© 2009, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti. Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: 2009 7. basım: Eylül 2013, İstanbul E-kitap 1. sürüm Şubat 2014, İstanbul 2013 tarihli 7. basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Yayına hazırlayan: Faruk Duman

Kapak tasarımı: Ayşe Çelem Design Kapak resmi: Kerem Yeğin

ISBN 9789750719929

CAN SANAT YAYINLARI YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbul Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33 www.canyayinlari.com yayinevi@canyayinlari.com Sertifika No: 10758

AYFER TUNÇ

BİR DELİLER EVİNİN
YALAN YANLIŞ
ANLATILAN KISA TARİHİ

ROMAN

Ayfer Tunç’un Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Bir Mâniniz Yoksa Annemler Size Gelecek, 2005

Kapak Kızı, 2005

Aziz Bey Hadisesi, 2006

Evvelotel - Saklı, 2006

Mağara Arkadaşları, 2006

“Ömür Diyorlar Buna”, 2007

Yeşil Peri Gecesi, 2010

Suzan Defter, 2011

AYFER TUNÇ, 1964’te Adapazarı’nda doğdu. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdi. Üniversite yıllarında çeşitli edebiyat ve kültür dergilerine yazılar yazmaya başladı. 1989’da Cumhuriyet gazetesinin düzenlediği Yunus Nadi Öykü Armağanı’na katıldı, Saklı adlı yapıtıyla birincilik ödülü aldı. 1999-2004 arasında Yapı Kredi Yayınları’nda yayın yönetmeni olarak görev yaptı. 2001’de yayımlanan ve okurdan büyük bir ilgi gören Bir Mâniniz Yoksa Annemler Size Gelecek-70’li Yıllarda Hayatımız adlı yapıtı, 2003’te yedi Balkan ülkesinin katılımıyla düzenlenen Uluslararası Balkanika Ödülü’nü kazandı ve altı Balkan diline çevrildi. Tunç’un 2003’te Sait Faik’in öykülerinden hareketle yazdığı Havada Bulut adlı senaryosu filme çekildi ve TRT’de gösterildi. Tunç’un ayrıca Mağara Arkadaşları, Evvelotel ve Aziz Bey Hadisesi adlı üç öykü kitabı, “Ömür Diyorlar Buna” adlı bir yaşantı kitabı, Harflere Bölünmüş Zaman adlı bir e-kitabı, İkiyüzlü Cinsellik adlı (Oya Ayman’la birlikte yazdığı) bir inceleme kitabı; Kapak Kızı, Bir Deliler Evinin Yalan Yanlış Anlatılan Kısa Tarihi, Yeşil Peri Gecesi ve Suzan Defter adlı romanları vardır.

Ayfer Tunç’un internet adresi:

www.ayfertunc.com

Karadeniz şehirlerinden birinde, denize sırtını dönmüş biçimde inşa edildiği için görenlerin içinde anlamsız bir küslük duygusu yaratan bir Ruh Sağlığı Hastanesi’nin en üst katındaki konferans salonunda, konuk konuşmacı Ülkü Birinci 14 Şubat Sevgililer Günü nedeniyle, Aşk: Özveri mi? Benliği Korumak mı? başlıklı bir konferans veriyordu.

Nietzsche’den aparttığı bir cümleyi konu başlığı olarak seçen Ülkü Bey psikoloji doçentiydi, İstanbul’da uyduruk bir özel üniversitede görevliydi. Çoğunluğu mankafa olan öğrencilerine ders anlatırken kullandığı yüksek tansiyonlu üslubuyla konuşuyordu kürsüde. Avuçlarını dayadığı kürsü adi formikayla kaplıydı, bir ayağı da kısa olduğu için, sallandıkça konsantrasyonu bozuluyordu adamın. Gece hiç uyumadığı ve çok gergin bir sabah geçirdiği için sinirliydi. Şu siktiğimin kürsüsü yüzünden konuşmama fokuslanamıyorum! diye küfrediyordu içinden.

Fokuslanmak sözcüğünü yeni yeni kullanmaya başlamıştı. Eskiden odaklanmak derdi. ABD’de yürüttüğü psikoterapi çalışmalarını İngilizce yazdığı beş para etmez bir kitapla taçlandırıp yurda dönen Profesör Altay Çamur’un ikide bir fokuslanmak dediğini fark edince, hemen benimsedi bu sözcüğü; o da yerli yersiz fokuslanmak demeye başladı.

Severdi böyle yeni sözcükler kapmayı, zengin bir dağarcığı vardı. Ama herkes yalan yanlış kullanıyor diye dağarcığından sözcük ya da deyim sildiği de olurdu. Bir akşamüstü, üç kuruş maaşıyla yurtdışı tatillerine nasıl gidebildiğine akıl sır erdiremediği Fakülte Sekreteri Şenay Hanım’ın, Çok keyif alıyorum şu bisküvilerden, dediğini duyunca, tiksindi bu keyif almak deyiminden, kimin ağzından duysa batmaya başladı.

Ucuz kolejlerden yarım yamalak İngilizce’yle mezun olmuş öğrencilerle içli dışlı olmayı çok seven Şenay Hanım’ın konuşması baştan başa yanlıştı aslında. Ne kadar dil yanlışı varsa yapıyordu kadın. İşin kötüsü, bunun havalı bir konuşma tarzı olduğunu sanıyordu. Mesela, kendisiyle dalgasına flört eden kolejli piçlerin etkisiyle, İngilizce feel sözcüğünü Türkçe’ye birebir uyarlamıştı. Bayılıyordu onlar gibi Nasıl hissettin? diye sormaya. Ülkü Bey bir gün kantinci kızla konuşmasına kulak misafiri oldu. Kadının dekandan bahsederken, Bana kötü hissettirdi! dediğini duyunca, Şuna bir çaksam! dedi içinden.

Çakmadı elbette, o kadar değil, ama gene de büyük bir yanlış yaptı. Özel üniversite kantininin şımarık öğrencilerine sonsuz bir çeşitlilik sunan kantinde, Ne yesem.. ne yesem.. diye düşünen kadına, gayet üstü kapalı bir biçimde, saçları jöleli erkek öğrencilerin fakülteyle ilgili bürokratik işlerini kolayca halletmek için kendisiyle flört eder gibi yaptıklarını, bunun bir çıkar ilişkisi olduğunu söyledi. Cinsel içerikli ihsasları yanlış anlamakta Şenay Hanım’ın üstüne yoktu, yakışıklı doçentin kendisine asıldığını sandı.

Tamamen gereksiz bir konuşmaydı. Ülkü Bey odasına dönüp neden böyle saçma sapan şeyler söyleme gereği duyduğunu düşündüğünde, kadının dekandan azar işitmiş olmasına rağmen çevreye saçtığı mutluluğun sinirine dokunduğunu tespit etti.

Bu gereksiz konuşmanın Ülkü Bey’in kariyeri değil ama, aşk hayatı açısından olumsuz sonuçları oldu. Kimin kiminle yatmasının uygun olacağı konusunda sınırları sürekli genişleten bu özel üniversite camiasında, genellikle düzgün fizikli ve mümkünse seçkin kadınlarla ilişki kurduğu bilinen Ülkü Bey’in imajı zamansız bir yara aldı.

Tam da bölüme yeni gelen ve yakışıklı son sınıf öğrencileri arasında, adı kısa sürede Verecen Selcen’e çıkan genç araştırma görevlisi Selcen Akbaş’ı yemeğe çıkaracaktı. İstanbul’un en moda restoranında yer ayırtmış; kıza facebook’ta şampanya, çiçek filan göndermiş; yatacaklarına garanti gözüyle baktığı için, temizlikçi kadından sadece bu tür özel gecelerde kullanmaya kıyabildiği, o çok pahalı çarşaflarını sermesini istemişti.

Hangisiyle yatsam kariyerime daha yararlı olur? diye düşünen araştırma görevlisi güzel kız, seçkin bir doçent sandığı Ülkü Bey’in önüne gelenle yatan bir kart zampara olduğuna hükmetti; adamın günlerdir beklediği buluşmayı sudan bir sebeple iptal etti. Tek gecelik partnerlerini seçerken pek de ince eleyip sık dokumadığı halde, Şenay Hanım’ın Ülkü Birinci konulu şen kahkahasına tanık olunca, kendini bu obez kadınla aynı seviyeye düşüren adamdan bir anda soğumuştu. Fakültedeki iktidarı açısından daha kuvvetli olmakla birlikte, Ülkü Bey kadar çekici olmayan, hatta hiç çekici olmayan Altay Çamur’la yatmayı tercih etti.

Ülkesine görünmeyen bir taçla döndüğünden emin olan Altay Çamur, bu tacın kendisine meslektaşlarına tepeden bakma hakkı verdiğini düşünüyordu. Amerika’dan döndüğünden beri, akademik açıdan değersiz bulduğu kişilerin selamlarını almaz olmuştu. Ama hak ettiği halde profesörlük mertebesine bir türlü erişemeyen Ülkü Bey’in değerinden pek emin olamamıştı, ona selam vermekle vermemek arasında kararsız kalıyordu. Sonunda duruma göre, sanki Ülkü Bey’e değil de arkasındakine ya da arkasındakine değil de ona selam veriyormuş gibi yapmak türünden, bayağı beceri isteyen bir çözüm buldu. Ülkü Bey her defasında Altay Bey’in selamına karşılık veriyor, ama sonra bu kendini beğenmiş profesörün kendisine değil, arkasındakine selam vermiş olduğu duygusuna kapılıp rahatsız oluyordu.

Yurtdışı yazışmalarında ve mail adresinde soyadını Chamur biçiminde yazan Altay Bey biricik kitabının anadiline çevrilmesiyle meşguldü. Her öğle yemeğinde ya dekanla ya rektör yardımcısıyla bir araya gelmeyi başarıyor, onlara uzun uzun ülkemizin çevirmen ve redaktör sıkıntılarından söz ediyordu.

Ülkü Bey ise fokuslanmak sözcüğünü ABD’de taçlanmış bu chamur profesörden kaptığını bir fark eden olur da alay ederler korkusuyla –ki pek de gereksiz bir korku değildi, öğrencilerin adama Fokus Altay diye isim takıp alay ettiklerini kendi kulaklarıyla duymuştu– bu sözcüğü dilinin ucuna gelse bile kendi ortamında kullanmıyor, ama seyahatlerinde acısını çıkarıyordu.

Ülkü Birinci çok gezen bir adamdı, ama hep yurtiçinde. Yurtdışına çıktığı çok nadirdi. En son iki yıl önce Arnavutluk’a, Tiran Üniversitesi’nde bir sempozyuma davet edilince sevinçten uçmuştu. Gitmesine üç gün kala, acilen hemoroit ameliyatı olması gerekti, gidemedi. Şenay Hanım ise Dubai’den Mexico City’ye, Saint Petersburg’dan Venedik’e kadar gitmedik yer bırakmadı. Ülkü Bey şaşıyordu buna. Güzel bir kadın olsa anlayacak, Bir götüreni var herhalde, diye düşünecekti. Kadını yüzüne bakılır cinsten bulmuyordu. Yarım pansiyon kalınan otellerin açık büfe sabah kahvaltılarından araklayıp gün boyunca yemek için peçetelere sardığı salamlı tereyağlı sandviçleri geniş bel çantasına doldursun, tombul dizlerini örtmeyen XXL şortlar giysin, hasır şapkalar takıp mütemadiyen fotoğraf çeksin diye Şenay Hanım’a tüketici kredisi vermiş bankaların haciz işlemlerini başlatmasının an meselesi olduğunu öğrense rahatlardı, ama bilmiyordu.

Aklı tıklım tıklım dolu bir adamdı Ülkü Bey. Gerçi zihinsel birikiminin çoğunluğunun çerçöp olduğunun farkındaydı. Sığ düşüncelerini çok kıymetli bulacak kadar aptal biri değildi. Ama epeydir bundan rahatsızlık duymaz olmuştu. Çalıştığı pinti üniversiteden aldığı maaşla geçinemediği için, ücret karşılığı yaptığı rutin konuşmalarda, bayatın bayatı görüşlerinin yepyeni şeylermiş gibi coşkulu bir karşılık bulmasına başlarda o da çok şaşıyordu, sonra sonra alıştı.

Sadece alıştı ama. Bayat düşünceleri coşkulu bir karşılık buluyor diye kendine hayran olmuş değildi. Neydi, ne oldu, nereye varmak istiyordu, nerede kaldı, her şeyin farkındaydı. Yine de bu coşkulu karşılıklar ona aklına estiği gibi düşünme, herhangi bir mantık silsilesi takip etmeyen düşüncelerini konuşmalarında pervasızca ortaya koyma cesareti kazandırdı.

Artık hiç kimse, dinlediği konuşmalarda mantık silsilesi aramadığı, bulacak olsa da takip etmeye üşendiği için, renkli anlatımlarla, küçük anekdotlarla, internetten indirilmiş basit resimlerle süslediği konuşmaları geniş ilgi görüyor, böylece Ülkü Bey de şehir şehir gezip ücret karşılığı konferans vermeye devam edebiliyordu. Bu konferansları vermek zorundaydı. Aksi takdirde daha nikâh masasına oturduğu anda evlendiğine pişman olduğu, ama Aman çocuk oldu.. aman boşanmanın zamanı değil.. aman kariyerim zarar görmesin.. diye diye on beş yıl birlikte yaşadığı, boşanırken ciğerini söken karısına ve annesinin avukatı kesilen kızına nafakalarını her ay çatır çatır ödeyemezdi.

Kürsü yine zangırdadı. Ülkü Bey’in mavi uçlu, stabilo kalemi tıngır tıngır yuvarlanıp yere düştü. Kendini tutmasa bir tekme savuracaktı uyduruk kürsüye. Giderek daha çabuk sinirlenen bir adam olmuştu. Ama epeydir dolu dolu öfkelenmiyor, kendine zarar verecek sınıra geldiğinde durmayı biliyordu.

En son üç yıl önce, artık yakın gözlüğü kullanmaktan kaçamayacağını öğrendiği gün çok öfkelenmişti. O sinirle kırmızı ışıkta duramadı, öndeki taksiye çarptı. Suç kendisinde olduğu halde, çarptığı taksinin şoförüne saldırdı, adamın gözünü morartınca karakolluk oldular. Öfkenin bedeli! diye düşündü; komiser, gırtlak gırtlağa geldiği, öğle yemeğinde soğanlı fasulye piyazı yemiş şoförle kendisini zorla öpüştürüp barıştırırken.

Aslında yaşlanıyor olmaktan duyduğu aczi örtmek için öfkelenmişti, yoksa gözlüklere düşman olduğundan değil. Kapıldığı yaşlanma korkusunun nedeni, Yarın başlayacağım, yakında yapacağım, daha zaman var, bugün, yarın.. diye diye ertelediği şeylerin hiçbirini yapamamış, hayallerinin birçoğu için zamanın geçmiş olduğunu, sanki zihninde bir şimşek çakmış gibi birdenbire ve kesinlikle anladığı halde, inkâr etmiş olmasıydı.

Yeni çıkan, antioksidan içerikli bir vitaminin prospektüsünü gözünden ne kadar uzaklaştırsa da okuyamayıp astigmatının maalesef ilerlediğine kendini inandırarak doktora gittiği ve böylece zihninde o şimşeğin çaktığı gün yaşlanmıştı asıl, ama bunu kabul etmek istemiyordu.

Muayenehanesinin duvarlarına, Hacettepe Tıp’tan mezun olduğunu gösteren nal gibi diplomasının, uzmanlık belgesinin ve West Virginia University’s School of Medicine’den aldığı çeşit çeşit sertifikaların büyütülmüş renkli fotokopilerini asmış olan Oftalmolog Berkay Özberk’e Yakın gözlüğü kullanmanızın zamanı gelmiş de geçiyor bile, dediği için çok kızmıştı. Genç doktor bu cümleyi astigmat şikâyetiyle gelen hastasına müstehzi bir ifadeyle kurmamış olsa, Zamanı gelmiş de geçiyor bile, demek yerine, nazikçe Çok şart değil ama.. yine de bir yakın gözlüğü kullanmayı düşünmez misiniz? dese sorun etmeyecekti. Ama ifadesi cilalı bu genç doktorun yaşlanıyor olduğunu alaycı bir tavırla anıştırmasına bozulmuştu.

Göz Doktoru Berkay Özberk’in hastalarını gıcık etmek gibi bir âdeti yoktu. Ama kırları şakaklarındaki üç-beş telden ibaret olan gür saçlarını aslan yelesi gibi dalgalandıran Ülkü Bey, dudağının ucunda müstehzi bir gülüşle dazlaklık modasından bahsedince, doktorun birden tepesi atmıştı. Gerçi Ülkü Bey’in de kötü bir niyeti yoktu, duvardaki bir poster dikkatini çekmiş, sık sık yaptığı gibi yersiz bir söz etmişti sadece. Bütün gerginlik de böyle başladı.

Devasa boyutlarda büyütülerek poster haline getirilmiş fotoğrafta, yeni açılan bu şık ve pahalı hastanenin oftalmoloji servisinin, tesadüfen tümü erkek olan ve kılık kıyafetleri, duruşları, bakışları birbirine benzeyen doktorları omuz omuza sıralanmışlar, sağlam dişlerini ışıldatan gülümsemelerle poz vermişlerdi. Hepsi birbirinden yakışıklıydı, zımba gibiydiler, her birinin yüzünden buram buram özgüven okunuyordu. Ama yine bir tesadüf sonucu, hepsinin kafaları kazınmıştı. Kimisi saçları erken kırlaştığı, kimisi de tepesi açıldığı için çözümü kafayı kazıtmakta bulan bu genç doktorların dazlak kafalarının sıralanmasıyla oluşan poster rahatsız edici bir otorite, bir üstsınıfsallık sezdiriyordu.

Bir süredir kendini yetersiz, aciz hisseden, yaşlanıyor olduğunu inkâr eden Ülkü Bey’in postere bakıp özgüvenden çatlayacak hale gelmiş bu genç doktorların kellik kompleksleri olduğunu aklından geçirerek güleceği tuttu, aynı anda elini gür saçlarının arasından geçirdi. Berkay Özberk de bu müstehzi gülüşü ve aklından geçeni belli eden hareketi anında gördü.

Ülkü Bey genç doktorun soran bakışlarına cevap verme gereği duymasa gerginlik büyümeyecekti. Ama haftanın en az üç sabahını spor salonunda geçirdiği kalın boyun kaslarından belli olan yakışıklı adama ezilmek istemedi. Dazlaklık modası yaygınlaştığından beri kim kel, kim değil anlaşılmıyor, dedi, müstehzi gülüşünü gizleme gereği duymadan. Ailesinin bütün erkekleri kellikten mustarip olan genç doktor bu hamleyi karşılıksız bırakmadı, müstehzilikte hiç de aşağı kalmayarak Ülkü Bey’e gençliğinin çoktan geçtiğini hissettirdi.

Çok gergin bir muayene oldu. Tıp fakültesini kazanamamış, hadi ondan geçti, en uyduruk üniversitede, üç aylık sıradan bir seminer programına bile razı olduğu halde, bütün girişimlerine rağmen Amerika kıtasına ayak basamamış olan Ülkü Bey genç, sportmen ve boy boy sertifikalı doktora; doktor da onun aslan yelesi saçlarına ve hak edilmemiş kibrine sinir oldular.

İlaç firmalarının talebiyle verdiği konferanslarına öyle uzun uzadıya hazırlanmıyordu artık. Sanki çok anlamlı ve bilgi dolu şeyler söylüyormuş izlenimi verecek, ilaç firmasını memnun edecek kadar bir şeyler anlatmak yeterli geliyordu. Oysa eskiden gerçekten anlamlı bir şeyler söyleyebilmek için günlerce çalışırdı, hayallerinin taze olduğu zamanlarda. Ama uzunca bir süredir boş vermişti, sadece parasına bakıyordu. Bir taşra şehrinde eli yüzü düzgün bir konuşma yapmasının hiç de şart olmadığını düşünüyordu. Dinleyicinin ilgisini canlı tutmak yetiyordu ona, zaten daha fazlasını talep eden de yoktu. Bu nedenle makalelerine kadın bacakları, uçları görünmeyen iri göğüsler gibi taşra için cesur sayılabilecek, ama muhafazakârları da galeyana getirmeyecek resimler yerleştiriyordu.

Şimdi de, ne zaman elindeki ışıklı çubukla perdeye yansıttığı resimdeki kadın göğsünü işaret etse, şehrin öbür ucundaki tıp fakültesinden hocalarının zoruyla gelmiş tıp öğrencileri ve uyumak için konferans salonunu keşfetmiş, muayene sırası bekleyen nöropsikiyatri hastaları gözlerini açıyorlardı. Ülkü Bey dinleyicinin kaybolan ilgisini diriltmenin yolunun cinsellikten geçtiğini biliyordu ve bu bilgiyi yerli yerinde kullanıyordu.

Bu Karadeniz şehrinin uzun bir tarihe sahip Ruh Sağlığı Hastanesi’nin konferans salonunda bulunan bir bacağı kısa kürsü, sahnenin sağ tarafına, hafif yan duracak biçimde yerleştirilmişti. Böylece hem dinleyicileri, hem de arkadaki duvarı boydan boya kaplayan, salonun bakım ve temizliğinden sorumlu hademe Kulaksız Ziya’nın her konferans günü açıp toplamaktan nefret ettiği beyaz perdeyi rahatlıkla görebiliyordu.

Perde Ülkü Birinci için çok önemliydi. Çünkü comic sans karakteriyle ve iyice basite indirgemek amacıyla maddeler halinde yazdığı, zaten basit makalesini ve konuyla doğrudan ilgisi olmayan resimleri power point aracılığıyla bu perdeye yansıtıyordu. Makalelerinin madde başlarına en klişe işaretleri koymak da âdetiydi. Gizemli chat odalarında yazıştığı, bol bol erotik cümleler sarf etmekten müthiş zevk aldığı, manidar nick name’ler kullanan, cinsiyetlerinden asla emin olamadığı kişilere göz kırpması, öpücük türünden basit smile’ler göndermeye de bayılıyordu. Chat dilini tümüyle kapmış durumdaydı. Birçok tuhaf internet grubuna üyeydi. Elbette sahte bir fotoğraf gönderdiği, alabildiğine erotik nick name’li bu chat arkadaşları, Reelde de buluşalım, diye ısrar ediyorlardı.

Karısından boşandığından beri, bu buluşma tekliflerinin hiç değilse bir-ikisine evet demek aklından geçmiyor değildi. Gerçi, Selcen Akbaş’ı kıl payıyla kaçırmış olsa da, yakın çevresinde bulunan, çağları geçmek üzere olan yorgun kadınların ilgisi üstünden hiç eksilmiyordu. Gizemli internet dünyasının ne idüğü belirsiz cinsel karakterlerine ihtiyacı yoktu. Ama yine de çevresindeki kadınların ilgisi, içine ne zaman girdiğini bilemediği fantezi şeytanını yatıştıramaz olmuştu. Ekran başına geçtiğinde içinde uyanan şeytan onu sürekli kışkırtsa da, gerçekliğe adım atmaya çekiniyor, geceleri saatlerce ve sınırsızca, kendi tahayyül gücüne hayret ederek sohbet ettiği bu kişilerin sanal âlemde kalmasını tercih ediyordu.

Ülkü Bey için, pek de yaratıcı olmayan, ama kendini dolaysızca ortaya koymasını sağlayan zebb sözcüğünü nick name olarak seçtiği sanal âlem, ruhsal bir yalnızlığın pençesinde kıvrandığı gecelerde (yani sık sık) girdiği ve kendi varlığından fersah fersah uzaklaşıp bastırılmış arzularının derinliklerinde kaybolduğu, orada yeni bir Ülkü bulduğu gizemli ülkeydi. Bazen gün içinde, hem de çok ciddi kişilerle bir arada olduğu sıralarda bu gece âlemlerini hatırlıyor, chat odalarında seviyesiz erotik sohbetler yapmış olmaktan duyduğu utancın yüzüne yansıdığını sanıyor, eli ayağı titriyordu. Bu sabah da benzer bir şey yaşamış, sırtından aşağı ter akmış, gömleği sırılsıklam olmuştu.

Korkuyordu çünkü. Gönderdikleri resimlerin kendilerine ait olmadığından emin olduğu, kim olabileceklerini tahmin bile edemediği bu profesyonel chat’çi arkadaşlarının Reel dedikleri gerçek dünyada, onlarla yüz yüze gelecek olursa bastırdığı arzularını çıktıkları yere tıkıştıramamaktan; bir daha gerçek varlığına, ciddi, akademisyen, güvenilir kişi kimliğine dönememekten deli gibi korkuyordu.

Sallanan kürsüden başka, eski tozlu bir hoparlör ile denize bakan tek bir penceresi olmayan bu hastanenin dura dura kararmış flamasının, yerel sponsor firmaların bez afişlerinin ve yıkanmaktan yıpranmış Türk bayrağının bulunduğu sahne, salonun büyüklüğüne oranla çok fazla dar olan kapıdan girince tam karşıdaydı. Yer yer çürümüş zemin tahtaları, budaklı parke desenli adi bir muşambayla kaplıydı. Çürük tahtaların kırılan uçları muşambayı delmeye başlamıştı artık, zemin pütür pütür olmuştu.

Hademe Kulaksız Ziya, zemin tahtalarını değiştirmenin pahalı olacağı anlaşılınca, Başhekim Demir Demir’in talimatıyla döşenen bu muşambaları silmekten nefret ediyordu. Hep konferansa beş dakika kala silmesi gerektiğini hatırladığı muşambalardaki deterjanlı su bir türlü kurumuyor, başhekimin ve konuk konuşmacıların düşme tehlikesi geçirdiği oluyordu. Hatta şehrin yerel televizyonları her etkinliği kayda almaya başladığından beri, bu konferanslara hamilik etmek konusunda yarışan Büyükşehir Belediye Başkanı Tacettin Başusta ile Vali Muavini Hikmet Keleşoğlu’nun kayıp düşme tehlikesi geçirdiği, birkaç kişinin de düştüğü oldu.

Bir keresinde konuk konuşmacı başhekimin yatakhane arkadaşı Erdem Bakırcıoğlu’ydu. Galatasaray Lisesi’nde okudukları yıllarda, aynı yatakhanede, ranzada altlı üstlü yatarlar, geceleri okuldan kaçıp Beyoğlu’nun altını üstüne getirirlermiş. Başhekim Demir Demir ne zaman o yıllardan söz edecek olsa, Beyoğlu’na şapkasız çıkılmazdı, klişesini kullanmadan edemiyordu. İstanbul’ un yüzlerce kilometre uzağındaki bu şehirde, başhekimin gençlik anılarını dinlemiş herkes, o yıllarda Beyoğlu’na şapkasız çıkılmadığını, ikisi de birbirinden meşhur Löbon ve Markiz pastanelerinde dönemin kültür sanat hayatına yön vermiş önemli kişilerin sanat sohbetleri yaptıklarını, hatta bir keresinde başhekimin Markiz Pastanesi’nde üstat Yahya Kemal’in elini sıkma şerefine eriştiğini, aynı gün Sait Faik’i Elhamra Sineması’ndan çıkarken gördüğünü, bir başka gün cadde boyunca yürürken adım adım takip ettiği Ayhan Işık’ın hakikaten çok janti bir adam olduğunu biliyordu artık, ama bu bilgiler kimse için bir şey ifade etmiyordu.

Zaten doğru da değildi, uydurmuştu başhekim. Gerçi Ayhan Işık’ı şöyle bir uzaktan gördüğü doğruydu. Ama Galatasaray’da talebe olduğu yıllarda, Sait Faik veya Yahya Kemal’in edebiyat tarihindeki yeri hakkında bir şey bildiği yoktu. Her ikisinin de yakın zamanlara kadar yaşadığını zanneden başhekim, Sait Faik’le Yahya Kemal’in Beyoğlu’nda boy gösterdikleri yıllarda, Anteke dediği Antakya’da ilkokulu okuyordu.

Başhekimin yatakhane arkadaşı Erdem Bey uzun yıllar TCDD Genel Müdürlüğü yapmış, emekli bir bürokrattı. Tren Yolculuklarının Ruh Sağlığına Faydaları gibi saçma sapan bir konu hakkında konuşmak için, bizzat başhekim tarafından davet edilmişti. Başhekim Demir Bey tren yolculuklarının ruh sağlığına faydalı olabileceğini aklından bile geçirmiş değildi, ama arkadaşına bu konuyu öneren bizzat kendisi oldu. Çünkü sık sık arayıp soran, ne zaman İstanbul’a yolu düşse mükemmel bir ev sahipliği yapan, her yılbaşında kart atmayı ihmal etmeyen bu vefalı yatakhane arkadaşına, Ne günlerdi azizim, Beyoğlu’na şapkasız çıkılmazdı! cümlesiyle eski günleri yâd etsinler diye, masrafları hastanenin döner sermayesinden karşılanmak üzere jest yapmak istemişti. Bir konferans konusu bulması gerekince, aklına bir demiryolcunun Ruh Sağlığı Hastanesi’nde anlatabileceği başka bir konu gelmedi.

Başhekim Demir Demir hastanenin döner sermayesine tenezzül etmeyip yatakhane arkadaşını ve değerli eşini doğrudan evine de davet edebilirdi elbette, ama karısı Sevim Demir evde yatılı misafir istemiyordu. Daha hemşirelik yüksekokulunda talebeyken Demir Bey’le evlenip mesleğini başlamadan bırakan Sevim Hanım, obsesif kompülsif kişilik bozukluğundan mustaripti. Evde yabancıların dokunduğu her yeri, Ankaralı olduğu için Ozonlu su dediği çamaşır suyuyla silmeden rahat edemiyor, bu nedenle yalnızca yatılı misafir değil, gündüzlü misafir de istemiyordu. Ama gerek başhekimin mevkii, gerek Sevim Hanım’ın geniş eş dost çevresi nedeniyle sık sık misafir ağırlamak zorunda kalıyorlardı. O zaman şehrin geleneklerine, örf ve âdetlere tümüyle aykırı olduğunu bile bile, ağır misafirlerini sahildeki beş yıldızlı Elmas Otel’in medarı iftiharı Sultan Restaurant’ ta, hafifleri sahil boyunca uzanan Atatürk Bulvarı’nın en şık mekânı olan, üstüne gülsuyu ve hindistancevizi serpilerek servis edilen sumuhallebisiyle meşhur Üçkardeşler Pastanesi’nde ağırlıyorlardı.

Sevim Hanım’ın durumu vahimdi, temizlik saplantısı giderek ilerlemişti. Başhekim her akşam evine geldiğinde, daha antrede üstünü başını çıkarıyor, çamaşırlarıyla kalıp doğru banyoya gidiyordu. Buna öyle alışmıştı ki, karısının evde olmadığı zamanlarda bile, bu alışkanlık ona engel oluyor; üstü başıyla değil yatak odasına girmek, soyunmadan içeriye bir adım bile atamıyordu. Durumun ciddiyetinin ne yazık ki o da farkında değildi. Her ne kadar dışarıdayken temizlikle ilgili bir sorun yaşamasa da, evine adım attığı anda, tıpkı karısı gibi davranıyordu. Ama bunu bir sorun olarak görmediği için, karısına tedavi falan önerdiği yoktu.

Birkaç yıl önce, ülkenin az sayıdaki ruh sağlığı hastanelerinden birinin en üst düzey yöneticisi olarak, eşiyle birlikte, İstanbul’da düzenlenen bir psikiyatri kongresine katıldı. Üç günlük kongre süresi içinde, İstanbul kazan oldu, Sevim Hanım kepçe. Elinden kolonyalı mendil düşmeyen kadının gitmediği ne Kapalıçarşı kaldı ne Ulus Pazarı. Sevim Hanım dokunduğu her nesneden sonra ellerini yıkamak için dayanılmaz bir arzu duymuş olsa da, alışveriş tutkusu benliğini ele geçirmişti, eve döndüğünde her birini parmak ucuyla tutarak makineye atıp yıkadığı bir yığın giysi, hevesini aldıktan sonra sağa sola dağıttığı ayakkabı, çanta, kemer, incik boncuk vesaire satın aldı. Başhekim Demir Bey ise oturumlarda uyukladı, aralarda eski dostlarla sohbet etti, böyle böyle oyalandı. Kongrenin, Sevim Hanım’ın Pangaltı İnci Pasajı’ndaki bir dükkândan Louis Vuitton taklidi çanta almaya gitmeyi tercih ettiği üçüncü gününü yatakhane arkadaşı Erdem Bey’e ayırdı.

Erdem Bey, başhekimi Lütfi Kırdar Kongre Merkezi’nin kapısından aldı, eşi sağlık sorunları nedeniyle onlara katılamadığı için özür diledi, yürüye yürüye Hilton Oteli’nin şık restoranlarından birine gittiler. Kendisini her zaman olduğu gibi çok iyi ağırlayan emekli bürokratın otelde gördüğü itibar başhekimin dikkatinden kaçmamıştı. Bu nedenle arkadaşına biraz da kendi forsunu ve inceliğini göstermek istemiş; sıradan bir odayla arasındaki fiyat farkını cebinden ödeyerek Elmas Otel’de bir süit ayırtmış; o tarihlerde elektronik bilet henüz yaygınlaşmamış olduğu için bir seyahat acentesinden aldırdığı, gidiş-dönüş uçak biletine, siyah mürekkepli dolmakalemiyle Aziz dostuma, sabırsızlıkla beklediğimi bildirerek, cümlesini yazdığı bir notu iliştirip göndermişti.

Erdem Bakırcıoğlu’nun karısı Bedia Hanım davet edildiği halde gelememişti. Çok yaşlıydı kadın, kocasından on altı yaş büyüktü, yetmiş beş yaşındaydı ve en büyük korkusu yollarda ölmekti. Bu nedenle yirmi küsur senedir oturdukları Tarabya’dan kalkıp karşıya geçemez, çocukluğunu yaşadığı o cânım Kanlıca’ya veya ömrünün en dramatik anlarını geçirdiği, kapısını saran olağanüstü sarmaşık gülü nedeniyle Sarmaşık Güllü Yalı diye bilinen, Bülbülderesi’ndeki yalıya bile gidemez olmuştu. Çok nadir dışarı çıkıyordu. Bu nedenle eşine refakat edemedi, Başhekim Demir Bey’e ve zarif eşi Sevim Hanım’a selamlarını sevgilerini iletmekle ve kabul buyurmaları ricasıyla bir hediye göndermekle yetindi.

Başhekim odacısına gıcır gıcır yıkattığı makam arabasıyla arkadaşını havaalanından aldı, oteline götürüp yerleştirdi. Emekli bürokrat, Sultan Restaurant’ta yenen ve faturası tabii ki döner sermayeye kesilen akşam yemeği sırasında, karısının gönderdiği hediyeyi Sevim Hanım’a takdim etti. Hediyenin ebadını görünce içinden gümüş bir resim çerçevesi çıkacağını sanan Sevim Hanım, sevinçle açtığı paketten solgun renkli, çerçevesiz bir Kucağında Bebek İsa’yı Taşıyan Meryem Ana ikonası çıkınca hiç de memnun olmadı, ama nezaketinden bir şey belli etmedi.

Başhekimin değerli eşine bu incelikli hediyeyi gönderen Bedia Hanım antikaya çok düşkün bir kadındı, evlerine düzenli olarak müzayede katalogları gelirdi. Antikalar ve yalılar hakkında ilmek ilmek ördüğü geniş bir kültürü vardı. Bu kültürü küçük yaşlarda edinmeye başlamıştı. Babası Kanlıca’nın meşhur yoğurtçularından Mandıracı Hulki’ydi.

Kanlıca sırtlarında on beş inekten oluşan bir ahırı, denize inen sokaklardan birinde yoğurt ve peynir imalathanesi bulunan Mandıracı Hulki, bu işe daha çocuk sayılacak bir yaştayken, İngiliz işgali sırasında başlamıştı. Anadolu’nun ateş içinde yandığı zamanlarda bile, Osmanlı’nın burnu yere düşse katiyen almaz ailelerinin süt, yoğurt, peynir ihtiyacını eksiksiz karşılamış; hatırı sayılır miktarda para kazanmış; Varlık Vergisi sırasında devlete borcunu ödeyemeyince malları haraç mezat satılan azınlıklardan, Sirkeci Nemlizade Han’da, tek göz bir odada, damla sakızından kapı menteşesine, tarım ilacından dantel kukasına kadar her türlü dikkat çekmez malın ithalatını yapan Sefarad Yahudisi Rıfat Mustaki’nin ufak ama şirin yalısını kapmayı başarmıştı.

Bay Mustaki tutumlu bir adamdı, hatta cimri bile denilebilirdi. Çevre halkının Kostak Yalı dediği yapı, kalorifer tesisatı bulunan nadir yalılardandı. Ama kışın diz boyu kar olsa bile, kullanılmayan odalar lüzumsuz yere ısınıyor diye kaloriferi yakmaz; beş kişilik aile odun sobası kurulan küçücük bir odada koca kışı geçirir; yazın yalının önündeki minicik taşlık ezkaza deniz suyuyla değil de musluk suyuyla, şöyle bir sulanacak olsa, kıyameti koparırdı. Vergi borcunu ödeyemeyecek durumda değildi. Ama atalarından kalan kadim bir alışkanlıkla kuruş kuruş biriktirdiği parasını düzenli olarak yurtdışına çıkarıyor, elinin altında pek az nakit bulunduruyordu.

Adına Varlık Vergisi denen bu vahim ve adaletsiz vergiden vazgeçileceğine, yanlıştan kesinlikle dönüleceğine inandığı için tedbir almamış, son ana kadar beklemişti. Ama son gün gelip çatınca acilen bir çözüm bulması gerekti. Ya Aşkale’ye demiryolu inşaatında çalışmaya gidecek ya da n’apıp yapıp borcunu ödeyecekti.

Parasını kısa süre içinde yurtdışından getirtmesi mümkün olmayınca, yalısını geri almak şartıyla Bedia Hanım’ın babasına sattı. Yaptıkları anlaşmaya göre Bay Mustaki ailesiyle birlikte yalıda yaşamaya devam edecek, karşılığında Mandıracı Hulki’ye her ay makul bir kira, yalıyı geri alınca da hatırı sayılır bir miktar faiz bedeli ödeyecekti.

Birkaç ay sonra en güvenilir İsviçre bankasında kuzu kuzu yatan parasını getirtti. Ama Mandıracı Hulki yalıyı geri vermeye yanaşmadığı gibi, eğer bir ay içinde binayı tahliye etmezse mahkemeye gitmekle tehdit edince, adamcağız neye uğradığını şaşırdı.

Mustaki ailesi gözyaşları içinde, apar topar yalıyı terk etti. Peynir imalathanesinin hemen arkasında, iki katlı kâgir bir evde oturan Hulki karısını çocuklarını toplayıp hızla yalıya taşındı. Rıfat Mustaki bunca yıllık yoğurtçusunun kendisini fena halde tongaya bastırmış olmasını hazmedemedi. Neyi var neyi yoksa satıp savdı, çoluk çocuğunu kaptığı gibi, Hayfa’ya, akrabalarının yanına göç etti.

Bedia dokuz yaşındaydı. İlk geceyi bundan böyle bir yalıda yaşayacağına inanamayarak geçirdi. Derken yalıya da, yalı hayatına da alıştı. Hatta öyle alıştı ki, lodoslu havalarda camlarına deniz serpintileri vuran bu küçük ama kostak yalıda değil; her adım atışlarında inim inim inleyen, pencere kenarlarına gaz tenekesi çakılmış, kağşamış bir ahşap evde doğduğunu, altı yaşındayken taşındıkları iki katlı kâgir evi saray zannettiğini hatırlamaz oldu.

Ama durumları tuhaftı. Yalıda oturmalarına rağmen, babası her akşam eve ekşi ekşi peynir kokarak geliyor; genç cumhuriyetin başkenti Ankara’da yükselen yeni hayata rağmen, siyasette de, iktisatta da, sosyal hayatta da İstanbul dükalığını kaygısızca ve kuvvetle sürdüren konaklara, yalılara süt-yoğurt dağıtmaya, erkek çocuğu olmadığı için, kızını gönderiyordu. Henüz yalılarda yaşayanlar sınıfına mensup olmadığını bilen Bedia, tatlı dili ve keskin zekâsıyla üst sınıftan arkadaşlar edindi; onlardan nezaket, adap ve incelik; kendini yerden yere atmak suretiyle, babasını ikna ederek gittiği Notre Dame de Sion Lisesi’nde de Fransızca öğrendi.

Güzel kızdı, çok alımlıydı. Edebiyat Fakültesi’nde Fransız Filolojisi okurken, bir yandan dönemin ünlü terzilerinin defilelerinde mankenlik yapıyordu. Hilton Oteli’nde yapılan bir defile sonrasında defter imalatçısı ve kırtasiyeci Tarık Bey’le tanıştı. Adam Bedia’dan yirmi yaş büyüktü, ama çok karizmatik biriydi, yakışıklıydı, tam bir salon adamıydı. Zevk sahibi olduğunu ortaya koyan hali tavrı ve bilhassa bakanı mıknatıs gibi kendine çeken siyah gözleri ile dönem sosyetesinin kadınlarının gözdesiydi. Tarık Bey’in, güzel olan her şeye düşkünlüğü hemen anlaşılan Bedia’yı tavlaması uzun sürmedi, birkaç ay içinde evlendiler.

Ama genç kadın evlendiklerinin daha haftasında büyük bir şok geçirdi. Tarık Bey’in ikide bir çoluk çocuk yalıya gelen, gelince de gitmek bilmeyen kız kardeşlerinden, kocasının altı yaşında bir oğlu olduğunu öğrenmiş; bu yetmiyormuş gibi, Hilaliahmer Caddesi’ndeki kırtasiye mağazasıyla Piyalepaşa’daki defter imalathanesinin büyük patronu değil, küçük hisseli ortağı olduğu meydana çıkmıştı. En kötüsü, Bülbülderesi’nde, kapısını saran sarmaşık gülüne bayıldığı Sarmaşık Güllü Yalı’da da kiracıydı.

Balayı dönüşü şiddetli bir kavga ettiler. Tarık Bey oğlunun varlığını gizlemek gibi bir niyeti olmadığını, ilk karısının ayrıldıklarından beri oğlunu göstermediğini, bu nedenle kendini baba gibi hissetmediğini iddia ediyor, oturdukları yalı için de Sana yalıda oturuyorum dedim, yalı kendi mülküm demedim ki! diyordu.

Gece boyunca süren kavga sonunda Bedia, Tarık Bey’in oğlundan bahsetmemesine çok kızmakla birlikte, adamın kendisine tek kelime yalan söylememiş olduğunu, bütün bu servetin varlığını kendisinin vehmettiğini anladı; durumun kendi kabahati olduğunu kabul etti. Zaten adama zil zurna âşıktı, hadiseleri büyütmedi; bu sefa pezevengi, yakışıklı kocayla hayatın tadını çıkarmaya karar verdi. Zaten aynen iddia ettiği gibi oluyor, oğlu ve ilk karısı hayatlarının kenarından bile geçmiyordu. Tarık Bey oğlunun yüzünü görmüyor, bir kere daha baba olmayı hiç istemiyordu. Bu nedenle Bedia sözü çocuğa getirecek diye ödü kopuyordu.

Ama çok sürmedi, Bedia kesin bir kararla çocuk istemediği belirtti, Tarık Bey çok rahatladı. Tatlı tatlı gülen, nurtopu gibi bebekleri gördüğü zaman kadının içinde bir yarım saat kadar annelik içgüdüsü uyanıyorsa da, hamilelik denen durumdan nefret ettiği için anne olmayı hiç istemiyordu. Ayrıca hayatları da şahaneydi. Tamam, yalı Tarık Bey’in kendi mülkü değildi, ama adam çok şükür iyi kazanıyordu. Arzuları ve yaşama keyifleri birbirlerine denkti. Vur patlasın çal oynasın bir hayat yaşamaya başladılar. İstanbul’un en kalburüstü mekânlarında geçen mutlu beraberlikleri yirmi yıla yakın sürdü. Sonrasında çok acı şeyler yaşandı, derken hiç beklenmedik bir şekilde ayrıldılar. Bu evlilikten Bedia Hanım’a beş kuruş para kalmasa da, göz kamaştıran bir burjuva yaşam tarzı kaldı.

Antika bilgisi hayret uyandıran bu zarif hanımefendi başhekimin eşine gönderilecek iyi bir hediye ararken kataloglardan birinde Kucağında Bebek İsa’yı Taşıyan Meryem Ana ikonasını görmüş ve sırf kocasının değerli dostu başhekimin hatırına, taksiye binip ta Nişantaşı Bronz Sokak’a gitmişti. Erdem Bakırcıoğlu karısının gönderdiği bu incelikli hediyeyi takdim ettikten sonra, ikona hakkında konuştular. Sevim Hanım söze hiç karışmadı, ama başhekim Bedia Hanım’ın ince zevkini hayranlıkla övdü. Geceyi tam da başhekimin istediği gibi Ne günlerdi azizim, Beyoğlu’na şapkasız çıkılmazdı! diyerek, birbirlerine yatakhane anılarını hatırlatarak geçirdiler.

İkonanın mikrop kaynadığını düşünen Sevim Hanım’ın içi içini yiyordu. Gece geç saatte eve döndüklerinde, ikonayı çamaşır suyu ile defalarca sildi. Hediyeyi ne yapacağını bilmiyordu. O duvara koydu olmadı, bu duvara koydu hiç olmadı. Bir köşeye bıraktı. Ertesi sabah alelacele kahvaltı sofrasını hazırlarken porselen nihaleyi yere düşürüp kırınca, elindeki sıcak çaydanlığı ikonanın üstüne koyuverdi. Meryem Ana’nın yüzünün ve kucağındaki Bebek İsa’nın tam üstünde sıcak çaydanlığın izi çıktı, resim daire şeklinde soldu. Meryem Ana’nın ve İsa’nın başlarındaki haleler bu geniş yanık izinin altında kayboldu. O andan sonra Sevim Hanım cânım ikonayı nihale olarak kullandı. Sıcak tencereleri üstüne her koyuşunda binlerce mikrobun daha öldüğünü düşünüyor, mutlu oluyordu.

Başhekimin talimatı üzerine, hastane çalışanlarının büyük bir kısmı salon boş kalmasın, başhekim arkadaşına rezil olmasın diye salonda yerini almıştı. Herkes sıkıntıyla bu kıymetli gençlik arkadaşının konuşmasını bekliyordu. Emekli bürokrat, başhekimin duygulu takdiminden sonra, tren yolculuklarının ruh sağlığına faydalarından çok, Bir demiryolcunun anıları denebilecek konuşmasını yapmak üzere sahneye çıktı.

İstanbul’un ünlü erkek terzilerinden birine diktirilmiş, füme rengi, çok şık bir takım elbise giymiş olan emekli bürokrat sahneye çıkıp bir-iki adım atmıştı ki, tam erimemiş bir deterjan birikintisine bastığı gibi, muşamba kaplı sahnenin bir ucundan öbür ucuna kadar kıçının üstünde kaydı; kayarken, kılıç gibi ütülenmiş pantolonunun paçaları dizlerine kadar sıyrıldı; dinleyiciler başhekimin yatakhane arkadaşının sahne boyunca kaymasına değil, adamın ipekli çoraplarını tutan çorap jartiyerlerine hayretle baktılar.

Bu garip aksesuarı ilk kez görüyorlardı. Dinleyicilerden bazıları emekli bürokratı sakat, jartiyeri de bir tür tıbbi cihaz zannetti. Buna, ihtiyar Hekim Nurettin Kozanlı’nın, görünen tuhaf şeyin, kaval kemiklerinin eğriliğini düzeltmek için kullanılan, yeni icat edilmiş bir ortopedik cihaz olduğunu söylemesi neden oldu. Rahmetli karısı Ebe Mualla Kozanlı’nın kısaca Norttin diye hitap ettiği Nurettin Bey çok samimiydi, dalga geçmiyordu. Sadece okuma yazma bilenlerin düzeyine hitap edebilen günlük gazetelerden birinde, Artık çarpık bacaklara mahkûm değilsiniz türünden bir haber başlığı okuduğunu hayal meyal hatırlamış, Gazetenin yazdığı alet bu herhalde, diye geçirmişti aklından.

Altmışını aşan Nurettin Bey enteresan bir adamdı. Yüzü yaradılıştan dokunaklıydı. Kaşlarının uçları aşağıya, dudaklarının uçları ise yukarıya bakıyordu. Kıvrık dudakların fazlasıyla masum ve çocuksu bir ifade kazandırdığı bu ihtiyar yüze, kadere yenilmiş hissi uyandıran hüzünlü kaşlar dayanılmaz bir eziklik veriyor, hüzün ile gülümsemenin birleşerek içli bir manzara oluşturduğu bu buruk ifade başhekimin içini eziyordu.

Öyle aman aman yufka yürekli biri olmayan başhekim, bu buruk ve hüzünlü ifadenin sahibi Nurettin Bey’i elinde olmadan, içi acıyarak sever, sevmekle kalmayıp başarısız hekim için samimiyetle üzülür, sağlık sorunlarının çok ciddi olmadığını düşündüğü hastaları ona gönderirdi. Adamın hekimliğine güvense ciddi olanları da gönderirdi, ama Nurettin Bey basit bir anjine veya bağırsak enfeksiyonuna bile teşhis koymaktan acizdi. İhtiyar hekim, yıllardır başhekimin tavsiyesiyle gelen, sosyal seviyesi düşük hastalar sayesinde muayenehanesini ayakta tutabiliyordu.

Nurettin Bey ne yazık ki başhekimin dostu değildi artık. Çok fena papaz olmuşlardı. Başhekimin yatakhane arkadaşının kayıp düşmesine rağmen yaptığı konuşmadan dört-beş ay önce, Sevim Hanım’ın dışarı çıkıp hava almak yerine, kahvaltıda yumurtalı ekmek kızarttıkları için yağlanan mutfak fayanslarını ovmayı tercih ettiği bir pazar günü Millet Çay Bahçesi’nde karşılaştılar.

Başhekimle birkaç arkadaşı oturmuşlar, tatlı bir sonbahar esintisi altında pişti oynuyorlardı. Nurettin Bey’in geldiğini görünce, başhekimin içinde önleyemediği o acıma hissi yine uyandı, adamı içtenlikle masaya davet etti. Nurettin Bey teklifi ikiletmedi, hemen oturdu, oyunun son elini izledi. Sonra havadan sudan, son yıllarda sık sık yaşanan sel felaketleri sonrası çöken ve bir şeridi denize karışan sahil yolundan konuştular.

Derken söz, karısı Asiye Tibuk tarafından, şehrin göbeğindeki bir otelde, bir yetmiş sekiz boyunda, hakiki sarışın Moldovalı Anya’yla basıldığı; Asiye Hanım peşine taktığı televizyoncularla birlikte Anya’yı otelin koridorlarında kovaladığı; nihayet yarı çıplak kızı saçlarından yakalayıp yerlerde sürüklediği; bu büyük rezalet günlerce yerel bir televizyon olan Kanal SS’de gösterildiği halde, görevinden istifa etmeye yanaşmayan Belediye Meclis Üyesi Latif Tibuk’a geldi.

Olayın üstünden yaklaşık yirmi gün geçmiş olmasına rağmen, şehir halkı hâlâ, yüzü daire içine alınmış görüntülerde ayan beyan ortada olduğu halde, O şahıs ben değilim! diyebilen meclis üyesini konuşuyor, rezalet dillerden düşmek bilmiyordu. Latif Tibuk sonunda O şahıs olduğunu kabul etmek zorunda kalmış, ama bir süre de, Bu olay siyasi hasımlarımın bana kurduğu bir komplodur, teziyle kamuoyunu oyalamıştı.

Kendi kocalarının da birer Anyası olduğundan şüphelenen kadınlar Asiye’den ilham almış durumdaydılar. Kimseye bir zararı olmayan diğer Rus kadınlarına her an saldıracakmış gibi yaşıyorlar, kocalarının bir falsosunu yakalamak için fırsat kolluyorlardı. Kendilerinin de birer Anyası, Tanyası, Nataşası, Vera, Elena, Olga, Luba veya Tatyanası olan Karadenizli kocalar ise yakalanmayacaklarından, yakalansalar bile karılarının Asiye Tibuk kadar dişli çıkmayacağından emin; Latif Tibuk’un nasıl olup da tongaya bastığını kendi aralarında konuşuyorlar; sözlerini gevrek gevrek gülerek, Karda yürüyecesun, izini belli etmeyecesun, diye noktalıyorlardı.

Henüz on sekiz yaşındaki Anya çok pişkin çıkmış; Asiye’ye saçlarını kaptırmadan önce, otel koridorlarında köşe kapmaca oynarken peşine düşen kameralara el sallamış, öpücük göndermişti. Kameramanlardan biri kızın boyu bir metreyi bulan bacaklarına takmıştı. Sanki bu Karadeniz şehrinin erkekleri yeterince güzel sarışın görmüyorlarmış gibi, bir de yarı çıplak vücudunu çekebilmek için kendini paralamış; ama beceriksizliği nedeniyle, ekranı ya otel görevlilerinin görüntü almasını istemeyen elleri ya da Asiye’nin yapılı vücudunu örten ayrı ayrı desenli uzun eteğiyle bluzu doldurmuştu.

Şehrin meşhur çiçekçisi Önder’in teyzesinin oğlu olan uyanık kameraman Tolga ise akıllılık etmiş; Moldovalı Anya’nın peşine düşeceğine, göğüs kılları bembeyaz olmuş, göbeğini götüremeyen, ellisini aşmış meclis üyesini berbat otel odasındaki küçücük dolaba saklanmaya çalışırken görüntülemişti. Hem suçlu hem güçlü Latif Tibuk, çekime engel olmak için, kendisini dolapta yakalayan Tolga’nın apışarasına bir tekme atmış, Tolga acıyla bağırarak yere düşmüştü. Televizyonlar canı yanan çocuğun bağırtılarını da, yere düşen kameranın çekmeye devam ettiği, alelacele pantolonunu giymeye çalışan Latif Tibuk’un şaşırtıcı şekilde kılsız bacaklarının görüntüsünü de günlerce verdi. Zaman içinde konuşulacak ana olaylar bittikten sonra, sıra meclis üyesinin bacaklarına geldi, adamın bacaklarının süt gibi beyaz ve ağda çekilmiş gibi kılsız oluşu bir dolaşım hastalığına yoruldu.

Bir elli iki boyunda, yetmiş dört kilo ağırlığında, kırk yedi yaşında, biri kız dört çocuk annesi Asiye Tibuk, kilosuna rağmen, yılın bir bölümünü Rize Kalkandere’deki bahçelerinden çay, dik yamaçlardaki ağaçlarından fındık toplayarak geçirmenin mükâfatını görmüş, sütun bacaklı Anya’yı otel koridorlarında kovalarken bir kez bile nefesi kesilmemişti. Anya tam kameraya zafer işareti yapacaktı ki, kızın uzun sarı saçlarına yapışmayı başardı, yıktığı gibi çeke çeke yerlerde sürükledi. Otel görevlileri Anya’yı Asiye’nin elinden zor aldılar.

Bu rezalet, sahibi Soner Sarıkaya’nın adının baş harfleri nedeniyle adı Kanal SS olan ve Kanal Se Se diye okunması gerektiği halde, basın yayın öğrencisi, güzel kızlar arasından seçilmiş DJ bozmalarının ısrarla Kanal Es Es dediği yerel televizyonda, görüntülerin üstüne soluk renkli iki S harfi konarak günlerce yayımlandı. Şehirdeki hemen her kahvede, işyerinde, evde bu konu yankılandı. Fuhuş yaptığı ve ülkede kaçak olarak bulunduğu belirlenen Anya sınırdışı edildi. Meclis üyesini dolaba saklanmaya çalışırken görüntüleyen ve apışarasına tekme yiyen İstanbullu kameraman Tolga’nın da işine son verildi.

Mahalle bakkallığından marketçiliğe terfi ettikten sonra, konjonktürün yardımıyla bu alanda hızla ilerleyen, akıl veren akrabalarının da desteklemesiyle bir televizyon kanalı kuran ve konuşmalarına sık sık Vizyon sahibi bir işadamı olarak.. diye başlayan kanal sahibi Soner Sarıkaya, dolaba saklanan belediye meclis üyesinin kılsız bacaklarını görüntülediği için Tolga’yı önce baş tacı etmiş, bir süre sonra da kovmuştu.

Soner Sarıkaya’nın televizyonu para kazanacağına oluk oluk para yiyor, üç otuz paraya yayımladığı yerel reklamlar durumu kurtarmasına yetmiyordu. Vizyon ve iddia sahibi Soner iyi bir işadamı değil, sınır tanımayan bir ahlaksız olduğunu bu vesile ile ispat etti. Aleyhindeki yayınları durdurmak için pazarlık masasına davet ettiği Latif Tibuk’a düpedüz şantaj yaptı. Babasından kalan bir yerel gazeteyi ite kaka yürüten Latif Tibuk, aleyhindeki bu yayınların durdurulması karşılığında okkalı bir sermaye koyarak kanala ortak olunca, ilk işi Tolga’yı kovdurmak oldu.

Bu şehre sırf askerlik için geldiği halde, teyze oğlunun ısrarıyla yerleşen ve Kanal SS’de iş bulup çalışmaya başlayan Tolga, kovulmasını fırsata dönüştüreceğinden o kadar emindi ki, olayın kendisi için kopyaladığı kasetini koltuğunun altına aldığı gibi İstanbul’a gitti. Elinde yeteneğini ispat eden sağlam bir referans vardı, bununla ulusal kanallarda yayımlanan sayısız paparazzi programlarından birinde iş bulmasının hiç zor olmadığını sanıyordu.

Ama bu klana girmek zor değil, imkânsızdı. İstanbul paparazzilerin ağababalarıyla kaynıyordu, orada Tolga’ya yer yoktu. İstanbul’un gece hayatı ve magazin figürlerinin marifetleri hakkında fazla şey bilmeyen Tolga boyunun ölçüsünü aldı, kovulduğu şehre geri döndü. Hâlâ kameramandı, ama bu kez televizyonda çalışmayı düşünmüyordu.

Teyze oğlu çiçekçi Önder’le kafa kafaya verdiler. Ne yapalım.. ne yapalım.. diye düşündüler. Kendini zekâ küpü zanneden Önder dükkânıyla yetinemiyor, fark yaratacak bir hamle yapmak istiyordu. Fark yaratmak sözünü dilinden düşürmeyen çiçekçi, Tolga’nın düğün, doğum günü, cemiyet toplantıları dışında ne çekebileceğini düşünüyordu ki, tam bir Karadenizli olduğunu ispat eden, akıllıca bir fikir buldu. Şehir düğün videocularıyla kaynarken, Tolga cenazeleri videoya çekebilirdi.

Önder’i bu buluşa iten cenazelerin ve düğünlerin iki ortak noktası, gelen kalabalıkla övünme ve çiçek gönderme âdetiydi. Her ne kadar cenazelerde eğitim ve çevre konulu vakıflara bağış yapmak âdeti hızla yaygınlaşıyorsa da –ki bu durum Önder’in çok sinirine dokunuyordu– gene de çiçek çelenk gönderen, şehrin ekâbirlerinin cenazelerinde boy göstermekten hoşlanan kişi sayısı az değildi.

Hemen kolları sıvadılar. Önder kuzeninin cenaze videocusu olduğunu herkese ilan etti. İlk etapta başarılı bir sonuç aldılar. Şehrin, cenazelerine gelen kalabalıkla övünen ileri gelenleri Tolga’nın kapısında kuyruk olmaya başladı. O kadar ki, Tolga rahat çekim yapsın diye cenazelerini bir-iki gün bekletenlere bile rastlanır oldu. Önder ve Tolga ikilisi bununla da yetinmediler. Allahtan Rahmet Dileriz adıyla bir internet sitesi kurdular. Sitede cenaze görüntülerinin yanı sıra, ölüm ilanları da yayımlamaya, reklam almaya başladılar.

Ama iş umdukları gibi yürümedi, cenazede video çektirmek bir gelenek olarak yerleşmedi. Kadınlar cenazelerde ağlarken hiç de iyi görünmediklerini fark etmişler ve o haldeyken görüntülenmeyi istememişlerdi. Şehrin aklı başında kişileri de cenazeleri aracılığıyla bir sosyal sınıf farkı yaratmaya kalkanları şiddetle eleştirince, Tolga’yla Önder’in işleri yavaş yavaş tavsadı, bir süre sonra cenazelerine onları çağıran kalmadı. Ama uyanık ikili, kısa süren bu saltanat sırasında iyi bir çevre yapmış, cenazeden düğüne sıçramayı başarmıştı.

İnkâr ve komplo teorilerini kamuoyuna da, karısına da yutturamayan Latif Bey Şeytana uydum, tarzı bir-iki demeçle paçayı kurtarmış, evine dönmüştü. Kızgınlığı hâlâ yüzünden okunan, çatık kaşlı karısı Asiye ve çocuklarıyla birlikte mutlu aile pozları verdi, ardından Soner Sarıkaya’nın şantajına boyun eğip Kanal SS’ye ortak oldu.

Şehrin en büyük Aygaz, Arçelik ve İstikbal Mobilya bayii olan Latif Bey medyaya uzak biri değildi. Babasından miras kalan ve her gün on iki sayfa çıkan, şehirde ve civar ilçelerde toplam altı yüz adet satan, renkli, ofset baskı Halktan Haber gazetesinin sahibiydi. Gazetenin imla hatalarıyla, ifade bozukluklarıyla dolu, ipe sapa gelmez siyasi başyazılarını da o yazıyordu. Televizyon kanalının ortağı olunca anchorman’lik yapmaya kalktı, ama metnini cihaz aracılığıyla okumayı beceremeyince bir gecede vazgeçti.

Başhekimle Nurettin Bey Moldovalı Anya’yla basıldıktan sonra yazılarında, kendi kabahatini örtmek ister gibi, fazlasıyla saldırgan bir üslup kullanmaya başlayan meclis üyesinin son yazısını konuşmaya başlamışlardı. Aralarında birdenbire gereksiz bir tartışma çıktı. Başhekim, Latif Tibuk’un hepsi bu şehrin çocuğu olan siyasi rakiplerinden Kan emiciler, diye söz etmesini fazla ağır ve yakışıksız bulduğunu söyledi. Nurettin Bey de dik dik bakarak Değiller mi? diye sordu. Başhekim bu yersiz soruyu geçiştirmek istedi. Ama ihtiyar hekim ısrarla ve hiddetle cevap istiyor, başhekimi arkadaşlarının önünde zor duruma düşürüyordu. Tartışma iyice sert bir zemine kaydı. İnsanın içini ezen, buruk gülümsemeli yüze bu tartışmanın hiddeti hiç yakışmadı.

Başhekim, ilk kez Nurettin Bey’in ifadesinden acıklı bir hüzün değil, sinir bozucu bir saldırganlık hissi aldığı için sustu. O susunca Nurettin Bey tartışmayı kazandığını sandı, daha da yüklendi, Latif Tibuk’un siyasi hasımlarını yerden yere vurmaya, arada başhekime de laf dokundurmaya devam etti. Yüklendikçe, buruk ve hüzünlü ifadesi başhekimin gözünde daha da çirkinleşiyor, Nurettin Bey’in uçları yukarı bakan dudaklarının arasından görünen kirli alt dişleri sanki sivriliyormuş gibi geliyordu.

Nurettin Kozanlı tartışmayı daha da azdırmaya gönüllü olduğu halde, başhekim uzatmadı; hayal kırıklığı içinde, diğer arkadaşlarına Müsaadenizle! deyip çıktı gitti. Açık havada geniş geniş yürüyerek evine giderken, duyduğu hayal kırıklığı yerini bir iç hafiflemesine bıraktı. Bu buruk yüzün verdiği, içini ezen sevgiden tümüyle kurtulduğunu, artık ihtiyar hekim için üzülmesine gerek kalmadığını anladı, kendini çok rahatlamış hissetti. Nurettin Bey ise yıllardır tanıdığı başhekimi ilk kez böylesine alt edebildiği için çok mutluydu.

Oysa başhekimin merhametli sevgisine şiddetle muhtaçtı. En son 1965 yazında, tıp fakültesinden mezun olduğu sıralarda bilimsel bir makale okumuş, onu da pek anlamamıştı. Mezuniyetini izleyen beş yıl boyunca ihtisas için ders çalışacak gücü kendinde bulamayınca pratisyen kaldı, sonraki yıllarda da kaderine razı oldu.

Baldızının oğlu, ilaç röprezantı İlhami’nin her uğradığında bıraktığı broşürlerden başka, bilimin hiç değilse kıyısından geçen tek satır okuduğu yoktu. Onları da kapısını hiçbir hastanın çalmadığı günlerde, hafif gazeteleri okumayı bitirdikten, bulmacaları çözdükten, el aynasını pencereye dayayıp pansuman makasıyla burun kıllarını kestikten sonra, artık yapacak hiçbir şey bulamazsa şöyle bir karıştırıyordu.

İlhami de tıpkı başhekim gibi, yüzünün ifadesi içini sızlatan eniştesi için üzülüyor, sık sık uğrayıp hastalarına bedava vererek gözlerini boyasın diye ağrı kesici, vitamin, antibiyotik numuneleri, bloknot, vinileks çanta gibi eşantiyonlar bırakıyor, sonra mutlaka saçkıranlarını gösterip yakınıyordu. İlhami’de yıllardır saçkıran vardı. Başının arka kısmı para para açılıyordu. İşi gereği düzenli ziyaret ettiği cildiyeciler buna henüz bir çare bulmuş değildi. Gerçi cildiyecilerin hiçbiri de Aman İlhami’nin saçkıranına bir çare bulayım, diye kendini paralamıyordu. İlhami eniştesine her uğradığında, bir-iki ay içinde bir ilaç deposuna ortak olacağı müjdesini veriyordu, ama yıllardır bir gelişme olduğu yoktu.

Yalnız yaşıyordu Nurettin Bey. Dört yıl önce karısı Ebe Mualla Hanım’a araba çarpmış, kadıncağız o anda ölmüştü. Zavallı pazardan geliyordu, eli kolu doluydu. Poşetlerdeki portakallar, marullar, yarım yağlı beyazpeynir, bir buçuk kilo ayıklanmış hamsi, hepsi yerlere saçıldı.

Nurettin Bey’le Mualla Hanım’ın tek kızları Nergis Şeker, bir eczacının karısıyla zina yapan kocası Astsubay Talat Şeker’den ayrılıp baba evine dönmüştü. Ebanım çok dertliydi. Erzurum Oltu’da oturdukları lojmanlarda, adını karizmatik bir İttihat ve Terakki paşasından alan, ama evinde bacak kadar çocuklarına bile söz geçiremeyen sapı silik Talat Şeker’in zamparanın teki olduğu hakkında bir dedikodu dalgası yayılmış, ama kocasının mıymıntı ve pısırık halinden daima şikâyetçi olan Nergis Şeker bu dedikodulara gülüp geçmişti. Geçmese iyi ederdi. Çünkü esmerinden sarışınına, kızılından kahvesine bir düzine kadın, karşısında aynı anda soyunsa gözünü ancak aralar sandığı kocasının bayağı hararetli bir gece hayatı vardı.

Yandaki dükkânı da alarak eczanesini genişletecek ve tıklım tıklım malla doldurmasını sağlayacak parayı yurda kaçak sokulan faturasız ilaç, yakın il ve ilçelerdeki hapçılara reçetesiz psikotrop satmaya borçlu olan Oltulu Eczacı Ruhi de karısının hafifmeşrepliğine ilişkin, giderek ağırlaşan dedikoduları duymuştu. Nöbetçi olduğu bir gece eczanesini kapatıp ansızın evine geldi.

Ruhi’nin hafifmeşrep karısı Marmarisli Nilgün, önüne gelenle rahat rahat kırıştırdığı Marmaris’ten sonra kadınların kapı dışarı çıkmadığı, çıksalar da neredeyse gözlerine kadar kapalı giyindikleri bu küçük ilçede iyice bunalmıştı. Bütün gününü eczanede, röfleli saçlarını savura savura, kahve içip sigara tüttürerek ve müşterilerle gevezelik ederek geçiriyor, kocası iş için şehir dışına çıktığında, kaşla göz arasında bir askeri, bir polisi veya ilçeye dışarıdan gelmiş bir devlet memurunu baştan çıkarmayı beceriyordu. Astsubay Talat Şeker’i eve aldığı gece, sevişmelerinin daha başında, merdivenlerde ayak sesleri işitince, kocasının baskına geldiğini anlamış, paniğe kapılmasa da epeyce telaşlanmıştı.

Kapı tıkırtısını duyan Talat Şeker yataktan apar topar kalktı, donunu zor giyip giysilerini koltuğunun altına sıkıştırdığı gibi, ayakkabılarını da eline alarak, pencereden bitişikteki evin balkonuna çıktı, oradan yan apartmanın çatısına, oradan da başka bir dama atlayarak kaçtı.

Dışarısı eksi yirmi dereceydi. Eve gelinceye kadar Ruhi’nin bıyıkları bile donmuştu. Böyle bir havada yatak odasının penceresini açık, karısını yatakta çıplak gören eczacı tabancasını çektiği gibi Talat Şeker’in peşine düştü, damdan dama kovaladı, ama yakalayamadı.

Ruhi’nin rastgele ateşlediği tabancanın sesi bütün Oltu’yu uykudan kaldırdı o gece. Talat bir köşecikte giyinip nefes nefese evine dönmüştü. Nergis nöbette sandığı kocasının ansızın eve gelişine ve bir ayağının çorapsız oluşuna bir anlam veremedi. Ama ertesi gün ilçe bu olayla çalkalanınca, evine varana kadar soğuktan buz kesmiş, iki yorganın altında hâlâ dişleri takırdayan sünepe kocası hakkındaki dedikoduların doğru olduğunu anladı, çocuklarını kaptığı gibi soluğu babasının evinde aldı.

Eczacı Ruhi ise hafifmeşrep karısı Nilgün’ü öldürmeyi göze alamayınca, karısının dostunu değil, eve giren hırsızı kovaladığını iddia etti. Oysa karısının taktığı boynuzlar canına yetmişti ve Nilgün’ü bu sefer vurmaya kesinlikle kararlıydı. Dedikoduları göğüslemek için ne kadar çırpınsa da etkisi altında kalıyor, hemen hemen ayda bir karısının beynini dağıtmaya niyetleniyordu.

Ama ne oluyorsa oluyor, kocasının niyetini hisseden Nilgün içli içli ağlamaya başlıyor; Ruhi iki yıl önce, gençlik arkadaşlarıyla gittiği çadırlı bir Marmaris tatilinde, belinin çukurundan yanağının gamzesine kadar her şeyine âşık olduğu Nilgün’ün ağlamasına dayanamıyor, tabancasını karısına doğrultmayı başarmasıyla başlayan her öldürme girişimi, uzun bir sevişme ile noktalanıyordu.

Gecenin karanlığına sıktığı mermilerle ortalığı ayağa kaldıran Eczacı Ruhi, aklı başına gelince hırsız bahanesini buldu. Sözde grip olan karısına ilaç getirmek için evine geldiğinde salonda hırsızı görmüş, peşinden çatıya çıkmışsa da yakalayamamıştı. Etrafa karşı inandırıcı olmak amacıyla polis çağırıp şikâyette bulunmadan önce, Aha burdan girmiş, diyebilmek için, ayakkabısının topuğuyla balkon kapısının camını kırdı. Eczacılık Fakültesi’ndeki hocalarının akademisyen olacağına kesin gözüyle baktıkları, ama kariyer yapmak yerine bir an önce para kazanmayı seçerek hocalarını hayal kırıklığına uğratan Ruhi, farmakoloji konusunda derya olsa da, kriminoloji hakkında tek kelime bilmediği için hata yapmış, camı dışardan kıracağına, içerden kırmıştı.

Polis gelene kadar Çalındı, diyeceği malların listesi yaptı. Hırsız güya portatif müzik setini, fotoğraf makinesini ve bir ipek halıyı çalmış; yatak odasına girmeye fırsat bulamadığı için Nilgün’ün tektaşını, cep telefonunu ve cüzdanını alamamıştı. Evlerinde ipek halı filan yoktu aslında. Ruhi bunu birdenbire ekleyivermişti. Tam işe gidecekken beklenmedik bir sabah seksi yaşayınca karısına aşkı kabaran Ruhi, kadının bir ara sözünü ettiği lacivertli, morlu ipek halıyı almaya karar vermişti. Ama eczanesinin kepenklerini kaldırırken, dükkân komşularının kendisine bakarak fısıldaştıklarını gördü, karısı hakkında konuştuklarını anlayarak yersiz bir cesaretle üstlerine gitti.

Komşuları, çevre tarafından pek sevilen bu genç adamı galeyana getirmemek için açık konuşmaktan çekindiler, usturuplu bir biçimde, Yahu Ruhi, senin hanım biraz hareketlerine dikkat etse, malum burası küçük yer.. filan deyip sustular; ama mana akan bakışlarla ne demek istediklerini gayet güzel anlattılar. Böylece Ruhi’nin içinde yaşayan ve ikide bir kendini hatırlatan kuşku canavarı yine başını kaldırdı. Dertli eczacı, o gece nöbetçi olduğunu hatırladı, karısını cürmümeşhut halinde basmaya karar verdi.

Gün boyunca, boynuzlandığını unutmayı başararak vızır vızır işleyen eczaneyi gayet güzel idare etmiş, ama garip bir şekilde, karısına almak istediği o güzelim ipek halıyı aklından çıkaramamıştı. En olmadık anlarda halının şahane deseni gözünün önüne geliyor, ardından Nilgün’ü bağrına batan bir bıçak gibi hatırlıyordu. Bu nedenle uydurduğu listeye farkında olmaksızın halıyı da ekleyivermiş, sonra da polislerin gözünde çok inandırıcı olacağını düşünerek silmekten vazgeçmişti. Ne de olsa varlıklı bir adamdı, akıllı bir hırsız da kolayca taşıyabileceği bir ipek halıyı almadan gitmezdi.

Bu sözde hırsızlık vakasına müdahale etmek üzere gelen polislerin arasında Nilgün’ün geniş ve heyecan verici bir ünü; içlerinden birinin de, Ruhi’nin yine nöbetçi olduğu bir gece bu eve gelmişliği, Nilgün’le unutulmaz saatler geçirmişliği vardı. Olay karakola intikal edince, cayır cayır yanan kömür sobasının başında oturmuş, arkadaşlarına yarısı uydurma seks hikâyeleri anlatan Düzceli genç Polis Şenol, söz konusu evin, tadını hâlâ damağında hissettiği Nilgün’ün evi olduğunu anladı, parkasını kaptığı gibi ekibe katıldı.

Ama siyah iç çamaşırlarıyla Şenol’a harika bir gece yaşatan Nilgün hiç de hatırladığı gibi değildi. Dizleri çıkmış, bozarık bir eşofman altı ve kolları sarkmış eski kazağıyla pek çekici görünmüyordu. Üstelik ağlamaktan helak olmuş, o güzelim gözleri yumruk gibi şişmişti.

Nilgün karşısında Şenol’u görünce bir an irkildiyse de hiç renk vermedi. Hatta hararetle hırsız hikâyesi anlatan kocasına çaktırmadan, buğulu bakışlarıyla o unutulmaz geceyi hatırlatmayı bile başardı. Şenol ilk anda pespaye haliyle çok itici bulduğu kadını yeniden şiddetle istediğini hissederek şaşırdı ve dudağının ucuna bütün kadınların bayıldığı o hafif çarpık gülümsemesini yerleştirdi. Yaptığı kaçamak sırasında görme fırsatı bulamadığı salonu dikkatle incelemeye başladı. Olmayan hırsızın taşımayı göze alamadığı için götürmediği son model müzik setini, hoparlörleri, devasa televizyonu, pahalı takımları fark etti; eczacının cukkasının çok sağlam olduğunu, peynir ekmek gibi kaçak ilaç satan bu godoşun kendilerini yeterince görmediğini düşündü, çok öfkelendi.

Memleketi Düzce’ye ısrarla Düsçe diyen Şenol, yakışıklı olduğu kadar sinirli bir polisti. Ne zaman eczaneden pahalı bir kozmetiği parasız almaya kalksa, vermemek için bin dereden su getiren bu pinti kavatı karakola çekip eşek sudan gelinceye kadar dövmek için bir sebep aradı. Ama Nilgün’le geçirdiği gecenin bütün ayrıntılarını önüne gelene anlattığı bu evde olay çıkarırsa, faturanın kendisine de kesileceğini düşünerek vazgeçti. Zaten çapkınlık konusunda sabıkalıydı, Ruhi’yle hesabını görmeyi belirsiz bir zamana erteledi. Çok yakında bir yolunu bulup Nilgün’ü kandıracak, yakın bir arkadaşının Trabzon’daki üçüncü sınıf oteline kapatacaktı.

Ruhi hikâyesini inandırıcı kılmak için düşüncesizce camı kırdığından, içerisi buz gibi olmuştu. Atıştıran kar kırık camdan içeri giriyor, halıya düşüp eriyordu. Kocasını bu sefer de yola getirdiği için rahatlayan Nilgün, genç polise istekli bakışlar fırlatırken, kadınla geçirdiği geceden sonra evine dönerken iliklerine kadar donduğunu hatırlayan Düzceli Şenol soğuktan titreyen parmaklarını hohluyor, Sıcak soğuktan iyiymiş be! diye mırıldanıyordu.

Oltu’ya tayin olmadan önce, geçici görevle gittiği Mardin’de gölgede bile otuz beşin altına inmeyen sıcaklıkta beyni pişmişti. Koca bir yaz boyunca, herhangi bir nedenle karakola düşen Kürtlerin analarını ağlatmaktan artakalan zamanını, karakolun bahçesindeki kel ağacın altında oturup sıcaktan şikâyet etmekle geçirmiş; yollu kadınlara sarkmış, olmayanlara yollu muamelesi yapmış, uçkurunu bile isteye tutmadığını her fırsatta ilan etmeye doymayınca da amirinden sıkı bir fırça yemişti.

Mesele uçkurunu tutup tutmaması değil, anlatmanın tadını kaçırmasıydı. Dağda asker PKK ile çatıştığı için vali, emniyet müdürü ve komutanlar evlerinin yolunu unutacak kadar yoğun günler geçirirlerken Şenol’un kel ağacın altına topladığı polislere birbirinden bayağı kadın hikâyeleri anlatması hiç de yakışık almıyordu. Askerle polis arasında, kıçına yılan kaçmış gibi koşuşan, her dakika bir o müdüre bir bu komutana rapor veren Konyalı Rıfat Başkomiser Şenol’un gevrek gevrek gülerek gene aynı hikâyeleri anlattığını duyunca, çok fena sinirlendi bir gün. Biz bilmiyo muyuz lan siktiğimiz karıları anlatmayı? Davar! diye bağırarak Şenol’un mesai arkadaşları arasındaki itibarını iki paralık etti.

Mersin-Antakya arasında sıralanan, TIR şoförlerinin uğrak yeri yol üstü kerhanelerde, derme çatma helalarda veya çıkma kamyon lastiklerinin yığıldığı benzinlik depolarında temiz pak kadınlarla değil, çürük dişli, sarkık memeli, yaşlı kadınlarla, ayakta sevişmeye bayılan Rıfat Başkomiser, çok sevimli bulduğu için hafiften kayırdığı, zamparalığını da içten içe takdir ettiği Şenol’un yüz verdi diye astar istediğini, işin bokunu çıkardığını düşünüyordu. Seni bi daha nöbette geyik yaparken yakalarsam ağzına sıçarım haberin olsun! dedi. Şenol da derhal kendine çekidüzen verdi.

Sonunda, kanun ve yönetmeliklere uymadığı, Mardin’de yaşayan Kürt kökenlilere kötü davrandığı, işkence ettiği için filan değil, –amirlerinin arasında bunları pek dikkate alan yoktu– meclise düzenli milletvekili veren, Kürt aşiretlerinden birine mensup genç bir kızla amcaoğlunu üfürükten bir nedenle karakola çektiği için başı derde girdi.

Bir süredir gerginliğin had safhaya vardığı şehirde, hassas dengeleri gözetmekten yorgun düşen Rıfat Başkomiser’in Ankara’yla yaptığı kısa bir telefon konuşmasından sonra, kızın dayısının milletvekili, yakınlarının da köy korucusu olduğu ortaya çıkmıştı. Kürt delikanlı haksız yere karakola getirildikleri için diklenince, başkomiserinin sözünü tutup zamparalığa ara veren acemi Polis Şenol, çocuğa şiddetli bir tokat attı. Kürt delikanlının sendelediğini gören Rıfat Başkomiser’in beti benzi soldu. Şenol’u içeri çekip ayağının altına aldı.

Kürt delikanlının arkası kuvvetli olmasa Şenol’un çaktığı tokat umurunda bile olmaz, hatta takdir ederdi. Ama Ankara’nın yüksek makamlarıyla herhangi bir bağlantısı olan kişilere, hele böyle gergin bir zamanda yapılan kötü muamelenin olası sonuçları konusunda geniş bir tecrübesi vardı. Olayı büyümeden yatıştırmak için çok çabaladı, Kürt delikanlıya saatlerce dil döktü, Şenol’u ensesinden tutup getirerek özür diletti. Ama yararı olmadı. Kürt delikanlının öfkesi dinmiyordu. Akşam, boynuna koyduğu ıslak havluyla serinlemeye çalışırken, Ankara’dan, hem de meclis telefonundan üç kere aranınca, yapması gerekeni yaptı, böylece Düzceli Şenol’a Oltu yolları göründü.

Şenol, Oltu’da Saçak altından yürüme sakın, diyenlere kulak vermeyip kafasına göre takılırken, çatının birinden düşen bavul büyüklüğünde bir buz parçası ensesini yalayarak yerde parçalanınca korkudan ölmüş; her sabah, donan polis aracını çalıştırabilmek için motorun altında mazot yakmak zorunda kalması iyice keyfini kaçırmıştı. Kendine bir eğlence arıyordu, çabuk buldu. Soğuktan çatlayan dudaklarına sürecek bir şey almak için uğradığı eczanede Ruhi’nin karısıyla tanışan yakışıklı polis, röfleli saçlarını savura savura sigara içen Nilgün’ün hafifmeşrep ruhunu bir bakışta tanımış, kadının koynuna girebilmek için harcadığı zamana hiç acımamış, sonunda da başarmıştı.

Eczacı Ruhi hiç utanmadan eve giren hırsız hikâyesini anlatırken, Nilgün’ün davetkâr bakışlarının tümünü yakalamış olan Şenol, mağdurun yanında yer alan vazifeşinas polis kimliğine bürünerek, Nilgün’e, Bacım hırsızı gördünse tarif et bi zahmet, dedi. Nilgün Ben içerde uyuyodum, kimseyi görmedim, derken, süzgün gözlerle karısına bakan Ruhi’ye gözü ilişti. Boynuzlu pezevenk karısına nasıl da melül melül bakıyordu. Diğer polisler de müstehzi ifadelerini gizlemekte zorlanıyorlardı. Camın içerden kırıldığını görünce hırsız hikâyesinin düzmece olduğunu, adamın karısının dostunun peşine düştüğünü anlamışlar, ama N’olur n’olmaz.. herif arıza yapar belki, diye Ruhi’yi yüzlememişlerdi. Usulden bir tutanak tuttular, Size bilgi veririz, deyip gittiler, bir daha da ne aradılar ne sordular.

Durum, Ruhi ve Nilgün açısından böyle sürüp gitmedi elbette. Polislerin gitmesinin ve Nilgün’ün pırıltılı gözyaşlarıyla süslediği sonsuz yemin billahlarının ardından, hararetli bir sevişmeyle sonlanan bu olaydan kısa bir süre sonra Oltu’nun kara kışına da, geçmek bilmeyen günlere de, Ruhi’nin sıkıcı muhabbetine de dayanacak gücü kalmayan Nilgün kocasını terk etti.

Buna biraz da Düzceli Şenol sebep oldu aslında. Nilgün ilçede adının tümden orospuya çıktığını anlar gibi olmuştu, çok canı sıkkındı. Karşı komşusu bile onu görünce kapıyı küt diye yüzüne kapatıyor, hiç kimse selam vermiyordu. Ruhi’nin Tercan’a, buzda düşüp kolunu kıran annesini ziyarete gittiği bir cuma günü, Şenol resmi giysileriyle eczaneye uğradı. Çok havalı, çok edalıydı, çarpık çarpık gülümsüyor, arada eli beylik tabancasının kabzasına gidiyordu. Kocana bi yalan uydur da, seni Trabzon’a, denize sıfır şahane bi otele götüreyim, dedi. Bir yandan da eczanenin optik bölümünün tezgâhında duran bir el aynasını almış, kendini inceliyordu. Karşı konulmaz bir erkek olduğundan zerrece kuşkusu yoktu. Şenol’un ilk gördüğü andan itibaren bayıldığı çarpık gülüşü, Nilgün’ün bu kez fena halde sinirine dokundu. Aksiliği de üstündeydi, polisi Ne oteli be? Bi kere yattık diye beni orospu mu zannettin? diye tersledi.

Şenol Nilgün’ün nazlandığını sanıyordu. İkide bir çevreye göz atıp kadının orasını burasını okşuyor, elini eteğinin altına sokmaya çalışıyor, tatlı tatlı ısrar ediyordu. Nilgün’ün nazı kabak tadı verince sinirlendi. Ulan o gece gözlerinle veriyodun ya, n’oldu? dedi sertçe. Nilgün Sana öyle gelmiş canım! Hadi, ikile! dedi. Şenol aldırmadı, gene üsteledi, Nilgün daha da çirkefleşti, derken tartışma iyice büyüdü.

Isrardan iyice bunalan Nilgün İyi, tamam.. bakarız, deyip Şenol’u oyalayacak yerde, Hiçbi yere gitmem! Git kendine sikçek orospu bul! diye bağırınca, kadının yatağına tekrar gireceği anı deli gibi bekleyen polis sahiden delirdi. Gebertirim ulan seni! diyerek tabancasını çektiği gibi Nilgün’ün şakağına dayadı. Şenol’un hiddetten dışarı fırlayan gözlerini görünce kadının ödü koptu. Şenol, kendisine bir daha hayır diyecek olursa anasından emdiği sütü burnundan getirmekle, uyuşturucu hap satan kocasının ipliğini pazara çıkarmakla, fuhuş yapıyor diye evini bastırtmakla, aklına gelen ne kadar suç varsa hepsiyle tehdit etti. Bu hafta sonu Trabzon’a gitmek üzere hazır olmasını emretti, çıkıp gitti. Yakışıklı polisin bir anda manyaklaştığını gören ve dediğini yapacağından korkan Nilgün, artık bu ilçede yaşamasının mümkün olmadığını anladı.

Hemen o gece Ruhi’ye, Marmaris’in burnunda tüttüğünü, gidip biraz kalmak istediğini söyledi. Ruhi’nin hiç keyfi yoktu. Annesinin kolunun kırığı bir türlü iyileşmeyince doktor ameliyattan başka çare olmadığını söylemişti. Tam Hastaneden çıkınca alıp getireyim, iyileşinceye kadar bizde kalsın, diye düşünürken karısının Marmaris’e gitmek istemesi canını sıktı. Annesi, bir gelinin kalitesini hamaratlığıyla ölçen Emeti Hanım Nilgün’ün Kaynanam hasta, gelsin bize bakayım, diyecek yerde Marmaris’e gittiğini duyarsa kıyameti koparır, Ruhi’yi doğduğuna pişman ederdi. Bir de üstüne karısının yokluğunda evi bok götürecek, ayağına giyecek pantolon bulamayacaktı. Nilgün hafifmeşrep olsa da iyi bir ev kadınıydı, hamarattı, nefis yemek yapar, evini daima bal dök yala derecesinde temiz tutar, Ruhi’yi jilet gibi giydirirdi. Ruhi ne zaman karısı hakkında hafif bir dedikodu duyup Kendine bi çekidüzen ver, diyecek olsa, etlisinden sütlüsüne dört dörtlük donanmış sofranın başında geçtiği an her şeyi unutur, ertesi gün sanki kulağına öyle bir şey gelmemiş gibi davranırdı.

Annesinin muhtemel ameliyatının yarattığı sıkıntıyla sert koca havasına girip Yazın gidersin, otur oturduğun yerde! diyecek oldu. Ama daha cümlesini bitirmeden, Şenol’un yapacaklarından ödü kopan Nilgün, Hayatımdan bıktım artık! diye çığlıklar atıp kendini duvardan duvara vurarak ağlamaya başladı. Şenol gözünü öyle bir korkutmuştu ki, göğsünü bağrını yırtıyor, bağırmaktan nefesi kesiliyordu. Karısının bu halini görünce, kafayı üşütmesinden korkan Ruhi Tamam git, demekle kalmadı, Erzurum’dan Dalaman’a Ankara aktarmalı bir uçakla göndereceğine de söz verdi.

Nilgün bir-iki ay Marmaris’te kalmaya niyetliydi. Bu süre içinde Şenol yatışır, millet dedikodu yapmaya doyar, kaynanasının ameliyat tantanası biter, o da dönüp evine gelirdi. Ama reçetesiz uyuşturucu hap satmaktan bok gibi para kazanan Ruhi, karısına uçak bileti yerine dandik bir firmadan orta sıra otobüs bileti alınca; aslen İzmirli olan Nilgün’ün asfalyaları attı. Yükte hafif pahada ağır nesi varsa, düğünde takılan takılar da dahil, hepsini topladığı gibi Marmaris’e döndü. Bu sıkıcı ve tutucu ilçe Ruhi’ye olan aşkını da öldürmüştü zaten. Niye hâlâ bu herifle evliyim ki? diye düşünmüş, tek bir sebep bulamamıştı. Ruhi’nin de Nilgün hakkındaki dedikoduları göğüsleyecek gücü kalmamıştı artık; karısını vazgeçirmeye çalışmak bir yana, Cehenneme kadar yolun var! diye kestirip attı.

Kestirip attı ama Nilgünsüz yaşamak hiç de kolay olmadı. Kendisini defalarca boynuzlayan karısını unutmak için çok çırpındı. Onsuz da pekâlâ yaşayabileceğine inanmak istiyordu. Bir kalfa bulup oturttuğu eczanesine günlerce uğramayıp oraya buraya gezmeye mi gitmedi, işhanlarının bodrum katlarına gizlenmiş pavyonlarda küfeyle para mı yemedi, kusuncaya kadar rakı mı içmedi, hatta millete el altından sattığı ilaçları mı kullanmadı. Nilgün’ün buğulu bakışlarını aklından çıkarmak için ne gerekiyorsa yaptı, ama olmadı, olmadı, olmadı.

Tam da tahmin ettiği gibi, Nilgün gidince bok götüren evinde uzun geceler geçirmeye dayanamıyor, bekâr arkadaşlarını toplayıp içki masaları kuruyor, adamakıllı sarhoş olup bir otobüs bileti yüzünden kendisini terk ettiğini söylediği Nilgün’le evlenerek hayatının en büyük yanlışını yaptığını anlatıyor Adını ağzıma alırsam beni belediye meydanında siksinler! diye bas bas bağırıyor, daha bin türlü küfürle kendisine ve Nilgün’e söverek ortalığı ayağa kaldırıyordu. Öyle inandırıcı, öyle öfkeliydi ki, arkadaşları bu işin gerçekten bittiğine inandılar. Ruhi’ye uygun, bu kez kesinlikle çok namuslu bir kız aramaya başladılar.

Muhasebeci Dilaver, Ruhi’yle baldızı Fulya’nın arasını yapmayı kafaya koymuştu. Arkadaşının iyiliğini değil, kendi çıkarını düşündüğü için müthiş gayrete gelmiş durumdaydı. İlçeye büyükçe bir süpermarket açılmasıyla birer birer kapanmaya başlayan bakkal-kasap türünden küçük esnafın defterlerini tutan muhasebecinin işleri iyi gitmiyordu. Bacanak olurlarsa, kirasını zor öder hale geldiği büroyu kapatıp Ruhi’nin yakında açacağı ikinci eczaneye kapağı atabilir, kalfalık etmek ayağına bütün gün sıcacık dükkânda oturup her aybaşı tıkır tıkır maaşını alabilirdi.

Karısına böyle söylüyordu, ama Dilaver’in asıl derdi Nilgün’dü. Ruhi’nin kendini beğenmiş karısından nefret ediyordu. Bu derin nefret Ruhi’nin açmayı düşündüğü ikinci eczane için malzeme bakmaya Erzurum’a gittiği bir gün başladı. Ruhi’nin dükkânda olmadığını bilen Dilaver, Kuyumcu Müfit’ten taksitle bir altın bileklik alıp eczanenin yolunu tutmuştu. Arkadaşının karısıyla aşk yaşamak için altın almanın hiç zamanı değildi aslında, gırtlağına kadar borçluydu. Ama Nilgün’ün başını sağa sola çevirdikçe hafif titreşen gıdığına, soğuk nedeniyle kat kat giyinmesine rağmen iriliği belli olan göğüslerine kafayı takmıştı bir kere.

Dilaver için başlangıçta şiddetli bir cinsel arzudan ibaret olan Nilgün giderek aşk öznesine dönüşmüş; zavallı muhasebeci, gece gündüz Nilgün’ü düşünür olmuştu. Hülyalı hali, dalıp dalıp gitmeleri karısının dikkatini çekti. Köyişleri ilçe müdürlüğünde çalışan üç kadından biri olan Feriha cin gibiydi, dairede, her şeyin altından tek başına kalkıyordu. Sabahtan akşama kadar ona buna laf yetiştiren, işleri toparlayan becerikli kadın akşamları da evini çekip çeviriyor; lise sonda okuyan oğlunu, ilçenin tek ve aslında gayet başarısız olan üniversiteye hazırlık kursuna gönderebilmek için eve giren parayı kuruş kuruş harcıyor, uğraşıyor, didiniyor, pişiriyor, kotarıyor; kısacası hayatları yolunda gitsin diye elinden geleni yapıyordu. Dilaver karısının dikkatini çeken dalgınlığını, iştahsız ve mutsuz oluşunu işlerin kötülüğüne bağlayıp, Sikeyim böyle hayatı.. Ayakkabıcı Topbaş da dükkânı kapattı, gitti mi sana bi defter daha? diye ağlak yapınca, cin olduğu kadar temiz kalpli de olan Feriha bu yalana inanmakla kalmamış, bir de niyeti bozduğunu bilmediği kocasını Üzülme düzelir, diyerek teselli etmişti.

Kuyumcu Müfit dükkânı daha bismillah yeni açmışken Dilaver’i karşısında görünce, adamın gene Ver bana defterlerini, seni bi ayda devletten alacaklı çıkarmazsam şerefsizim! diye tutturacağını sandı, canı sıkıldı. Kuyumcunun muhasebecisinden bir şikâyeti yoktu, ama Dilaver laftan anlamıyordu. Adam defter meselesine girmeyip doğrudan şık bir altın bilekliğin fiyatını sorunca çok şaşırdı. Meteliğe kurşun atan muhasebecinin onca parayı kimin için gözden çıkardığını merak etti. Dilaver de az değildi, ilçedeki kuşların bile kiminle ne haltlar karıştırdığından haberdar olan kuyumcunun meraklı sorularına muhatap olacağını bildiğinden, çalacağı minarenin kılıfını daha gelmeden hazırlamıştı.

Fedakâr, vefakâr ve çilekeş karıcığına bugüne kadar iğne bile almamış bir öküzdü o. Oysa aile hayatının kıymetini bilmek, arada bir ufak bir şeyle bile olsa hanımın gönlünü hoş etmek lazımdı. Yaş ilerleyince anlıyordu insan. Mutluluk öyle gökten zembille inmiyor, itina istiyordu. Müfit, kaçak et kesme olaylarına girdiğini hiç duymadığı Dilaver’e hemen inandı, evlilik hakkında sıraladığı altın öğütleri can kulağıyla dinledi. Çulsuz muhasebeci de, karısının maaşının dörtte birini bir kalemde bayıldığı bilekliği cebine koyup gitti.

Ama bu pahalı hediye denyo Dilaver’in işine yaramadı. Nilgün’e önce hafiften, sonra açıkça asılmış, nihayet paketi uzatmış, kadın üstünde koskocaman Özkoçak Kuyumcusu yazan kutuya göz ucuyla bile bakmaya tenezzül etmeyince bayağı bozulmuştu. Nilgün’ün hediyeyi hafif bulduğunu sanıyor, Ulan altın olduğu belli işte, aç bi bak! diye söyleniyordu içinden. Nilgün bir de üstüne üstlük parmağının ucuyla hediyesini ittirince, iyice kötü oldu; günlerdir ruh gibi gezmesine yol açan aşkı balon gibi söndü; kırılan gururu nedeniyle kırgından çok kızgın çıkan bir sesle Ellere var da bize yok mu yani? dedi.

Nilgün irkilmedi bile, pişkindi, rahattı. Şenol’la yeni yeni kesişmeye başlamıştı, çarpık gülüşlü polisten başka kimseyi gözü görmüyordu. Kızgınlığını örtmek için sırıtmaya çabalayan bu çirkin yüze cevap vermek yerine, gözlüklerin bulunduğu tezgâhtaki el aynasını alıp Dilaver’in yüzüne tuttu. Sırıtması yüzünde donan Dilaver, o andan itibaren Nilgün’e diş bilemeye başladı.

Dilaver Nilgün tarafından fena halde aşağılanmakla kalmamıştı o gün. Müfit denen o kuyumcu pezevenk de yememiş içmemiş, paraya bayılıp altın bileklik aldığını karısına yetiştirmişti. Bir de bu yüzden karısıyla kapıştılar. Feriha aynı gün öğle tatilinde, daireden bir arkadaşın yeni doğan bebeğine takmak için çeyrek altın fiyatı sormaya uğradığında; üstüne vazifeymiş gibi, Yenge, Dilaver abi sana bi bileklik aldı, görme, bayılırsın.. Ama benden duymuş olma, demiş; böylece Dilaver’in Hanım beğenmedi, diyerek geri vermeyi düşündüğü bileklik, evde gecenin meselesi haline gelmişti. Daha eve adım atar atmaz sözde cin Feriha açtı ağzını yumdu gözünü. Ayağımıza giyecek donumuz yok, çocukların üstü başı dökülüyo, bayram değil seyran değil, bana altın bileklik almak da nerden çıktı? diye kıyameti koparttı.

Eve girdiğinde Feriha’nın yüzünden düşenin bin parça olduğunu görünce ödü kopan Dilaver, karısının bu iyi niyetli, hatta safça sözlerini duyduğu an derin bir nefes almıştı. Tam Haklısın hanım, eşşeklik işte.. diye söze girecekti ki, birden sinirlendi. Gerçekten ona almış olsa Feriha kıymet bilmek yerine, kocasına böyle şarlayacaktı demek. Ulan bi gün de sana yaranayım be! Yaranayım! diyerek kavga çıkardı, âdet yerini bulsun diye bir de tokat attı. Feriha’da altta kalacak göz yoktu, o da kızının matematik kitabını kaptığı gibi kocasının kafasına fırlattı, biraz itiştiler. Oğulları Kesin kavgayı ya, ders çalışıyoruz burda! diye bağırdı, kazık kadar olduğu halde, hâlâ bir odası olmadığı için söylendi, kız korkup ağladı filan.. derken herkes yatıştı.

Dilaver, kendisini yatak odasına almayan Feriha’ya kapının arkasından epeyce yalakalık etti, sonunda koynuna girmeyi başardı. Ertesi gün bilekliği kuyumcu Müfit’e iade etti, çenesini tutamadığı için teessüf etmeyi de unutmadı. Böylece Dilaver’in Nilgün macerası aile içinde fazla hasara yol açmadan sona erdi.

Ama muhasebecinin ruhunda açılan yara tamir olmamıştı. Nilgün’ün Önce tipine bi bak, sonra bana asıl, demek isteyerek, yüzüne ayna tutmasıyla aşkı sönen Dilaver, fena halde aşağılandığı bu durumun bedelini ödetmek için yanıp tutuşur olmuştu. O güne kadar Nilgün hakkında tek kelime kötü konuşmazken, önüne gelene karının orospuluğundan dem vurmaya, hatta eski defterleri karıştırıp Ruhi’yi ufak ufak karısı aleyhine doldurmaya başladı.

Nilgün’ün kocasını terk edip Marmaris’e gittiğini öğrenince çok sevinmiş, gerçek bir arkadaş pozuyla Ruhi’yi içmeye götürmüş, sözü oradan buradan dolaştırmış, sonunda, Bugüne kadar yanlış anlarsın diye korkumdan ağzımı açmadım.. ama senin karı bana bile iş attı Ruhi.. yalanım varsa aha şu nimet çarpsın, diyerek ekmeği öpmüştü.

Ruhi o kadar ezik, o kadar zavallı bir durumdaydı ki, daha fazla utanamayacağını anlayarak, karısının aleyhinde o da atıp tutmaya başladı. Boşanmaya kararlıydı, dava açmak için avukat avukat geziyordu. Ama ilçede hiç kimse boynuzlu eczacının karısını boşayacağına inanmıyordu. Yüzü çok yumuşaktı, kevaşe bir karının elinde maymun olmuştu. Nilgün eve dönüp bir-iki ağlayacak olsa, her şeyi unutup Allahın orospusunu gene bağrına basardı.

Bu nedenle Ruhi’yi yeniden başgöz etmedikçe Dilaver’in içi rahat etmeyecekti. Nilgün tehlikeli karıydı, sağı solu hiç belli olmazdı. Altın vermeye kalktığı gün, eczaneyi kös kös terk ederken öyle bir bakış bakmıştı ki, Dilaver Ya Ruhi’ye söylerse? diye günlerce uyku uyumamıştı. Nilgün kocasından ayrılmaktan vazgeçer de dönüp gelirse, Ruhi muhakkak hesap soracak, Dilaver’e bile iş atmışın, diyecekti. Nilgün altta kalmazdı. Asıl o bana asıldı! Utanmadan altın alıp gelmiş, inanmıyosan git Müfit’e sor! demeyeceği ne malumdu? Dilaver istediği kadar inkâr etsin, Ruhi illa ki karısına inanırdı. Olay bu kadarla da kalmazdı. Nilgün’ün geri gelmesi halinde, altın bileklik hikâyesi dönüp dolaşıp Feriha’nın kulağına kadar gidebilirdi. Ruhi karısının yalanlarını yutardı, ama Feriha kendisininkileri yutmaz, o zaman da pirincin taşını ayıklamak mümkün olmazdı.

Yanında anası, karısı veya kız kardeşi olmadan, yabancı bir erkeği evine sokmak âdeti olmadığı halde; bir akşam baldızı Fulya’yla tanışsınlar, görüşsünler diye, Feriha’ya köfteli ayran aşı yaptırdı, Nilgün’ü solda sıfır bırakacak kalibrede bir eş aramaya çıkan eczacıyı evine yemeğe çağırdı. Konu evde açık açık konuşulmuş, Fulya’nın Ruhi ile evlenmesinin aileye sağlayacağı total fayda karı-koca arasında uzun uzun müzakere edilmişti.

Feriha ilk ağızda bu fikre şiddetle karşı çıkmış, sülün gibi kız kardeşine dul bir adamı layık gördüğü için kocasına kızmıştı. Ama Dilaver çok mantıklı bir konuşma yaptı. Çocuğu olmadıktan sonra ha dul olmuş ha bekâr ne fark ederdi? Adam varlıklıydı, tahsilliydi, eli yüzü düzgündü, Yakışıklı bile hem, dedi, ki bu doğruydu, Dilaver’in yanında Ruhi, Brad Pitt sayılırdı. Fulya’nın Ruhi’nin eczanesine girip çıkmışlığı varsa da adamı pek tanımıyordu. Evli barklı diye alıcı gözle bakmamıştı hiç, yüzü gözünün önüne gelmiyordu bir türlü. Ablasının Bundan iyisini nerden bulacan? Adam zengin, elini sıcak sudan soğuk suya sokturmaz, diyerek övdüğü Ruhi ile evlenme fikrine Evet, demedi, ama itiraz da etmedi.

Ruhi mazbut bir eş istiyor diye giyim kuşamını değiştirmeye hiç niyetli olmayan ve yalnız gelen erkek misafiri ayağında blucin pantolon, sırtında el örgüsü, dapdaracık, kırmızı bir kazakla karşılayan baldız Fulya, güzellikte Nilgün’ü aratmıyordu. Boyu biraz kısa olmakla birlikte, kum saati tabir edilen cinsten, ince belli, kara gözlü, doğuştan cilveli bir kızdı. Yemek sırasında birbirlerini alıcı gözle incelediler. Ruhi kıza bayıldı. Endamı, sıcakkanlılığı çok hoşuna gitmişti. Fulya da baktıkça beğendiği Ruhi’den daha iyisini bulamayacağına karar verdi. Sert Erzurum şekeri ağızlarda kıtlanarak çaylar içilirken aralarındaki muhabbet iyice koyulaşmıştı. Dilaver bu işe oldu gözüyle baktı. Ruhi eve döner dönmez Fulya’ya mesaj çekti, anında da cilveli bir cevap aldı. O gece mesajlaşmaktan kızın telefonunda kontör kalmadı. Ertesi gün Dilaver’in bürosunda tesadüfen karşılaşmışlar gibi buluştular, derken zaman içinde iş iyice ilerledi. Sıra söz kesmeye geldi.

Ruhi’nin annesi Emeti Hanım oğlunun bal dök yala evini, sakız gibi çamaşırlarını gördükçe, benim diyen ev kadınının Nilgün’ün eline su dökemeyeceğini iddia eder; eşe dosta Bi de baklava açıyor ki.. kırk katı da ayrı ayrı ağzınızda dağılır! diyerek geliniyle iftihar ederdi. Oğlunun kucağına bir torun vermek yerine böylesine becerikli, hamarat, güzeller güzeli, kısacası dört dörtlük bir eşten boşanmak istemesini aklı almamış; şiddetle karşı çıkmıştı. Ama Ruhi ısrarlıydı. Annesini geçinemediklerine inandırmak için birbirini tutmayan bir yığın uydurma olay anlattı. Nilgün’ün huysuz, geçimsiz olduğunu, çok para harcadığını söyledi. Ama ardı ardına yalan atarken, birden Nilgün’ün özleminden burnunun direği sızladı, gözleri doldu.

Emeti Hanım gelininin hamaratlığını çok takdir etse de, başından beri, halinde tavrında buralara göre olmayan bir hafiflik buluyor; ama hareketlerini kızın düşüklüğüne değil, Ege’de doğup büyümüş olmasına yoruyordu. Ruhi’nin bakışlarını kaçırmasıyla, birden meseleye uyandı. Oğlu misafir odasına serdiği yatakta, ağır yün yorganı başına çekip gözyaşları içinde uyumaya çalışırken, birkaç telefon edip Oltu’da yaşayan ahbaplarının ağzını aradı. Hepsi sözbirliği yapmış gibi, gayet usturuplu bir biçimde, Nilgün’ün adının orospuya çıktığını ima edince kadın fenalık geçirdi. Bir daha da şereflerini lekeleyen gelinin adını bile duymak istemedi.

Ruhi Fulya’yla işi ilerletip evlenmek istediğini bildirdiğinde, kadıncağız kolları sıvamış, oğlu aynı hatayı bir daha yapmasın diye muhasebecinin baldızı hakkında geniş bir malumat toplamıştı. Özellikle gelin adayının ablası cin Feriha hakkında Ağırbaşlıdır, namusuna düşkün kadındır, gibi olumlu sözler işitince çok memnun oldu.

Oğlu daha iyisini bulabilirdi elbette. Ama Emeti Hanım da aynı Dilaver gibi Ruhi’nin bir an önce başını bağlamak istiyordu. Neme lazım, boşanmış bile olsalar, Nilgün dönüp gelmeye kalkar, rezalet çıkarırdı. Geçirdiği iki ameliyata rağmen kırığı düzelmeyen ve tekrar alçıya alınan kolunun acısına aldırmadan, yakın akrabalarını topladı, Tercan’dan kalkıp Fulya’yı istemeye geldiler. Gelini için pırlantalı bir söz yüzüğünün yanı sıra, Nilgün’e aldığından iki kat daha uzun, daha kalın bir altın zincir almış, bir de adak adamıştı. Yeni gelinin hamilelik haberini aldığı gün iki koç kurban edecek, etlerini fakir fukaraya dağıtacaktı.

Büyük dayı, iki hala, anne ve Ruhi Fulya’yı istemeye gidecekler, bir de söz için gelip gitme olmasın diye, gitmişken sözü de keseceklerdi. Ruhi çikolatayı yaptırmış, tüpçünün önüne park ettiği arabasında söz çiçeğinin hazırlanmasını bekliyordu. Çikolatanın süslü püslü paketine gözü ilişince, Nilgün’ü istemeye ta Marmaris’e gittikleri gün geldi aklına. Yol öyle uzundu ki, erir diye çikolatayı Aydın’dan almaya karar vermişlerdi. Ama Emeti Hanım Selçuk civarında, yol üstünde bir lokantada yediği çöpşişten zehirlenince, akıllarında ne çikolata kalmıştı ne çiçek. Ruhi annesini Selçuk’ta bir özel hastaneye yatırmış, koluna serum takılan kadıncağızın bir gece yatması gerektiği için, dünür evine gecikmeli varmışlardı. Evde çok sıcak karşılanmışlar, annesi Nilgün’ü görür görmez beğenmiş, iki dünür hemen kaynaşmıştı. Bunları hatırlayınca Ruhi’nin burnunun direği sızladı. Ne yaparsa yapsın Nilgün’ü unutamıyordu. Bir anda annesine, evde söz hazırlığı yapan akrabalarına, kendisini bekleyen yeni evliliğe, Fulya’ya, işe güce, her şeye boş verdi; kontağı çevirdiği gibi soluğu Marmaris’te almak üzere yola çıktı.

Evdekiler hazırlanmış Ruhi’yi bekliyorlardı. Halasının huysuz kocası Şevket Enişte çok sabırsızdı. On dakkaya geldi geldi.. gelmedi, atlarım arabama, dönerim Tercan’a! diye gürlüyordu. Emeti Hanım Nerde kaldı bu çocuk.. diye korkmaya başlamıştı ki, Ruhi aradı. Bir çırpıda, Ben Marmaris’e Nilgün’e gidiyorum. Onu unutamadım. Beni beklemeyin. Fulya’ya da söyleyin, beni affetsin.. deyip çat diye telefonu kapattı. Emeti Hanım düştü bayıldı.

Nilgün’ün ailesinin begonvillerin arasından zar zor görünen kapısını çaldığında, gözleri uykusuzluktan kan çanağına dönmüştü. Başı dönüyor, ayakta duramıyordu. Karnı açtı, leş gibi kokuyor, berbat görünüyordu. Karısının ayaklarına kapanıp Sensiz olmuyo Nilgün! diye ağlamaya başladı. Tekrar bir araya gelmek, çocuk yapıp mutlu olmak için öyle uzun boylu dil dökmesine gerek kalmadı. Ruhi’yi göz çukurları kapkara olmuş, iğne ipliğe dönmüş bir halde, ayaklarına kapanmış ağlarken gören Nilgün’ün yüreği ilk kez samimi bir aşkla doldu, kocasını defalarca aldattığına pişman oldu.

Ruhi, adı orospuya çıkan karısıyla birlikte Oltu’ya dönüp yaşamayı göze alamadı. Ailesinden kimse yüzüne bakmazdı bir kere. Sözde şeytana pabucunu ters giydiren kayınbiraderi Kubilay’a vekâlet verip ilçeye gönderdi; eczanesini, oturdukları evi, iki dükkânını, tapusu kendisine ait olan ne varsa hepsini alelacele sattırdı. Niyeti mesleğine Marmaris’te devam etmekti. Ama ruhsattır, şudur budur diye aylarca koşturup sapa da olsa ilçe içinde bir yerde eczane açmayı beceremeyince, başta Kubilay olmak üzere, Nilgün’ün turizm sektöründe kaşar olmuş kardeşleri kanına girdiler, eczacıyı bu sektöre çektiler. Ruhi de parayı bastırdı, mütemadiyen bira içen holigan İngiliz turistlerin tercih ettiği boktan bir barı devraldı, orada fıçılarca biranın yanı sıra, gene el altından uyuşturucu ilaç satmaya başladı. Kısa zamanda büyük paralar kazandı, bu yasadışı işi hızla büyüttü.

Oltu’dan Marmaris’e kadar uykusuz, aç biilaç araba kullanan Ruhi, iki dakika içinde karısıyla arasını düzeltince açlığını hatırlamış, Nilgün de yepyeni bir aşkla sevdiği kocasına bir tencere kıymalı makarna yedirmişti. Ardından soluğu yatak odasında aldılar. Evlilikleri sırasında n’olur n’olmaz diyerek gizlice doğum kontrol hapı kullanan Nilgün hazırlıksız yakalandı, hemen o sevişmeden hamile kaldı.

Ruhi’yi son boynuzladığı kişi olan Talat Şeker’in Manisa Kırkağaç’a tayin olduğu ve kocasıyla barışıp yuvasına dönen Nergis Şeker’in makrameden resme, İngilizce’den pastaya bir yığın kursta kendini kaybettiği sıralarda, Nilgün büyük bir talihsizlik yaşıyordu. Hık demiş burnundan düşmüş denecek kadar Ruhi’ye benzeyen kızı Dila’yı güçbela doğururken, yeni mezun pratisyen doktor yanlış bir kası kesmiş, düzelteyim derken başka hatalar yapmış, sonunda ne olmuşsa olmuş, Nilgün kakasını tutamaz hale gelmişti.

Kocasına duyduğu ikinci aşk daha küllenmeden gözü yine dışarıya kaymaya başlayan Nilgün’ün, bu büyük talihsizlikten sonra Ruhi’yi aldatacak hali kalmamıştı. Derdine çare aramaya başladı. Dokuz Eylül’de, Ege Tıp’ta, onlar yetmeyince Antalya’nın üniversite hastanelerinde sayısız cerraha, jinekologa göründü, ama hiçbiri Nilgün’ü tedavi edemedi. Tuvalet meselesi yüzünden öyle sık rezil oluyordu ki, bağırsakları çalışmasın, olur olmaz zamanlarda altına etmesin diye yemez içmez olmuş, o duru su gibi güzelliğinden geriye kadidi çıkmış bir vücutla sinir küpüne dönen bir bünye kalmıştı. Ama derdi sadece hastalığı olsa çoktan razıydı, artık daha büyük bir derdi vardı.

Nilgün’ün aşkını elde ettikten sonra özgüveni tazelenen ve turizm sektöründe aradığını fazla fazla bulan Ruhi, eski Ruhi olmaktan çıkmıştı. Oltu’dayken, her sabah Nilgün’ün manikür makasıyla düzelttiği bıyıklarını tamamen kesmekle başladığı dış görünüş değişikliğini giyim kuşamını da zamana uydurarak iyice geliştirmiş, ama asıl büyük değişiklik karakterinde olmuştu. Karısının tıbbi sorunuyla ilgilenmeyi kayınbiraderine, kızının bakımını da kayınvalidesine havale etti, kendini dışarı vurdu. Marmaris plajlarını dolduran fıstık gibi İskandinav turist kızlarla gününü gün ediyor; karısı, çocuğu ne halde, sağlar mı öldüler mi merak bile etmiyor; on gün boyunca eve uğramadığı oluyordu. Ne kadar ağlayıp yalvarsa da kocasını eve bağlayamayan Nilgün, tam Bunun başına bir gelecek var, diye düşünüyordu ki, dediği çıktı.

Ruhi’nin on dört yaşında İsveçli bir kızı hamile bıraktığı anlaşıldı. Malmölü Astrid Edström hamileliğini Malmö-Kopenhag arasındaki tren hattında kondüktör olarak çalışan babası Gunnar Edström’den ve iki yıl önce kocasından ayrılıp Berlin’e yerleşen Alman asıllı annesi Sibylle Promberger’den gizleyemez olduğunda, beş buçuk aylık hamileydi ve bu tür tatil kazalarına alışık olan İsveçli jinekologlar, Astrid’in doğurmasından başka yol olmadığını bildirdiler.

Marmaris’te geçirdikleri her şey dahil süper tatil sırasında, geçkin İngiliz dullarla ve karayağız garsonlarla halvet olmaktan kızını merak etmeye fırsat bulamayan Gunnar Edström konsolosluk aracılığıyla ortalığı ayağa kaldırmakla yetinmedi, yanına bir avukat ordusu alarak Marmaris’e geldi. Olay patlayınca şoke olan Ruhi, kendini savunmak için çırpınıyordu. Gerçi Astrid’in bakire olmasına bir anlam verememiş, ama rahat on sekiz gösterdiği için reşit olduğundan zerrece kuşkulanmadığı kızın İlk erkeğim senin gibi biri olsun diye bekledim, türünden bayat cümleleri gururunu okşayınca hiç üstünde durmamıştı.

Hem İsveç hem Türk gazetelerinde Sübyancı ibaresiyle boy boy resimleri çıkan Ruhi tutuklanarak cezaevine kondu. Muğla Kapalı Cezaevi’nde kesilecek cezasını beklerken, Malmö’ye döneli bir seneyi geçen Astrid, ilerde babası Türkçe’de Yakup diyebilsin diye adını Jacop koyduğu bir oğlan doğurdu. Bütün Marmaris’e rezil olan Nilgün’ün günleri de hapishane ile tıp fakülteleri arasında mekik dokumakla geçmeye başladı.

Nilgün her hafta, Ruhi’yi görmeye cezaevine gidiyordu. Başta efendi efendi konuşuyorlardı. Nilgün en son gittiği doktorun söylediklerini dertli dertli anlatıyor, Ruhi de Dila’yı Aman da miniş kızım benim.. ne kadar da büyümüş, diye diye seviyordu. Ama bazen Ruhi’nin sözü Astrid’e getireceği tutunca Nilgün deliriyor, Asfalyalarımı attırma benim gene! diye bağırmaya başlıyordu. Karısına olan aşkı tekrar elde ettiği anda biten Ruhi Başlatma lan asfalyalarından! diye karşılık verince çıkan tartışma gardiyanların araya girmesini gerektirecek kadar büyümeden, Nilgün, Seni tanıdığım güne nalet olsun! Allah senin gibi kocanın belasını versin! diyerek ağlaya ağlaya çekip gidiyor, ama bir hafta sonra gene temiz çamaşırla cezaevinin yolunu tutuyordu.

Ruhi hapse girince barın başına geçen Kubilay dükkânı birkaç ayda batırmış, uçan kuşa da borçlandığı için kaçmıştı. Dolayısıyla Nilgün, Ruhi’nin ortağı Ercan’ın himmetine muhtaçtı. Ercan’a uğrayıp harçlığını almasa açlıktan sürünürlerdi.

Ruhi hapse düşmeden önce bir balık lokantasına ortak olmuştu. Ortağı Ercan çok hayırlı çıktı. Kayınbiraderinin yaptığı gibi yapmadı, hapse düşer düşmez hissesinin üstüne oturmadı. O da reşit olmayan bir turist kız davasından yakasını güçbela kurtardığı için Ruhi’nin halini çok iyi anlıyor, ortağını hiç ihmal etmiyordu. Rüşvet verip içeri bir cep telefonu soktu. Ruhi’nin yattığı süre boyunca mail’lerine de baktı, Astrid Jacob’un yeni bir fotoğrafını göndermişse çıkış alıp Ruhi’ye getirdi.

Hapisteki eczacı Astrid’i garip bir şekilde özlediğini hissediyordu. Kırmızı burunlu babası Gunnar Edström Ruhi’yle iletişim kurmasını kesinlikle yasakladığı halde, Malmö’de yaşayan bir Kürt arkadaşı sayesinde edindiği, TÖMER’in Yabancılar İçin Türkçe kitabından Türkçe öğrenmeye çalışan Astrid, Ruhi’nin cep telefonuna SMS atıp kırık dökük bir Türkçe’yle e-mail’ine oğullarının yeni bir resmini gönderdiğini yazıyordu. Ruhi bazen, sırf Nilgün’ü delirtmek için sözü Astrid’e veya kızı Dila’nın kardeşi Jacob’a getiriyor, böylece sanki boynuzlanarak geçen günlerinin intikamını alıyordu.

Nilgün her hapishane dönüşünde, kocasını son aldattığı kişi olan Astsubay Talat Şeker’in karısını hatırlar, Kadının ahı tuttu, derdi. Ruhi’nin sağa sola kurşun yağdırdığı, pis manyak Şenol’un tekrar musallat olduğu o geceden sonra, karısının Talat’ı terk ettiğini duymuş, gülüp geçmişti. Ama şimdi yuvalarını yıkarak işlediği günahın bedelini ödediğini düşünüp kahroluyordu.

Oysa yuva yıktı diye kahrolmasına gerek yoktu. Nergis’in kocasını terk etmesinde payı vardı elbette. Ama Talat öyle pis bir zamparaydı ki, Nilgün’le olmasa başka bir kadınla yine yapacağını yapacak, Nergis onu er geç terk edecekti.

Gurur yapıp kocasını terk eden Nergis babası Nurettin Kozanlı’nın nohut oda bakla sofa evinde Talat bana bunu nasıl yaptı? diye hüngür hüngür ağlarken, annesi Ebe Mualla Hanım pazardan dönüyor, geçim sıkıntıları had safhaya varmışken, kara kara başlarına gelen bu felaketi düşünüyordu. Nergis’in hali perişandı, ebanımın hali daha da perişandı.

Devir değişmiş, artık evde doğum yapan kalmamıştı çünkü. Ebanım kırk yılda bir, bir köye doğuma çağrılıyor, oradan da iki canlı tavuk veya bir kavanoz bal, bazen bir sepet sebze meyveyle dönüyor, ama aybaşı geldiğinde ev sahibi kirayı, bakkal kasap veresiye defterinde yazan borcu tiko istiyordu. Kırk yılın başı bir iğne vurmakla, yatalak hastaların tansiyonlarını ölçüp serum takmakla medarı maişet işlemiyordu artık. Nurettin Bey’in doğru dürüst hastası kalmamıştı. Başhekimin gönderdikleri de olmasa, muayenehanenin kirasını bile ödemeleri mümkün değildi. Ev ebanımın emekli maaşına bakıyordu. Yaşlı karı-koca kendi boğazlarını doyuramazlarken, bir de her gördüklerini isteyen iki torunla, gözünün yaşı durmayan kızı kalmıştı başlarına. Kadıncağız kara kara düşünceler içinde karşıdan karşıya geçerken sağa sola bakmamış, gelen siyah Mercedes’i görmemişti. Arabanın çarpmasıyla yere yüzükoyun kapaklandı, anında öldü. Ambulans gelene kadar başından akan koyu kan ve beyin parçaları poşetinden dağılan yiyeceklere bulaştı.

Ebanımın ölümüne yol açan arabayı, şehir eşrafının en yaşlısı, Türkiye’nin ilk kadın hâkimlerinden Türkân Kaymakoğlu’nun şoförü kullanıyordu. Namazında niyazında, boyunca evlat sahibi, bugüne kadar karıncayı incitmemiş, hayatı boyunca en ufak bir kaza yapmayan, uzun yol şoförlüğünden emekli Hamdi Tutuş içine şeytan girmiş gibi sürat yapmıştı o gün. Birine çarptığını anlayınca kırk-elli metre kadar gidip sağa çekmiş, zavallı ebanımın beynini dağıttığını anlayınca, kafayı oynatmıştı.

Allahtan Türkân Hanım arabada değildi. Şoförünü 19. yüzyıl sonunda Karadeniz’de yaşamış Ermeni fotoğrafçı Karnik Sabuncuyan tarafından çekilen, Karlı bir günde Saat Kulesi ve şehir konulu panoramik fotoğrafı alması için, kıymetli bir dostuna yollamıştı. Yıllardır şehrin tarihine ilişkin arşiv malzemesi biriktiren Türkân Hanım’ın kız enstitüsü emekli müdürlerinden Huma İpekören’e bizzat gitmek yerine, şoförünü yollamak gibi bir nezaketsizlik yapmak âdeti değildi. Ama bir gün önce Üçkardeşler Pastanesi’nin bahçesinde fazlaca oturduğu için şifayı kapmıştı, burnu akıyor, göğsü hırıldıyordu. Kaza sırasında, bahçesindeki yenidünya ağacı kendisinden daha meşhur olan Kaymakoğlu Konağı’nda ballı ıhlamur içiyor; şoförünün, efsane fotoğrafçının çektiği resmi getirmesini bekliyordu. Arabada olsaydı bu korkunç manzara mazallah yüreğine inebilir, bir ayağı nicedir çukurda olan yaşlı kadının olayı unutması mümkün olmayabilirdi.

Polisler hemen olay yerine ulaştılar. Ama Hamdi’yi ne olay yerinde ne de karakolda teskin edebildiler. Adam tuhaf hareketler yapıyor, sürekli Allaaaah! Allaaaah! diye bağırıyor, sakinleşir gibi olduğunda olmadık dini hikâyeler anlatıyor, can kulağıyla dinlenmediğini fark edince hüngür hüngür ağlıyordu. Karakoldaki polisler, olaya şahit olan vatandaşlar Hamdi’nin bu halini olayın şokuna yordular. Ama şoförün tuhaflığı çıkarıldığı mahkemede de devam edince, Türkân Hanım’ın Sağolasın Hamdi Bey, kadar basit bir cümlesine bile, en az yirmi cümlelik temennalarla mukabele eden Hamdi Tutuş’un, akli dengesinin yerinde olup olmadığının anlaşılması için Ruh Sağlığı Hastanesi’ne gönderilmesine karar verildi.

Şehirde bir müddet bu dişli ve çok yaşlı cumhuriyet kadınının forsunu kullanıp şoförünü hapishane yerine akıl hastanesine gönderdiği konuşuldu. Oysa Hamdi Tutuş gerçekten hastaydı. Ruh Sağlığı Hastanesi’nin kıdemli psikiyatrı Âlim Kâhkeci, ilk muayenesinde nevrotik suçluluk duygusu sendromundan şüphelendiği şoförün bir süre müşahede altında tutulmasını istemiş; Hamdi Tutuş o gece ayakkabısının bağcıklarını birbirine bağlayıp intihara yeltenince, durumdan emin olmuştu. Hamdi Tutuş’un önüne gelene boyun eğmesinin, sürekli iyi dileklerde bulunmasının, çevresinin sinirini bozan ezikliğinin altında, kökleri çocukluğuna kadar uzanan ağır suçluluk duyguları kaynıyordu. Öyle kolay kolay tedavi olacak gibi görünmeyince, hastanenin gediklisi oluverdi.

Öte yandan kazada kusurun sekizde dört ebanımda olduğu tespit edildi. Eğer Hamdi Tutuş tamamen suçlu olsaydı, senelerce ülkenin dört bir tarafında hâkimlik yapan Türkân Hanım şoförünü kendi eliyle adalete teslim etmekten çekinmezdi. Zaten Nurettin Bey’in kaybına çok üzülmüş; hukuken de, insani olarak da hiçbir mecburiyeti olmadığı halde, ihtiyar hekime tazminat adı altında, hatırı sayılır bir para ödemişti. Hiç gocunmadı bundan. Çoluğu çocuğu yoktu, malı mülkü, parası çoktu. Ne zaman karşılaşsalar hüzünlü ifadesi içini ezen ihtiyar hekime parayı gözü kapalı verdi.

Her ne kadar yıllardır evde doğum yapacak gebe bulamasa da, Mualla Hanım çok iyi bir ebeydi. İyilik meleği gibiydi, yoksul hastalara ücretsiz iğne yapar, başları sıkıştığında konu komşunun çocuklarına bakardı. Dolayısıyla, kocasının üzüntüsünü herkes paylaşmıştı. Uzun bir süre eve her akşam yemek gönderildi, ihtiyar hekimin, kızının ve torunlarının karınları doyuruldu. Bir işe girip çalışmak gibi bir niyeti olmayan Nergis’in akıttığı gözyaşı, annesinin ölümüyle ikiye katlanmıştı. Kocasına ah ediyor, annesine içi yanıyor, hayatı kendine de çocuklarına da zehir ediyordu. Nurettin Bey tam sıfırı tüketecekti, Türkân Hanım’ın ödediği hatırı sayılır para geldi. İhtiyar hekim idareli kullanmayı bilseydi, bu parayla ömrünün sonuna kadar, Yarın ne yiyeceğiz? diye düşünmeden yaşayabilirdi.

Ama tutumlu olacağına hovarda kesildi. Babalarına her istediklerini yaptırmaya alışmış haylaz torunlarına, sırf sussunlar diye, gak dediklerinde bisiklet, guk dediklerinde atari aldı; sofrayı yenmeyip ziyan olan yiyeceklerle doldurup taşırdı; ihanete uğramanın acısıyla solup sararan kızına, yüzü gülsün diye para yağdırdı. O kadar bol keseden harcıyordu ki; bir cumartesi sabahı, basit bir oyuncak için kavga eden torunlarını oyalamak amacıyla Hadi sizi Anıtkabir’e götüreyim, dedi. Yaşlı adam kapının önünden bir taksi çevirince otogara gideceklerini sanan Nergis, babasının taksiciye, Ankara’ya çek! demesiyle kendine gelmiş, ama manasızca para harcamasına engel olamamıştı. Hakikaten de Ankara’ya taksiyle gittiler. Ama bu sınırsız hovardalık orada kalmadı. Yol boyunca sohbet ettiği taksiciyi pek seven Nurettin Bey adamı bırakmamış, üç gün kaldıkları otelde bir oda da taksiciye tutmuştu. Anıtkabir’e, Etnografya Müzesi’ne, Kaleiçi’ne hep aynı taksiciyle gittiler.

Hovardalığa dağ dayanmıyordu, sonunda paralar suyunu çekti. Çocuklar dedelerinin daracık evinde birbirlerini yemeye başladılar. Nurettin Bey her dakika çocuklara bağırır oldu, Nergis de bunaldıkça bunaldı. Nihayet, Türkân Hanım’ın ödediği tazminattan haberi olunca eteğinde dolanmaya başlayan, ama paranın dibinin göründüğünü bilmeyen Talat’la barıştı. Elini beylik tabancasının üstüne koyup bir daha zamparalık yapmayacağına şerefi üstüne yemin eden astsubay onca paradan bir kuruş kalmadığını anlayınca burulmuştu; ama yine de karısını, çocuklarını yanında istiyordu. Sözünden dönmedi, ailesini alıp götürdü.

Terfi edip bir pırpır kazanan Talat’ın tayini Manisa Kırkağaç’a, jandarma er eğitim tugayına çıkmıştı. Ailecek lojmanlarına yerleştiler. Talat Şeker’in gözü yine dışarıdaydı, ama çok temkinliydi artık; karda yürüyor, izini Nergis’e belli etmiyor; Karıcım, güzelim benim! diye çevresinde dört dönüyordu. Nergis yemiyordu tabii Talat’ın bu hallerini. Ama babasının karanlık bir sokağa bakan, iki odalı, böcekli, havasız evinde çektiği sıkıntıyı hatırladıkça, Talat’ın hâlâ zamparalık peşinde olduğunu anlasa da anlamazlıktan geliyordu.

Ne mal olduğunu bildiği halde kocasına dönmeye mecbur kalınca depresyonu artmıştı gerçi. Eşi dostu Kendine bir meşgale bul, diye akıl verince, kurslara yazıldı. Üşenmiyor, her gün minibüse binip Halk Eğitim’in kurslarına gidiyordu. Yaz kış pencere açık yatan, sıcağa hiç gelemeyen Nurettin Bey ise şiddetli para sıkıntısı çekse de, hayatından çok memnundu. Kızıyla torunları gittiğinden beri, evinde eskisi gibi çamaşırlarıyla dolaşıyor, rahat rahat yelleniyordu.

Sabahları güne, düzenli temizlik görmeyen, nohut oda bakla sofa evinde, zifir gibi demli bir çay ve sigara içmekle başlıyor; günün büyük kısmını da vakit öldürerek geçiriyordu. Son on yıldır uzman doktor olamamışlığına üzülmekten de vazgeçmiş, daha doğrusu yıllar boyunca hep aynı şeye üzülmekten bıkmıştı. Bazen aklına geliyordu hayat boyu süren başarısızlığı. Suçu kadere yükleyip duygulanıyordu. Böyle anlarda kendini iyice yaşlanmış bulurdu. Musa Eroğlu’ndan Geçtim dünya üzerinden / Ömür bir nefes derinden / Bak feleğin çemberinden / Yolun sonu görünüyor türküsünü dertli dertli mırıldanıp hüzünlenirdi.

Hiçbir işin ucundan doğru dürüst tutamamış bir adamdı Nurettin Bey. Tıbbiyeyi nasıl bitirdiğine kendi de hâlâ şaşıyordu. Öte yandan, defalarca pire için yorgan yakmışlığı vardı. Meslek hayatının başlarındayken Kastamonu Azdavay’da hükümet tabipliği yapıyordu mesela, mis gibi devlet memuruydu, aybaşında tıkır tıkır maaşını alıyordu. Ama muayene olmadan reçete yazdırmak isteyen forslu birine sinirlendi, istifa etti. Bir ara fabrika doktoru oldu; bodrum katta, güneş görmeyen bir oda verdiler diye olay çıkardı, işi bıraktı.

Yaradılıştan hüzünlü yüzünün uyandırdığı merhametli sevgi nedeniyle başhekimin kendisine yakınlık göstermiş olduğunu hiç anlamamıştı. Aynaya baktığında çok doğal, hatta sevimli bir yüz görüyordu. Ne zaman başhekimle vakit geçirse, adamın ilgisini makam sahibi, uzman bir meslektaşın kibirli dostluğuna yoruyor, evine döndüğünde içi içini yiyordu. Millet Çay Bahçesi’nden çıkıp giden başhekimin ardından bakarken, o da bu eşitsiz dostluk sona erdiği için çok hafiflemişti. Ama ertesi gün beş katlı, asansörsüz, merdiven basamakları sigara izmaritleri ve tükürük lekeleriyle dolu Pekerler İşhanı’nın en üst katında bulunan; yetmişli yıllardan kalma basit tıbbi cihazlardan ibaret, tek odalı muayenehanesine başhekimin tavsiyesiyle gelen hastaların artık kapısını çalmayacaklarını düşününce; adamın derhal gönlünü alması gerektiği kafasına dank etti.

Önce aracılarla selam gönderdi, cevabi bir selam alamadı. Telefon edip sekreterinden randevu istedi, başhekim vermedi. Artık Nurettin Bey’i görmek istemiyordu başhekim. O yersiz tartışma sırasında, ihtiyar hekimin yüzünde gördüğü, sevmek için uzanan eli ısırmaya hazırlanan köpek ifadesinin silinmiş, içini acıtan o ezik halin geri gelmiş olmasından ve adamı gene acıyarak sevmek gibi ağır bir yükün altına girmekten korkuyordu. Nurettin Bey çok uğraştı, yoluna çıkmalara, kapısında beklemelere kalktı, başhekimle konuşup gönlünü alma fırsatını elde edemedi.

En sonunda Karadeniz’in Sesi gazetesinin parasız yayımladığı konferans ilanlarından birinde, kıymetli başhekimin yüksek makamlarda senelerce vazife yapmış arkadaşı Erdem Bakırcıoğlu’nun Tren Yolculuklarının Ruh Sağlığına Faydaları konulu bir konuşma yapmak üzere hastanemizi teşrif edeceğini öğrenince, konferansta tesadüfen karşılaşmışlar gibi yapmaya, başhekimin koluna girip Yakışmıyor bize böyle küs kalmak hocam! demeye, o da olmadı, adamın ayaklarına kapanmaya karar verdi. Küstüklerinden beri, beş katı tırmanıp da Nurettin Bey’e muayene olmayı göze alan hasta sayısı bir elin parmaklarını geçmemişti. Muayenehanesini kapatıp hastaneye gitti. Salonda, önden üçüncü sıranın tam ortasında yerini aldı. Başhekimin gözüne çarpmak için en öne oturmayı planlamıştı, ama o göze çarpmak, hatta girmek isteyenler öyle çoktu ki, ilk ve ikinci sırayı doldurmuşlardı.

Emekli bürokratın çorap jartiyerleri göründüğünde, salonda tek gülmeyen oydu. Gazete haberini hatırlayarak ve başhekimin duymasını ümit ederek, yanındakileri, Gülecek ne var? Eğri kaval kemiklerini düzeltmek için kullanılan, tıbbi bir cihaz bu! diye azarladı. Nurettin Bey’ in okuduğu gazetede, aynen hatırladığı gibi, Artık çarpık bacaklara mahkûm değilsiniz başlıklı bir haber yer almıştı. Fakat ihtiyar hekim sadece fikir yürütmekle yetinmiş, haberin tamamını okuma zahmetine katlanmamıştı. Katlansaydı, söz konusu haberde anlatılan şeyin tıbbi bir cihaz olmadığını, çarpık bacaklara liposuction ve silikon enjeksiyonu yönteminin birlikte kullanılmasıyla yapılan bir şekil verme işlemi olduğunu öğrenecekti.

Başhekime duyurabilmek için epeyce yüksek bir sesle söylediği bu cümle, eski dostunun gözüne girmesine değil, cehaletinin ayan beyan ortaya çıkmasına neden oldu. Başhekim bu aksesuarın ne işe yaradığını gayet iyi biliyordu, hatta bir-iki kere karısının ısrarıyla kendisi de takmış, kullanışlı bulmadığı için bırakmıştı, zaten ipekli çorap da giymezdi. Bu nasıl bir cahilliktir yarabbi, adam çorap jartiyeri görmemiş! diye yüksek sesle söylenerek, bu vahim yanlışı derhal düzeltti.

Nurettin Bey’le barışmaya da kesinlikle yanaşmadı. Koridorda burun buruna geldikleri halde görmezlikten geldi. Sadakatsiz bir köpeğin sebepsiz saldırganlığını andıran ifadenin bütün kuvvetiyle yerinde durduğunu görmüş, ferahlamıştı. Ferahlamakla kalmadı, Nurettin Bey’i yıllardır nasıl sebepsiz yere sevdiyse, şimdi de sebepsiz yere nefret eder oldu. İhtiyar hekim ise fazlasıyla hayal kırıklığına uğramıştı. Başhekimi artık çok fazla, çok çok fazla kibirli, kendini beğenmiş ve gaddar buluyordu. Basit bir tartışmada alt edildiği için kendisine düşman olduğundan en ufak bir kuşkusu yoktu. Yazık, çok yazık.. diye mırıldanıyordu. Kaç yıllık arkadaşına bir selamı bile çok görüp uzaklaşan kinci başhekimin arkasından bakarken ifadesi yine öyle acıklıydı ki, yanından gelip geçenler ona bakıp üzülmekten kendilerini alamadılar.

Bu çorap jartiyeri meselesi hastane personeli arasında günlerce konuşuldu, hastanenin sınırlarını aşıp şehre taştı. Öyle ki, civar köylerde yaşayanların çeyiz ve düğün alışverişi için tercih ettiği Pasajlı Çarşı’nın laubali esnafı, merdiven altından bozma küçük dükkânında standart çamaşırların yanı sıra, seksi iç çamaşırları da satan Kız İsmet’e Bize bi jartiyer göstersene lan, aynalısından olsun! diye takılmaya başladı.

Kız İsmet çorap jartiyerinin eşcinsellerin kullandığı bir aksesuar olmadığını anlatamadı. Gerçi pek de emin değildi, ama başka bir şey olduğunu düşünüyordu. Dükkân komşuları İsmet’in bu konularda cahil olduğunu ima ettiler, biraz da Kız olan lakabını anıştırarak, manalı manalı güldüler. İsmet kızdığını belli etmemek için çok uğraşarak, Hayır sandığınız gibi bir şey değil, diye ezik ezik ısrar etti. Sonunda, önüne gelen her kadınla yattığı için sürekli hastalık kapan, Devlet Hastanesi Bevliye Kliniği’nin gediklisi Şemsiyeci Remzi Var mısın lan iddiaya? dedi. İsmet o öfkeyle kabul etti. Çorap jartiyeri, İsmet’in dediği gibi sadece erkeklerin taktığı bir şey çıkarsa, şemsiyeci Remzi kadın donu giyip pasajda tur atacak, yok şemsiyecinin dediği gibi İbne donu çıkarsa, jartiyerle tur atan İsmet olacaktı. İsmet mal aldığı toptancıların birinden bir adet çorap jartiyeri göndermesini istedi. Toptancı Kız İsmet’in ne istediğini hiç anlamadı. Birkaç gün sonra, kenarları kırmızı tüylü, siyah dantelli bir kadın jartiyeri gönderince, ikisi de bahsi kazanamamış oldu. Çorap jartiyerinin eşcinsellere özgü bir aksesuar olup olmadığı hâlâ belli değildi.

Şemsiyeci bir-iki ısrar edecek oldu, ama İsmet pantolonunun üstüne jartiyeri giyip pasajda tur atmayı kabul etmedi. Hayır! derken kıpkırmızı kesilmiş, gözleri dolmuştu, neredeyse düşüp bayılacaktı. Hali öyle acıklıydı ki, koyu bir kötücüllükle üstüne giden şemsiyeciyi vicdan sahibi bir-iki esnaf durdurdu. Kırmızı tüylü jartiyer dükkânın önünde toplanmış gülüşenlerin arasında elden ele dolaştı. Sonunda, her bevliye muayenesini, erkekliğini bütün pasaja ilan ve ispat fırsatı olarak gören Remzi, erkekliğinden zerrece kuşkusu olmadığını göstermek istercesine, jartiyeri başına takıp Huysuz Virjin taklidi yaptı, bütün komşuları gülmekten geberdiler, cep telefonlarını çıkarıp Remzi’nin resimlerini çektiler.

Dükkân komşuları, bir-ikisi dışında, o kadar laubaliydiler ki; kendi halinde, ağzı var dili yok çamaşırcıya yüzüne karşı Kız İsmet demekten çekinmezlerdi. Ama mahzun çocukcağız fazlasıyla alınır, tası tarağı toplayıp pasajdan gider, eğlencesiz kalırlar diye, uzun kıvır kıvır saçları ve kadınlarınki gibi biçimli, beyaz elleri nedeniyle böyle dediklerini iddia ederler, hatta doğru söylediklerine inandırmak için Kestir oğlum şu saçlarını.. erkek adama karı gibi saç yakışır mı? diye takılırlardı.

Ama yarı maço yarı dost bu tavırlarında hiç samimi değillerdi. Fırsat buldukça çocuğu yoklamaktan geri kalmıyorlar; İsmet hiçbirine, özellikle Nataşalar alışveriş için pasaja geldiğinde, sattığı şemsiyelerden birini önünde penis gibi tutarak komşularını gülmekten kırıp geçiren Remzi’ye pas vermedikçe akılları karışıyor, pasajda tuvalet olmadığı için yakındaki caminin helâsında, alaturka taşa işerlerken, Nasıl ibne lan bu? Kimseye vermiyo! diye dedikodusunu yapıyorlardı.

İsmet durduk yere malı olan kırmızı tüylü jartiyeri Nataşalardan birine satmak umuduyla vitrine koydu. Akşam tam dükkânı kapatıyordu ki, Ruh Sağlığı Hastanesi’nin kendini Emergency Room-ER dizisinde oynayan George Clooney’ye benzeten, hakikaten de biraz andıran çocuk psikiyatrı yakışıklı Doktor Faik Abacı, kısa gelen banyo paspasını değiştirmek için pasajdaki çeyizciye giderken, gözü jartiyere ilişti. Ortalıkta kimse yoktu. Dükkâna daldı, birileri tarafından görünmekten çekinerek, Şey mi bu? diye sordu. Bir-iki manidar sorudan sonra, yakışıklı doktorun jartiyeri gizli bir sevgili için değil, geçen yaz anlı şanlı bir düğünle evlendiği mahcup ifadeli karısı Gülümser için aldığını anlayınca, dünya Kız İsmet’in başına yıkıldı.

İsmet, kadın çamaşırı satmasına rağmen, kadınların karşısında kıpkırmızı kesilir, avuçlarından şakır şakır ter akardı. Müşterilerinin asla doğrudan yüzlerine bakmaz, yaşı kaç olursa olsun hepsine Ablacım diye hitap ederdi. Kadınlar lakabı Kız olan bu adamın dükkânından alışveriş etmekte hiçbir beis görmedikleri gibi, üç kişinin zor sığdığı merdiven altında, kocalarının erken boşalmasından kısır fantezilerine kadar birçok cinsel konudan rahat rahat söz ederler, yenilebilen donlar, kokulu sutyenler hakkında edepsizce soru sorarlar, Kız İsmet de sabırla ve edeple hepsine cevap verirdi.

Tıpkı dükkân komşuları gibi kadın müşterileri de İsmet’in eşcinsel olduğundan kuşku duymuyorlardı. Hatta bu durum bir tür rahatlık ve eğlence duygusu veriyordu kadınlara. Sırf eşcinsel adam nasıl bir şey diye merak ettikleri için, İsmet’i görmeye gelenler bile vardı. Oysa zayıf bedeninin gücüne güvenemediği ve yaşı otuza yaklaştığı halde, henüz fahişe dahil hiçbir kadınla yatmamış olduğu için erkeksi bir varlık gösteremeyen İsmet, kırılgan görünüşü nedeniyle eşcinsel olduğu sanılsa da, aslında sadece kadınlardan hoşlanıyordu ve Doktor Faik Abacı’nın genç karısı Gülümser’e de hastaydı. Mahcup yüzlü, daima başı önde yürüyen Gülümsercik, dükkânına girmeyi aklından bile geçirmeden İsmet’in önünden geçip çeyizci, zücaciyeci ve kuyumcu vitrinlerine bakarken, İsmet aşkından sulanan gözleriyle onu izler, kadının kemik rengi, uzun, bol pardösüsünün içinde iyice belirsizleşen hoş hatlarına, başı önde haline baktıkça içi giderdi.

Gülümser’den çok hoşlandığı için, jartiyeri süslü bir paket yaparken elleri titriyor, kocasıyla seviştiğini aklına bile getirmek istemediği, böyle bir şeyi asla yakıştıramadığı platonik aşkını bu jartiyerle hayal edince, kan beynine sıçrıyordu. Hadi tamam, Gülümser’in kocasıyla yattığını kabul edebilirdi, nihayetinde adam helaliydi, ama böyle jartiyerli fanteziler de ne oluyordu?

O öfkeyle beş kat fiyat söyledi. Yuh! Ne bu be? Altın mı alıyoruz? diye itiraz etmesini beklediği doktora, Alma o zaman! deyip jartiyeri tekrar vitrine kaldırmayı umuyordu. Ama yakışıklı doktor fahiş fiyata hiç itiraz etmedi, kırmızı tüylü siyah dantel jartiyeri alıp gitti.

Müşterilerinin alışveriş tercihleri konusunda kafasını kessen tek kelime etmeyen İsmet Faik Abacı’ya öyle kızmıştı ki, ertesi gün Şemsiyeci Remzi’ye, jartiyeri doktora sattığını, adamın kendine sütun bacaklı bir Rus kızdan sevgili yaptığını, ikisini kerhaneye dönmüş bir otele girerken gördüğünü söyledi. Gülümser’i karalamaya içi elvermemişti. Remzi bu haberi çeyizciye, çeyizci kuyumcuya, kuyumcu ona buna yetiştirdi. Hepsi Vay be, helal olsun doktora! dediler. Bu kısa ömürlü dedikodu Faik Abacı’nın erkekler dünyasında itibarını artırdı, ama evinde hiçbir yankısı olmadı. Üstelik mahcup Gülümser Giymem de giymem! diye tutturmuş, jartiyeri bir köşeye atıvermiş, doktorun fantezi ateşi daha yanmadan sönmüştü.

Emekli bürokrat Erdem Bey’in, Pasajlı Çarşı’nın bile eğlence konusu olan çorap jartiyeri günlerce dillerden düşmedi. Başhekim arkadaşının dönüşünden kısa bir süre sonra, 14 Mart Tıp Bayramı münasebetiyle Elmas Otel’in balo salonunda düzenlenen geleneksel yemekteki sohbet sırasında, çorap jartiyeri kullanmanın fazlasıyla gülünç bulunduğunu anlayınca; kendisinin de bir-iki kez denediğini söylemek bir yana, yatakhane arkadaşını savunmaya kalkışmadığı gibi, masadakilere uydu, bu saçma aksesuarla dalga geçti.

Oysa aynı dakikalarda, yatakhane arkadaşı Erdem Bey, yaşlı karısı Bedia Hanım’a, alt katlarında bulunan tavernanın sabahlara kadar süren gürültüsü nedeniyle bağıra bağıra, misafirperverliğinden çok mütehassis olduğu kadim dostu başhekimin kendisi için ayırttığı, çiçeklerle süslü süit odanın balkonundan görünen deniz manzarasının güzelliğini –sanki kendi evleri deniz görmüyormuş gibi– tekrar anlatmaya koyulmuştu.

Emekli bürokrat karısına göre çok daha genç ve dinçti. Yaşlılık triplerine girmeyip eskiden olduğu gibi, tiril tiril keten gömlekler, insanın dokunmaya kıyamayacağı kaşmir kazaklar giyse, enerjik adımlarıyla Boğaz’da bir yürüyüşe çıksa; değil yaşıtı kadınları, genç kızları bile kendine baktıracak kadar çekiciydi. Ama birkaç yıldır iyice elden ayaktan düşen karısına uyabilmek için hayatını alabildiğine yavaşlatmış, onunla birlikte eve kapanmış, en kötüsü, hiç gerekmediği halde yaşlılığı kabullenmişti. Karısına hâlâ derin bir aşkla bağlıydı, aralarındaki ciddi yaş farkından kaynaklanan böyle bir uyuşmazlığın doğmasına asla izin veremezdi.

Bedia Hanım dışarı çıkmakta zorlanır olduğundan beri öyle kendi hallerinde, öyle yavan bir ömür sürüyorlar, öylesine birbirini tekrar eden günler yaşıyorlardı ki; haftalar geçiyor, ama aralarında sohbet konusu olacak bir şey yaşamıyorlardı. Erdem Bey son ayların en kayda değer olayı olan bu ziyareti, başhekimin kendisini havaalanında kucaklayarak karşılamasından itibaren tekrar anlatmaya niyetliydi. Unuttuğu ayrıntılar vardı, konuşacak da başka bir şey yoktu. Ama yine bitirmeye muvaffak olamadı.

Oturdukları apartmanın giriş katında bulunan tavernanın, o saate kadar eğlenceleri uğultu halinde duyulan müşterileri takır takır tabak kırmaya, sirtaki yapmaya başladılar. Giderek azan güruhun ayak sesleri emekli bürokratın beyninde güm güm yankılandı. Her gece aynı saatlerde başlayan bu dayanılmaz gürültü, Boğaz’ın sularının titreştiğini gören muhteşem dairenin camlarını zangırdatmaya başlayınca, Bedia Hanım on gündür dinlediği hikâyeye daha fazla kulak vermedi; işitme cihazını kapatıp yatmaya gitti.

Güneş doğarken tavernanın müşterileri dağılıyor; yaşlı kadın, ortopedik bir yatakla değiştirmeyi katiyen düşünmediği kuştüyü yatağında gerine gerine uyanıp işitme cihazını kulağına takıyor ve Boğaz’a karşı köpüklü bir Türk kahvesi sefasıyla güne başlıyordu. Ama Erdem Bey karısı kadar şanslı değildi, o yaşına göre fazla iyi işitiyordu.

Bedia Hanım çocukken, Kanlıca’daki Kostak Yalı’ya taşındıkları kış üşütüp şiddetli bir ortakulak iltihabı geçirmişti. Babası Mandıracı Hulki hiçbir suçluluk hissetmeden el koyduğu kaloriferli yalıyı ısıtmaya para yetiştiremeyince oturma odasına soba kurmuş, odun yakmaya başlamışlardı. Aile, tıpkı yalının esas sahipleri Mustakiler gibi, tek odaya tıkışmıştı. Aksi gibi kış da çok sert geçiyor, saçaklardan sarkan bir metrelik buzlar erimek bilmiyordu. Yalının diğer tarafları buz gibiydi. Bir sıcağa bir soğuğa girip çıkan küçük Bedia’nın kulağı ağrımaya başladı. Zavallı çocuk elini sızım sızım sızlayan kulağının üstüne koyup dolaşıyor, ağrıdan gözüne uyku girmiyordu.

Mandıracı Hulki Çocuktur geçer, demiş, üstünde durmamıştı. Ama bir hafta sonra Bedia’nın ateşi kırka çıktı. Soluğu Numune Hastanesi’nde aldılar. Saçları bembeyaz, aksi bir doktor Hulki’yi Bu vakte kadar nerdeydiniz? diye şiddetle azarladı. Bedia onlarca iğne yedi, şişelerce hap içti, ama sol kulağı işitme duyusunu büyük oranda kaybetti.

Mandıracı Hulki’nin yalıyı hileyle ele geçirdiğini bildiği için kahrolan ve haramdan da çok korkan karısı, küçük kızının bir kulağının tamamen sağır olduğu ortaya çıkınca paniğe kapılmış; zavallıların ahını aldıklarını, haram yediklerini söyleyerek, Mustakileri bulup yalıyı geri vermesi için kocasına yalvarmıştı. İşimi büyüteyim, derken borcu hızla artan mandıracı Ne haramı be kadın? diye karısını terslemiş, ama haram kurdu içini kemirmeye başladığı için durduk yere iki rekât namaz kılıp tövbe etmekten de geri durmamıştı.

Sirtaki başlayınca, faydası olmadığını bile bile kulak tıkaçlarını taktı Erdem Bey. Rastgele bir kitap açtı, gözleri satırları takip ederken, gürültüden delirecek hale geldiğini düşünüyordu. Tavernanın tahliye edilmesi davasından kaç senedir bir sonuç çıkmıyor, mahkeme kapılarında sürünüyordu. Ufak yollu tehdit de almaya başlamıştı artık. Altmış bin avro değerinde olduğu halde, İki yüz bin öyro saydım! diyerek sağa sola hava bastığı, ikinci el Maserati marka arabası nedeniyle Maserati Reşat diye anılan; kuaföründen kuruyemişçisine, manavından televizyon tamircisine, mahallenin tüm esnafının himayesi altına girmek için çırpındığı, taverna sahibi Reşat Özyılmazel’le karşılaştıklarında; adam, keyfi yerindeyse pis pis gülüyor, Müdürüm, nasıl gidiyo dava? diye dalga geçiyor; keyfi yerinde değilse, ceketini şöyle bir aralayıp beline soktuğu silahının kabzasını gösteriyordu. Başhekimin yatakhane arkadaşı, alt katına taverna açılmadan önce manzarası nedeniyle değer biçilemeyen bu lebiderya daireyi ehven bir fiyata satmak istiyor; ama işitme cihazını kapatınca duvar gibi sağır olan karısı, gündüzleri çıt çıkmayan bu evden taşınmaya kesinlikle yanaşmıyordu.

Bedia Hanım, muhteşem manzarası dışında kayda değer hiçbir özelliği olmayan bu apartman dairesini, yirmi yıl sefasını sürdüğü Bülbülderesi’ndeki Sarmaşık Güllü Yalı’dan daha çok seviyordu. Oysa hayatına Erdem Bey girmeden önce, her mayıs ayında kapısındaki sarmaşıkta pembe pembe yüzlerce kokulu gül açan bu harikulade evden başka bir yerde yaşayamayacağını düşünür; misafirlerine, tepenin eteğindeki koruda yuva yapmış binlerce bülbülden oluşan muhteşem koronun ötüşlerini dinlesinler diye işaret eder; kendisi de, sanki işitebiliyormuş gibi elini kulağına götürürdü.

Evlenmeden önce kocasının mülkü olduğunu sandığı, olmadığını öğrenince kriz geçirdiği yalıda yirmi yıl kiracı olarak oturdular. Mal sahibi ölüp oğulları yalıyı satılığa çıkarınca, Tarık Bey’e Ben başka yerde yaşamam, n’olur biz alalım, diye günlerce yalvarmış; iyi bir tüccarın mülk sahibi olmasını gereksiz para bağlamak olarak gören adam karısına hiç kulak vermemişti. Yalıyı satıp parasını derhal bölüşmek isteyen, ama düşük fiyata da razı olmayan mirasçılar başlangıçta fiyatı bir kuruş aşağı indirmediler. Ama aylar geçip de o fiyata alıcı çıkmayacağı anlaşılınca, dan diye piyasanın bile altına indiler. Tarık Bey’in beklediği de buydu. Ama sanki fiyatı düşürtmek gibi bir derdi yokmuş da, karısının yalvarmalarına dayanamamış gibi, Madem bu kadar seviyosun burayı, alalım! dedi.

Kocasının Son anda küçük bir indirim daha yaptırır mıyım? diye mirasçılarla pazarlığa giriştiği gün, Bedia Hanım’ın Sarmaşık Güllü Yalı’da yaşadığı mutluluğun sonu geldi. Acı olaylar, o güzelim yalının hatırasındaki yerini kararttı. Günahın azabıyla aşkın lezzetinin, bir elmanın iki yarısı gibi çakıştığı mekânın Bülbülderesi’ndeki yalı olması ironikti. Bedia Hanım da, Erdem Bey de orada bir kez öldüler ve orada yeniden doğdular.

Tarık Bey’in tıpkı kendisininkiler gibi simsiyah ve adeta mıknatıslı gözlere sahip oğlu Erdem Bakırcıoğlu, babasının yüzünü görmeden büyümüş, çocukluğundan beri, bülbül seslerinin bahçesine kadar uzandığı pembe güller içinde bir cennet bahçesini andıran yalıya ayak basmamıştı. Liseyi bitirince gazetelerin cemiyet haberlerindeki fotoğraflarından tanıdığı, kendine herhangi bir yabancı kadar uzak hissettiği bu adamla karşılaşma ihtimalini en aza indirmek için Ankara Siyasal’a yazılmış, fakülteden sonra da geleceği parlak, nitelikli bir memur olarak Ankara’da yaşamaya devam etmişti.

Ama bu şehri seçmesinin asıl nedeni babasından kaçmak değil, annesinden kurtulmaktı. Bunu bir yaz gecesi, terasta otururlarken, ilk bakışta âşık olduğu üvey annesi Bedia Hanım’a aşktan ve şaraptan zil zurna sarhoş bir halde anlattı. Hikâye bittiğinde, ikisini de derin bir suskunluk sarmıştı.

Bedia Hanım ile Erdem Bey yeni evlenmişlerdi. Tarık Bey de servetini son kuruşuna kadar yemeye ve oğluna iğne bile bırakmamaya yemin ederek İstanbul’u terk edip İsviçre’ye, çok ciddi miktardaki nakit parasının bankalarında bulunduğu ülkeye gitmişti. Mandıracı Hulki’nin Rıfat Mustaki’den hileyle aldığı, defalarca ipotek edildiği için bir yığın hissedarı olan Kostak Yalı daha satılmamış, parası Bedia Hanım ve ablaları arasında pay edilmemiş, Tarabya’da Boğaz’ın sularının titreştiğini gören apartmanın temeli bile atılmamıştı. Boğaz hattından vazgeçemeyen taze karı-koca Vaniköy sırtlarında, terası kendinden daha büyük, sıcacık, sevimli bir dairede aşk ve hafif bir vicdan azabı içinde yaşıyorlardı. Üvey oğluyla aşk yaşadığı ortaya çıkınca kocasından yediği korkunç bir tokat sonucu sağ kulak zarı da patlayan ve böylece iki kulağı birden sağır olan Bedia Hanım, uğradığı ihanetten sonra kendisinden Bedia değil, Beddua diye söz eden kocası ile üvey oğlunun arasındaki sonsuz düşmanlığın nedenini o gece öğrendi.

Gerçi Erdem Bey’in, onlarca işitme cihazı deneyen, ama fısıltıları da duymasını sağlayacak kadar mükemmelini henüz bulamamış olan eski üvey annesi-yeni karısına, cümlelerini ikide bir tekrarlayarak, bağıra bağıra anlatması bu trajik hikâyeyi inanılmaz ölçüde gülünçleştiriyor, cihazın neden olduğu uğultudan şikâyet eden Bedia Hanım’la Erdem Bey arasında, Neyzen mi?.. Hayır teyzem, teyzem!.. Kazmış mı?.. Basmış Bedia, basmış, ne kazması? şeklinde gelişen konuşma, Erdem Bey’in hayatının özü olan hikâyenin bütün sihrini uçuruyordu.

Ne zaman İlk karınla niye ayrıldınız? diye sorsa, Tarık Bey Geçinemedik.. yürütemedik.. türünden, bir anlam ifade etmeyen, sıradan cevaplar vermiş; Bedia kocasının geçmişinde, içeriğini bir türlü öğrenemediği trajik bir olayın yattığını hissetmişti. Hikâyeyi öğrendikten sonra, adamın öz oğluyla aşk yaşamasının bedelini tümüyle sağır olarak ödemesini de bu trajedinin cilası olarak görmüyor değildi. Sık sık Acaba ilahi adalet mi? diye kendine sormuş, ama Tarık Bey’in günahı ile kendininkini karşılaştırdığında, kendi günahının zemininde büyük bir aşk olduğunu görmek içini rahatlatmış, benliğini ara ara yoklayan vicdan azabını çekmekten vazgeçerek hayatına devam etmişti.

Geçmiş tahmin ettiğinden daha trajikti. Erdem Bey’ in annesi Aydanur Hanım sosyete salonlarının majör figürü olan kocasını, sandık odasında hizmetçiyle veya temizlikçiyle, hatta bir kadın arkadaşıyla her an basmaya hazırdı. Tarık Bey’e bir damla bile güveni yoktu. Ama kız kardeşi Yurdanur’la, hem de Yurdanur’un yatak odasında sevişirken yakalayınca, zaten başında olmayan aklı tümüyle gitti.

Ablasına ve yeğeni Erdem’e yakın olmak istediği için karşılarındaki daireyi tutan, bir aylık evli Yurdanur kocasını iş seyahatine göndermiş; karısını Atlıspor Kulübü’nün lokalinde oyun oynuyor zanneden Tarık Bey, iş yemeğinde olacağını söyleyerek soluğu baldızının yatak odasında almıştı.

Kocasının kız kardeşiyle ilişkisi olabileceği aklının köşesinden geçmeyen Aydanur Hanım gerçekten de kulüpteydi. Haftada bir-iki gece Erdem’i bakıcısına emanet eder, Üsküdar Amerikan’dan arkadaşlarıyla sabahın üçüne kadar oyun oynardı. O gece daha bir el bile dönmemişlerdi ki, oyun arkadaşlarından biri babasının kalp krizi geçirdiğini öğrendi. Kadına destek olmak isteyen Aydanur Hanım arkadaşıyla birlikte, oturduğu evin iki sokak arkasında bulunan Amerikan Hastanesi’ne gitti. Ortada kaygılanacak bir durum yoktu. Söz konusu baba kalp krizi değil, akşam yemeğinde yediği üç tabak mantı ve on iki adet tulumba tatlısı nedeniyle spazm geçirmiş, onlar hastaneye varana kadar da düzelmişti.

Aydanur Hanım evinin yakınına kadar gelmişken kulübe dönmek için onca yolu tekrar gitmeye üşendi. Kocasını daha o sabah Amerika’ya iş gezisine yollayan kardeşine uğrayıp çene çalmak istedi. Daire kapısının önüne geldiğinde şeytan dürttü. Zili çalacağına, kardeşinin verdiği anahtarla kapıyı açtı. Açar açmaz da, Tarık Bey’in benzersiz parfümünün kokusunu tanıdı. Tütünlü, defneli buram buram kokuya rağmen kardeşine de, kocasına da böyle bir ihaneti kondurmuyordu. Önce Yurdanuuur! diye seslenecek oldu, vazgeçti. Belli belirsiz sesler gelen yatak odasına gitti. Az önce kendisini dürten, şimdi de ısrarla Aç şu kapıyı! diyen şeytanla birkaç saniye mücadele eden kadın, dönüp giderse, bu şüphenin ömrü boyunca kendisini kemireceğinden korkarak kapıyı açtı ve böylece son nefesine kadar ağır bir ihanetle zehirlenmiş oldu. Kocası ve kız kardeşi çırılçıplak yataktaydılar. Yatağın kenarına, tuvalet masasının üstüne sıralanan bir yığın mumun alevi iki çıplak bedenin üstünde titreşiyordu.

İhanetin bu kadarına tahammül etmesi mümkün olmayan Aydanur Hanım bir saat içinde oğlunu alıp evini terk etmiş, sonsuza kadar iki elini yakasından indirmeyeceği kocasının yüzünü bir daha görmemiş, oğluna da göstermemişti. Acıdan çok dayanılmaz bir utanç duyuyordu. Evini terk etmesinin gerçek nedenini, sadece aklı erecek yaşa geldiğinde oğluna söyledi, başkalarına Ruhen anlaşamadık, demekle yetindi. Olay zavallı kadına öyle utanç verici gelmişti ki, yaşadığı skandalın öznesi olduğu anlaşılmasın diye Yurdanur’la görüşmeyi sürdürüyor, ama ne zaman baş başa kalsalar, ciğerinden koptukça yüreğini ferahlatan beddualarla kız kardeşinin hayatını zehirliyordu.

Ama Yurdanur’a ağız dolusu beddua ederek işkence yapmaktan aldığı zevk fazla uzun sürmedi. Kocasıyla arası bozulan, eniştesi Tarık Bey’den de umduğu desteği göremeyen, ruh sağlığını hızla kaybeden Yurdanur’un ablasına dayanacak gücü kalmadı. Yine böyle zehirli bir anda kendini pencereden atarak intihar etti. Aydanur Hanım mahvoldu. Gözünün önünde meydana gelen bu intihardan sonra bir daha kendine gelemedi. Hem kurban hem suçluydu, iki ruh hali arasında gidip gelmekten kafayı üşüttü.

Aydanur Hanım uğradığı ihanetten daha büyük bir günah düşünemiyordu. Bedelini oğlunu babasına düşman ederek ödetmek istemiş, yıllarca Erdem’in beynini yıkamıştı. Ama hastalıklı zihninin geliştirdiği aşırı ve tehlikeli çaba ters tepti. Erdem Bey, başlangıcı bebekliğine kadar giden bu derin nefreti taşıyamaz hale gelince, yıllarca arızalarının çilesini çektiği annesinden uzaklaşmaya başladı.

Nihayet yetişkin bir adam oldu, dedesinden yüklü bir servet kaldı, annesini doktorlar ve bakıcılardan oluşan bir hizmetli ordusunun eline bıraktı. Bütün cesaretini topladı, babasıyla hesaplaşmak için Bülbülderesi’ndeki Sarmaşık Güllü Yalı’nın kapısını çaldı. Kapıyı Bedia Hanım açtı ve açtığı an Erdem Bey için bitmeyen aşk başladı.

Vaniköy’deki evin sardunyalarla donanmış terasında babasıyla teyzesi arasındaki ilişkiyi karısına anlatmayı başardıktan sonra, uzun bir süre suçluluk hissiyle susmuştu. Huzursuzdu, karşılıksız mutluluk olmayacağına inanıyor; hayatın, üvey annesini babasının elinden almasının bedelini er geç ödetmesinden korkuyordu. Büyük ve çok acı bir olay olacak, hayat Bedia’yı mutlaka elinden alacaktı. Ama aradan yıllar geçti, korktuğu başına gelmedi.

Aslına bakılırsa, Erdem Bey, Tarık Bey’in cezasının ta kendisiydi, varlığının evrendeki en büyük anlamı buydu. İlahi adalet Erdem Bey dışında herkesi cezalandırmıştı. Baldızıyla yatan Tarık Bey karısıyla oğlunun aşk yaşadıklarını öğrenince, çekip gittiği İsviçre’de barınamadı, Fransa’ya geçti. Orada yanında götürdüğü parasının büyük bölümünü genç bir Fransız kızına kaptırdı. Kalanını da Riviera sahillerinde kumar masalarında tanıştığı Türklere yedirdi. Sonunda beş parasız kaldı, sokaklarda sürünerek, huzur bulamadan öldü. Kendinden on altı yaş küçük üvey oğluna âşık olan Bedia Hanım kocasının tokadıyla büsbütün sağır kaldı, yılları doktor doktor dolaşarak, her yıl yeni bir cihaz deneyerek geçti. Eniştesini baştan çıkaran Yurdanur Hanım genç yaşta intihar etti. Oğluna bebekliğinden itibaren taşınmaz bir nefret yükleyen Aydanur Hanım kız kardeşinin intiharına yol açmış olmasının vicdan azabından kurtulamadı, kullandığı sinir ilaçları nedeniyle bağışıklık sistemi çöktüğü için yakalandığı basit bir gripten öldü. Oysa Erdem Bakırcıoğlu, belli belirsiz bir vicdan azabı çekse de, muhteşem bir kadın olduğuna inanmaktan bir an bile vazgeçmediği annesi yaşındaki karısıyla en derin aşkı tattı. Ruh Sağlığı Hastanesi’nin konferans salonunda kayıp düştüğünde, aklından geçen yığınla şey arasında, ilahi adaletin onu bir anlamda ödüllendirmiş olduğu da vardı.

Şehirde dilden dile yayılan kayıp düşme hadisesi, jartiyerle sınırlı kalmamıştı. Tıpkı babası gibi, bulunduğu ortamlarda zarafeti ve mıknatıslı gözleriyle daima ilgiyi üzerinde toplayan Erdem Bakırcıoğlu kıçının üstünde sahne boyunca kayarken, rugan ayakkabılı ayağı başhekimin arkadaşına hoş geldin jesti olarak gönderdiği, pörsümüş karanfiller, açmayacak glayöller ve birtakım manasız otlardan oluşan, bir gün önce bir söz kesme merasimi için ısmarlanmış; ancak vakti geldiği halde teslim alınmayınca, düğünlerin dağılma saatlerinde salonları dolaşıp sattığı çelenkleri tekrar toplaması ve ertesi gün başkalarına okutmasıyla ünlü çiçekçi Önder’in hiç utanmadan başhekime kakaladığı, toprak saksılı aranjmana çarpmış; dingildek durduğu yerden fırlayan aranjman, şişen ayaklarını rahatlatmak için düz ökçeli pabuçlarını çıkarmış, topuklarını yere dayamış, bacaklarını hafif aralamış biçimde, en önde oturarak, başhekimin yakın arkadaşı konuşmacıyı dikkatle dinleyen, nöropsikiyatrın sağ ayak serçeparmağının üstüne düşüp parçalanmıştı.

Sahnede yaşandığı için bir tür gösteriye dönüşen bu küçük kaza, hastanede büyük bir krize yol açtı. Sinirsel zayıflığı nedeniyle en olmayacak zamanlarda ağlamayı huy edinen arızalı Nöropsikiyatr Nebahat Özdamar, darmadağın olan solgun çiçek ve yaprak yığınının arasından çıkardığı ayağını havaya dikerek bağıra bağıra ağlamaya başladı, çok geçmeden de bayıldı.

O sırada, neye uğradığına şaşırmış bir halde sahnede oturakalan Erdem Bey’in gözü, Nebahat Hanım’ın aralanmış bacaklarının arasından görünen minik papatya desenli paçalı donuna takıldı; biri elini tutup kaldırıncaya kadar, aklından böyle paçalı bir don giymiş halini tahayyül bile edemediği karısına duyduğu aşk, kadın iç çamaşırları ve daha bir yığın şey geçti.

Karısı bildi bileli gümüş, gülkurusu veya fildişi renkli dantelli çamaşırlar giyer, artık katılaşmış birer deri parçasına dönüşen memelerine içi doldurulmuş sutyenlerini takmadan sokağa çıkmaz, evde bile yüksek topuklu ayakkabılarla dolaşırdı. Bedia Hanım bu yaşında bile bacak bacak üstüne atarken, zarif hareketlerle, daha otuzlarında genç bir kadınmış gibi eteğini bir örtüp bir açıyordu. Erdem Bey yaşlı karısına hâlâ derin bir aşkla bağlı olmasını hiç tuhaf bulmuyordu, ama gözü ön sırada oturan Psikolog Gülnazmiye Görgün’ün haddinden fazla iri memelerine ilişince, karısına karşı hâlâ cinsel arzu duyuyor olmasını gerçekten tuhaf buldu, aklı karmakarışık oldu.

O arada görevliler yetiştiler, kriz geçirerek bayılan Nöropsikiyatr Nebahat Hanım’ı Devlet Hastanesi’nin acil servisine götürdüler. Çekilen röntgende serçeparmağında çatlak tespit edildi, alçıya alınmasına gerek görülmediyse de ayak sıkıca sarıldı, bir çift de koltuk değneği temin edildi. Hasar büyük değildi, ama kadın zaten ağlayacak yer arıyordu, başına gelen bu kaza nedeniyle saatlerce hüngür hüngür ağladı.

Başhekim, kıçının üstünde kayarak, çoğunluğu hastane personeli yetmiş-seksen kadar dinleyiciye rezil olan arkadaşının, yaşadığı talihsizliğe ve allak bullak olmuş kafasına rağmen yaptığı, iç bayıltacak derecede sıkıcı konuşmadan sonra, geçmiş olsun demek için Nebahat Hanım’ın odasına gitti. Ağlamaktan yorgun düşüp az önce susan kadın, başhekimi karşısında görünce tekrar başladı, o ağladıkça başhekim delirecek gibi oldu. Bu kadına hiç tahammül edemiyordu, ama olay daha fazla büyümesin diye katlandı.

Nebahat Hanım’ın ağlama krizlerine yol açan sinir sorunu kocası Radyolog Kahraman İnal kendisini bırakıp gidince başlamış, giderek ilerlemişti. Kadın boşandıktan sonra hiç beklenmedik bir şey yapmış, günde iki buçuk paket içtiği kırmızı Winston’u bir anda bırakmıştı. Her ne kadar davranışlarında eskiden beri genel bir tuhaflık seziliyorduysa da, buraya kadar iyiydi, hatta başhekim, hastanede birlikte çalıştıkları yıllar boyunca her şeyden sürekli şikâyetçi olan, çekilmez karakter Kahraman İnal’ın, sadece Nebahat Hanım’ın değil, tüm hastanenin hayatından çıkmasına çok memnun olmuştu.

Ama kadın bir sabah hastaneye geldiğinde, personelin yanı sıra, kendilerine zarar vermesinler diye ancak kuvvetli ilaçlarla kontrol altında tutulabilen ağır delilerin bile ödü koptu. Bodur nöropsikiyatr boyamayı çoktan bıraktığı saçlarını üç numaraya vurdurmuştu.

Vaktiyle hatırı sayılır derecede güzel yüzlü bir kadın olan Nebahat Hanım, uzun yıllardır güler yüzlü bir kadın değildi. Terk edilmeden önce de her an sapıtmaya hazır ruh hali ifadesine yansır, şeklini kaybetmiş çene kemikleri tık tık tık oynar, durduk yerde seğirmeye başlayan yüz kasları doktor hanımı ne yapacağı belli olmaz bir karaktere dönüştürürdü. Ama bütün bu anormal hallerin üstüne, saçlarını da üç numaraya vurunca iyice öcüye dönmüştü. Hastaneye olur olmaz saatlerde gelmek, hatta bazen birkaç gün ve geceyi kesintisiz, uyumadan hastanede geçirmek, nöbetçi olmadığı halde, gece boyunca tehlikeli hastaların koğuşlarında dolaşmak gibi tuhaf huylar edindi. Kapalı bölümde kalan hastaların, sadece görevlilerde bulunan kapı kollarından birini uzun bir zincirle bileğine bağlamıştı. Sorumsuzca odalarına girip çıkıyor, bu bölümde yatan hastaların kapılarını mutlaka kilitlemesi gerektiği halde açık bırakıyor, hemşireler arkasından odaları dolaşıp kapıları kilitlemek zorunda kalıyorlardı.

Vaziyet vahim bir hal alınca başhekim bayağı endişelendi. Psikiyatr Âlim Kâhkeci ile bu konuyu konuştu, doktordan kadına göz kulak olmasını rica etti. Âlim Bey karşısına aldığı Nebahat Hanım’a sıkıntılarını içinde tutmamasını, konuşup deşarj olmasını, özellikle de maneviyatını güçlendirmesini söyledi. Sağlam bir maneviyat bütün ruhsal sorunlarının ilacı olabilirdi. Bunların yanı sıra, laf olsun diye, mesleğinin dışında da bir yan uğraş bulmasını tavsiye etti, bir yığın ilaçla birlikte ciddi bir antidepresan dayamayı da ihmal etmedi.

Nebahat Hanım’ın kendisini dinlemiş olduğundan hiç emin değildi. Ama kadını pek tehlikeli de bulmuyordu, zavallının bütün zararı kendineydi. Başhekime kadının suyuna gidilirse iyi olacağını belirtti. Kadıncağız boşanma gibi büyük bir kayıp yaşıyordu, bu tür durumlarda görülmesi normal olan yas süresi biraz uzamıştı. Anlayışlı olmak, yanında olduğunu hissettirmek iyi gelirdi. Aksi takdirde bunca yıllık meslektaşlarını mazallah çalıştığı hastaneye yatırmak zorunda kalabilirlerdi. Âlim Bey’in uyarıları üzerine başhekim, kardeşi gibi sevdiği kadını kollar oldu, diğer doktorların daha büyük oda taleplerini asla dikkate almadığı halde, Nebahat Hanım’ın birinci katta, daha büyük ve ferah bir odaya taşınmak isteğini yerine getirdi.

Neyse ki nöropsikiyatrın ruhi arızası başhekimin korktuğu gibi gelişmedi. Nebahat Hanım başarılı bir doktor olarak görevini yapıyordu. Zaman içinde arızalarında bir artış hissedilir olduysa da, kimseye zararı olmadığı için üstünde durulmuyordu.

Bir gün duvarlarını kiremit kırmızısına boyattığı odasına parasını kendi cebinden ödeyerek bir dolap yaptırmak istedi ve hastanenin işlerini yapan, bir gözü mavi bir gözü ela olduğu için Alacagöz Sipahi diye çağrılan marangoza sipariş verdi. Parasını peşin aldığı ve Hiç merak etme doktor hanım, on gün içinde teslim ederim, dediği dolabı, üç buçuk ay sonra, üstelik yarım yamalak teslim eden Alacagöz Sipahi, basit bir dolap için Nebahat Hanım’a üç buçuk ay boyunca kan kusturmanın bedelini, atölyesindeki planya makinesini temizlerken kesilen elinin yeterince uyuşturulmadan dikilmesi sırasında çektiği acıyla, bağıra bağıra ödedi.

Marangoz baş ve işaretparmağı arasındaki derince kesikten oluk gibi kan fışkırdığını görünce gömleğini eline sarmış, soluğu atölyesine iki sokak uzaktaki Ruh Sağlığı Hastanesi’nde almıştı. O sırada müstahdemler sucuklu pide söylemişler, pek sevdikleri alçakgönüllü Doktor Faik Abacı’yı da davet etmişlerdi. En olmadık zamanlarda ayrıkotu gibi burunlarının dibinde biten Nebahat Hanım’ın müstahdemlere damla çikolatalı kek getireceği tutmasa keyiflerine diyecek yoktu. Kadın mis gibi çikolatalı kek yerine sucuk yiyerek ortalığı leş gibi kokuttuklarını söylüyor, aralıksız konuşarak yemeklerini zehir ediyordu.

Alacagöz Sipahi iki gözü yaş içinde soluk soluğa hastaneye geldi, Gitti elim! Gitti elim! diye ağlayarak, pideye girişmiş Faik Bey’den yardım istedi. Faik Abacı marangozun eline sardığı gömleğin kıpkırmızı olduğunu görünce, Dur ben dikiveririm şimdi, dedi. Lokmasını ağzına tıktı, ellerini kolonyalı mendille silerek kalktı. Müstahdemler cık cık ederek elini nasıl kestiğini sorarlarken, Nebahat Hanım’ın yüzünde beliren Oh olsun! ifadesi Alacagöz’ün dikkatinden kaçmamıştı. Yakışıklı doktor marangozu odasına götürdü, adamın elini biraz da bağırta bağırta dikti, bir de ağrı kesici verip evine gönderdi.

Ama Alacagöz Sipahi gece boyunca elinin sızısından uyuyamadı. Evdeki zulasında esrar kalmamıştı. Sabah kalkınca ilk işi eş dosttan mal bulup kafayı dumanlamak; ardından da doktorları, hastanenin danışma bankosunun arkasındaki duvarda asılı duran, her gelişinde okumaktan kendini alamadığı, Mesleğimi dürüstlük ve onurla yapacağıma namusum ve şerefim üstüne yemin ederim, cümlesiyle biten ve nedense bu cümlesinden çok etkilendiği Hipokrat yeminine sadık kalmamakla suçlamak oldu. Kafası çok güzeldi, dolabını biraz geciktirdi diye kendisinden intikam almak isteyen bodur nöropsikiyatrın Doktor Faik Abacı’yla bir olup kendisine dayanılmaz acılar çektirdiğini iddia ediyor, bunu yanlarına bırakmayacağını, dava açacağını söylüyordu.

Ama marangozun elini Devlet Hastanesi’ne gidene kadar kan kaybetmesin diye, üstelik hiç de görevi olmadığı halde dikiveren Faik Abacı altta kalmadı. Alacagöz’e elini yeterince uyuşturduğunu, ama hapçı ve esrarkeş olduğu için lokal anestezinin etki etmediğini, bu durumu başhekime bildirecek olursa, hastanenin marangozluk işlerini bir daha rüyasında göreceğini söyleyince Alacagöz sesini kesti.

Israr etmeye kalkarsa adamın canına okumaya niyetliydi Faik Bey. Karadeniz’in azgın dalgalarının bembeyaz köpürdüğü kayalıklara bakan yeni evinin tadilat işlerini bir türlü bitirmeyip hâlâ kirada oturmasına ve mahcup yüzlü karısı Gülümser’in kendinden beklenmeyecek bir ısrar ve söylenmeyle, bıt bıt ederek başının etini yemesine neden olan Alacagöz’e zaten gıcığı vardı.

Kocası tarafından terk edildiğinden beri saçlarını uzatmayan nöropsikiyatr, üç buçuk ay sonra güçbela kavuştuğu dolabını basit bir su ısıtıcısı, bir kavanoz Türk kahvesi ve birkaç çeşit poşet çayla doldurdu. Hastane personeline hizmet vermeye zayıf bir içerikle başlayan çay-kahve dolabı giderek gelişti, zamanla semaver görünümlü çay makinesi, filtre kahve ve Türk kahvesi makinelerinin yanı sıra, portakal aromalısından yeşiline tüm çay, kafeinsizden espressoya tüm kahve çeşitlerinin bulunduğu, tam donanımlı bir çay-kahve dolabı haline geldi.

Nebahat Hanım’ın gani gönlünden kopanlar çay kahveyle sınırlı değildi. Doktor Âlim Kâhkeci’nin maneviyatını güçlendirmesi konulu öğüdüne kulak asmamışsa da, kendine bir uğraş bulması yollu tavsiyesi aklına yatmıştı. O günden sonra hemen her gece, şehrin yeni yapılan kooperatif bloklarından birinde bulunan dairesinin küçücük mutfağında pişirdiği çeşit çeşit kekleri hastaneye getiren nöropsikiyatr, başta Âlim Kâhkeci olmak üzere hastane personelini her fırsatta odasına çay kahve içmeye ve yaptığı keklerden tatmaya davet ediyor, gelmezlerse ayaklarına kadar götürüyordu. Odasına gelenler nefis bir kahve veya çay içip ağızda dağılan o şahane kekleri tadarlarken, arızası bitmek bilmeyen doktor hanımdan, yıllardır anlata anlata bitiremediği, kocasının kendisini terk ediş hikâyesini bir kez daha dinlemek zorunda kalıyorlardı.

Hikâyenin orijinal bir tarafı olsa razıydılar. Binlerce örneği görülmüş bir hikâyeydi bu. Hain koca on dört yıllık evliliğe iki düşük, bir dış gebelik sığdıran karısını beş yıldır ilişkide olduğu başka bir kadın için bırakmış, çekmiş gitmişti. Gidip sevgilisiyle evlenmişti ve de çok mutluydu. Bu kadar. Tahmin edilebileceği gibi, Nebahat Hanım’ın bunda zinhar suçu yoktu, bütün suç kocadaydı.

Nöropsikiyatrın benzersiz olduğunu sandığı terk ediliş hikâyesinin tek enteresan tarafı, Kahraman Bey’in evli ve üç çocuklu bir kadınla beş yıl boyunca, üstelik de hastanede yürüttüğü gizli ilişkinin, hiç kimse tarafından fark edilmemiş olmasıydı. Hastanenin Muhasebe Şefi Hercai Sekban Kahraman Bey’le kırıştırmaya başladığında otuz dört yaşındaydı, daha o zaman bile aşağı yukarı yirmi kilo fazlası vardı ve kocası Şaban Sekban henüz zabıta müdür yardımcısı olmamıştı.

İlişkileri Nebahat Hanım’ın dış gebelik ameliyatından hemen sonra, Kahraman Bey’in evin cehennem olmasından yakınmasıyla başladı. Evlendiklerinden beri huysuzluk etmediği tek bir gün olmayan Nebahat Hanım yine kıldan tüyden sorunlar çıkarıyor, Anan hasta gelinine bir tas çorba yapsa eline mi yapışırdı? veya Kız kardeşin bir gece refakatçi kalsa günaha mı girerdi? türünden, her zaman olduğu gibi yine kocasının ailesini hedef alan ve bitmek bilmeyen söylenmelerle, sabah akşam adamın beynini yiyordu.

Kahraman Bey hastanede denk geldiklerinde ayaküstü sohbet ederlerken, dayanılmaz bir şekilde, Hercai’nin geniş ve beyaz sinesine başını dayayıp dinlenmek arzusu duymaya başladı. Radyolojinin, kimsenin uğramadığı, kapıları kurukafa resimli, radyasyon saçan odalarında başını o beyaz sineye dayayıp dinlenme fırsatı bulunca hayatı da, hayata bakışı da değişti. Kâh sabahın erken saatlerinde, personel daha poğaçalarını yerken, kâh öğle tatili sırasında, kâh mesai bitmeden hemen önce, iki arada bir derede hızla seviştikten sonra toparlanırlarken, Hercai Hanım Beş dakkada Beşiktaş! diye kıkırdıyor; Kahraman Bey Bu iş böyle devam edemez Hercai, ya biz ayrılalım ya da kocandan ayrıl, diye tutturuyordu.

Birlikte kaçmak için önce eşlerinden ayrılmaya gerek görmediler. Her ikisi de kısa birer mektup yazıp soluğu İstanbul’da aldılar. Hercai Hanım kocasına mektup yazarken epeyce suçluluk hissedip biraz ağlamış, Artık aramızda sevgi saygı kalmadı Şaban, sen de görüyosun, hem başkasını seviyom ben, çocuklarımızın hatırına beni affet.. filan demişti. Ama Kahraman Bey öyle uzun uzun açıklama yapmaya, sebep bulmaya çalışmadı. Şahsi eşyalarımı aldım, kalan her şey senin olsun. Bir ay içinde boşanma davasını açarım. Zorluk çıkarma! demeyi yeterli buldu.

Birlikte yaşamaları için her şey hazırdı. Kahraman Bey kongre, seminer gibi bahanelerle sık sık İstanbul’a gitmiş, birkaç hastaneyle iş görüşmesi yapmış, Bakırköy Zuhuratbaba’da bulunan küçük bir özel hastaneyle anlaşmış, Halkalı Konutları’nda dubleks bir daire tutmuş, parayı bastırıp yeni evlerini eksiksiz döşemişti. Salon kapısı çim kaplı geniş bir bahçeye açılan dubleks ev, günlerdir yeni sahiplerini bekliyordu.

Seçimler yaklaşmıştı, cuma günü başbakanın mitingi vardı. Bu nedenle belediye alarma geçmişti. Aslında ağzına vur lokmasını al bir adam olan, ama zabıta müdür yardımcısı oldu olalı üstüne bir efelik gelen Şaban Sekban evinin yolunu nerdeyse unutmuştu. Kahraman Bey perşembeyi cumaya bağlayan gece, bir özel hastanede parasıyla nöbet tutacağını söyleyerek eve gitmedi, Millet Çay Bahçesi’nin arkasına çektiği arabasında oturup el ayağın ortalıktan çekilmesini bekledi. Şehir halkı uykuya dalınca, Hercai Hanım’ın kapısına dayandı, çoluk çocuk arabaya doluşup İstanbul’a doğru yola çıktılar. Bagaj ağzına kadar Hercai Hanım’ın ve çocuklarının eşyalarıyla doluydu. Kahraman Bey ise tatile gider gibi hazırlanmış, yanına küçük bir valiz almakla yetinmişti.

Radyologla kaçan muhasebe şefi, biri kız üç çocuğunu da yanında götürüyordu. Oğlan olan üçüncünün Kahraman’dan mı, Şaban’dan mı olduğundan emin değildi. Her ne kadar kocasıyla pek sık yatmamışsa da, bir-iki kere ayaküstü ilişkide bulunduklarını hatırlıyordu. Hamile kaldığını anlayınca kocasına hiç renk vermemiş, hatta kız olursa kayınvalidesinin adını koymaları için ısrar etmişti. Gerçi karısının üçüncüye hamile kaldığını öğrendiğinde Şaban’ın biraz canı sıkılmıştı. Zabıta müdür yardımcılığına terfi ettiğinden beri işi başından aşkındı, karısıyla değil yatmak, doğru dürüst karşılaştığı bile yoktu. Ne vakit bu işi hallettiğini hatırlayamamış, ama çok da üstünde durmamıştı. Günler o kadar yoğun geçiyordu ki, akşam ne yediğini unutuyordu.

Ertesi gün, kocasının gece sessizce uğrayıp yemek masasına bıraktığı mektubu okuyan Nebahat Hanım deliye döndü. Kahraman’ın kiminle kaçtığını bilmemek iyice aklını oynatmasına yol açmıştı. Doğruca hastaneye gitti, öfkeden nefesi kesilerek durumu anlattı, ayılıp bayıldı. Öğlen olduğu halde Muhasebe Şefi Hercai Hanım’ın işe gelmemesi dikkati çekmemişti. Ekâbir muhasebe şefi çocukların okuludur, bebeğin doktorudur, şudur budur diye sık sık geç gelirdi. Şaban Bey ise durumdan haberli bile değildi. İşini ciddiye almanın bokunu çıkarmış, elini sıkmayı heyecanla beklediği başbakan gelecek diye, gündüz yaptığı gövde gösterisi yetmiyormuş gibi, gece boyunca şehirde denetlenmedik lokanta, pavyon, fırın, pastane bırakmamış, geceyi ekibinin burnundan getirmişti.

Nebahat Hanım hastanede ayılıp bayılırken başbakan şehre geldi. Lüzumsuz mitingini yaptı, belediye başkanının odasında biraz oturdu, kuşbaşılı Karadeniz pidesi yiyip ayran içti, hiçbir yeri denetlemeden gitti. Protokol öyle kalabalıktı ki, zabıta müdür yardımcısı elini sıkmak şerefine nail olmak bir yana, başbakanı yakından görmeyi bile başaramadı.

Karısının çocukları, altınları, evde değerli ve taşınabilir ne varsa hepsini alıp kaçtığını anladığında, olayın üstünden saatler geçmişti. O başından aşağı kaynar sular dökülmesine yol açan mektubu okurken, yeni evlerine yerleşip bavullarını açan Kahraman ve Hercai, çiçeklerle dolu bahçelerinde mangal yakma ve yeni hayatlarını kutlama hazırlığı içindeydiler.

Terk edilenlerin her ikisi de eşlerinin kiminle kaçtığını bilmiyordu. Biri Kocam beni terk etti, diye kriz geçiriyor; diğeri çaktırmadan karısının ailesini arayıp nereye gitmiş olabileceğini öğrenmeye çalışıyor, namusunu kurtarmanın yollarını arıyordu.

Nihayet, muhasebe şefinin üç gün üst üste işe gelmemesi hastane personelinin dikkatini çekti. Karısının kaçtığını söyleyemeyen Şaban Bey’in şeflerini merak eden memureleri geçiştirmesi, kafalarda Bu ikisi birlikte mi kaçtılar acaba? diye bir soru işaretinin belirmesine neden olduysa da, hiç kimse dış görünüş itibarıyla kadınlıktan çıkalı yıllar olmuş Hercai Hanım ile dalyan gibi Kahraman Bey’i birbirlerine yakıştıramadığından bu ihtimalin üstünde fazla durulmadı.

Ama Nebahat Hanım meseleye uyanır gibi oldu; odasına koştuğu gibi belediyeyi aradı, Şaban Bey’i bağlattı ve onun karısının da aynı saatlerde bir mektup bırakarak, üstelik çocuklarını da alıp kaçmış olduğunu öğrenince durum anlaşıldı.

Nebahat Hanım adamı daha telefonda tahrik etmeyi başarmıştı. Apar topar hastaneye gelmekten başka yapacak bir şey bulamayan zavallı koca İkisini de alınlarının çatından vurup gebertmezsem anam avradım olsun! diye bağıra çağıra yeminler ederken, iyice arızaya bağlayan nöropsikiyatr hararetle Evet gebert, evet evet! diyor, çene kemikleri durmaksızın takırdıyordu.

Karısının kaçmasından çok, başka bir adamla ve çocuklarıyla birlikte kaçmasını hazmedemeyen Şaban, bir süre öfkeli görünmeyi başardı. Sandalyelere tekme atıp sehpayı devirdi, duvarları yumrukladı. Sonunda, devlet memurluğuna yakışmayacak hareketlerde bulunan doktor ile muhasebe şefi hakkında ne gibi bir işlem yapması gerektiğini öğrenmek için yönetmeliği okuyan başhekimin odasında, genç Psikiyatr Aydemir Güzeldere’nin boynunda hüngür hüngür ağladı. Genç psikiyatr neye uğradığını şaşırmış, bu sarmaş dolaş halden rahatsız olmuştu. Zabıta müdür yardımcısının boynuna dolanan kollarını çözmeye çalışırken eniştesiyle göz göze geldi. Başhekim Teselli et işte, ne var? der gibi bakınca, elini pat pat sırtına vurup adamı teselli etti.

Aydemir Güzeldere başhekimin karısı Sevim Hanım’ın ikinci dereceden kuzeniydi. Alkol ve madde bağımlılığı konusunda akademik kariyer yapmak istiyordu ve son yazdığı makaleyi göstermek için eniştesinin odasına gelmişti. Şaban Bey kollarında ağlayınca haline gerçekten çok üzüldü, Ya onları vuracam ya kendimi! Başka yolu yok, yoook! diye haykıran adamı akıllıca sözler ederek bir çılgınlık yapmaktan vazgeçirdi.

Şaban Sekban böylece Aydemir Bey’in hastası oldu. Alkol ve madde bağımlılığı üstüne çalışmayı düşünürken kendini terapist bulan ve yıllarca Şaban Bey’in ruh durumunu yakından izleyen psikiyatr, bu deneyimi çok iyi kullandı. Hem kendine hem Şaban’a yararı oldu, adamın en azından katil olmasını veya intihar etmesini önledi. Yeterince tecrübesi olmadığı halde Şaban Bey’le terapiye başlayınca bu alanı çok sevmiş, akademik kariyerden vazgeçmişti.

Radyologla muhasebe şefinin işi pişirip sırra kadem basmaları şehirde aylarca süren dedikodulara yol açtı. Bu arada Kahraman Bey kendine sıkı bir avukat tutmuş, uyduruk bir adres vererek boşanma davası açmış, Nebahat Hanım’ın direnmesi nedeniyle biraz uzun sürse de karısından kurtulmayı başarmıştı. Nebahat Hanım boşandıkları gün, sonraki yıllarda giderek artacak olan sinir krizlerinin en görkemlisini yaşadı. Epilepsiyi andıran titremelerle yerlerde mi yuvarlanmadı, mutfak işçisi Hacer Abla’nın kollarında mı bayılmadı, kafasını duvarlara mı vurmadı, yapmadığı şov kalmadı. Böylece herkesin durumuna içtenlikle üzülmesini, Kahraman Bey’e lanet okumasını sağladı.

Kendisi de kocası tarafından terk edildiği için, Başka bir kadın uğruna terk edilen kadın hikâyeleriyle özdeşleşmekten kendini alamayan Hacer Abla, ilk gecesini yalnız geçirmesin diye Nebahat Hanım’a eşlik ederek evine gelmişti. Kocasından Adam diye bahseden kadın, ömrünü işyeri mutfaklarında soğan doğrayıp patates soyarak, devasa kazanlar yıkayıp tepsiler ovarak geçirdiği halde hâlâ güzel, hâlâ alımlı, kadın gibi kadındı ve böyle olduğunun da farkındaydı. Dolayısıyla konuya doğrudan güzellikten girdi. Anlamadığı şey terk edilmek değil, daha çirkin bir kadın için terk edilmekti. Eve gelişlerinin beşinci dakikasında teselli etmesi gereken doktorun o gün boşandığını unuttu ve yirmi yıldır her gün en az bir kere sözünü ettiği adamının Kara kuru, kaknem bir karının peşinden gitmesini, en ince ayrıntılarına kadar ve en canhıraş cümlelerle anlattı. Kara kuru, kaknem bir karıyla girdiği yarışı kaybetmesi içinde öyle bir yer etmişti ki; Nebahat Hanım anlatacak, o dinleyecek yerde, kadının ağzını açmasına fırsat bile vermedi.

Adamı sanki karşısındaymış gibi, Adaaam adam, sakalın teneşirde sabunlana adaaam! Daşşağını çıyanlar yiye adaaam! diye beddua ederken bir yandan da Nebahat Hanım’ın yeni açtığı Winston paketinin yarısını tüttürmüş, burnundan baca gibi çıkardığı dumanla kadını sigaradan tiksindirmişti. Nebahat Hanım o gece ne huzur buldu ne teselli oldu; ama sigarayı kesinlikle bıraktı.

Olayın heyecanının geçmesinden bir süre sonra kafasını üç numaraya vurduran nöropsikiyatr, terk edilişi gündemde kaldıkça ve fena halde mağdur olduğu dilden dile dolaştıkça kendini daha iyi hissettiğini fark etti. Konu soğuyacak olursa yeni bir sinir kriziyle kocasının yaptığı ahlaksızlığı tekrar gündeme getiriyor, hayatını mahveden bu olayın personelin hafızasından silinmesine izin vermiyordu. İlk iki yıl boyunca Kahraman Bey’in köpekler gibi pişman ve mutsuz olduğundan, bir gün sürünerek dönüp ayaklarına kapanacağından kuşku duymadı. Ama zamanla umudu soldu, zayıfladı, sonunda tümüyle kayboldu. Kadıncağız kontrolsüz bir hayatın içinde yavaş yavaş kendini kaybetti.

Hastane personeli, iki sevgiliyi birbirine yakıştırmakta güçlük çektiği için, bu işin içinde bir iş olduğunu düşünüyordu. Oysa fiziksel görünüm olarak gerçekten uyumsuz olan bu ikili çok mutluydu. Birbirlerinin ruhunu okuyorlardı. Hercai’nin dırdırı yoktu bir kere, hem eğlenmeyi de çok seviyordu kadın. Hiçbir şeyi dert etmiyor, Kahraman’ı bunaltmıyor, adamın hayatın tadını çıkarmasını sağlıyordu. Kahraman’ın, yaşına başına bakmadan kaldırmaya yeltendiği halterin başına düşmesiyle beyin kanamasından ölen babasından kalan mirasla, kiracı olarak girdikleri dubleks evi satın almışlar, mobilyasını baştan aşağıya değiştirmişler, çocukları özel okullara yazdırmışlardı. Kahraman’dan olduğuna ikisinin de emin olduğu dördüncü çocuk doğunca, Hercai Ayamama Deresi’ni zehirlediği için ikide bir çevre müdürlüğünün ceza kestiği boya fabrikasındaki işinden ayrıldı, kendini çocuklarına ve kocasına adadı. Kahraman iyimser, neşeli, gamsız karısıyla üvey olsun, öz olsun bütün çocuklarını çok seviyordu.

Nebahat Özdamar defalarca tahrik etmeyi denemiş olsa da, Aydemir Güzeldere’nin samimi ve yararlı terapisi sayesinde, onurunu kaybetmiş olmakla birlikte ruh sağlığını kazanan Şaban Sekban karısının açtığı boşanma davasında zorluk çıkarmamış; hatta eski karısına mutluluklar dileyip sık sık görmek şartıyla çocukların velayetini vermeyi seve seve kabul etmişti. Aydemir Güzeldere’ ye çok şey borçluydu. Başarılı psikiyatr, seçimlerden sonra başkan değişince zabıta biriminden alınarak park ve bahçeler müdürlüğünde kızağa çekilmesini gururuna yediremeyip belediyeden istifa eden ve tutkal fabrikasında çalışmaya başlayan Şaban’ın ruhunu da egosunu da tamir etmiş; adamın, karısının yeni hayatını kabullenmesini sağlamıştı.

Hercai-Kahraman İnal çifti çok mutluydular. Ama bir yandan da anlaşılması kolay olmayan bir hayat yaşıyorlardı. Hercai’den sonra bir daha evlenmeyi düşünmeyen ve haftada bir içini terapistine dökmezse rahat edemeyen Şaban Sekban, her yaz İstanbul’a, Kahramanlara gidiyor; on beş gün evlerinde kalıyor, çocuklarıyla hasret gideriyordu. Genel anlayışa uygun görünmese de, bu durumdan rahatsız olan yoktu. Kahraman Bey sanki karısının ilk kocası değil, eski bir arkadaşı, hatta kardeşi misafirliğe gelmiş gibi davranıyor; işten eve eli kolu dolu geliyor; tümünü kendisininmiş gibi bağrına bastığı çocuklardan ikisinin kesin, birinin muhtemel babasını iyi ağırlamak için her gece bahçede mangal yakıyordu.

Hercai, ev sahibine yük olmamak için çırpınan bu terbiyeli misafirle bir zamanlar evli olduğunu düşünemiyordu bile. Dördüncü çocuk bir ablasıyla iki abisinin baba dediği Şaban Amca’ya bazen amca, bazen baba diyor; çoğu zaman şaşırıp kalıyor; çocuğun haline hep birlikte gülüyorlardı. Kadın, eski koca, yeni koca, çocuklar, bir tür aile oluyorlar; on beş gün boyunca İstanbul’da gezip tozuyorlar, tatil bitince, Kahraman Bey karısının eski kocasını arabasıyla otogara götürüyor, sarılıp öpüşerek yolcu ediyordu. Hatta son ziyarette durum öyle tuhaf bir hal almıştı ki, radyolog gelecek sene hep birlikte bir tatil köyüne gitmelerini teklif etmiş, Hercai de alkışlarla kabul etmişti.

İnal ailesinin mutluluğu yerindeydi de, Şaban’ın bir süredir keyfi yoktu. Terapisti Aydemir Güzeldere hastanedeki işinden istifa edip İstanbul’da muayenehane açtığından beri tadı tuzu kalmamıştı. Başhekimin tavsiyesiyle gitmeye başladığı Psikoterapist Gamze Berberoğlu’nun muayenehanesi de aksi gibi şehrin en işlek yerindeydi. Şaban yıllardır deli doktoruna gittiğini arkadaşlarından sakladığı için yakalanmaktan korkuyor, randevu saatinden önce, bir süre çarşıda dolanıp dükkân vitrinlerine bakarak, o civarda bulunmasına sıradan bir gezinti süsü veriyor, bu gereksiz hareket de yorulmasına, sinirlerinin bozulmasına yol açıyordu. Oysa boşuna harap ediyordu kendini. Eski zabıta müdürünün deli doktoruna gittiğini bilmeyen yoktu, ama umursayan da yoktu. Aslında ne acıdır ki, Şaban’ı umursayan yoktu.

Gamze Hanım derdinin ne olduğunu anlayamamıştı baştan. Ama birkaç seans sonra, Şaban’ın ciddi ruhsal sorunları olduğundan değil, terapi bağımlısı olduğu için psikiyatra ihtiyaç duyduğuna karar verdi, canı sıkıldı. Hiç de sevmezdi böyle rahat battığı için terapiye gidenleri. Tam bu sevimsiz hastayı başka bir meslektaşına devrederek kurtulmaya karar vermişti ki; Şaban’ın boşandıklarından beri eski karısı ve ailesiyle, üstelik onların evinde tatil geçirdiğini öğrenince, durum gözünde birdenbire ilginç bir vaka haline geldi.

Çocuklarınızı yanınıza getirtmek yerine, onların yanına gitmek sizin tercihiniz miydi? gibi kurcalayıcı sorular sordu. Yani.. Şimdi, tercih diye bişey yok.. dedi Şaban. O kadar da eşşek değildi, ilk gidişinde tabii ki otelde kalmıştı. Ama Kaaraman Abi o ucuz ve belalı otelde rahat edemediğini anlayınca, Gel bizde kal ya, n’olucak! demiş, böyle böyle onlarda kalmaya başlamıştı. Yannış bişey yok yani.. diye ekledi doktorunun hayret dolu bakışlarını görünce.

Hakikaten de öküz altında buzağı aramayı gerektirecek bir şey yoktu. Kahraman Bey eski kocanın ahı gitmiş vahı kalmış bir zavallı olduğunu, ailesine bir zarar gelmeyeceğini çabucak anlamış; karısını ve çocuklarını elinden alıp yapayalnız bıraktığı için biraz vicdan azabı duyduğu adama acımıştı sadece, bu azabı hafifletmek için de yapmacık bir yakınlık göstermişti. Ama yarım saat içinde sahiden sevdi Şaban’ı.

Çoluk çocuk Bakırköy sahilinde bir kebapçıda yemek yiyorlardı. Hercai salataları tabaklara pay etti. Şaban’ın tabağına da koydu. Sessizce oturan adam, dokuz sene evli kaldığı eski karısına ezik ezik Sağol yenge.. deyince, Kahraman’ın birden içi sızladı. Şaban’ın yeni durumu çaresizce kabullenmiş olmasından duyduğu üzüntü bütün gün peşini bırakmadı. Zavallının maddi durumu da iyi değildi; karısıyla konuştular, Otele vereceği parayı kendine harçlık yapsın, yazık.. dediler. Böylece Şaban çocuklarının öz babaları pozisyonundan çok daha rahat ettiği bir nevi amca pozisyonuna geçti.

Şaban eski karısının yeni kocasıyla bu kadar samimi olmasının eş dost, akrabalar tarafından hoş karşılanmayacağının farkındaydı, bu nedenle görüştüklerini kimseye söylemiyordu, doktor hanımdan da aralarında kalmasını rica etmişti. Gamze Hanım Şaban Bey’in durumunu çocuklarını görmek istemesi nedeniyle az çok anlaşılır bulsa da, Kahraman Bey’inkinin vahim olduğuna hükmetti. Nasıl bir koca karısının ilk kocasına bu kadar kucak açardı ki? Birçok teori üretti, sorularıyla doğrulamaya çalıştı, ama bu garip ilişkinin altında yattığını sandığı psikolojik nedenlere ulaşamadı. Yine de, boşanma durumlarında, eski eşin yeni ailesiyle kurulması önerilen medeni ilişkilerin bu kadarının da çok fazla olduğunu vurgulamadan edemedi.

Bu kadar medeniyet azmış, çokmuş, çocuklarıyla daha farklı ilişkiler kurmalıymış, aksi halde babaları olduğunu asla kabul ettiremeyecekmiş, falan filan.. Bunlar Şaban’ın umurunda değildi. Bu fazla medeniyet sayesinde çocuklarını görebilmek için para harcaması gerekmiyor, Kaaraman Abisi çok iyi davranıyor, bu da ona yetiyordu. Gamze Hanım bu tıkır tıkır işleyen düzene taş koymaya kalkınca kadına gitmeyi bıraktı. Bir yılbaşı tatilinde yine Kaaraman Abisinin daveti üzerine İstanbul’a gittiğinde, –otobüs biletinin parasını bile çekmişti, böyle biri için görüşme! diyordu kadın, manyak mıydı neydi..– eski terapisti, minnettar olduğu Aydemir Güzeldere’yi aradı, ama bulamadı. Acemiliğini Şaban’ın üstünde attıktan sonra İstanbul’a gidip oranın en ünlü psikiyatrları arasına katılan, seansının saatine bilmem kaç dolar ücret alıp zengin olan adam yurtdışında yılbaşı tatilindeydi. Sekreterinin küçümseyici tavırları çok ağırına giden Şaban neredeyse bunalıma girecekti. Neyse ki, dönüşünde iyi bir iş teklifi aldı. Tutkal fabrikasındaki güvenlik kulübesinden çıkıp sülfürik asit fabrikasında idare amirliği koltuğuna oturdu, gururu epeyce okşandı.

Eski zabıta müdür yardımcısı terapisti Aydemir Bey’ in sayesinde ruh sağlığını kazanırken, aynı kaderi paylaştığı Nebahat Hanım tümüyle kaybetti.

Ayak serçeparmağının çatlamasıyla sonuçlanan hadiseyi fazla büyütmüş, mağdur rolünden çok hoşlandığı için, gerekmediği halde, bir ay boyunca koltuk değnekleriyle dolaştıktan sonra, ayağı hâlâ sargılı olduğu gerekçesiyle terlik giymeye başlamıştı. Terliğin gevşekliği, rahatlığı, istediği an ayağından çıkarıp atıvermesi çok hoşuna gidince, hastane içindeyken ayağından çıkarmaz olmuştu. Bunun, tıpkı Ömer Seyfettin’in Yüksek Ökçeler öyküsünde olduğu gibi, personele büyük faydası oldu. Hastane çalışanları, Nebahat Hanım’ın terlikli ayaklarını sürümesinden çıkan hışırtılı sesi her işittiklerinde arazi olup kadının sonsuz hayat şikâyetlerine maruz kalmaktan kurtuldular.

Jartiyer olayındaki mağdur rolüyle yetinmeyen Nebahat Hanım, sahnenin temizliğini layıkıyla yapmadığı için yaralanmasına yol açan Hademe Ziya hakkında soruşturma açılmasını istemiş, başhekime çıkıp Cezasını verin! diye tepine tepine ağlamıştı. Kadının bu saçma tutturukluğu nedeniyle kabak Ziya’nın başında patlayacak gibi göründüyse de, görevi ihmal konulu, dostlar alışverişte görsün soruşturmasından bir sonuç çıkmadı. Nebahat Hanım itiraz edecek oldu, ama yıllardır gösterdiği sabrın sonuna gelen başhekim nöropsikiyatrı şiddetle azarlayınca, olay kapandı. Kulaksız Ziya da, kesik kulağının yerini kaşıya kaşıya işine devam etti.

Hademe Ziya kulak kepçesini on iki-on üç yaşlarındayken kaybetmişti. Yabani arıların bal kovanlarını toplamak için, o zamanlar yaşadığı köyün sırtını verdiği sarp dağa çıkan Ziya, yosun tutmuş oynak bir kayaya basınca beş metre aşağıdaki dereye uçmuş, bu sırada sol kulak kepçesi kayalara sürtülerek ve çalılara takılarak parçalanmıştı. Kulağından kan aka aka kaldırıldığı devlet hastanesinde, ömrü Ben buralarda çürüyecek adam mıydım, heba oldum, diye sızlanarak geçen İstanbullu operatör Doktor Hilmi Ziya Ötüken, Ziya’nın annesine, çocuğun yırtıkları kurdele gibi sallanan kulak kepçesinin toparlanmasının mümkün olmadığını üzüntüyle bildirmiş ve küçük adaşının kulak kepçesini kökünden kesmişti.

Aramayı bile reddettiği için kendine bir hayat arkadaşı bulamamış olan yalnız ve yorgun cerrah, ne zaman bu tür geri dönüşsüz operasyonları yapmak zorunda kalsa, periyodik kadere lanet konulu bunalımlarından birine girerdi. Kapısında yazan koskoca devlet ibaresine rağmen, devlet tarafından sürekli ihmal edilen; talepleri gerekçeli-gerekçesiz geri çevrilen hastanede yaşanan araç, gereç, ilaç eksikliğinin kendisini bu operasyonlara çok sık mecbur ettiğini söylese de, sık sık girdiği bunalımlar ve yaptığı ameliyatlar hakkında rivayet muhtelifti. İyimserler, cerrahın kurtarılabilecek organları malzeme yokluğu ve tıbbi donanım eksikliği nedeniyle kurtaramadığı için bunalıma girdiğini söylüyorlar; kötümserler ise cerrahın yine bunalıma girdiği için kol, bacak veya kulak kepçesi kestiğini, bu organların çoğunun kurtarılabilecek durumda olduğunu iddia ediyorlardı.

İthalatın problemli, tıbbi malzemenin kısıtlı olduğu çok zor yıllardı. Ödenekler öyle yetersizdi ki, değil tıbbi eksikleri tamamlamak, kış aylarında hastaneyi sıcak tutmak bile kolay olmuyordu. Böyle bir ortamda iki görüş çarpışıp duruyor, hiç kimse Hilmi Ziya Bey’in ruhsal bunalımları hakkında kesin bir karara varamıyordu.

Aslında her iki görüşün de, tavuk mu yumurtadan, yumurta mı tavuktan çıktı türünden çelişkili bir haklılık payı vardı. Gerçek şuydu: Takıntısı nedeniyle ölene kadar mutsuz kalacak insanlardan olan Hilmi Ziya Bey, bunalıma girmek için yer arayan biriydi. Ama asla kurtarılacak durumdaki bir organı kesip atmamış, hiçbir zaman hastalarına bile isteye zarar vermemişti. İnsanlarını dermansız, çaresiz, ilaçsız bırakan bir ülkede miyadını yıllar önce doldurmuş aletlerle kangren olmuş bir kolu, tromboflebitli bir bacağı kesmek zorunda kalması bunalıma girmesini tetikliyor; hayata dayanabilmek için çok çaba sarf eden adam, yine bir hastasını organsız bırakınca, kendini bunalımın kollarına atıveriyordu.

Böyle zamanlarda kadere lanet eder, bağırır, çağırır, rapor alıp evine çekilirdi. Evde pijamalarını giyip içine kapanır, raporlu olduğu süre boyunca dışarı çıkmaz, doğru dürüst yemez içmez, hızla kilo verir, teyp ve kaset devrine çoktan geçildiği halde ısrarla kullandığı portatif pikabındaki kırkbeşlik plaktan sabah akşam aynı şarkıyı dinlerdi: Seçil Heper’den Nur salkımısın, gül ki bahar bahtına yansın / Sen başka ziya, başka hayal, başka zamansın.

Bu şarkının içli sözlerinde gerçekleştiremediği kendini buluyor; kader gülmüş olsa başka bir Ziya olacağına, ama ne yazık ki hayatın ona ufacık bir mutluluğu bile çok gördüğüne bütün varlığıyla inanıyordu.

Küçük Ziya’yı kulak kepçesiz bıraktıktan sonra gene bunalıma girmiş, gene asabiyecinin kapısına dayanmıştı. Hastanedekilerin Çolakoğlu dediği asabiyeci Doktor Adnan Bey de kötümserlik konusunda Hilmi Ziya Bey’den aşağı kalan biri değildi. Bas imzayı gitsin, diyenlerdendi, böyle gelmiş böyle giderciydi, sağlık hizmetlerinde herhangi bir düzelme olabileceği ihtimaline inanmıyor, rapor isteyen arkadaşlarına hiç zorluk çıkarmıyordu. Yılda birkaç organ kesip atan Hilmi Ziya Bey hakkında olumlu ya da olumsuz bir fikri de yoktu. Talihine küseli uzun yıllar olan operatör kapısına her dayandığında; Cerrahpaşa Tıbbı birincilikle bitiren, büyük ümitlerle hayata başlayan, ama giderek yükseleceğine, küçük bir şehrin devlet hastanesine düşen, orta yaşın sonuna dayanmış bu kederli doktorun sızlanmalarını dinlemek yerine, bir an önce başından gitsin diye on günlük rapora imzayı çaktığı gibi adamı evine gönderiyordu.

Ömrü boyunca ailesinin üstündeki lanetin kendisine de sirayet etmesinden ve kötü kaderin yakasını bırakmamasından yakınan Hilmi Ziya Ötüken’in anne tarafından büyük büyük dedesi, Padişah Abdülaziz’in kıymetli paşalarından Kalemkâri Köse Kasım Paşaydı. Sakalsız, seyrek bıyıklı, ayna gibi parlak yüzündeki yumuşaklığı ateş saçan bakışları, geniş güçlü omuzları ve gür sesiyle katbekat örten, çevresinde korkutucu bir saygı uyandıran paşanın en önemli kişilik özelliği, sarsılmaz sadakatiydi. Öyle ki, ölümüne bağlı olduğu sevgili padişahı Abdülaziz’in bilekleri kesilmek suretiyle ölü bulunması üzerine, sarayda yaşadığı bir hafta boyunca ağzına lokma koymamış, beş okka zayıflamış, sarayda bir odaya kapanmış, kendi başına hatim indirip padişahının yedisini okuduktan sonra kendi konağına döndüğünde, ev halkı tarafından güçlükle tanınabilmişti.

O sıralarda kalemişi sanatına henüz gönül vermiş olmadığı için sadece Köse Kasım diye anılan paşa, hekimlerin İntihar etti dediği sevgili padişahının taht kavgası nedeniyle güreşçiler tarafından öldürüldüğünü düşünenlerin başında geliyordu. Ama düşündüğünü söylemenin, hele bu coğrafyada, hiç de akıllıca bir şey olmadığını hızla görüp öğrenecek kadar zeki bir adamdı. Kısa sürede acısını kalbine gömdü, içindeki sarsılmaz sadakat duygusunu yeni padişahına yöneltti ve ikbal merdivenlerindeki tırmanışını sürdürdü.

Çengelköy’de, 1894 depremi olduğu sırada, yanmakta olan hamam külhanının yıkılması nedeniyle çıkan yangında kül olan, dillere destan ahşap konağının selamlık duvarlarını kendi elleriyle yaptığı kalemişleriyle süsleyen, böylece adının başına Kalemkâri lakabı eklenen paşa mahareti dikkat çekince, devlet adamı olduğunu kısa süreler için seve seve unutarak, eşinin dostunun konaklarında da muhteşem kalemişi eserler bırakmış; hatta sefir olarak görev yaptığı Budapeşte’de, maiyetiyle oturduğu konağın tonoz ve tavanlarını da ihmal etmemişti.

Tuna Nehri’nin böldüğü, iki yakalı bu şehrin bilhassa Peşte bölümünde, yoksullara dil, din, ırk ve cinsiyet ayırımı gözetmeden, tamamen kendi kesesinden yaptığı yardımlar nedeniyle büyük bir ün bırakan, ölümünden uzun yıllar sonra bile hayırla anılan adam sefirlik görevinin sona ermesine bir hafta kala, tarihi 14. yüzyıla kadar uzanan ünlü bir kaplıcanın otelinde, kendini beylik tabancasıyla kalbinden vurarak intihar edince gerek ailesi, gerek Hariciye Vekâleti derinden sarsıldı.

İntihar sebebi resmen açıklanmadıysa da, kocasına kapris yapmak isteyerek Budapeşte’ye gitmeyi kabul etmeyen ve kalemişleriyle süslü konaklarında kendisinden hiç hazzetmeyen emektarlarla yaşamaya devam eden üçüncü karısı muhteris Hürmüz Hanım’ın ve önceki karılarından olma beş kızıyla damatlarının kulağına resmi kanallardan ulaşan asıllı-asılsız haberlerde, paşanın Budapeşte’nin ileri gelen zenginlerinden biriyle evli bir Macar kadınına duyduğu imkânsız aşk yüzünden kendini öldürdüğü söyleniyordu. Bu söylentide doğruluk payı vardı. Paşa gerçekten de imkânsız bir aşk nedeniyle kendini vurmuştu. Ama bir Macar kadınına değil, mermer gibi beyaz ve pürüzsüz bacaklarıyla maruf, on yedi yaşındaki altın saçlı Zoltan’a duyduğu büyük aşk, paşayı ölüme götürdü.

Çocukluğundan beri, biri mutlaka cuma olmak üzere, haftanın üç günü hamama giden titiz paşa, Budapeşte’ye gelmeden önce, bu şehirde bu kadar çok kaplıca olduğunu bilmiyor, İstanbul’da en sevdiği yer olan Çinili Hamam’ı çok özleyeceğini sanıyordu. Ama bu Orta Avrupa şehrinde hamamın feriştahını bulmakla kalmadı, bir de altın saçlı diye tanınan Zoltan’a vuruldu. Büyük bir aşk yaşadılar. Daha doğrusu paşa yaşadı. En güzel kızdan daha güzel olan Zoltan ise paşanın dudak uçuklatan cömertliğini, adamdan titizlikle gizlediği sevgilisi Demirci Sandor’la paylaştı.

Paşa, göreve başladıktan sonra şehrin ünlü kaplıcalarını gezmiş, her birinde biraz vakit geçirmiş, Zoltan’ı gördüğü an bu tarihi kaplıcada karar kılmıştı. Cömertti, nazikti ve Osmanlı’ydı. Kısa sürede bu seçkin mekânın müdavimleri arasında girdi, altın saçlarının gölgesi bulut mavisi gözlerine düşen delikanlıyı da bu vesileyle yakından tanıdı.

Kaplıca müdürü tarafından derhal paşanın hizmetine verilen Zoltan, her hamam sefasından sonra adamı havlulara sarar, odasına çıkarıp yayla gibi kuştüyü yatağa uzanmasına yardım eder, ardından, köse olmasına rağmen çevresine buram buram erkeklik yayan bu adamın güçlü vücudunu kokulu yağlarla ovar ve onunla uykusuz bir gece geçirdikten sonra, kızıl bıyıklarına bayıldığı sevgilisi Sandor’un koynuna dönerdi.

Zoltan yedi yaşından beri çevresinden cinsel ilgi görmeye alışıktı. Ama her gün yepyeni aşk vaatleriyle karşılaşsa da, bir kölenin efendisine koşulsuz bağlılığını andıran tutkulu ve marazi bir aşkla Sandor’a bağlıydı. Üç yıldır bu kaba saba demircinin ayağının türabı, kapısının köpeği olmuştu. Oysa Sandor’un hayırsız bir kocadan farkı yoktu. Gerçi demir dövmekten demire dönmüş pazuları gömleğinin altında bile ben burdayım diyen, kızıl bıyıklarında güneş ışıklarının oynaştığı yakışıklı adam Zoltan’ı deli gibi sevip kıskanıyordu; ama her fırsatta ağlatıp incitmekten de geri kalmıyordu.

Hiç kolay bir aşk değildi. Sandor bazen Zoltan üzerindeki etkisinin azalıp azalmadığını kontrol etmek için, bazen de düpedüz kıskançlıktan olay çıkarır; sevgilisini hırpalamaya, kırıcı sözler edip ağlatmaya, hatta hızını alamayıp kemerle dövmeye bayılırdı. Zoltan da bundan hoşlanmıyor değildi. Hoşlanmasa, yüksek mevkilerde oturan sayısız hayranlarından birine evet der, dediği anda da Sandor doğduğuna pişman olurdu. İşin doğrusu Sandor’un Zoltan’ı hırpalamaktan zevk alması kadar, Zoltan’ın da bu kriz anlarından sonra Sandor’un pişmanlıktan kahrolmasına, kendisini ihtirasla kucaklamasına, ıslak gözlerini öpücüklere boğmasına, ardından gelen sert ve şehvetli sevişmeye, kısacası bu yoğun aşkın her anına bayılmasıydı.

Sandor’u, paşayla yaşadığı ilişkinin işinin bir gereği olduğuna ikna etmesi çok zor olmuştu. Annesi Avusturya asıllı olan ve kuşaktan kuşağa aktarılan korkutucu Osmanlı hikâyeleri nedeniyle paşanın adını duymaya bile tahammül edemeyen Sandor’la en büyük kavgalarını bu yüzden ettiler. Zoltan bu kez aşk cilvesi olmayan, gerçek gözyaşları içinde bir Osmanlı paşasına kimin hayır diyebilecek gücü olduğunu sormuş, Sandor cevap vermek yerine Zoltan’ın da paşanın da yedi sülalesine sövmüştü.

Ama Zoltan’ın kaplıca otelinden her dönüşünde yanında getirdiği ve Bohemya’da çiftlik alıp at yetiştirme konulu büyük hayallerine giden yolu süratle kısaltan kese kese altınlar aralarındaki gerilimi yumuşattı, Sandor da zamanla sevgilisinin paşayla yaşadığı ilişkiye aldırmaz oldu.

Zoltan sevgisinde olduğu kadar sevişmesinde de şefkatli olan paşayı hoş bulduğunu, çok güzel kokmasından, çat pat Macarca konuşmasından zevk aldığını sık sık hissettirse de, adama âşık değildi. Ama paşa hiç de öyle düşünmüyor, zarif parmaklarını çocuğun kürekkemiklerinde gezdirdikçe teninin ürpermesinin aşktan kaynaklandığını sanıyordu.

Kıyamet, paşanın İstanbul’a dönme zamanı gelince koptu. Paşa her hamam sefasından sonra, odaya çekildiklerinde entarisinden pabucuna, çorabından içeteğine kadar Macar kadınları gibi giyinmesini, sonra da soyunmasını istediği Zoltan’ı İstanbul’a gelmesi için zorluyordu. Ancak adamın tüllü kadifeli fantezilerinden de, şefkatten çıkıp yapışkanlığa varan sevgisinden de ikrah etmeye başlayan Zoltan’ın Sandor’u terk edip İstanbul’da bir konağa kapanmaya hiç niyeti yoktu.

Kapkaranlık, fırtınalı bir geceydi. Dolunay kalın bulutların arkasında kaybolmuştu. Yağmur tüm şiddetiyle Budapeşte’nin bomboş sokaklarını dövüyor, rüzgâr açık kalmış kepenkleri birbirine çarpıp duruyordu. Kaplıca otelinin en şık ve en geniş odasındaydılar. Zoltan bu ilişkinin çığrından çıktığının farkındaydı. Bordo rengi, altın işlemeli, ağır kadife bir elbise giymiş, tüllü geniş bir şapka takmıştı. Niyeti paşayı bu gece de memnun edip altın kesesini cebine indirdikten sonra doğru Sandor’a koşmak, bir daha da adamın semtine bile uğramamaktı. Oysa paşa yarım Macarcası ve gür sesiyle Zoltan’a, İstanbul’da emrine bir konak, bir kayık, dört atlı bir araba ve sayısız hizmetkâr vereceğini; bir eli yağda bir eli balda müthiş bir hayat yaşatacağını anlatıyordu. Fırtınanın uğultusu paşanın gür sesini bastırmıştı, bütün gün kaplıcanın sıcak ve şifalı suyuyla yumuşamış otel sakinleri, derin uykudaydılar.

Zoltan İstanbul’a gitmeyi reddetti, böylece felaket yaklaşmaya başladı. Neredeyse sabah oluyordu. Paşa hâlâ Macarca yalvarıyor, Osmanlıca aşk beyitleri okuyor, akıcı Fransızcasıyla gökyüzünü yere indirmekten, dünyanın bütün mücevherlerini Zoltan’ın ayaklarına sermekten söz ediyor, İstanbul’da ona yaşatacağı hayata dair Türkçe vaatlerinin sonu gelmek bilmiyor; altın saçlı, bulut gözlü çocuk bütün bu sözcük sağanağının içinden sadece Macarca yalvarışları anlıyordu.

Odadan çıkıp gitmek istediğinde, paşa görkemli vücudunu kapıya siper etti, ardından Zoltan’ın pahalı kadın ayakkabıları giydirdiği ayaklarına kapandı. Zoltan tepiniyor, ayaklarını ellerinden kurtarmaya çalışıyor, paşayı bu aşkın bittiğine inandırmak için kıvranıyordu. Nihayet bir sevgilisi olduğunu söyledi. Paşa kısa bir an duraksadı, sonra birden silahına davrandı. Zoltan çok korkmuştu. Yarım Macarcasından ve akıcı Fransızcasından ümidi kesen paşa, çocuğun gözlerinin ta dibine bakarak, Gidersen kendimi öldürürüm! dedi, Türkçe. Paşayla iki uzun yıl geçirmiş olan Zoltan adama biraz Macarca öğretmiş, ama tek kelime Türkçe öğrenmemişti. Tabancayı görünce paşa tarafından öldürüleceğini sandı, kapıyı açıp dışarı fırlamasıyla, silahın patlaması bir oldu.

Can korkusuyla soluğu sokakta aldığında, üstünde bordo kadife elbise ve başında iki kat tülü yüzünü örten gülkurusu şapka vardı. Yağmur daha da şiddetlenmiş, ıslanan tül yüzüne yapışmış, zaten ağır olan kadife elbisesi iyice ağırlaşmıştı. Ayakkabısının teki olmadığı için sekiyor, koşmakta zorlanıyordu. Karanlık pis bir sokakta ayağındaki teki de fırlatıp attı, yalınayak koşmaya devam etti. Ödü kopmuştu. Paşayı onun vurduğunu sanmalarından korkuyor, Budapeşte’nin hiç görmediği kötü ünlü zindanlarını aklından geçiriyor, narin bedeninin küflü mahzenlere bir hafta bile dayanamayacağını düşünüyordu. Bir an önce Sandor’un kızıl tüylü, sıcak göğsüne kavuşmak, yaşadığı bu korkunç geceyi kollarında ağlayarak unutmak isteyen Zoltan karanlık sokaklara dalıp kayboldu.

Bu kadar korkmasına ve telaşlanmasına hiç gerek yoktu aslında. Kimse ondan kuşkulanmamıştı. Fırtınaya rağmen silah sesini duyan bazı müşteriler bordo elbiseli şık bir kadının koridorda sekerek uzaklaştığını görmüşler, ama ne olduğunu anlamadıkları için peşinden gitmemişlerdi. Odaya giren otel görevlileri yerde kanlar içinde yatan paşanın tabancasını elinde buldular, işaretparmağı tetiği hâlâ sıkı sıkı tutuyordu, başucunda da bir kadın ayakkabısı teki vardı.

Ayakkabı pahalıydı, yeniydi. Paşayı sık sık evinde misafir eden bir Macar tüccarın, bu mütehakkim ve yakışıklı adama âşık olduğu dikkatlerden kaçmayan güzel karısı Helen’in giydiklerine benziyordu. Zoltan’ın alma fırsatı bulamadığı giysilerine rağmen herkes, paşayı ölüme götüren şeyin, porselen beyazlığındaki yüzünde iri dudakları taze bir meyve gibi arzu uyandıran Helen’le yaşanan tutkulu bir aşk hikâyesi olduğuna hükmetti. Paşa hakkında, evli bir Macar kadınına duyduğu ümitsiz aşk dedikodusu böyle çıktı.

Paşanın genç karısı Hürmüz ölüm haberini alınca, hamile kalamadan kocasını kaybettiği için adeta çıldırdı. El üstünde tutulmasını sağlayacak bir oğul doğuramadan dul kalmak ihtiraslı kadının bütün gelecek hayallerini yıkmıştı. Kıldan tüyden bahaneler uydurarak Budapeşte’ye gitmeyi kabul etmediğinde, paşanın yalvarıp yakaracağını; ikna etmek için bir yalı, bir konak, hadi bunlar olmadı, en azından görkemli birkaç mücevher hediye edeceğini sanmış; ama o sırada devlet işleriyle çok meşgul olan ve değil konağa gelip karısıyla yüz yüze konuşmak, başını kaşıyacak vakti olmayan paşa oralı olmayıp Kendi bilir, diye haber gönderince, sözünden geri dönemeyen kadın paşayı parmağında oynatmasının hiç de kolay olmadığını görmüştü. Gençliğine, güzelliğine, cilvesine fazla güvenmekle yanlış yaptığını anlayan Hürmüz hararetle kocasının dönüşünü bekliyor; bir an önce bir oğlan doğurup valide mertebesine ulaşmak ve paşanın önceki karılarından olma kendini beğenmiş kızlarına hadlerini bildirmek için sabırsızlanıyordu.

Hayalleri yıkılan kadın, geleceğini garantiye almak için bütün çirkefliğini kullanmaya kararlıydı. Cenazeden sonra, haremi selamlığa bağlayan odada, paşanın yaşını başını almış damatlarıyla bağıra çağıra pazarlığa tutuştu. Bağırdıkça yırtılan sesi, konağın kalemişleriyle bezenmiş tavanlarında yankılanıyor; edepsizce ettiği sözler bir koldan hareme, bir koldan selamlığa ulaşıyor; paşanın yakınları kulaklarına kadar kızarıyorlardı. Konak başsağlığına gelen misafirlerle doluydu. Acılarının tazeliği yüzlerinden okunan kızlar, damatlar, yetişkin torunlar bu çirkef ciciannenin tutumu karşısında dehşete kapıldılar. Dipsiz ihtiras kuyusu Hürmüz, yalı başta olmak üzere, yalnız kendisini değil yedi sülalesini geçindirecek kadar mal mülk istiyor; haysiyet ve mevki sahibi damatları, ele güne karşı Kazayla vuruldu, denilen paşa hakkındaki gerçeği dünya âleme yaymakla tehdit ediyordu. Tehdidini gerçekleştirmesine gerek kalmadı. Konakta sessizce kahvelerini içen misafirler Hürmüz’ün bütün söylediklerini duydular, paşanın aslında intihar ettiğini ve gerçekle ilişkisi olmayan aşk hikâyesini öğrendiler, akşama kalmadan da bütün payitaht öğrendi.

O gün ciyak ciyak bağırarak hakkını isteyen Hürmüz’ün ağzını yırtmamak için kendilerine güçbela hâkim olan ve bu konuyu sonra konuşacaklarına söz vererek haris kadını susturmakla yetinen damatlar; kayınpederlerinin yedi mevlidini Aksaray Valide Camii’nde okuttuktan, misafirlere dört başı mamur bir yemek verip yatılı misafirleri memleketlerine yolcu ettikten sonra, Hürmüz’ü kolundan tuttukları gibi, beş parasız sokağa attılar.

Kalemkâri Köse Kasım Paşa gibi bir şahsiyetin kızlarından ve damatlarından bunu hiç beklemeyen Hürmüz gafil avlanmış, bohçasını alıp giderken, yalıdan, Cosmi Sébah’ın çektiği Kalemkâri Köse Kasım Paşa portresiyle, yine Paşaya ait yakut taşlı bir yüzük aşırabilmişti ancak. Köseliğine rağmen tek tük çıkan bıyıkları fotoğrafçı tarafından boyanarak belirgin hale getirilen paşa, ardında nasıl bir lanet bıraktığından habersiz, çatık kaşlarıyla baktığı resimden hâlâ ürkütücü bir otorite yayıyordu. Hürmüz bu karizmatik fotoğrafı paşanın gerdek gecesi hediye ettiği bir tezhipli elyazması Kuran’ın arasına koydu.

Payitahtı sarsan bu intihardan sonra aile sanki lanetlendi. Önce Hürmüz’e yâr olmayan cânım konak yanıp kül oldu, damatlardan biri siyasi komplo kurmakla suçlanarak sürgüne gönderildi, aileye çeşit çeşit hastalık girdi. Hilmi Ziya Ötüken’in doğumundan uzun yıllar önce, annesinin dayısı ve iki teyzesi arka arkaya ölmüşlerdi. Hayatta kalanların çocuklarının bazılarında zekâ geriliği, diyabet, hatta manik depresif psikoz çıktı. Annesinin diyabetli bir kuzeni kör oldu, bir başka kuzeni Antalya falezlerinden atlayarak intihar etti. Paşanın emektarları hesap kitap tutmayı beceremeyen aile üyelerini dolandırdılar. Daha İstiklal Savaşı kazanılıp cumhuriyet ilan edilmeden paşanın ardında bıraktığı servet çarçur olup gitti.

Annesi, zamanın geleneklerine ve teamüllere aykırı olarak babasından boşandığı için, baba tarafından da beş kuruş yardım görmeyen Hilmi Ziya eğitim hayatına başladığında, o debdebeli servetten kalan; Fatih Nişanca’da dört katlı, daracık cepheli bir apartmanda bulunan küçük bir daire, üç-beş parça gelir getirmeyen mülk ve vaktiyle Kalemkâri Köse Kasım Paşa hatırına devlet memurluğuna alınmış olan dedesinden annesine intikal eden cüzi maaştı.

Hilmi Ziya Bey elini bir gün bile bol tutamadan ihtisasını yaptıktan sonra, ABD’den önemli bir burs kazanınca nesiller boyunca, ağızdan ağıza aktarılarak gençliğine damgasını vuran bu laneti yendiğini, kötü kaderden kurtulduğunu sandı. Aslında kader, ailesine çok attıysa da, Hilmi Ziya Bey’e o güne kadar kazık atmış değildi. Ciddi maddi sıkıntı çekiyor olmakla birlikte, her işi yolunda gidiyordu. Fakülteyi üstün başarıyla hiç zorlanmadan bitirmiş, sınıf arkadaşlarından, hem güzel, hem akıllı bir kızla nişanlanmıştı.

Kader kazık atmamış, aksine, ailede herkese bulaştığı halde onu kayırmıştı. Ama Hilmi Ziya Bey lanet gölgesi altında yaşamayı seven insanlardandı. Kendisini güzel nişanlısı Nesteren ile birlikte ABD’ye götürecek uçağı kaçırmasıyla, o güne kadar pusuya yatmış olan lanetli kaderinin gerçek yüzünü gösterdiğine inanmayı tercih etti.

Ailenin son gayrimenkulünü de satıp parasını ABD’ de harçlık yapmak, böylece babası savaş sırasında karaborsadan büyük vurgun vurduğu için parayı su gibi harcamaya alışan Nesteren’e mahcup olmamak için Bursa’ ya gitmişti.

Hilmi Ziya, kendisi için tam bir sürpriz olan mülkün varlığından çok geç haberdar oldu. Yüz küsur hissedarlı verimli araziyi satın alarak, üstünde modern metotlarla çalışan bir iplik fabrikası kurmak isteyen bir ipek imalatçısının avukatı yıllardır aradığı bütün mirasçıları tek tek bulmuş, bir tek Hilmi Ziya Bey’in annesi kalmıştı. Nihayet ona da ulaşıp durumu bildirdiğinde, yeni mezun doktorun ABD’ye uçmasına sadece üç gün vardı.

Gitme vakti yaklaştıkça, parasızlık nedeniyle Nişanlıma Amerika’da rezil olacağım, diye karalar bağlayan Hilmi Ziya Bey sevinçten havalara uçtu, soluğu Bursa’da aldı. Ancak tapuda iş hiç kolay olmadı, bir sürü aksilik çıktı, satış uzadıkça uzadı. Bütün bunlar yetmiyormuş gibi, işi nihayet hallettikten sonra dönüş için bindiği, gar gar öten, burunlu otobüs gecenin bir vaktinde, Yalova civarında bozuldu. O saatte başka vasıta bulamayınca göz göre göre uçağını kaçırdı.

Ertesi gün kendisini İstanbul’a götürecek eski püskü bir otobüs bulup yola çıktığında, Nesteren, savaş zengini babasının Teşvikiye Camii’nin karşısında yaptırttığı apartmanın salonu çifte kapılı, uçsuz bucaksız dairesinde, ayna gibi cilalanmış meşe parkeleri gıcırdatarak sinir içinde bir aşağı bir yukarı yürüyor; Hilmi Ziya gelmeden gitmem! diye tutturdukça, uçak biletine bayıldığı paranın derdine düşen babası öfkeleniyor; gözünü saatten alamayan annesi Gitmezsen biletin yanacak. Sen git, Hilmi Ziya arkadan gelir, diye ısrar ediyordu.

Uçağın kalkmasına birkaç saat kala Nesteren nihayet ikna oldu. Gıcır gıcır deriden, devasa valizleri babasının son model siyah Packard’ına yüklendi, güzel nişanlı son anda uçağa yetişti. Ama keşke yetişemeseydi. Bindiği uçak Atlas Okyanusu’na düştü, yolculardan da, mürettebattan da kurtulan olmadı.

Hilmi Ziya Bey’in dünyası bu kazayla yıkıldı. Büyük üzüntüsü anlaşılır bir şeydi. Ama acısını doya doya yaşayıp, sonrasında, Kader beni kayırdı, kurtuldum, diye sevineceğine karalar bağladı; aile lanetinin nihayet yüzünü gösterdiğine, kötü kaderin canından çok sevdiği güzel nişanlısını, biricik Nesteren’ini elinden alarak işe başladığına inandı. Oysa ne kadar yanıldığını bilmiyordu. Kader hiç de kötü değildi ve kesinlikle Hilmi Ziya’ dan yanaydı.

Nesteren, Tanrı’nın dikkat çekici bir güzellik vermekle kalmayıp bir de bol keseden zekâyla donattığı şanslı kullardandı. Fakülte arkadaşları, Nesteren’i kaptığı için Hilmi Ziya’ya gıpta ederler; çok başarılı bir doktor olacağına kesin gözüyle bakılan, hem güzel, hem zeki, hem de babası zengin bu genç kızı Hilmi Ziya’nın elinden almak için umutsuzca hayal kurarlardı. Oysa Nesteren’in güzel olduğu kadar hırslı, zeki olduğu kadar kötücül biri olduğunu, insan ezmekten, eziyet etmekten nasıl hoşlandığını bilseler, Hilmi Ziya’yı kıskanacaklarına zavallıya acırlardı.

Merhamet hissi nedir bilmeyen, kaşının üstünde gözü var diye ona buna düşman olup sonsuzca kin tutabilen Nesteren, fakültenin son sınıfına kadar bir türlü kendine layık bir koca adayı bulamamıştı. Bir gün, önemli bir Osmanlı paşasının torunu olduğunu herkesin bildiği Biyokimya Profesörü Zafer Uzunköprülü ile Hilmi Ziya’nın sohbetlerine tanık oldu, aklı durdu.

Rumelihisarı’nın en güzel yerinde bulunan, bahçesinde birkaç tavşan beslendiği için Tavşanlı Yalı diye bilinen Silahtarağa Yalısı’nda, yurtdışında okuyan çocukları ve yeğenleri geldiğinde nüfusu yirmiyi bulan kalabalık ailesiyle, sayısız hizmetkârla ve Osmanlı’nın hâlâ hüküm sürdüğünü zannettiği için her bayram Çırağan Sarayı’nın önüne gidip Padişahım çok yaşa! diye bağırmak isteyen doksan dokuz yaşındaki zenci halayığıyla yaşayan, ayrımcı aristokratın teki olan Zafer Hoca odasının kapısını kolay kolay kimseye açmaz, yakınına sokulacak kişilerde azami görgü, belli bir asalet arardı.

Nesteren bütün şirinliğini takınmasına, zekâsının parlaklığını gösterecek ne kadar numarası varsa sergilemesine rağmen küçük dağları yaratan Zafer Hoca’nın yakın ilgisine mazhar olamazken, Hilmi Ziya’nın hocanın karşısında bacak bacak üstüne atmış bir vaziyette oturduğunu, sanki eşitiymiş gibi gülerek sohbet ettiğini, üstelik hem kahve hem sigara içtiğini görmüş; Hilmi Ziya’da bir hikmet olduğunu derhal anlamıştı. Kısa bir araştırmadan sonra, o güne dek talebe olarak başarılı bulduğu, ama pek de alıcı gözle bakmadığı sınıf arkadaşının Kalemkâri Köse Kasım Paşa denilen önemli birinin soyundan geldiğini öğrendi. O an Hilmi Ziya’ya göz koyan Nesteren, kendinde ve ailesinde eksik olduğunu zannettiği tek şeyi, soyluluğu, bir paşa torunuyla evlenerek tamamlamaya karar verdi.

Hilmi Ziya Ötüken Nesteren’le evlenmiş olsaydı gün yüzü görmeyecek, kızın haris kötücüllüğü nedeniyle tek bir arkadaşı kalmayacak, hayatı zehir olacak, ömrü yakasını bu belalı eşten kurtarmaya çalışmakla geçecekti. Kader güzel nişanlısını elinden alarak Hilmi Ziya’ya büyük iyilik etmişti aslında. Ama genç doktor, zekâsını sürekli kötüye kullanan Nesteren’in, yakın arkadaşlarını bile çevresinden uzaklaştırdığını görmemekte direnmiş, kurduğu safça hayallere kapılmayı tercih etmişti.

Ailesini mahveden lanetin yakasını bırakmayacağından kuşku duymayarak, bursu veren kurum anlayışlı davrandığı, nişanlısının yasını tutması için kendisine fazla fazla zaman tanıdığı halde, ABD’ye gitmekten vazgeçti. Giderek yaşama sevincini kaybetti, derken hayatın ucunu da bırakıverdi. Hangi ıstıraplar ve melankolik ruh halleri içinde geçtiğini anlamadığı uzun senelerden sonra, kendini küçücük bir Karadeniz şehrinin devlet hastanesinde buldu ve kaderinden şikâyet etmeyi huy edindi. Kulak kepçesini kesmiş olsa da, gayet güzel tedavi ettiği, en ufak bir enfeksiyon kaptırmadığı hastası Ziya, sineklerin uçuştuğu, kuburların sık sık taştığı bu hastanede, ayağında takunyalarla koğuş koğuş dolaşıp taburcu olmayı beklerken; Hilmi Ziya Bey asabiyeci Çolakoğlu Adnan’dan raporunu alıp çoktan evine çekilmişti.

Ziya bir süre kulağı sargı beziyle kapalı dolaştı. Bir mucize olacağını ve kesilen kulağının yerine yenisinin çıkacağını umuyordu, çıkmadı. Dört-beş ay sonra artık kirden meşine dönmüş sargıyı çıkardılar ve köyün çocukları hemen o gün, Ziya’ya Kulaksııız kulaksııız! diyerek sataşmaya başladılar. Ona Kulaksız diye seslendiklerinde, Ziya’nın, adı genç kızlığında sadece deli Emine iken, evlenip üst üste üç etek giymeye başlayınca Üç Etekli Deli Emine’ye çıkan annesi hakikaten deliriyor, odunu kaptığı gibi çocukların peşlerinden koşuyor, yakaladıklarını Allah yarattı demeden odunla dövüyordu. Birkaç çocuğun başını yarmış, bir-ikisinin ön dişlerini kırmıştı. Deli olduğu için kimse Emine’nin üstüne gitmedi, gitmeye kalksalar, alimallah öldürürdü de.

Emine deli meli değildi aslında, gayet de akıllıydı. Ama öz babası Hayırsız Bolat’ı bir akşam yemeği sırasında, ocaktaki ateşten çektiği, ucu kor odunla adamakıllı dövmesinden sonra adı deliye çıkmıştı. On beş yaşında bir kızın dağ gibi babasını devirmesi, Hayırsız Bolat’tan nefret eden, ama Bolat’ın amcası Mamşırek’i daima hayırla, sevgiyle anan köylülerde büyük bir şaşkınlık yarattı.

Emine’nin kendisinin de akıl erdiremediği bir güç ve öfkeyle saldırıp kor odunla dövdüğü, her sabah fındık yağı sürüp burduğu bıyıklarını ve kırlaşmış saçlarını alev alev yaktığı babasının tam adı Dzambolat’tı, daha bir yaşındayken anası Hıristiyan Alla’nın koynunda Osetya’dan gelmişti. Dzambolat’a zamanla sadece Bolat dendi. Hayırsız Bolat denmeye başlaması, anasını ölüm döşeğinde bırakıp komşu vilayete, bir arkadaşının üç gün üç gece süren düğününe gitmesiyle oldu.

Hayırsız Bolat düğünde tahta çalıp Kafkas dansları yaparken, Müslüman amcası Mamşırek köy halkıyla birlikte Hıristiyan Alla’ya son nefesini vermeden kelime-i şahadet getirtmeye uğraşıyor, eriyip kaşık kadar kalmış kadıncağızın hiç değilse Müslüman olarak ölüp cennete gitmesi için uğraşıyordu. Bolat, annesi yarım yamalak da olsa kelime-i şahadet getirip öldükten ve köy halkı tarafından gönül rahatlığıyla Müslümanların arasına defnedildikten sonra, buram buram tüten yağız doru atının üstünde, ayakları parmak uçlarında dans etmekten yara olmuş, yorgunluktan bitap düşmüş bir halde çıktı geldi. Anasının öldüğünü öğrenince ilk yaptığı iş, gözlerinden ateş çıkan amcası Mamşırek’e ve konu komşuya karşı taze mezarı ziyaret etmek, Düğünü batsın, ayağım kırılaydı da gidemeyeydim, anacığımın öleceğini bilseydim hiç gider miydim? diye ağlayıp zırlayarak rol kesmek, sonra da annesinin kendisinden tırım tırım sakladığı altınları aramak oldu.

Bolat’ın ailesi, Enver Paşanın meşhur ve hazin Sarıkamış Harekâtı sırasında, Osetya’nın, Gizeldon Irmağı kıyısında, yemyeşil, verimli bir köyü olan Tli’den gelmişti. Nüfusu Hıristiyan olan ülkenin az sayıdaki Müslüman boylarından birine mensuptular. Mamşırek’in karısı Agunde de Alla gibi Hıristiyan’dı. Ama daha Tli’deyken Mamşırek’e tutulmuş, evlendikten hemen sonra da kelime-i şahadet getirerek Müslüman olmuştu. Bolat yetimdi. Babası üç telli, yaylı bir Oset çalgısı olan fendırı çok güzel çalmasıyla civarda ün yapmış olan Elbeg, göçten az önce, dolamadan ölmüştü. Dağda odun keserken tırnak dibine batan kıymığı önemsememiş, yara enfeksiyon kapmış, önce parmağı simsiyah olmuş, şişmiş, sonra siyahlık eline, koluna yürümüş, derken dağ gibi adam kanı zehirlenerek, inleye inleye son nefesini vermişti.

Çaldığı fendırın güzel sesiyle köyünün Müslüman veya Hıristiyan tüm kızlarının kalbini, yardımseverliği ve iyi kalpliliğiyle herkesin sevgisini kazanan Elbeg’in ölümünden sonra amcası ve anası, köy halkından başkaları, Bolat’ın bilmediği, hiç de merak etmediği bir nedenle yurtlarını bırakmışlardı. Mamşırek aralarına karıştığı, çalışkanlığı ve dürüstlüğüyle kendini çok sevdirdiği köylülere Husumet demişti sadece. Bu yurda gelişleri çok karanlık zamanlara rastlıyordu, Hıristiyan çoğunluğun arasında karşılaştıkları husumet kuvvetli olmuş, Osmanlı’nın dört bir tarafta savaşmasının yarattığı düşmanlık, birçok Müslüman aile gibi, onları da yurtlarından etmişti.

Tek oğlu Dzambolat’ı sırtına bağlayan Alla, atının yem heybelerine, peynir bastığı tulumların diplerine, içdonunun gizli ceplerine doldurduğu altınlar, ufak tefek ev eşyası ve Kucağında Bebek İsa’yı Taşıyan Meryem Ana ikonasıyla, kayınbiraderi Mamşırek, eltisi Agunde, Mamşırek’in üçü de yeşil gözlü, ipek saçlı, güzel kızları Setena, Balseg, Arvıraşugd ve köyden birkaç Müslüman komşularıyla beraber Tli’den kalkıp yola düşmüşler, aylar süren eziyetli bir yolculuktan sonra, memnuniyetle kabul edildikleri bu köye yerleşmişlerdi.

Mamşırek buralı olduktan sonra, taze cumhuriyet herkese nüfus kâğıtları verirken, kızlarının adlarını Seten, Balkız ve Asude olarak değiştirdi. Alla ise, nüfusa adı Bolat, dini İslam yazılan oğluna son nefesine kadar Dzambolat demeye, Paskalya Bayramı’nda kırmızı soğan kabuğuyla yumurta boyamaya, ramazanlarda kendince büyük perhizini yapmaya, birkaç küçükbaş hayvanla başlayan ve yıllar içinde köyün sırtını verdiği sarp tepenin yamacına yayılacak kadar büyüyen sürüsünü beslemeye devam etti.

Sürüsünü en son, Bolat’ın Düğüne gidecem de gidecem! diye tutturmasından önceki sabah beslemiş, ardından yatağa düşmüş, bir daha da kalkamamıştı. Kafası fazla basmayan, ama iyi niyetli bir kadın olan eltisi Agunde’nin tersine, Türkçe’yi hemen söken, güler yüzlü, şirin ve akıllı kadın Alla, ne ikinciye evlenmeyi ne de kayınbiraderinin bütün ısrarlarına rağmen Müslüman olmayı kabul etmişti. Yanında getirdiği Kucağında Bebek İsa’yı Taşıyan Meryem Ana ikonası yatağının başucunda asılı durur, her gece yatmadan önce önünde diz çöküp uzun uzun dua ederdi.

Alla, kendisini yıllar boyunca koruyup kolladığı için minnettar olduğu kayınbiraderi Mamşırek’in ısrarıyla, son nefesinde kelime-i şahadet getirip öldükten sonra, Mamşırek ikonayı duvardan almış, öpüp başına koymuş ve çekmeceye kilitlemişti. Alla’nın hatırasını, Bolat’a vermeyi düşünüyordu. Ama köylüler Bolat’a anasını ölüm döşeğinde bırakıp düğüne gittiği için Hayırsız demeye başlayınca, oğlanın bunu hak etmediğini düşünüp vazgeçti. Bolat anasının hatırasıyla o kadar ilgilenmiyordu ki, ikonaya ne olduğunu sormak aklına bile gelmedi.

Oysa Rusya’da basılan birtakım sanat ansiklopedilerinde, Josef Stalin’in asıl adı İoseb Çugaşvili olduğu için, adı yanlış bir biçimde Guram Çugaşvili olarak yazılan ve bu isim benzerliği nedeniyle, Stalin’in büyükbabasının kuzeni olduğu iddia edilen, 19. yüzyılda Tiflis’te yaşamış, paraya asla tamah etmemiş, dönemin soylu ailelerinin yağlıboya portrelerini yapmayı reddettiği için rahat yüzü göremeden, doğru dürüst tanınamadan ölmüş Gürcü ressam Guram Çaliaşvili’nin cıvalı boyalarla yaptığı, Kucağında Bebek İsa’yı Taşıyan Meryem Ana ikonasının bir avuç altından daha değerli olduğunu bilse, iki gözü iki çeşme ağlayarak, anasının hatırasını kendisine vermesi için amcasına yalvarırdı. Ama Bolat’ın değerden anladığı tek şey, çil çil altınlardı.

Mamşırek’in büyük kızı Seten, Meryem Ana hayranıydı. Müslüman bir babanın kızı olmasına rağmen, bedeninde, annesi Agunde kanalıyla bir o kadar da Hıristiyan kanı dolaştığını hisseder, bu histen korkar, yine de ne zaman Bebek İsa’yı kucağında tutan bu kutsal anneye baksa, gözleri dolardı. Bunda Seten’in yüreğindeki Meryem Ana sevgisi kadar, ikonanın uyumlu, canlı renklerinin ve göz alıcı bir eser olmasının da etkisi vardı.

Seten, hayatını oturdukları köye at arabasıyla beş saat çeken bir kasabada tavuk yemi, göztaşı, gübre gibi zirai malzeme satarak ve eşraf mevlitlerinde yanık sesiyle Kuran okuyarak kazanan kekeme Hafız Süleyman’la evlenip gelin giderken; babası Mamşırek ikonayı Seten’e hediye etti.

İkona Seten’den kızı Kınalı Meryem’e kaldı. Ama Meryem, annesi Seten’in aksine koyu Müslüman bir kadındı, anneanne tarafındaki atalarının kanalıyla Hıristiyan kanı da taşıdığını düşünmek bile istemezdi. Meryem’in, konuşurken ne dediği anlaşılmayan, ama Kuran okurken kekelediği işitilmemiş hafız babası Süleyman, kadınların el ve ayaklarının görünmesinin günah olmadığını bir türlü anlatamadığı için, olabildiğince örtmesine rağmen, gene de teninin göründüğünü düşündüğü el ve ayaklarına, bileklerinin üstüne kadar siyaha yakın koyulukta kına yakar, böylece günaha girmediğine inanırdı. Dindar Meryem adaşına annesi Seten gibi düşkün değildi, babasının kekeleye kekeleye Kız-ca-ğı-zım-Mer-yem Ana bi-zim-di-ni-miz-ce-de-mü-ba-rek bir ka-dın-dır demesine rağmen ikonayı çeyiz sandığının dibine koydu, orada da unuttu.

Aradan uzun yıllar geçti. Meryem’in, evin duvarlarına kömürle resim yaptığı için her Allahın günü sopayla dövdüğü, yine de tasvir çizmekten vazgeçiremediği, adını Halife Hazreti Ömer’den alan küçük oğlu büyüdü, Mimar Sinan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Resim Bölümü’nü kazandı. Meryem oğlunun okulda tasvir yapacağını öğrenince fenalık geçirdi, Bu mektepte okursan hakkımı helal etmem, dedi, ama oğlu hiç oralı olmadı, İstanbul’a okumaya gitti.

Sınıfında iki Ömer Çakır vardı, arkadaşları ayırt etmek için ona Küpeli Ömer Çakır diyorlardı. Kulağına küpe takan erkeklerin henüz hor görüldüğü bir dönemde bu cesareti gösteren Ömer, iyi bir ressam olacak kadar yetenekli olmadığını çabucak anladı. İlgisini sanat organizasyonuna yöneltmesiyle birlikte, yeni yeni palazlanan Çukurcuma semtini ve geçmiş zamanın estetik nesnelerine düşkün kitlenin, kendisi için bir zenginlik kaynağı olabileceğini keşfetti. Daha fakültede okurken bir antika galerisinde çalışmaya başlamış; kısa sürede Antika nedir, ne işe yarar? sorusunun cevabını öğrenmekle kalmamış, Zengin müşterilerin nabzına göre şerbet nasıl verilir? onu da öğrenmişti. Çok geçmeden de kafayı zamanla sosyetenin gözbebeği olacağını hayal ettiği antika galerisini açmaya taktı.

İstanbul’a kapağı attığından beri doğru dürüst uğramadığı, Dipte köşede dükkâna koyacak bişeyler bulurum, umuduyla altını üstüne getirdiği baba evinde hayal kırıklığına uğramıştı. Ömer’in yıllardır şehirde yaşayan annesi Meryem, evde eskiye ait hiçbir şey bırakmamış; bakırlarını önce alüminyumla, sonra çelikle çoktan değiş tokuş etmiş; o cânım işlemeli bakır ibriklerin yerini naylon zımbırtılar, el dokuması kilimlerin yerini makine halıları, kenarları camaltı şahane aynaların yerini pazar işi döküntüler almıştı.

Üniversitede üç-beş ders görüp bilgili bir antikacının yanında da çalışınca kendini Estet oldum, zanneden Ömer Çakır yılmadı. Şehrin tek tük kalmış konaklarında yaşayan aileleri, yolu izi olmayan dağ köylerini dolaşıp evlerin kapılarını tek tek çaldı. Çaldığı oyma ahşap kapıların bazıları başta olmak üzere, inek çanından gazocağına, kulpları kehribar semaverden ahşap tavan göbeğine, dökme demir kapı kilidinden, porselen tırabzan başına varana kadar, sigara tabakaları, köstekli saatler, peştamallar, yağlıklar, albüm, kartpostal, eski fotoğraf, taşplak, harmani, bindallı, eski zaman gelinlikleri, çeşit çeşit cam sürahiler ve bardaklar, kullanılmış parfüm şişeleri.. ne bulursa yok pahasına topladı, Çukurcuma’nın Galatasaray’la birleştiği sokakta, bir bodrum katında açtığı dükkâna doldurdu.

Yaşı yetmişe dayandığı halde, el ve ayaklarına kına yakmaktan vazgeçmeyen annesinin çeyiz sandığını karıştırmayı akıl etseydi asıl hazineyi bulacak, belki de eskici değil antikacı olmak fırsatını yakalayabilecekti. Ama evde, antikacı süsü verdiği eskici dükkânına konabilecek iğne bile bulamamış; son umudu olan, gül ağacından yontulmuş, kilitleri dövme bakır, o cânım çeyiz sandığının yerini adi bir formikanın aldığını görünce, bu çirkin kutunun kapağını bile açmaya tenezzül etmeyerek fırsatı kaçırmıştı.

Kınalı Meryem bir gün, dip bucak temizlik yaparken sakladığı yerde unuttuğu ikonayı buldu. Çoktan toprak olmuş anasını hatırlayıp duygulandı, ağladı mağladı.. ama yine de bu Hıristiyan tasvirini daha fazla saklamak için bir neden bulamadı. İkona öyle güzeldi ki, atmaya da kıyamıyordu. Her gün öğlene doğru sokaktan geçen, bozuk televizyondan banyo kazanına, eski gazeteden bakır kabloya kadar, hurda ya da sağlam ne bulursa toplayan Eskici Zülfü’ye sattı.

Zülfü sıkı pazarlıkçıydı. Meryem’e ikona karşılığında altı kişilik melamin yemek takımı, bir tahta fırçası, iki çamaşır leğeni, kadın hâlâ ikna olmayınca otuz altı adet de tahta mandal vermek istemiş; ama Meryem Para isterim! diye tutturunca, başa çıkamamıştı. Meryem Eskici Zülfü’den söke söke kopardığı parayla daha ilkokul çağındaki torununa, çeyizi için aldığı buharlı ütünün ilk taksitini ödedi. Torunu evlenme çağına geldiğinde ütünün çok daha gelişmiş yeni modellerinin çıkacağı aklına bile gelmedi.

O sıralarda SSCB yıkılmış, Sarp sınır kapısı açılmış, Karadeniz’de vızır vızır yolcu gemileri işlemeye başlamıştı. Ülkenin dört bir tarafındaki şehirler gibi, denize sırtını dönen Ruh Sağlığı Hastanesi’nin bulunduğu bu şehre de Ruslar akın ediyordu. Yanlarında getirdikleri içinden odun parçaları çıkan Rus sigarası, son kullanma tarihi geçeli yıllar olmuş konserve havyar, taşına toplaya etiketleri yıpranmış votka, alkolü uçmuş kolonya, Matruşka bebek, tadı margarine benzeyen bayat çikolata, Kızıl Ordu kasketi, kürk kalpak, matkap ucu, suterazisi, askeri dürbün, yıldız tornavida, kargaburnu, fotoğraf makinelerinin kalaşnikofu diye bilinen Zenith marka fotoğraf makinesi, çeşit çeşit objektif gibi malları limanda açtıkları tezgâhlarda satıyorlardı.

Tezgâhlar zaman içinde genişleyip limanın az kullanılan tarafı bir tür açık pazara dönüşünce Eskici Zülfü pazarcılıktan geri kalmamış, bir tezgâh da o kapmıştı. İkonayı üstüne mor kadife bir örtü serdiği tezgâhına, Rus yapımı çaydanlıkların, tavaların, emaye kovaların, eski dolmakalemlerin, ne işe yaradığı bilinmeyen küçük kutuların, buhurdanlıkların yanına koydu.

Genel olarak Ruslar diye nitelenen eski SSCB vatandaşlarının önlenemez akını hakkında gecikmiş bir haber yapmak amacıyla şehre gelen ve yakında bütün işlevlerini kaybedip bitkisel hayata girecek olan gazeteciler sendikasından ayrılması için kendisine şiddetle baskı yapan gazetesinden nefret eden Gazeteci Berrak Armağan; sınırları belirsiz, geniş bir coğrafyadan iyi bildikleri bir denizin hiç bilmedikleri öte tarafına gelip, açtıkları tezgâhların başında bir tür imparatorluk bakiyesi olmanın hüznüyle dikilen, aralarında kendi dillerini konuşurlarken yüzleri kısa bir an için aydınlanan, sonra yine ketum bir ifadeyle kaplanan, aynı anda hem mağrur hem tekinsiz görünebilen bu insanları konuşturup onları denizin bu yakasına sürükleyen ekonomik ve sosyal nedenleri deşeceğine, gün boyunca açık pazarı dolaştı, alışveriş yaptı.

Çoğunluğu Soçi, Batum, Odessa gibi Karadeniz şehirlerinden deniz yoluyla gelen, birkaç ay içinde dertlerini anlatabilecek kadar Türkçe öğrenmiş, hüzünlü olduğu kadar gergin görünen bu satıcılardan sekiz adet orak-çekiçli CCCP rozeti, bir adet Kızıl Ordu tarafından şanlı askerlere verildiği kanaatine vardığı bronz şeref madalyası, bir yığın Kızıl Meydan, Kremlin, Lenin ve Stalin kartpostalı, eski SSCB’yi oluşturan Tacikistan, Kırgızistan, Ermenistan gibi ülkelerin her birinin halk müziğinden örneklere yer veren, Troika adlı, çiftli bir longplay ve muhalif yazar Soljenitsin’le olan dostluğu nedeniyle gözden düşünce yurttaşlıktan çıkarılan, ünlü Rus orkestra şefi Rostropoviç’in 60’lı yılların sonunda Bakü Devlet Filarmoni Orkestrası’yla birlikte Bakü’de doldurduğu bir longplay aldı.

Bedeli, çarşı içinde bir esnaf lokantasında yediği mıhlama ve hamsi tavaya ödediği para kadar bile tutmayan bu nesneler Berrak Armağan’ı çok hüzünlendirmişti. Plaklar yıpranmış, rozetler kararmış, şeref madalyasının kutusu tozlanmıştı. Pazardaki tezgâhlarda binlerce rozet, onlarca madalya satılmayı bekliyordu. Hangi ellerden geçtiğini, hangi göğüslere takıldığını, hangi umutları uyandırdığını asla bilemeyeceği bu gurur ve iftihar nesneleri, tarihin en acıtıcı devalüasyonlarından birine uğramıştı. Tarihte bir şey olmuş, bir şeyler aniden gümbürdemiş, tarih sanki yarılmış, Soğuk Savaş çağında, dünyanın bu yakasında gurur ve iftiharla taşınmış olması muhtemel bu madalya, komşu ülkenin bir şehrinde, bir tabak mıhlama ve bir tava hamsiden daha ucuz hale gelmişti.

Her bir nesneye adeta gözleriyle okşayarak bakan Berrak Armağan tam Bu kadar hüzün yeter, diyerek pazardan çıkıyordu ki, Eskici Zülfü’nün tezgâhında, Kucağında Bebek İsa’yı Taşıyan Meryem Ana’yı gördü.

Eskici, Meryem’den güçbela aldığı ikonayı kendince biçtiği değerin altında okutmaya niyetli değildi. Ama günlerdir tezgâhta duran ikonaya kimse göz ucuyla bile bakmayınca, Müslüman şehrinde ikona satmanın, salyangoz satmaktan farksız olduğunu anlamıştı. İstanbullu gazeteci kadın ikonayla ilgilenince, yeni bir alıcı çıkmasının aylar alacağını kestirerek, ilk koyduğu fiyatın dörtte birini söyleyiverdi, böylece tezgâhta yer tutan ikonadan kurtulmuş oldu.

Batik elbiseler, Bodrum sandaletleri ve çam mobilyanın yanı sıra; Türkiye’nin, yıllarca kendine yetmesi, tutumlu olması gerektiği öğretilmiş insanlarına, Excuse me, yanlış biliyormuşuz meğer, deme çağıydı. Basın dördüncü kuvvet olmaktan çıkıyor; yabancı sermaye teşvik ediliyor; çılgınca büyümek isteyen firmalar, yeni hayata ayak uydurup ustalarından miras kalan ilkeleri gömmeye teşne gazetecileri, birbiri ardına yayımlanan life style dergilerinin kafayı güzellikle bozmuş, uzun bacaklı, genç, yeni nesil editörlerini sınırsız promosyon gezilerine götürüyorlardı.

İlkelerinden ödün vermemekte direnen Berrak bu gezilere itibar etmiyor, sendikadan da ayrılmıyordu. Müdürleri ilkeli gazeteciyi önce taltif etmeyi denediler. Avrupalı sosyal demokratların bir toplantısını izlemesi için Viyana’ya gönderdiler. Dönüşünde, sendikadan ayrılması halinde terfi edeceğini, böylece Avrupalı sosyal demokratlar nerde, Berrak orda! olabileceğini, dünyanın dört bir tarafını, saygın bir gazeteci olarak gezebileceğini –açık açık söyleyecek kadar da yüzsüz değillerdi– anıştırmakla yetindiler. Berrak o kadar düz bir kadındı ki, ne demek istediklerini anlamadı bile. Ne zaman ki dış haberler servisinden alındı, o sayfadan bu sayfaya gezdirilmeye başladı, o zaman hafiften ayılır gibi oldu.

Üç gün boyunca Avrupalı sosyal demokratlarla yatıp kalkan, gazetesine ayrıntılı haberler geçen Berrak dördüncü günü kendine ayırmış; adı büyük kendi küçük Viyana’yı birkaç saatte keşfetmiş, sonra da Leopold Museum’u gezmişti. Çıkarken paraya kıydı, kendine çok iyi basılmış bir Egon Schiele reprodüksiyonu aldı. Çam mobilyalı, kaktüslü, ıncık cıncık dolu evinin salonuna Egon Schiele’nin çıplak otoportresiyle, Gürcü ressam Guram Çaliaşvili’nin tamamen dinsel duygularla yaptığı Kucağında Bebek İsa’yı Taşıyan Meryem Ana ikonasını yan yana astı.

Schiele, cinsel organlarını tümüyle açıkta resmettiği, bacakları ayak bileklerinden kesik otoportresinde bir koluyla yüzünü örtmüş, görünen tek gözünü de kırmıza boyamıştı. Keskin ve acıtan çizgilerle ifade edilmiş bu sıska vücuttan yayılan koyu hüzün ile kucağında tanrının tombalak oğlunu tutan kutsal anne arasındaki müthiş uyumsuzluk, Berrak’ın duvarında garip bir gerilim yarattı.

Bu gerilim Berrak’ın birlikte yaşadığı erkek arkadaşı Ferhat’ı fazlasıyla rahatsız etti. Ferhat’ın her iki resme de itirazı vardı. Dinle, dindarlıkla hiç alakası olmayan Ferhat’ın Ne bu Hıristiyan yalakalığı ya!.. demesiyle başlayan şiddetli kavganın öznesi kısa sürede ikona olmaktan çıktı; genç gazeteci öfkesini Schiele’nin reprodüksiyonuna yöneltip Bu sanat mı şimdi? Daltaşak meydanda! diyerek, evi terk etmesiyle sonuçlanacak kavganın iyice büyümesine yol açtı.

Küslükleri çok sürmedi gerçi, barıştılar. Ferhat Egon Schiele’nin çıplak otoportresine, evlerine gelmesi muhtemel akrabalarının görmesinden çekindiği için itiraz ettiğini kabul ederek Berrak’a geri döndü. Öte yandan dinsiz birinin duvarına ikona asmasının gösterişten başka bir şey olmadığı konusunda fikrini değiştirmiş değildi. Sonunda uzlaştılar, daha doğrusu Ferhat kazandı. Egon Schiele’nin çıplak otoportresi duvardan indirilip çekmeceye kaldırıldı, Meryem Ana da salon yerine, Berrak’ın çalışma masasının bir köşesinden hüzünlü hüzünlü bakmaya başladı.

Yeterince ünlenmeye fırsat bulamayan Gürcü ressam Guram Çaliaşvili doğduğu köyün kilisesi için yaptığı ikonayı bitirir bitirmez ölünce, kilise yerine rehinciye giden ve elden ele geçerek Alla’ya ulaşan ikona, Berrak Armağan’ın çalışma odasında uzun süre kaldı. Kutsal ile Çıplak konusunda uzlaşma yolu bulan Berrak-Ferhat ikilisi, birlikteliklerini sürdürmenin yolunu bulamayınca ayrıldılar. Ferhat stajyer kızlarla yaşadığı, Ya aşkla falan alakası yok, bi gecelik bişeydi, cümlesiyle nitelediği ilişkilerine son vermeyince, evden gitmek zorunda kaldı. Ama ayrılık acısı çekmeye fırsatı olmadı. Gazete patronlarının göz yaşartıcı bir birlik sergilediği tensikatlar sırasında işten çıkarılınca, Kürt meselesini gündeminden indirmeyen siyasi bir derginin yazı işleri müdürü oldu. İşi başından aşkındı, eski sevgilisinin ardından ağlayacak hali yoktu.

Ferhat’ın gitmesiyle birlikte, Kutsal ile Çıplak’ı tekrar yan yana asan Berrak Armağan direnmekten vazgeçip gazeteciler sendikasından kendi rızasıyla ayrılınca ödüllendirildi, maaşı iki katına çıkarıldı. Çalıştığı gazete de epeyce hafiflemiş, Avrupalı sosyal demokratları izlemekten vazgeçmişti. Sanki siyasi ve ekonomik durumu kaostan hallice bir ülkede değil de, eğitimi sağlığına denk, güllük gülistanlık bir ülkede çıkarılıyormuş gibi, sayfalarının çoğu vur patlasın, çal oynasın’a ayrılıyor; yeni düzene çabuk alışan Berrak da yaptığı renkli söyleşilerle gazetesinin topluma önerdiği yeni hayata destek veriyordu.

Bir gün Sayıları giderek artan müzayede evleri konulu bir söyleşi yapmak için Antikacı Haymon Yener’in Nişantaşı Bronz Sokak’ta yeni açtığı antika galerisine gitti. Galerinin değerli parçalarından olan ve Bay Haymon’ un bazılarını yakında satışa çıkarmayı planladığı ikona koleksiyonunu görünce, Eskici Zülfü’den aldığı ikonadan bahsetti, Meryem’in bakışlarındaki hüzünden, İsa’ nın resmedilmesindeki meleksi halden nasıl etkilendiğini anlattı.

Gerçekten de Meryem’i hüzünlü, İsa’yı meleksi buluyordu. Ama asıl maksadı, satılan en ucuz parçanın bile maaşını birkaç kat aştığı bu ağır aristokrat galerinin sahibi Haymon Yener’in küçümseyici bakışlarının altında ezilmemek ve adama görgü bilgi açısından sandığı kadar Karamürsel sepeti olmadığını göstermekti. İkona konusunda Türkiye’de tek otorite olmayı düşleyen Haymon Yener, Berrak’ın doğru bir terminolojiyle ortaya koyduğu kültür yelpazesinin genişliğinden hiç etkilenmedi, ama Kucağında Bebek İsa’yı Taşıyan Meryem Ana’yı görmek istedi.

Berrak, yıllarca savunduğu ilkelerini kendi rızasıyla çiğnemesinin karşılığı olarak maaşına zam yapılınca, ikide bir yolda kalan, 1982 model, şampanya rengi Murat 131’ini satmış, gözünü karartıp her türlü banka kredisi yoluyla deli gibi tüketmek arzusuna kapılan ücretliler kervanına katılarak, gök mavisi bir Skoda almıştı. Kolayca ödeyeceğini sandığı taksitler o kadar da kolay ödenmiyor, enflasyon canavarı iki katına çıkmış maaşını bile kemiriyordu. Antikacının ikonayı görmek istemesi aklını çeldi. Kutsal ile Çıplak’ı yan yana görmeye de doymuştu zaten, ertesi gün ikonasını kendi elleriyle getirip işinin kompetanı adama verdi. Haymon Yener ikonaya bayıldığını hiç belli etmedi. Pek bi değeri yok. İsterseniz bırakın, bi ilgilenen olursa satarız.. diye başlayan, karışık cümleler kurarak ikonayı Berrak’ın gönlünden geçenin çok altında bir fiyata satın aldı.

Haymon Yener Kucağında Bebek İsa’yı Taşıyan Meryem Ana’yı yeni açtığı galeride yaptığı ilk müzayedeye koydu. Antikacı olmak isterken eskici olan ve öyle de kalan küpeli Ömer, müzayede katalogunda ikonayı gördü. Gözü bir yerden ısırdı, ama üstünde durmadı. O müzayedede, ressamı tespit edilemeyen ikonayla ilgilenen kimse çıkmadı.

Alla’nın ikonası yıllarca Haymon Yener’in galerisinde alıcı bekledi. Antikacı ikonayı eksperlere gösterdi, yığınla ikona ressamının kataloglarında bulunan örneklerle karşılaştırdı, ama bir sonuç alamadı. Zamanını aşağı yukarı tespit edebildiyse de, ressamını belirleyemedi. Sonunda ikona hakkında hayal kurmaktan vazgeçti, Ressamı belirsiz ibaresiyle ve epeyce düşük bir açılış fiyatıyla daha harcıâlem bir müzayedeye koydu.

Kalburüstü müşterilerinden Bedia Hanım başhekimin değerli eşine gönderecek hediye bakmak için katalogu karıştırırken ikonayı görmüş, çok beğenmişti. Müzayedede alıcı çıkmadığını öğrenince, taksiye binip galeriye gitti. Gitmişken yeni gelen malları inceledi, bir sade Türk kahvesi içti, gözü bir Refik Epikman tablosuna takıldı, severdi bu müstakillerden olan ressamı, onu da satın alıp evine döndü.

Bay Haymon envanterinden çıktığı halde, aklından çıkmayan ikonanın profesyonelce bulduğu fırça darbelerine dayanarak, önemli bir ressamın yapıtı olduğuna inanıyor, hâlâ Keşke satmasaydım, dediği oluyordu. Oysa yanılıyordu. Tiflis’te yeni basılan 19. Yüzyılda Yaşamış Gürcü Ressamlar katalogunda, biyografisi sadece birkaç satır tutan Guram Çaliaşvili hakkında, küçümseyen bir dille, naif resmin önde gelen isimlerinden, dünyaca ünlü Gürcü ressam Niko Pirosmanaşvili’nin sayısız taklitçilerinden biri olduğu yazıyordu sadece. Kısacası Alla’nın ikonasının sanatsal açıdan pek değeri yoktu. Ama maddi değerinin ne olabileceğini bir gün bile düşünmeyen Mamşırek için, kardeşinin emaneti zavallı Alla’nın tek hatırasıydı.

Hayırsız Bolat, amcasının ikonayı sakladığının farkına bile varmadı, aklı annesinin bir yere sakladığını bildiği altınlardaydı. Mamşırek Amcasının eviyle aynı bahçe içinde bulunan, Alla’nın dişiyle tırnağıyla didinerek yaptığı küçük evin her bir tahtasını söktü, dolapların diplerinden yün yatakların içlerine kadar, her yerde altınları aradı. Amcası huylanmasın diye bu işi geceleri yapıyor, iğne deliklerine varıncaya kadar evin altını üstüne getiriyordu. Ama bir tekini bile bulamadı. Sonunda umudunu kesti, çocukluğundan hayal meyal hatırladığı bu servetin annesi tarafından bozdurulup harcanmış olduğuna hükmetti.

Hayırsız olduğu kadar, ahlaksız bir gençti Bolat. Her anlamda ahlaksızdı, açgözlüydü, yalancıydı, onun bunun kızına sarkıntılık ettiği bile olurdu. Köyün kızları Mamşırek Amca üzülüp kahırlanmasın diye Bolat’ın terbiyesizliklerinden sadece Agunde’ye yakınırlar, yıllar sonra nihayet Türkçe konuşur hale gelen Agunde, bu şikâyetleri kocasına söylemeye çekinir, bir kenara çektiği Bolat’a Evladım yapma, bak bir gün başına iş açacaksın, demekle yetinirdi. Bolat’ın sarkıntılık etmekle kalmadığı sonradan anlaşıldı.

Erkek evladı olmayan Mamşırek, biricik kardeşi Elbeg’in yegâne hatırası Bolat’ı, cibilliyetsizin teki olduğunu gayet iyi bildiği halde, öz oğlu gibi sevmekten kendini alamazdı. Gerçi adam olmasından ümidini çoktan kesmişti. Bu nedenle Bolat’ın sırtından sopayı eksik etmiyor, sopa yetmezse, haftada bir itinayla söküp taktığı silahını, sanki vuracakmış gibi, alnına dayamaktan çekinmiyordu. Bolat alnına dayanan silahın patlamayacağından emin olsa, bir an bile düşünmeden amcasına karşı gelirdi. Ama biliyordu ki, Tli’de uçan kuşu kanadının teleğinden vurmasıyla meşhur amcasının gözünü bir döndürürse, beynini yerden toplarlar.

Bir gün Mamşırek yine Bolat’ın alnına silahını dayadı. Ama bu kez öyle kızgındı ki, adamın zangır zangır titreyen eli yanlışlıkla tetiğe dokunacak diye hayırsızın ödü koptu. Mamşırek Kirlettiğin kızı alacaksın! dedi.

Sözünü ettiği kız öksüz yetim Suna’ydı. Ana babasını altı yaşındayken anlaşılamayan bir hastalık nedeniyle bir hafta arayla kaybeden Suna, on iki yaşına kadar, bir asrı geride bıraktığı için Yüzlük Sediye Hatun denen bir kadının yanında kalmıştı. Keskin, cam gibi gözleri olan Sediye Hatun zayıflıktan ve yaşlılıktan iskelet halini almıştı. Yaz kış, elinde bir değnek, çıplak ayakla gezer, hiç boş durmazdı. İki ineği, beş koyunu, sayısız tavuğu, arı kovanları ve bir köpeği olan yaşlı kadın, sanki antik çağlarda yaşıyormuş gibi çoğu zaman para kullanmıyor, günlük ihtiyaçlarını süt, peynir ve yumurtayla değiş tokuş ediyordu. Para nedir bilmiyor değildi aslında, tüccara verdiği peynir tekerleklerinin bedelini altına çevirip üstünde taşıyordu.

Öksüz yetim Suna, Sediye Hatun’un kulübesinde yaşıyor, her Allahın günü alacakaranlıkta kalkıp inek sağıyor, süt kaynatıyor, peynir mayalıyor, evin işini görüyor, yüz yaşını geçtiği söylenen bu canlı cenazenin hiç ölmeyeceğini sanıyordu. Köy halkı tarafından bir tür efsaneye dönüştürülen yaşlı kadın, uzun ömrü boyunca öksüz yetim kalmış birçok kız çocuğunu yanına almış, büyütüp evlendirmişti. Ara sıra büyüttüğü kızlar ziyaretine gelirdi. Sediye Hatun onlara ne sevgi ve ilgi gösterir ne de sıkıntı ya da rahatsızlık hissettirirdi. Ne iyi ne kötü bir kadındı. Sadece yaşıyordu. Suna’yı aç açık bırakmadı, bol bol yedirdi, hasta olduğunda baktı. Ama çocuktur, küçüktür demedi, daha oyun çağındaki kızın beş dakika bile aylaklık etmesine müsaade etmedi.

Kadın, rivayete göre yüz yedi yaşına girecekken ölünce Suna ortada kaldı. Üç kızını da evlendirip ağzı var dili yok karısı Agunde ile baş başa kalan, evde bir can şenliği isteyen Mamşırek Amca Suna’yı yanlarına aldı. Karı-koca zavallı kızcağızı bağırlarına bastılar, öz evlatlarıymış gibi davrandılar, geride kalan çocukluğunu yaşamasını sağladılar.

Ancak birkaç yıl sonra, Suna’ya bir hal olduğunu fark ettiler. Kızın gözünün yaşı durmuyor, eli karnında dolaşıp duruyordu. Agunde huylandı, kızı sıkıştırıp söyletti. Suna Bolat’tan, Kulaksız Ziya’nın anası Deli Emine’ye gebeydi. Böylece, amcası Mamşırek’in alnına dayadığı silahın patlamasından korkan Bolat, Suna’yla evlenmek zorunda kaldı.

Kendi sürüsünden yedi koyunu gözünü bile kırpmadan kesen Mamşırek Amca, hayırsız yeğenine büyük, gösterişli bir düğün kurmuş, öz oğlunu evlendiriyormuşçasına mutlu göründüğü coşkulu eğlentide, parmak uçlarında Kafkas dansları yapmış, tahtalara bıçak atmıştı. Suna’nın ömründe görüp göreceği en güzel günler, düğününün yapıldığı bu üç gün oldu.

Mamşırek Amca Alla’nın ölümünden sonra epeyce yaşadı. Alla’nın gecesini gündüzüne katıp büyüttüğü sürüyü kollamaya devam etti, gerektikçe Bolat’ın alnına silahını dayamaktan da vazgeçmedi. Mamşırek de öldüğünde, artık evli barklı bir adam olan Bolat’ın en büyüğü Emine olmak üzere üç kızı vardı. Ama Bolat aynı Hayırsız Bolat’tı.

Bir gün evin, çukuru doldukça yenisi kazılarak bahçede başka yere taşınan helası taştı, yeni bir çukur kazılması gerekti. Bolat işin başında durmuş, kan ter içindeki ameleyi azarlayıp duruyordu. Daha yarım metre kazılmamıştı ki, amelenin kazması Alla’nın yıllar önce gömdüğü küpü parçaladı, altınlar ortaya çıktı. Define ilk ağızda köyde büyük bir heyecana neden olduysa da, ortada bir servet olmaması heyecan dalgasını çabucak yatıştırdı. Küpte zavallı Alla’nın kıymetli sandığı bir sürü değersiz incik boncuk, bir de ufak bir kâseyi dolduracak kadar altın vardı. Altın çok azdı, ama Bolat’ın evi barkı iyice boşlamasına yetti.

Hayırsız evlatlıktan hayırsız babalığa çoktan geçen Bolat anası Alla’nın kara gün için senelerce sakladığı bir avuç altını birkaç ay içinde komşu kasabaların meşhur orospularıyla yaptığı, içkili çalgılı âlemlerde yiyip bitirdi, sıra sürüye geldi. Birkaç kör topal inekle, uyuz koyundan ibaret bıraktığı sürünün bugün bir ineğini, yarın bir koyununu yok pahasına satıp yine orospularına gitti. Sürüden de geriye hasta oldukları için kimsenin almaya yanaşmadığı iki-üç cılız koyun kalınca arazileri satışa çıkardı.

Huysuzluğu başına vurdukça çoluk çocuğunu burunlarından kan getirene kadar döven Bolat, bir akşam paralar suyunu çektiği için eğlenceye gidememişti, evdeydi. Daha doğduğu gün kaderine boyun eğmiş olan karısı Suna’nın maltızda dört saat boyunca çevire çevire pişirdiği arpacık soğanlı kuzu kebabını, tuzu fazla kaçmış diye, yeni kalaylanmış bakır tenceresiyle birlikte dışarı fırlattı.

Pencerenin camları şangır şangır aşağı indiği anda, Emine’nin kulağında deli edici bir çınlama başladı. Sanki kafasının içinde bir tel kopmuştu, titriyordu. Çoluk çocuğunun aç sefil kalmasına aldırmayıp ailesinin üç kuruşunu bile orospulara, giyim kuşama harcamaktan çekinmeyen, üstüne üstlük, sanki eve para getirirmiş gibi, Soğanlı kuzu kebabı yap bana! diye tutturan Bolat tencereyi dışarı fırlatmakla kalmamış, N’aptın? dedi diye, karısının kafasını duvara vurmaya başlamıştı.

Annesinin bembeyaz tülbendinin kana bulandığını görünce, Emine’nin gözleri karardı, kulağındaki çınlama beynini çatlatacak raddeye geldi. Ocaktan, ucu kıpkırmızı kor olmuş bir odun parçasını kaptığı gibi, babasının üstüne yürüdü. Annesinin yarılan kaşından fışkıran kanla eli yüzü kıpkırmızı kesilen babasını köy meydanına kadar kovaladı, herkesin gözü önünde kor odunla evire çevire dövdü.

Ertesi gün köy bu olayla çalkalandığında, Emine bedeninde nerden bulduğunu anlamadığı büyük bir güç ve kulağında deli edici bir çınlamadan başka bir şey hatırlamadığını fark etti. Oysa o gece babasını dövüp gönderdikten sonra, aralıksız ağlayan anasının kaşına tütün basıp bağlamış, eğrilmiş kalaylı tencereyi bahçeden almış, bir güzel yıkayıp yerine koymuş, yemeksiz kalan kardeşlerine kaygana pişirmiş, sonra da hiçbir şey olmamış gibi yatmıştı.

Huysuz, yalancı, kavgacı Bolat köyde o kadar sevilmiyordu ki, öz kızı ucu alev alev yanan odunu sırtına indirirken köy halkından hiç kimse Emine’ye engel olmaya kalkışmadığı gibi, kaçmaya yeltendiğinde Bolat’ın yolunu kesenler bile oldu. Bolat köy halkının önünde, on beş yaşındaki kızından yediği bu ağır ve ateşli dayaktan sonra köyü terk etti; bir daha da kendisini gören, hakkında bir şey duyan olmadı. Birkaç yıl sonra sapa bir yolun kenarındaki hendekte bulunan, etleri çürüyüp dökülmüş, bir tutam saçla bir yığın kemikten ibaret kalmış bir cesedin ona ait olduğu iddia edildiyse de, bir Allahın kulu bile iskeletle ilgilenmedi, hatta bazıları ölünün arkasından konuşulmaması geleneğine uymayarak, İnşallah odur, sürüne sürüne gebermiştir! dediler.

Genç kızın öz babasını ucu kor odunla dövmesi, köyün bekâr erkeklerini çok korkuttu. Emine, ince belli Kafkas güzeli babaannesi Alla’nın birkaç beden büyük ve çok daha güçlü bir kopyasıydı. Evlisinden bekârına, gencinden yaşlısına köyün bütün erkeklerinin ona baktıkça içleri gidiyor olsa da, bekârların hiçbiri bu deliyle evlenmeye cesaret edemedi. Bir tek komşu köyün çobanı, tembeller şahı Memnun Emine’ye talip oldu.

Ne zaman sürüyü dağa çıkarsa, güttüğü hayvanlardan bir-ikisini kurda kuşa yem eden, sonra da hiçbir şey olmamış gibi, otuz iki dişi meydanda köye dönen, akılca biraz geri kalmış Memnun’un işe güce el sürmeden yaşamaktan ve ölünceye kadar dolgun bir kadınla sevişmekten başka arzusu yoktu. Köye her uğradığında Emine’ye alıcı gözle bakıyor, kızın eteğinin altından bile güçlü olduğu anlaşılan uzun bacaklarından gözünü alamıyordu. Ayrıca kız dağ gibi babasının hakkından gelebildiyse, işlerin hakkından haydi haydi gelirdi.

Emine de Memnun’u beğeniyordu. Adamın tembeller şahı diye adı çıkmıştı, ama Emine işini gücünü kocası bile olsa, başkasının eline bırakacak bir kız değildi. Ayrıca yüzü güneş yanığı, güleç ve gamsız Memnun’a baktıkça, bu geniş omuzlardan uzanan güçlü kolların kemiklerini çıtırdatacağını hissediyor, içi bir hoş oluyordu. Memnun’un isteğini ikiletmedi, evlendiler. Memnun, Deli Emine’nin anası ve kardeşleriyle oturduğu eve yerleşti.

Hayatta bir dikili ağacı olmayan Memnun her konuda haklı çıktı. Emine kolları sıvamış, babasının kökünü kuruttuğu sürüden kalan iki-üç hasta koyunu bakıma almış, fındık bahçesine girişmiş, mendil kadar kalan tarlayı sekilemiş, taş taşımış, arklar açmış, babaannesi Alla’nın her bir taşına emek verdiği evinin damını aktarmış, sağını solunu derlemiş, arka tarafa bir mutfak eklemiş, kardeşlerine göz kulak olmuş, vaziyeti kısa zamanda toparlamıştı. Sofraya her öğün yemek koydu, evin bacasını daima tüttürdü, çalıştı, çabaladı, kendi çapında bir servet yaptı. Çekişe çekişe sattığı fındıkların, hayvanların parasını her birine gizli cepler dikip üst üste giydiği üç eteğinde sakladı. Böylece genç kızlığında sadece Deli olan lakabı Üç Etekli Deli’ye çıktı. İkisi kırkı çıkmadan, biri on yedi aylıkken ölen beş oğul doğurdu. Beşincisi Ziya’ydı.

Ziya’nın doğumundan sonra âdetten kesilen Emine, bir gün bile ağlayıp da tepesinin tasını attırmamış, koyduğu yerde sessiz sedasız oturarak büyümüş Ziya’yı, hayatta kalan diğer oğlu, düz duvara tırmanan Barhun’dan azıcık daha fazla sevdi.

Memnun tam dilediği gibi, elini hiçbir işe sürmeden, kışları Emine’nin gün doğmadan kalkıp yaktığı ocağın başında, yazları ön bahçedeki armut ağacının dibinde yan gelip yattıktan, Emine’yle sabah akşam seviştikten sonra; bir yaz sabahı, gusül aptesi almak için dereye giderken küt dedi düştü, kalpten öldü. Emine iki oğluyla kaldı. Adamının ölümüne çok üzüldü, ama kocasızlıktan şikâyetçi olmadı. Memnun’un gece gündüz üstüne çıkması artık yaşlanan kadına fazla gelmeye başlamıştı.

Emine’nin büyük oğlu Barhun zehir gibi akıllıydı. Köyün bir an önce buralardan kaçıp gitmek isteyen öğretmeni çocuktan yaka silkmişti. Barhun bütün gün dağda bayırda dolaşır, taş, odun, kemik, ne bulursa toplar, her şeyi merak eder, usandırıncaya kadar sorular sorardı. Emine Barhun’un zekâ olduğunu bilmediği, kabına sığmayan hareketliliğinden bunaldıkça, bıraktığı yerde alık alık bakan Ziya’sını kucaklar, sezgileri Barhun’un hayatı yoluna koymayı başarabileceğini, ama yaşadığı müddetçe Ziya’ya kol kanat germesi gerektiğini söylerdi.

Barhun’dan yaka silken öğretmen, uzun süreceği belli olan kıştan da korkarak rapor alıp tüydüğü için, yeni tayin olduğu bu sarp dağ köyünde