapmıyorum. Kuzenimle bir anlaşmamız var. Ona yeni müşteri götürünce, bana ilk gecenin parasından yüzde on veriyor. Allah’ın uzaylısı, senin anlayacağın bu düpedüz ticaret. Sana verecek boş odası varsa, kendini bana borçlu hissetmene hiç gerek yok.

Boş oda varmış. Brick (artık buz gibi olmuş çaydan bir yudum daha içerek) yemeğini bitirdiği sırada, Molly de mutfaktan gelip müjdeyi veriyor. Üç oda varmış, diyor. İkisinin geceliği üç yüz dolar, üçüncüsünün iki yüz dolar. Brick’in kesesinin ne kadara elverdiğini bilmediği için inisiyatifini kullanıp iki yüz dolarlık odayı ayırtmış. Brick, kızın düpedüz ticaret diye çıkışmasına karşın, simsarlık ücretinden on dolar fedakârlık yapmasını minnetle karşılıyor. İyi yürekli olduğunu gizlemek için ne kadar çaba gösterirse göstersin, iyi bir kız, diye düşünüyor. Brick son yirmi dört saat içinde yaşadıklarından öylesine kafası karışmış, kendisini öylesine yalnız hissediyor ki, kızın tezgâhın arkasından çıkıp onunla otele gelmesini çok istiyor, ama gelemeyeceğini biliyor; kendisi için bir ayrıcalık yapıp gelmesini rica etmeye de cesareti yok. Molly, bir sokak ötedeki Exeter Otel’e hangi yoldan gideceğini kâğıt peçetenin üzerine çiziyor. Brick de hesabı ödüyor, kıza ısrarla on dolar bahşiş veriyor, vedalaşmak için elini sıkıyor.

Bir anda ağlayacak gibi olarak, Tekrar görüşeceğimizi umarım, diyor.

Kız, Ben hep buralardayım, diye yanıtlıyor. Pazartesiden cuma akşamına kadar her gün sabah sekizden akşam altıya kadar buradayım. Canın boktan bir yemek daha çekerse, nereye gelmen gerektiğini biliyorsun.

Exeter Otel, ucuz ayakkabı mağazalarıyla loş ışıklı barların bulunduğu blokun tam ortasındaki altı katlı kireçtaşı bir bina. Burası belki altmış yetmiş yıl önce güzel bir yermiş; ama Brick, güve yeniğiyle delik deşik olmuş ve bel vermiş kadife koltukların, kurumuş palmiye saksılarının sıralandığı lobiye bakar bakmaz iki yüz doların Wellington’da para etmediğini anlıyor. Ön bürodaki kâtibin gecelik ücreti peşin ödemesi için ısrarına şaşırıyor; ama yerel âdetlerin yabancısı olduğu için itiraz etmeye kalkışmıyor. Çavuş Tobak’a ikizi kadar benzeyen kâtip, elli dolarlık dört banknotu çatlamış mermer tezgâhın altındaki çekmeceye attıktan sonra 406 numaralı odanın anahtarını Brick’e veriyor. İmza ya da kimlik istemiyor. Brick asansörün yerini sorunca, kâtip asansörün bozuk olduğunu söylüyor.

Dört kat merdiveni çıktıktan sonra soluk soluğa kalan Brick kapıyı açıp odasına giriyor. Yatağın düzeltilmiş olduğunu, beyaz duvarların yeni badanalanmış gibi göründüğünü ve öyle koktuğunu, her şeyin görece temiz olduğunu görüyor; ama çevresine biraz daha dikkatle bakınca ezici bir dehşet duygusuna kapılıyor. Odanın öylesine kasvetli ve tatsız bir havası var ki, Brick yıllar boyunca buraya ancak intihar etmekten başka amacı olmayan umutsuz insanların gelmiş olduğunu düşünüyor. Bu izlenimi nereden kaynaklanıyor? Bunun nedeni kendi moralinin bozuk olması mı, yoksa somut gerçekler mi diye düşünüyor. Örneğin, eşyanın azlığı, koskoca odada sadece bir karyola ile eski bir gardırop var. Ne bir sandalye ne de telefon. Duvarlar bomboş, hiç resim yok. Boş, tatsız banyoda beyaz lavabonun yanına kâğıdıyla konmuş minik bir kalıp sabun, askıda tek bir havlu, emayesi yer yer paslanmış bir banyo küveti var. Korkunun kısırdöngüsüne kapılan Brick, pencerenin yanında duran eski, siyah beyaz televizyonu açmaya karar veriyor. Televizyonu izlerken belki sakinleşirim ya da şansım varsa haberleri yakalayıp savaşla ilgili bir şeyler öğrenebilirim diye düşünüyor. Düğmeye basınca yankılı bir çınlama duyuluyor. Brick kendi kendine, bu iyiye işaret, diyor; ama aygıtın ısınması için uzun bir süre beklemesine karşın ekrana hiçbir görüntü gelmiyor. Sadece karlanma ve parazit sesi. Kanal değiştiriyor. Yine karlanma ve yine parazit hışırtısı. Bütün kanalları deniyor, hepsi aynı sonucu veriyor. Brick televizyonu kapatmak yerine kordonu duvardan çekip koparıyor. Sonra gövdesinin ağırlığı altında inleyen eski karyolaya oturuyor.

Kendine acımanın o zehirli atmosferine dalmasına fırsat kalmadan biri kapıya vuruyor. Brick, hiç kuşkusuz otel görevlilerinden biridir diye düşünse de, içten içe gelenin Molly Wald olmasını, kızın onu yoklamak için birkaç dakikalığına lokantadan kaçmayı becermiş olmasını umuyor. Tabii bu pek olası değil, zaten kapıyı açar açmaz da umudu kırılıveriyor. Gelen Molly değil, ama bir otel görevlisi de değil. Karşısında, o sabah Serge Çavuş’un kendisine verdiği giysilere benzeyen siyah kot pantolon ve kahverengi deri ceket giymiş, siyah saçlı, mavi gözlü, uzun boylu, güzel bir kadın duruyor. Brick kadının yüzüne baktıkça onunla daha önce karşılaşmış gibi geliyor, ama ne zaman ve nerede karşılaştıklarını anımsayamıyor.

Kadın neşeyle gülümseyerek, Merhaba Owen, diyor; Brick onun ağzına bakınca dudaklarına kıpkırmızı ruj sürmüş olduğunu görüyor.

Brick, Seni tanıyorum, öyle değil mi? diyor. En azından bana öyle geldi. Belki de seni birine benzetiyorum.

Kadın şen şakrak bir tavır ve sesinde bir zafer tonuyla, Virginia Blaine, diye yanıtlıyor. Hatırlamıyor musun? Onuncu sınıftayken bana deliler gibi âşıktın.

Kafası daha da karışan Brick, Aman Tanrım, diyor. Virginia Blaine. Miss Blunt’ın geometri dersinde aynı sırada otururduk.

Beni içeriye almayacak mısın?

Brick, Tabii buyur, diyerek kenara çekiliyor ve kadının eşikten adımını atışına bakıyor.

Virginia, kasvetli, çıplak odaya göz gezdirdikten sonra ona dönerek, Ne berbat bir yer, diyor. Burada kalmak nereden aklına geldi?

Brick olanları anlatmaktan kaçınarak, Uzun hikâye, diye yanıtlıyor.

Burası olmaz Owen. Sana daha doğru dürüst bir yer bulmamız gerek.

Belki yarın bakarız. Bu gecenin parasını verdim, iade edeceklerini hiç sanmam.

Oturacak sandalye bile yok.

Farkındayım. İstersen yatağa oturabilirsin.

Virginia eprimiş yeşil yatak örtüsüne şöyle bir göz attıktan sonra, Teşekkür ederim, ayakta dururum, diyor.

Brick birden konuyu değiştirerek, Senin burada ne işin var? diye soruyor.

Seni otele girerken gördüm, ben de peşinden–

Brick kadının sözünü kesiyor: Hayır, onu demek istemedim. Buradan, şimdiye kadar adını bile duymadığım Wellington’dan söz ediyorum. Amerika olması gereken ama Amerika olmayan, hiç değilse benim bildiğim Amerika olmayan bu ülkede ne işin var diyorum.

Söyleyemem. En azından şimdilik söyleyemem.

New York’ta karımla yatağa giriyoruz. Sevişiyoruz, uyuyoruz ve uyandığımda kendimi Allah’ın unuttuğu bir yerde, sırtımda lanet olası bir asker üniformasıyla buluyorum. Neler dönüyor?

Sakinleş Owen. Başlangıçta insanın kafası biraz karışıyor, orası doğru. Ama seni temin ederim, zamanla alışacaksın.

Alışmak istemiyorum. Ben kendi yaşamıma dönmek istiyorum.

Döneceksin. Hem de sandığından çok daha çabuk.

Brick, kadına inanıp inanmamakta bocalayarak, Eh, hiç değilse bu da bir şey, diyor. Peki ben geri dönebileceksem, sen ne olacaksın?

Ben geri dönmek istemiyorum. Buraya geleli uzun zaman oldu ve burasını eskiden yaşadığım yerden daha çok seviyorum.

Demek uzun zaman oldu... Öyleyse okulu ailenle birlikte başka bir yere taşındığın için bırakmadın.

Hayır.

Seni çok aradım. Sana buluşma teklif edecek cesareti toplamam için nerdeyse üç ay geçti, tam teklif edeceğim zaman da sen gittin.

Elimde değildi. Başka seçeneğim yoktu.

Seni burada tutan nedir? Evli misin? Çocukların var mı?

Çocuğum yok, ama eskiden evliydim. Kocam savaşın başlarında öldürüldü.

Buna üzüldüm.

Ben de üzüldüm. Senin evli olduğuna da biraz üzüldüm. Seni hiç unutmadım Owen. Çok uzun zaman geçtiğini biliyorum, ama inan, o buluşmayı ben de en az senin kadar istiyordum.

Bunu şimdi söylüyorsun.

Doğru söylüyorum. Yani, seni buraya getirmek kimin fikriydi sanıyorsun?

Dalga geçiyorsun. Hadi Virginia, bana bu kadar korkunç bir şeyi nasıl yaparsın?

Seni tekrar görmek istedim. Ayrıca, senin bu iş için en uygun kişi olduğunu düşünüyordum.

Hangi iş?

Numara yapma Owen. Neden söz ettiğimi pekâlâ biliyorsun.

Tobak. Kendine Çavuş Serge diyen soytarı.

Ve Lou Frisk. Doğruca ona gitmen gerekiyordu, hatırlıyor musun?

Yorgundum. Aç karınla bütün gün taban tepmiştim ve bir şeyler yiyip biraz uyumak istiyordum. Sen kapıyı vurduğunda ben de tam yatağa girmek üzereydim.

Şansın yokmuş. Çok yoğun bir programla çalışıyoruz ve derhal Frisk’e gitmemiz gerekiyor.

Gidemem. Bitkinim. Birkaç saat uyuyayım, sonra seninle beraber giderim.

Ben gerçekten...

Lütfen Virginia. Eski günlerin hatırı için.

Virginia saatine baktıktan sonra, Peki, diyor. Sana bir saat izin. Şimdi dört buçuk. Tam beş buçukta kapın çalınacak.

Teşekkür ederim.

Ama beni atlatmaya kalkma Owen. Tamam mı?

Öyle bir şey yapar mıyım hiç?

Virginia sevecenlikle gülümsedikten sonra kollarını açıp Brick’i kucaklayarak veda ediyor. Kulağına, Seni yeniden görmek ne güzel, diye fısıldıyor. Kafasından yüzlerce düşünce geçen Brick, kollarını iki yanına yapıştırmış, kımıldamadan duruyor. Sonunda Virginia onu bırakıyor, yanağını okşuyor, kapı koluna sertçe bastırarak kapıyı açıyor ve dışarı adımını atmadan önce Brick’e dönüp, Beş buçukta, diyor.

Brick, Beş buçukta, diye yineliyor; sonra kapı kapanıyor ve Virginia Blaine gidiyor.

Brick’in şimdiden bir planı ve belirli ilkeleri var. Hiçbir koşulda Frisk ile karşılaşmamaya ve ona yükledikleri görevi yerine getirmemeye kararlı. Kimseyi öldürmeyecek, kimsenin buyruğunu yerine getirmeyecek, gerektiği kadar uzun süre gözlerden ırak kalacak. Virginia onun yerini bildiği için, Brick derhal oteli terk edecek ve bir daha oraya dönmeyecek. Şu andaki öncelikli sorun bir yer bulmak. Aklına sadece üç çözüm geliyor. Lokantaya gidip Molly’den yardım istemek. Eğer o yardım etmek istemezse, o zaman ne olacak? Sokak sokak dolaşıp yeni otel aramak ya da havanın kararmasını bekleyip Wellington’dan tüymek.

Virginia’nın dört kat merdiveni inip Exeter’den çıkması için fazla fazla on dakika veriyor. Tabii kadın lobide bekliyor ya da otelin karşısından kapıyı gözlüyor olabilir, ama eğer lobide yoksa Brick arka kapıdan çıkacak, otelin bir arka kapısı olduğunu ve o kapıyı bulacağını varsayıyor. Peki ya kadın lobideyse. O zaman ne olacak? Bir koşu kapıdan çıkacak, o kadar basit. Brick dünyanın en hızlı koşan insanı olmayabilir, ama Virginia ile konuşurken kadının yüksek topuklu çizmeler giydiğini fark etmişti, düz ayakkabı giyen bir erkek topuklu çizme giyen bir kadından her zaman daha hızlı koşar.

Virginia’nın kucaklamasına, sevecen gülümseyişine, yeniden görüşmek istemesine, lisedeyken onunla çıkmadığına pişman olmasına gelince, Brick bunların tümüne kuşkuyla bakıyor. On beş yaşındayken yüreğini hoplatan Virginia Blaine sınıfın en güzel kızıydı ve ne zaman salına salına yürüyüp gitse bütün oğlanlar dile getirmedikleri bir arzu ve şehvetle kıvranırlardı. Brick ona buluşma teklif edeceğini söylerken doğruyu söylemiyordu. Hiç kuşkusuz bunu teklif etmeyi isterdi, ama o yaşta bunu göze almaya yüreği yetmezdi.

Brick deri ceketinin fermuarını kapatıp sırt çantasını sağ omzuna atarak arka merdivenden iniyor. Yangın çıkışı olan bu merdiven, onun lobiden geçmeden otelin ön kapısına paralel sokağa açılan demir kapıya ulaşmasını sağlıyor. Virginia görünürlerde yok; bitkin kahramanımız bu başarılı kaçışından öylesine yürekleniyor ki bir an iyimserliğe kapılıyor ve başına gelen felaketler sözlüğüne sonunda umut sözcüğünü ekleyebileceğini hissediyor. Hızlı hızlı yürüyerek yayaların, yaylı bir sırığın üzerinde sıçrayarak yürüyen bir çocuğun yanından geçiyor; karşıdan gelen tüfekli dört askeri görünce hızını bir an kesiyor, sokaktan geçen bisikletlerin hiç kesilmeyen madenî sesine kulak veriyor. Bir köşeyi dönüyor, sonra bir köşe daha ve bir üçüncü köşeyi kıvrılıp Molly’nin çalıştığı Pulaski Lokantası’nın kapısının önüne geliyor.

İçeri giriyor, lokanta yine boş. Artık koşulları bildiği için buna şaşırmıyor; yemeği olmayan bir lokantaya gitmek zahmetine kim girer? Bu yüzden hiç müşteri yok, ama Molly’nin de olmayışı Brick’i kaygılandırıyor. Acaba erkenden evine mi gitti diye düşünürken yine de sesleniyor, kız ortaya çıkmayınca bir daha sesleniyor. Birkaç saniye merakla bekledikten sonra Molly’nin içeri girdiğini görünce rahat bir nefes alıyor; ama kız onu tanıyınca yüzündeki sıkıntılı ifade, yerini kaygıya, hatta belki de öfkeye bırakıyor.

Molly, soğuk ve mesafeli bir tonda, Her şey yolunda mı? diye soruyor.

Brick, Hem evet hem hayır, diyor.

Bu da ne demek oluyor? Otelde sorun mu çıkardılar?

Sorun çıkarmadılar. Beni bekliyorlardı. Bir gecelik parayı peşin ödeyip yukarı çıktım.

Oda nasıldı? Odada mı sorun çıktı?

Brick ağzına yayılan gülümseyişi daha fazla tutamayarak, Bırak da anlatayım Molly, diyor. Dünyada gezip dolaşmadığım yer kalmadı, birinci sınıf kalite deyince, yani konfor ve şıklığın en üst noktası deyince, hiçbir otel Wellington’daki Exeter Otel’in dört yüz altı numaralı odasının eline su dökemez.

Molly onun bu şakacı tavrına ağzı kulaklarına vararak gülümsüyor ve bir anda bambaşka biri gibi görünüyor. Ya, biliyorum, diyor. Birinci sınıf bir yerdir, öyle değil mi?

Brick bu gülümseyişi görünce kızın ilk baştaki tedirginliğini anlıyor. Buraya şikâyet etmeye, kendisini dolandırıcılıkla suçlamaya geldiğini sanmış olmalı; ama şimdi öyle olmadığını anlayınca az önceki mesafeli tavrı bırakıp rahatlamış bir havada görünüyor.

Brick, Otelle ilgili bir sorun yok, diyor. Sana daha önce anlattığım durumla ilgili. Peşimde birileri var. Bana yapmak istemediğim bir şeyi yaptırmak istiyorlar ve artık Exeter’de kaldığımı da biliyorlar. Demek oluyor ki orada daha fazla kalamam. O yüzden buraya döndüm. Senin yardımını istemeye geldim.

Neden ben?

Çünkü tanıdığım tek kişi sensin.

Molly gövdesinin ağırlığını sağ bacağından soluna aktararak, Beni tanımıyorsun, diyor. Sana sadece yumurta servisi yaptım, otel buldum, altı üstü beş dakika konuştuk. Buna tanışmak demem.

Haklısın. Seni tanımıyorum. Ama aklıma gidecek başka bir yer gelmedi.

Ne diye senin için kendimi tehlikeye atayım? Herhalde başın belada. Polisle ya da askerle belaya girmiş olabilirsin. Belki de o hastaneden kaçtın. Herhalde delileri tıktıkları bir yerdi. Sana yardım etmem için bir tek tutarlı neden göster bana.

Gösteremem. Kız hakkında ne kadar yanlış fikir edindiğine, ona güvenebileceğini sanmakla aptallık ettiğine yanan Brick, Hiçbir neden gösteremem, diyor. Sırt çantasındaki elliliklerin durduğu zarfı anımsayarak, Sana önerebileceğim tek şey ancak para olabilir, diye ekliyor. Bir süre saklanabileceğim bir yer biliyorsan, seve seve para veririm.

Fazla kurnaz olmadığı kolayca anlaşılan Molly, Ha, o zaman başka, öyle değil mi? dedikten sonra, Kaç paradan söz ediyoruz? diye soruyor.

Bilmem. Sen söyle.

Seni bir iki geceliğine evime alabilirim. Kanepem senin sığabileceğin kadar uzundur. Ama oynaşmak yok. Erkek arkadaşım benimle oturuyor, çok da sinirlidir, anlarsın ya; onun için hiç niyetini bozmaya kalkma.

Ben evliyim. Öyle şeyler yapmam.

Aferin sana. Bu dünyada ayağına fırsat gelince onu tepecek bir tek evli erkek yoktur.

Belki de ben bu dünyada yaşamıyorumdur.

Evet, belki de bu dünyada yaşamıyorsundur. Bu da pek çok şeyi açıklar, öyle değil mi?

Brick işi bir an önce bağlamak için sabırsızlanarak, Peki, ne kadar istiyorsun? diye soruyor.

İki yüz papel.

İki yüz mü? Bu çok fazla değil mi?

Senin bir bok bildiğin yok bayım. Buralarda bu taban fiyatıdır, en düşük fiyattır. İster al ister alma.

Brick başını önüne eğip hüzünle içini çekerek, Peki, öyle olsun, diyor.

Bir anda idrar torbamı boşaltmak gereksinimini duyuyorum. O son kadeh şarabı içmemeliydim, ama çok canım çekti, yatağa girerken biraz çakırkeyif olmak gerçekten hoşuma gidiyor. Elma suyu şişesi, karyolanın yanında yerde duruyor, ama karanlıkta uzanıp el yordamıyla arayınca bulamıyorum. Odaya şişe koymak fikri, beni gecenin bir yarısı yataktan kalkıp banyoya gitme zahmetinden kurtarmak için Miriam’ın aklına geldi. Harika bir fikir, ama bütün mesele şişeyi elimin altında bulundurmakta, oysa bu gece boşluğa uzanan titrek parmaklarım şişeye değmiyor. Tek çözüm karyolanın başucundaki lambayı yakmak, ne var ki ışığı açtığım anda uykuya dalabilmek şansını da kaçırmış olacağım. Ampul sadece on beş vatlık, ama odanın zifiri karanlığında onu açmanın, kendimi köreltici bir ateşin önüne atmaktan hiç farkı yok. Gözlerim birkaç saniye kamaşıp hiçbir şey görmeyecek, sonra gözbebeklerim yavaş yavaş büyüyünce uykum iyice açılacak ve lambayı söndürdükten sonra bile