Reşad Mecid
Bir Daha Gelmeyecek

BİRKAÇ SÖZ

Reşad Mecid’i 1990’lı yıllarda tanıdım. Karabağ’ın bu yağız delikanlısı ile aramızda sarsılmaz bir dostluk bağı oluştu ve bu bağ ömrümün sonuna kadar giderek güçlenecektir. Onun yüreğinin meyvesi olan şiirlerini orijinalini bozmadan, Anadolu insanı tarafından tam anlamıyla bilinmeyebilir kaygısıyla bazı kelimelerin ve ifadelerin anlamlarını her sayfada dipnot şeklinde vererek hazırladım. İnşallah maksat hasıl olmuştur düşüncesindeyim.

Reşad Mecid 1964 yılında Karabağ’ın füsunkâr beldesi Ağcabedi bölgesinde dünyaya geldi. Bakü Devlet Üniversitesi Gazetecilik Fakültesi mezunudur. Şu anda Azerbaycan Yazarlar Birliği’nin Genel Sekreterliği ve “525-ci Qәzet”in genel yayın yönetmenliği görevlerini yürütmektedir.

Henüz 11-12 yaşlarında şiir yazmaya başlayan Mecid’in ilk şiiri 17 yaşında iken Hüseyin Arif’in genel yayın yönetmenliğini yaptığı “Uğurlu Yol” ve “Azәrbaycan Gәnclәri” gazetelerinde yayımlandı.

1985 yılından başlamak kaydıyla “Elm vә Hәyat” dergisinde düzeltmen olarak çalışmaya başladı, 1990 yılına kadar bu dergide muhabir olarak çalıştı. 1990-1991 yıllarında “Azәrbaycan Bәdii Tәrcümә vә Ədәbi Əlaqәlәr Mәrkәzi”nde başkan yardımcısı olarak görev yaptı. 17 Kasım 1992 yılında “525-ci Qәzet” adlı Azerbaycan’da çok sevilen ve geniş kitleler tarafından okunan gazeteyi kurdu.

“10 Sentiyabr”¹ adlı hikâyesi birçok dile tercüme edildi. “Hәlә ki Vaxt Var”, “Dәlicәsinә”, “Çiyәlәk² Qadın”, “Bir Dә Gәlmәyәcәk”, “Roman” onun okuyucularla buluşan eserleridir. Reşad Mecid’in birçok şiiri bestelenmiş ve Azerbaycanlı sanatçılar tarafından ifa edilmektedir.

Reşad Mecid, şiirlerini “Bir Dә Gәlmәyәcәk” adlı eserinde toplamıştır.

Sevgili dostum, can kardeşim Reşad Mecid’in bu eserini oğlum Eldar Avşin Altaylı ile birlikte hazırlayarak yayına takdim ettiğimizden dolayı mutluyum, gururluyum.

Azerbaycan alfabesinin, Türkiye’de kullanılan Latin karakterli alfabeden Ə, ә; X, x; Q, q olmak üzere üç farklı harfi vardır.

Ə, ə: Türkiye Türkçesindeki E, e sesinden daha açık, A, a’ya doğru seslenmelidir.

X, x: Birçok Anadolu ağzında bulunan hırıltılı H, h sesini verir.

Q, q: Arap alfabesindeki gayın ‬sesini verir; galip kelimesindeki kalın G, g gibi okunmalıdır.

Bunlardan başka K, k harfinin de -Rusça kelimeler hariç sadece ince seslendirildiğini hatırda tutmak gerekir. Bu sebeple kar, kor, kuy vb. kelimeler, a, o, u üzerinde şapka varmış gibi okunmalıdır.

Avrasya Yazarlar Birliği Başkanı sevgili kardeşim Yakup Ömeroğlu telefon ederek, Reşad Beyin bu eserini yayına hazırlamamı istediğinde çok sevinmiştim. Türkiye’de, bu tür çalışmaların yayımlanması önemli bir olgudur. Sevgili kardeşim Reşad Mecid Beye güzel bir armağan olan bu çalışmada bir tutamcık tuzumuzun bulanmasına vesile olduğundan dolayı Yakup Bey kardeşime, canım oğlum Eldar Avşin ve kendi adıma ne kadar teşekkür etsem yine de azdır.

Azerbaycan yazım kurallarında soru ekleri kelimelerden ayrı yazılmaz, özel isimlerin de aldıkları ek ayrılmaz, ancak bizde öyle değildir. Bu durum karışıklığa neden olur kaygısıyla ve Reşad Mecid beyin affına sığınarak soru eklerini bizde olduğu gibi ayırdım, lakin özel isimlerin eklerine dokunmadım.

Okurların, gözümüzden kaçan hataları veya kendileri için hata veya yanlış olarak kabul ettikleri durumları tenkit etmelerini altayli_s@yahoo.com adresine yollamalarını özellikle rica ediyorum. Tenkidin olmadığı yerde gelişmenin olmayacağı düşüncesine sahip bir insanım ve hatamı yüzüme söyleyen insanların da benim can dostum olduğunu kabul eden bir erdeme sahibim.

Teşekkürlerimle.

16. 4. 2015

Dr. Seyfettin ALTAYLI

Gölbaşı-Ankara

BAYRAĞIM

Səni ən çətin
Günlərimdə qorudum,
Beynimə həkk edib³
Ürəyimə sarıdım.
Mahnımda⁴,
Nəğməmdə gizlədim.
Aya baxıb xatırladım,
Ulduzunu sevdim.
Üç rənginə öyrəndim⁵,
Hər üzünü⁶ sevdim.
Hücumdan, həmlədən qorudum,
Küləkdən⁷, tufandan keçirdim,
Bir gün qaldırdım başımın üstünə,
Saxladım,
Әymədim.
Zaval yox indən belə⁸,
Başımın üstündən
Qoymaram yerə.
Sənə təşnəyəm⁹, acam -
Әlim-qolum yorulsa,
Dişimlə saxlayacam.
Gücü çatmaz
Daha nəsə tərpədə¹⁰,
          kimsə əyə…
Dalğalan, Әs, Açıl yelkən kimi
Gedək¹¹ gələcəyə!

TANRININ BƏXŞİŞİ Dastan 2011-2014

Xilaskarım ¹²

Bu şiir 5 Ekim 2011 tarihinde Ankara’da “Riksos” otelində, gece yarısında Yesevi Üniversitesi’nin verdiği bir bloknota yazılmıştır. Bu şiirin adresinin sigara olduğu konusunda şimdi de emin değilim. Ancak sigara bu ve bundan sonra yazdığım bir sürü şiirimde benim sadık arkadaşım olduğundan dolayı onun kastettiği anlamı değiştirmedim.

Sən – dərdin qənimi¹³!
Sən – qüssənin¹⁴ cəlladı!
Sən – ağrıların keyidicisi¹⁵!
Sən gerçək – yalan,
Artan, çoxalan,
Yüzə, minə vurulan
Bəd¹⁶ xəbərlərin qovucusu!
Valerianım!
Korvalolum!
Validolum!

Sən – ən kədərli anımın sirdaşı,
Әn kefli¹⁷ halımın yoldaşı!
Sən olmasaydın,
Canıma mikrobtək
Düşən,
Qanıma işləyən
Bu fəlakət virusları,
Bu ölüm epidemiyaları¹⁸,
Bu bəd xəbərlər
Çoxdan yayılmışdı beynimin hər küncünə¹⁹,
Ürəyimin içinə!
Sən saxladın onu damarlarımın divarlarında,
Beynimin qapaqlarında!
Qoymadın yayılmağa!
Boğazımdakı qəhərdən²⁰ qalxıb
Beynimdə insulta²¹,
Ürəyimdə infarkta²² keçməyə qoymadın!

Sən, ən böyük rahatlığım!
Ona görə yeyirəm ki,
Dadına dad artıracaq!
İçirəm ki, səni şirinləşdirəcək!
Ən uzun öpüşlərim
Səndəndir!
Dırnaqlarım dayanmır²³, sığallayır²⁴
Tellərinin ucunu…
Sənə görə yeriyir,
Sənə görə gəzirəm!

Səhər tezdən yanındayam –
Bir qurtum²⁵ su ilə,
Bir qaşıq balla!
Axşam səninlə bağlanır²⁶ göz qapaqlarım!
Xilaskarım!

Kimdi səni anlayan -
Barmaqla sayılan azlar!
Çörəyi dizinin üstə olan
Әtəyindən tutub qalxan
Sonra səni söyən²⁷,
Tapdalayan dayazlar²⁸,
Anlamazlar!
Amma ən çətin anlarında
Barmaqlarını aralayıb –
Birin ver – deyərlər!

Üstünə yüyürür²⁹ bəşər!
Səni göydələnlərdən çıxarıb
Bomj³⁰ kimi
Qapı ağzına atırlar,
Təyyarələrdən,
Otellərdən qaçaq salırlar!
Səni hava limanlarında bir küncə sıxdılar,
Səni qatarlarda
Әn kirli vaqonlarda qapatdılar!
Dözdün³¹, dayandın!
Sakit³² baxdın!

Üstünə yüyürdü
Qanunlar, yasalar!
Orda onun, burda bunun bəyanatı!
Birinin gur,
Birinin yumşaq səsi.
Bizdə də Qənirə xanımın³³ qanun layihəsi!
Qapalı alanlar!
«No smokinq»lər,
“Ne kurit”lər,
«İçiləməz»lər,
«Çəkmək olmaz»lar!

Sən olmasaydın,
Bəşər uşaqlıq çağında qalmışdı hələ!
Sənsən dünyanın ən böyük kəşfi,
Әn böyük kəşflərin cığır açanı!
Ən gözəl musiqinin,
Әn ilahi sözün qanad verəni!
Yarım gün
Ayrı düşəndə səndən
Gizildəyir³⁴ damarlarım,
Çığırışır hüceyrələrim!
Sakitliyim,
Rahatlığım,
Süstlüyüm!³⁵
Həm də
Coşqum,
Üsyanımsan!

Hava limanlarında
Ziyarətə gələntək
Sıxışdırıldığın
Balaca otağa
Tələsir³⁶
3-5 saat sənsiz qalan
Insanların ağı-qarası,
Qocası-cavanı³⁷…
Sənsən susduran acı söhbəti,
Durduran qəliz³⁸ davanı

Dünən on adama ağız açdım
Qapısında “içiləməz” yazılan odamda
Sənə bir tabaq tapılanacan!³⁹
İncimə, küsmə!
Bu şeirdi mənim sənə
Təşəkkürüm, sədaqətim!
Tütünüm!
Nikotinim!
Tüstüm!
Siqaretim!

YAZDIRIR

Olsun ki, şeiri Allah adama
Yaşadıb ömründə tufan yazdırır.
Birinə Məsnəvi, birinə Xəmsə,
Birinə sevgidən roman yazdırır.

Birinə yetmişə yaxınlaşanda
Bir ulduz yollayır ömrün qışında.
Qoyub cavabların axtarışında,
Eyləyib sunami⁴⁰, boran yazdırır.

Mənə də lütf edib öz kərəmini
Yenidən yolladı öz qələmini,
Yaşlı gözlərimin silib nəmini,
Oturdub diz üstə dastan yazdırır.

Tanıdım üzünü, duydum rəngini,
Hiss etdim göylərin bu ahəngini.
Ardarda düzülən söz çələngini -
Özüm yazmıram ki, yazan yazdırır.

11.10.2011

ON GÜN

Əzab⁴¹ verib düz on gün,
On gün də əvəz⁴² verir!
Hisslərini yazmağa
İlahi nəfəs verir.

Yanına qaldırıbdı,
Uca buludlardasan!
Boylan⁴³, bir də bax indi,
Anla, bir gör hardasan?⁴⁴

Bu işığın içində,
Az zamanın var sənin!
Çox da yuxarı qalxma
Ruhlar aparar⁴⁵ səni.

İlahi qüdrətini
Bax, göndərir yazmağa.
Cəmi⁴⁶ onca günün var
Yüz on şeir yazmağa!

İKİ İL ÖNCӘ

İlahi tərəfə yol alacağım,
Yuxuma gəlməzdi iki il öncə.
Onu ki Allahım bəxşiş eylədi,
Yaxına gəlməzdi iki il öncə.

Qarşımda yox idi belə ucalıq,
Durub gözləyirdim – gəlir qocalıq.
Çayından ayrılan bu qızılbalıq⁴⁷,
Arxına⁴⁸ gəlməzdi iki il öncə.

Üzdüm tərs tərəfə, axına⁴⁹ deyil,
Baxdım uzaqlara, yaxına deyil.
Gördüm ki, bu xına o xına deyil⁵⁰,
Bu xına gəlməzdi iki il öncə!

Ömrün hər məqamı olmur ki dərin,
Üzürəm içində neçə dərd-sərin⁵¹,
Qarşıda yaşayıb-görəcəklərim
Ağlıma gəlməzdi iki il öncə.

YAXŞI ⁵²

Günlərdən bir adi⁵³ gün idi,
Sonra tarixə çevrildi.
Yaxşı mı? Yaxşı!
Üstü torpaqlanmış köhnə duyğular
Yenidən dirildi.
Yaxşı mı? Yaxşı!

Sakit baxışlarda – tufan coşması,
Qəzəbli gözlərin salamlaşması,
Bu incə, bu dərin söz sataşması,
Havayı deyildi.
Yaxşı mı? Yaxşı!

Bu gizli çarpışma, bu səssiz döyüş,
Nə bir xoş təbəssüm, nə bir şux gülüş.
Sonra bilinəcək bu qısa görüş -
Bir tufan, bir seldi.
Yaxşı mı? Yaxşı!

DONDUM

Gördüm ürək yıxan baxışlarını,
Bu hay-küy⁵⁴ içində, bu gur axında⁵⁵.
Tərpənə bilmədim⁵⁶, dinə bilmədim
Dondum bir otelin çıxacağında.

Niyə daşa döndüm, niyə buz oldum? -
Xəbəri olmadı solun, sağın da.
Yapışıb divara söykəli⁵⁷ qaldım,
Dondum bir otelin çıxacağında.

Getdi məğrurluğum, itdi⁵⁸ şuxluğum,
Ömrümün nəşəli, çılğın çağında.
Dəyişən havanın xoş mehi⁵⁹ vurdu -
Dondum bir otelin çıxacağında.

Beləcə başladı dərd də, sevinc də,
Mənim bu qarışıq həyat bağımda.
Bir tilsimə düşdüm heyrət içində,
Dondum bir otelin çıxacağında.

GӘRӘK

Mən niyə gedirdim, niyə dönmədim,
Niyə qayıtmadım⁶⁰ geriyə, Allah?
Bəlkə indi buna cavab verəsən,
Bəlkə cavabından kiriyəm⁶¹, Allah!

Bəlkə də bu qədər arxayın⁶² olub
Mənə güvənməkdə səhv eləmişdin?⁶³
Sən məni bir otel həndəvərində⁶⁴,
Yenidən yaradıb məhv eləmişdin.

Gərək gözləyəydin sonacan⁶⁵ məni,
Gərək buz donumu sən tez açaydın.
Gərək zamanında ardına düşüb,
Yüyürüb⁶⁶ o tinə⁶⁷ doğru qaçaydım.

Bəlkə dəyişərdi çərxi fələyin,
Bu qəfil əzabı çəkməzdim onda.
Sənin zərrə-zərrə yaratdığını,
On günün içində sökməzdim onda.

Bəlkə günahkardım, əvəz çıxırdın⁶⁸,
Həm kədər, həm sevinc bəxş eləyirdin.
Bəlkə də sən o gün həm şux, həm də ki
Kədərli bir nəğmə bəstələyirdin?

«Yazacaq» deyirdi dayanıb⁶⁹ tində⁷⁰,
Sənsə yollarımı haçalamışdın⁷¹.
Sən məni o tindən uzaqlaşdırıb,
Xoşbəxt günlərimi parçalamışdın.

Sən bilən ən doğru qərardı, Allah,
Sən verən qismətə şəkk eləməzlər⁷².
Şükür verdiyinə, sevinclə dərdi
Bir yerdə yaratdın axıra qədər.

YADDAŞIMI ⁷³ SİL

İlahi, sən mənim yaddaşımı sil,
İlahi, sən mənə bir sovqat eylə⁷⁴.
Bilgisayar kimi, telefon kimi
Beynimi təzələ, ya format eylə.

Yerit yaddaşıma antivirusu,
Qır bu qurd püskürən həşəratları.
Çıxar hamısını⁷⁵ yaxşılı-pisli
Lap⁷⁶ başdan, sıfırdan başlayım barı.

Bəndənə rəhm edib bir də düşünsən,
Yenidən yaratsan məni, ilahi!
Lütfünü yenə də əsirgəmə gəl,
Çıxar qabağıma⁷⁷ onu, ilahi!

Yenə də Cənnəti Yerə gətirib,
Yenə də göylərdə yaşatsın məni!
Yenə də aldatsın, yenə də atsın,
Yenə əzab versin, ağlatsın məni.

Bircə taleyimi⁷⁸ başdan yazanda
Məni onsuzluğa düçar etmə sən!
Məni susuz dodaq, çiçəksiz bahar,
Məni kilidi yox açar⁷⁹ etmə sən!

KİMSӘN?

Sən kimsən, hardan gəlmisən,
İblismisən, mələk misən?
Dediyin nə, etdiyin nə,
Doğrumusan, kələk misən?⁸⁰

Bu gəlişin, bu gülüşün,
Bu öpüşün mənimdi mi?
Qara gözün, uzun saçın,
Bu ağ dişin mənimdi mi?

Kim sənə şübhə eləyər,
Kim sənə yanakı baxar⁸¹?
Bu duruluq, bu saflığa,
Kim səhv edib qara yaxar?⁸²

Bircə sənin hər sirrini,
Hər sehrini bilən mənəm.
Sevə-sevə qucağında
Qəzəbindən ölən mənəm!

MÜMKÜNSÜZLÜK

Səni qram-qram yeyəcək bu hiss,
Səni zərrə-zərrə məhv eləyəcək.
Səni yaşamağa qoymayacaq o,
Yaxandan yapışıb silkələyəcək.

Ən xoşbəxt anında birdən görünər,
Tüstünü təpəndən çıxarar qəfil⁸³.
Coşqulu nitqində⁸⁴ kəkələyərsən,
Sözlərin dilində burxular qəfil.

Bəlkə vodka ilə, ya şərab ilə
Bir günlük, on günlük keyidərsən də⁸⁵.
Adamlar içində gülüb-danışıb,
Zarafat içində əridərsən də.

Elə bilərsən ki, unutdun daha,
Daha üzməyəcək səni o ağrı.
Qəfil görərsən ki, dayanıb⁸⁶ tində,
O tanış küçədən⁸⁷ səni çağırır.

Heç qaça bilməzsən onun əlindən,
Bu doğma⁸⁸ şəhərdən getsən də belə.
Bütün beynindəki xatirələri
Təzə sevgilərlə ütsən də⁸⁹ belə.

Ölüm yatağında son damla yaşla
Süzülüb cismindən getməyənədək.
Bu hiss qram-qram yeyəcək səni,
Səni zərrə-zərrə məhv eləyəcək.

SÖZ OYUNU

Başlayanda macəradı,
Dəcəllikdi⁹⁰, zarafatdı⁹¹.
Bir də gördün ciddiləşdi,
Yaxın gəldi addım-addım -
             söz oyunu.

Söz-sözə söykək⁹² olanda,
Ürəklər kövrək⁹³ olanda
Ağlı başdan çıxaracaq,
Düşünmə ki, bir yalandı
             söz oyunu.

Qaydası⁹⁴ yox, düsturu yox,
Yüz yerə aparar⁹⁵ səni.
Orbitindən aralayıb,⁹⁶
Oxundan qoparar səni
             söz oyunu.

Kimində qulaqda bitər,
Kimində yataqda bitər.
Çox dalsan dərinliyinə
Bu qara torpaqda bitər
             söz oyunu.

YAZMAĞA NƏ VAR Kİ…

O sənə göylərdən gələn ruh kimi
İşıq bağışlayıb, nur bağışlayıb.
Soyuq vücuduna təlaş gətirib,
Sönən gözlərinə qor bağışlayıb.

Görmədin onuntək sirri-xudanı,⁹⁷
Adlayıb bu ahıl yaşına gəlib.
Gör neçə röyanı gerçəkləşdirib,
Yuxuna gələnlər başına gəlib.

Ömür varağını⁹⁸ qatlayan zaman
Saxlayıb, bir təzə həyat yaşadıb.
Sənə duymadığın Cənnət qoxusu,
Sənə bilmədiyin bir dad yaşadıb –
Yazmağa nə var ki, sənin halını.

Sən mənim halımı görəsən gərək,
Görən çəkdiyimə dözə bilərsən?⁹⁹
Mənim boğazıma çıxan dənizin
Ən dayaz¹⁰⁰ yerində üzə bilərsən?

Bu cızdağı çıxan¹⁰¹ xatirələri
Söyləsəm bir sapa¹⁰² düzə bilərsən?
Sənə zülm verən, gözdağı verən
Qaynar cəhənnəmə bir də gələrsən?
Yazmağa nə var ki, sənin halını,
Sən mənim halımı yaza bilərsən?

GETMƏK

Orda dayanmağın nəyinə gərək,
Burda oturmağın nə mənası var?
Gözünü zilləyib¹⁰³ uzaq nöqtəyə,
Heykəltək¹⁰⁴ durmağın nə mənası var?

Tapıb¹⁰⁵ bir cavabı sevinən kimi
Yüz-yüz təzə sual yaylıq yelləyir.¹⁰⁶
Hər yüzün altında min biri yatır
Dolu döyəcləyir, leysan selləyir.¹⁰⁷

Getmək! – tək xilasın¹⁰⁸, tək yolun budur,
Getmək bir növbəti¹⁰⁹ yalana kimi.
Yenə «göydən gəldim» söyləyən kəsi¹¹⁰
Bir qapı dalında¹¹¹ bulana kimi.

ATMARAM SƏNİ

Mən heç çürük dişimi çəkdirmirəm,
Səni hara atıram?

Qulu Ağsəs

Yolumun üstündə hər gün gözləyən
Günəşim, ulduzum, ayım olsa da,
Mənə lütf eləyib, rəhm¹¹² göstərən
Tanrıdan təzə bir payım olsa da –
Atmaram səni!

Qızıl taxt quralar buludlar üstə,
İstə, qışda günəş, yayda¹¹³ qar istə.
Desələr qəlbində hər nə var istə –
Atmaram səni!

Yol getdim Hicridən Milada kimi,
Əzildim, sağ çıxdım, duydun səsimi.
Qırram hər cadunu¹¹⁴, çətin tilsimi –
Atmaram səni!

Yenə zülm etsən də,
Yox olub itsən də¹¹⁵,
Sən atıb getsən də,
Atmaram səni!

SÖZ

Heç onu bu qədər günahkar, aciz,
İşıqsız görmədim, saxta¹¹⁶ görmədim.
Dənizə atılan daştək¹¹⁷ mənasız,
Bu qədər təsirsiz vaxtda görmədim.

«Azərcell»in şablon təbrikləritək
Hamı yollayacaq – yiyəsi yoxdu.
Ən isti¹¹⁸ kəlmə¹¹⁹ də çox işlənibsə,
Kəsəri¹²⁰ qalmayıb, tiyəsi¹²¹ yoxdu.

Sən sözü dəyərdən elə saldın ki,¹²²
Nə desən yalandı sən mənə indi!
Qımışıb¹²³ baxıram dünən dediyin -
Gözümü yaşardan kəlmənə indi.

ÇARӘ

Bunun bircə çarəsi var –
Sən bu yolu qısalt, getsin!
Apendisidin, ödün kimi
Çıxart getsin, kəs at getsin!

Üzündəki ziyil¹²⁴ kimi
Kislatanı¹²⁵ tök, yandırsın.
Hər gün əzab verməkdənsə,
Bircə dəfə bərk¹²⁶ yandırsın.

Aman Allah, bu nə çarə,
Bu nə əlac?¹²⁷ – sızıldadım.
İcazə¹²⁸ ver bu ağrıdan
Uzaqlaşım addım-addım.

EYNİYİK ¹²⁹

Yerinə olsaydım bəlkə özüm də,
Atardım atdığın o addımları.
Keçərdim keçilməz qadağaları,¹³⁰
Sevərdim sevdiyin o adamları.

Qoparıb göydəki ulduzları da,
Onların başına səpələyərdim.¹³¹
Bir isti¹³² kəlməylə, işıqlı¹³³ sözlə
Məhəbbət, səadət bəxş eləyərdim.

Nə qədər eynidi¹³⁴ addımlarımız,
Bəlkə günəş mənəm, bəlkə kölgə sən?
Kişi¹³⁵ görkəmində sənəm bəlkə mən,
Cildini dəyişmiş mənsən bəlkə sən?

CAVABINI TAPMADIĞIM ¹³⁶ SUALLAR

Zamanında döyülmədi dəmirin,
Hələ çox su aparacaq xəmirin¹³⁷.
Topalaşıb¹³⁸ məni qurdtək gəmirir¹³⁹ –
Cavabını tapmadığım suallar.

Biri sönmür, mayak¹⁴⁰ kimi hey¹⁴¹ yanır,
Üçü burda, beşi orda oyanır.¹⁴²
Gah divandan, gah mətbəxdən¹⁴³ boylanır:
Cavabını tapmadığım suallar.

Düşünməkdən yağmalandım, talandım
Bəlkə elə uydurmadı, yalandı?
Belə getsə axirətə qalandı –
Cavabını tapmadığım suallar.

GETDİN

Bütün keçənləri alt-üst elədin,
Bir ümid qalmadı gələcəyə də.
İndi tapınmağa nə kitab, nə din,
Hardasa bir işıq axtarmaq hədər.¹⁴⁴

Yaxşı nə vardısa, səndə göründü,
Huri də, mələk də sən oldun ancaq.
Bürüdün ömrümü sehirlə, sirlə,
Dörd yanımda təkcə sən oldun ancaq.

Sən məni təklədin¹⁴⁵, hər kəsdən etdin,
Açdın adamlara savaş dünyada.
Axırda¹⁴⁶ özün də qeyb olub getdin,
Yalqız ulayıram¹⁴⁷ bu boş dünyada.

NƏ BİLƏYDİN

Tanrı sənə həmin şənbə,¹⁴⁸ həmin gün
İki üzlü tale¹⁴⁹, qismət yazırdı.
Öz əlinlə beşiyini yellədib,¹⁵⁰
Öz əlinlə məzarını qazırdı.

Nə xəbərin olacaqdan, olandan,
Açıq qollar nə bilirdin nə deyir?
Nə biləydin göydən gələn mələk var,
Nə biləydin indi kimi izləyir?

Heyran gözlər nə şövq ilə baxışıb,
Nə biləydin nə xəyallar uydurur?
Kimin tale gülümsəyir üzünə,
Kimə görən yaşıl bahar duydurur?

NEYNİRDİN ¹⁵¹

Əgər bir nağıl¹⁵² vardısa,
Təzə nağılı neynirdin?
Söz-söz girib ürəyimə,
Alıb ağılı, neynirdin?

O qanadlı kəlmələrin,
Sevgi adlı kəlmələrin,
O xoş, dadlı kəlmələrin
Buysa axırı,¹⁵³ neynirdin?

Qurdun pillə-pillə¹⁵⁴ məni,
Ovundurdun dillə məni,
Sökdün qüllə-qüllə məni
Dünyam dağıldı, neynirdin?

ALDATDIN MƏNİ

De, mən sənə neyləmişdim? -
Balacam¹⁵⁵, aldatdın məni.
De, haçan¹⁵⁶ düzünü¹⁵⁷ dedin,
De, haçan aldatdın məni?

Mən oldum bir dəli aşiq,
Ruhum ruhuna sarmaşıq.
Bədəndə od, gözdə işıq,
Dildə «can» aldatdın məni.

Nə dur dedin, dayan¹⁵⁸ dedin,
Nə yuxudan oyan dedin,
Sonacan¹⁵⁹ yüz yalan dedin,
Sonacan aldatdın məni.

SƏNƏ SARI ¹⁶⁰

Sənə sarı əl yellədim¹⁶¹,
Gülüşlərimi yolladım,
Son qərarımı qolladım –
Mən sənə baxdım, mən sənə.

Barmaqlarım döyəclədi¹⁶²
Telefonun düymələrin¹⁶³.
Dalınca boylanıb¹⁶⁴ baxdım
Uçub gedən kəlmələrin, -
Mən sənə yazdım, mən sənə.

O arxayın¹⁶⁵ baxışlara
Meyl etmədim, vəd vermədim.
Heç kimsəyə hədd vermədim¹⁶⁶,
Mən səni tutdum, mən səni.

BİR AZDAN…

Bir azdan göydə olacaqsan,
Buludlardan yuxarıda,
Ulduzlara yaxın,
Orda rahat olur
         düşünmək,
         qərar vermək!
Sən – göylərin hədiyyəsi,
               Allahın bəxşişi,
On gün əvvəlki səsim
Yəqin oralarda
10 min metr yuxarıda dolaşır.

Bir az dinşə¹⁶⁷,
               sızıltılarımı
               eşidəcəksən.

BURA Kİ…

Sən indi uçursan,
Sən indi gedirsən,
Sən indi göydəsən…
Yadıma düşür¹⁶⁸ sözlərin.
– Gedək?
– Uçaq?
Kosmosa.
Ulduzlara sarı¹⁶⁹.

Bədənində buludların yumşaqlığı,
Əl atıb
Bir ovuc Günəş götürüb
Yudum üzümü.

İlahi! Bura necə gözəldi,
                    nə rahatdı!
Bu nə gözəl səyahətdi,
Bura ki lap cənnətdi!

SӘBR

O yerə ki, qaldırdın,
O şövqü ki, yaşatdın,
O zövqü ki, bəxş edib
Gözlərimi yaşartdın.

Titrədib bədənimi,
Hisslərimi oyatdın.
Vücudumda paslanan
Ruhumu ki ayıltdın.

Sənə bir neçə ömrü
Həsr etməyə dəyərdi.
Min il də, milyon il də
Səbr etməyə dəyərdi.

DARIXANDA

Mən sakit¹⁷⁰ darıxmıram¹⁷¹,
Adam kimi darıxmıram,
Hüceyrələrim
Ağzını açıb çığırır.
Damarlarım
Qanımdakı aclığı
         Bütün vücuduma yayır.
Beynim qollarımda
Döyünür -
İlikləriməcən darıxıram.

Əllərim, barmaqlarım
Uzanır, uzanır,
         Girir torpağın
              altına,
Mən sənsiz darıxanda
Min il əvvəlki
         Sümüklərim
               Sızıldayır.

YANAŞI ¹⁷² GETMӘK

Səninlə yanaşı yerimək,
Yanaşı oturmaq,
Su içmək!
Və baxmaq gözlərinin
Dərinliyinə.
Sonra addımlayıb
Keçmək sərhədi.
Sonra təyyarəyə minmək,
Sonra çiyninə toxunub
                  Titrəmək, əsmək.
Göyün onuncu qatında
                  Dua etmək:
-İlahi, sən bu titrəyişi
                  Məndən alma!

O SӘSİN

Çəkilmir o səsin qulaqlarımdan,
Od kimi nəfəsin yanaqlarımdan!
Ağlımı başımdan çıxarıb alan
Məni tamam dəli eləyən səsin
Zarıyan, sızlayan, düşüb-qırılan,
Ah-nalə fışqıran, lələyən səsin.

O səsi canımda, beynimdə tutub
Ardınca yeridim mən addım-addım.
O səsin çıxardı məni bu haldan,
Yoxsa yarı yolda azıb qalardım.
Hayqıran, çığıran, «Sən» deyən Səsin
Yadımdan çıxmayan –
                 inləyən Səsin!

MƏLƏYİM… İBLİSİM…

Hamıdan çətinsən, hamıdan asan,
Əzabın məşəqqət, sevincin dərman.
Gah həyat verirsən, gah qətlə fərman,
Əzizim, ən yaxşım, ən pisim mənim.

Gah geniş çəmənsən, gah qara zindan,
Gah qatil olursan, gah da ki qurban.
Gah göydə yaşadan, gah yerə çırpan,
Ruhum, azadlığım, məhbəsim mənim.

Gördüm gecəsini, gündüzünü də,
Yaxşının, yamanın hər üzünü də.
Axır bircə dəfə gəl düzünü de,
Allahım, mələyim, iblisim mənim.

SIRADAN BİRİSİ

Ağrılar, acılar selində idim,
Gözlərim danışan dilində idi,
Taleyim tək sənin əlində idi,
Sıradan birisi etmədin məni.

Gördün o darıxan lal¹⁷³ baxışları,
Hiss etdin gözlərdən axan yaşları,
Duydun səssiz, fağır¹⁷⁴ yalvarışları
Sıradan birisi etmədin məni.

Tükdən asılmışdı¹⁷⁵ bu ruhsuz bədən,
Dağlar titrəyirdi dərdi-sərimdən¹⁷⁶.
Yapışdın o anda biləklərimdən
Sıradan birisi etmədin məni.

GÖRMӘDİM

“Sən də artıq hər kəs gibisin”

Nazım Hikmət

Töküldü üstümə
           Әzablar, ağrılar.
Qəlbim, əsəbim
Cövlan elədi¹⁷⁷,
           Hirsim biləklərimə
                 Sıxılıb meydan oxudu –
                 Səni hər kəs kimi görmədim yenə.

Gözümə yazılsa da,
Acı səhnələr,
Ruhumu titrətsə də,
Oxşar kəlmələr,
Əzsə də məni gördüklərim,
Üzsə də məni bildiklərim,
Dönmədim, sönmədim,
                 Dinmədim -
Səni hər kəs kimi
                 Görmədim yenə.

Uçurdun öz əlinlə
Qurduğun xanimanı,
Viran qoydun, dağıtdın
                İşıqlı kəhkəşanı,
Çırpdın üzümə
Bütün yaşananları,
Diyirlənib¹⁷⁸ hərəsi¹⁷⁹ bir yana dağıldı
                Әn ülvi xatirələr –
Yenə dözdüm,
Səni hər kəs kimi
           Görmədim yenə.

EYNӘK

Qocalığın qaranquşu¹⁸⁰,
Gözümə işıq gətirənim.
Heç sevmədim amma səni -
Ömrümün ikinci
Hissəsinin
               Gəldiyini
               Xəbər verdiyindən,
               Kədər verdiyindən!

İlk dəfə sevdim -
     Oxumayanda da
     Çıxarmadım gözümdən -
Elə bil məni əzizləyirdin,
Göz yaşlarımı
               Gizləyirdin.

SӘNİN SİRRİN

Dünyanın ən gözəl şairi sənsən,
Dünyanın ən gözəl şeiri sənindi!
Qəlbindən boylanıb, qol açıb gələn
Sözlərin işıqdı, ruhun dərindi!

Gerçəyə çevirdin çox xəyalları,
Zamanın ən böyük heyrəti sənsən!
Mələk də etməzdi sən edənləri,
Xilqətin ən böyük cürəti sənsən!

Bir baxış, bir kəlmə, bir addım ilə
Dünyanın çərxini dəyişdirənsən!
Ruhunla, ağlınla, məhəbbətinlə
Ən dəli aşiqi yetişdirənsən!

İndi səndən özgə nə var dünyada?
Heç nə verə bilməz yerini sənin.
O qədər sehrli müəmmasan ki,
Heç kim bilə bilməz sirrini sənin.

19 FEVRAL

Qamaşdı gözləri rastlaşanların,
Teatr tərəfə nur kimi gəldi.
Sildi yazılanı, keçdi hasarı¹⁸¹,
Sındırdı¹⁸² hər cürə¹⁸³ tilsimi, gəldi.

Gücü var, xoşbəxtlik ondan yan keçə?
Hiss etdi, duydusa, an onunkudu!¹⁸⁴
Min qoşun¹⁸⁵ yığıla¹⁸⁶, yüz karvan keçə –
Məğrur sərkərdədi¹⁸⁷ – can onunkudu!

Yüz qapı dalından¹⁸⁸, qala küncündən¹⁸⁹
Qoparıb apardı¹⁹⁰ halal ovunu!
Dastana çevirdi, yazıya aldı
Şahidlər sayrışan¹⁹¹ od-alovunu..

Tavada qızartdı, şəraba qatdı
Ovunu «Beş Qazan» restoranında.
İncə barmağıyla ruhun oyatdı,
Gizilti duyuldu axan qanında.

Sonra yağmur yağdı fevral¹⁹² qarıyla,
Onu qucağına qonaq eylədi.
Yolboyu alışan¹⁹³ dodaqlarıyla,
Ovunu ruhuna calaq eylədi¹⁹⁴.

CALAQ ¹⁹⁵

Çox illər gözlədim mən bu calağı,
Bu isti nəfəsi çox arzuladım.
Titrəyən bədəni, incə barmağı,
Əsən dodağında gəldi muradım.

Qanımı oyadan öpüşlərində
Ruhuma calanan ruhunu gördüm.
İstilik, od-alov qalxdı dərindən,
Gerçəyə çevrilən yuxumu gördüm.

Əynimin¹⁹⁶ ölçüsü, oxşarım, eynim,
Ən uyğun, ən rahat calağım mənim.
Bu ağac hələ çox bar¹⁹⁷ gətirəcək,
Bardan əyiləcək budağım mənim.

Mənə vücudunla, ruhun, qanınla,
Dırnaqdan saçacan tuş gələnimsən!¹⁹⁸
Ömrün payızında¹⁹⁹ həyəcanınla
Təzə bahar kimi xoş gələnimsən!

UNUTMADIM

Şənimə²⁰⁰ sağlıqlar içiləndə də,
Boyuma təriflər biçiləndə²⁰¹ də,
Ən qəmli anımda, dərdli anımda,
Ən xoşbəxt anımda, xoş zamanımda,
Yanımda gözəllər qımışanda²⁰² da,
Dostlar bəlağətlə²⁰³ danışanda da –
Səni unutmadım.

Qohumlar²⁰⁴ başıma yığışanda²⁰⁵ da,
Uşaqlar²⁰⁶ ucadan²⁰⁷ danışanda da,
Nəyinsə təcili²⁰⁸ barışığında
Evdarlıq²⁰⁹, məişət qarışığında,
Ən hirsli²¹⁰ çağımda,
Dərdli çağımda
Dərdlər, problemlər
Qoparağında²¹¹ –
Unutmadım.

ÇIXIRSAN…

Çıxırsan yavaş-yavaş,
Vətənimdən çıxırsan!
Beynimdən aralanıb,
Bədənimdən çıxırsan.

Məğlub ordu kimisən,
Sınıq-salxaq²¹² çıxırsan.
Ərazimdən astaca²¹³,
Yorğun, axsaq çıxırsan.

Geri dönür nəfəsim,
Sifətim²¹⁴ işıqlanır!
Cadudan ayılmışam,
Gözümün dibi yanır!

Nə yaxşı ki, çıxartdın
Bu tilsimdən, ilahi!
Mənə sakit həyat ver,
Rahat bədən, ilahi!

14.10.2011

DAŞIYA BİLMƏRƏM

Birdən anladım ki, gücüm qalmayıb,
Bu dərdə, ələmə dözməyəcəyəm²¹⁵,
Bu qədər əzaba, bu qədər zülmə,
Bu qədər sitəmə dözməyəcəyəm.

Təzədən yolunda dayanıb²¹⁶, durub
Güdəsi²¹⁷ deyiləm hər addımını.
Tanışına deyib, dostundan sorub
Güdəsi deyiləm hər addımını.

Etibar itəndə, inam²¹⁸ bitəndə,
Ehtiras azalır, məhəbbət solur.
Bütün sevgilərin sonu, axırı²¹⁹
Heyif ki, beləcə kədərli olur.

Yaşaya bilmərəm mən indən belə²²⁰
Qəlbimin bu sonsuz təlaşlarıyla.
Daşıya bilmərəm bir ömür səni
Bu qədər ağrıyla, göz yaşlarıyla.

BİLƏ-BİLƏ Kİ…

Sən bilə-bilə ki, burda ölürəm,
Sən bilə-bilə ki, cızdağım çıxır²²¹,
Bir kəlmə yazmırsan, bir söz demirsən,
Qıvrılıb sinəmdən min ahım çıxır.

Yolun ortasında tək qoyursansa,
Vecə almırsansa²²² ərzi-halımı²²³.
Duya bilmirsənsə əzablarımı,
Heçə sayırsansa bu əhvalımı…

Demək söz oyunun, ulduz nağılın²²⁴
Beləcə qurtardı, burdaca bitdi.
Beynimdən ən gözəl xatirələrim,
Ən gözəl anlarım silindi getdi!

UZAĞI BİR AY

Unuda bilmirəm: uşaqkən qumdan
Qurduğum qalanı sular apardı.
O itki²²⁵ heç zaman çıxmır yadımdan²²⁶ -
Çığırdım²²⁷, qışqırdım²²⁸, şivən qopardım²²⁹.

Mənim çox qalama o vaxtdan bəri
İldırım şaxıyıb²³⁰, dolu tökülüb.
Doğma²³¹ şəhərlərim viranə qalıb,
Uşaqlıq evlərim daş-daş sökülüb.

İndi nə sarsılıb, nə də yanaram
Taleyin bu yeni, sərt sınağına.
Uzağı bircə ay qubarlanaram²³²
Qurduğun qalanın uçulmağına²³³.

BİLSӘYDİM

Bilməzdim bu qədər ağrı verəcək,
Hər təzə misrası üzəcək məni,
Yolumu daşlığa sarı²³⁴ döndərib
Bu qədər incidib əzəcək məni…
Bilsəydim, yazmazdım bu şeirləri.

Mən dedim, yazdıqca unutduracaq
Köhnə ağrıları, əski dərdləri.
Bağrımın başında qalayıb ocaq²³⁵
Yenidən yaşatdı məşəqqətləri…
Bilsəydim, yazmazdım bu şeirləri.

Ağrılar, əzablar ac quzğun kimi,
Boynuma uzatdı caynaqlarını²³⁶.
Vurduğun yaralar sağalmamışkən²³⁷
Yenidən qopardı qaysaqlarını²³⁸…
Bilsəydim, yazmazdım bu şeirləri.

XATİRӘLӘRİ

Qoparıb, yerində qanqallar²³⁹ əkdin,
Baxmadın hansı gül, hansı çiçəkdi.
Benzini çiləyib²⁴⁰, kibriti çəkdin,
Belə yaşadarlar xatirələri?

Alışdı tonqalda²⁴¹ gözəl anlarım,
Ən doğma, ən əziz həyəcanlarım.
Karıxdı²⁴² karvanım, durdu qatarım,
Belə yaşadarlar xatirələri?

Uçurub dağıtdın, taran eylədin²⁴³,
Fırtına qopardın, boran eylədin,
Özün öz əlinlə viran eylədin,
Belə yaşadarlar xatirələri?

ETİRAF

Təzə ət qoxusu
              Duyan it
Necə²⁴⁴ ki, zəncir çeynəyib²⁴⁵ dartınır²⁴⁶,
Siçan²⁴⁷ pendir iyinə
          Necə ki, gözüyumulu atılır,
Xəstə narkoman²⁴⁸ gecə yarısı
Özünü aptekin²⁴⁹ qapılarına
          Çırpıb²⁵⁰ qışqırır²⁵¹.

Bax, elə olursan
Sevgi qoxusu,
Sevgi havası hiss eləyəndə!

KOR ²⁵²

Arıya tüstü²⁵³ verib
            Yeşikdən²⁵⁴ şanını²⁵⁵, balını
            Necə çıxarırlarsa,
Mənim də
            Səadətimi eləcə
            Yoxa çıxardın.
Sən – tüstüm!
Sən – şanım!
Sən – balım!

İNANIM, İNANMAYIM?

Deyirsən, birdənəmsən,
Səndən yoxdu deyirsən.
Sözlərini başıma
Nurtək²⁵⁶ səpələyirsən.
Bilmirəm ki, nə deyim,
İnanım, inanmayım?

“Sən alisən²⁵⁷, layiqsən”,
“Sənsən uca” – deyirsən.
Elə qəlbdən, ürəkdən
Uça-uça²⁵⁸ deyirsən,
Bilmirəm ki, nə deyim,
İnanım, inanmayım?

Deyirsən: “İşığınla
Günəşi çaşdıransan²⁵⁹,
Dəlisov²⁶⁰ istəyinlə
Çayları²⁶¹ daşdıransan”.
Bilmirəm ki, nə deyim,
İnanım, inanmayım?

Deyirsən ki: “Sən mənə
Allahın bəxşişisən,
Taleyimin ən savab,
Ən müqəddəs işisən”.
Bilmirəm ki, nə deyim,
İnanım, inanmayım?

Mən sözün köləsiyəm,
Sözünün ağası ol.
Yalan dedin, düz²⁶² dedin –
Hər şey üçün çox sağ ol!
Daha nə fərqi var ki,
İnanım, inanmayım?

ÇİYӘLӘK ²⁶³ ŞİRӘM²⁶⁴

Dodaqlarının barı²⁶⁵, bəhəri²⁶⁶ -
Ən dadlı məhsulum,
Dirilik suyum,
Damarlarımı titrədən,
Qanımı duruldan
          İksirim!
          Sirrim!
          Sehrim!
Hüceyrələrim²⁶⁷ ağzını açıb
          sənin yolunu gözləyir.
Beynimin sinirləri
          sənin rahatlığında
          üzməkçün ölür!
Gözlərimə işıq gəlir,
Ruhum dərinliklərdən
                dikəlir!
Xoşbəxtlikdən²⁶⁸
          tərpənə bilmirəm!²⁶⁹
Dadım, tamım²⁷⁰, əlacım!²⁷¹
                 Çiyələk şirəm!

HӘLӘ DӘ

Sözlərin heyrətdən gözü bərəlib²⁷²,
Hisslərin karıxıb²⁷³, haçalanıbdı!²⁷⁴
Döyükən²⁷⁵ baxışlar didərgin²⁷⁶ düşüb
Ürəyin yüz yerə parçalanıbdı –
Hələ də anlaya bilmirəm səni!

Birinin ulduzu, birinin ruhu
Birinə «Allahın bəxşişi» oldun!
Milyon il dövr edən bu kainatın
Ən qəliz²⁷⁷, mürəkkəb²⁷⁸, tərs işi oldun –
Hələ də anlaya bilmirəm səni.

Verdiyin əzabın, məşəqqətinlə
Qırılmış qəlbimdə çatlaq kimisən –
Səni bu səbrimlə böyüdəcəyəm,
Yaddaşımda yenə uşaq kimisən! -
Hələ də anlaya bilmirəm səni!

DAHA ²⁷⁹

Daha səni üzməyəcəm,
Üstündə əsəcəm²⁸⁰ sənin.
Ən gözəl gülləri yığıb,
Telinə²⁸¹ düzəcəm sənin.

Sənə həzin bəstələri,
Nəğmələri yollayacam.
İsti, kövrək²⁸² cümlələri,
Kəlmələri yollayacam.

Gülüşümlə həyatını
İsidəcəm şüa²⁸³ kimi²⁸⁴.
Nəfəsimi kürəyində²⁸⁵
Duyacaqsan dua kimi.

Daha yaşarmasın gözlər,
Əzizim, möhtacam sənə.
Ruhunu oxşayan sözlər,
Şeirlər yazacam sənə.

VİTRİNDӘKİ MӘLӘYİM

Səmadan bu an gəlib,
Uçan boşqabnan²⁸⁶ gəlib.
Gözünə qurban!
Gəlib
Vitrindəki mələyim.

Oldum ruhuna təslim,
O möcüzə, o tilsim.
Hüzuruna tələsim²⁸⁷
Vitrindəki mələyin.

Qışda bahar kimidi,
Təzə nübar²⁸⁸ kimidi,
Ağappaq qar kimidi,
Vitrindəki mələyim.

Gələcəyin qadını,
Sovqat²⁸⁹ etdi dadını.
Unutdurdu adımı
Vitrindəki mələyim.

GÜLÜŞÜN

Mənim bütün ovqatım²⁹⁰
Gəlişinə bağlıdı.
Uzaqdan şəfəq saçan
Gülüşünə bağlıdı.

Gülüşün rahatlığım,
İşığımdı, nurumdu.
Gələcəyə uzanan
Sonsuz arzularımdı.

Ən qatı qaranlığım
Gülüşünlə yox olar.
Məni gülərək oyat²⁹¹,
Gülə-gülə yuxulat²⁹².

İKİ AY

Nə gözəl olardı, iki ay qabaq²⁹³
Yapışıb əlimdən risk eləyəydin.
Dartıb²⁹⁴ o otelin çıxacağından,
«Dağlar aşmalıyıq, gedək» deyəydin.

İki ay gecikdim. Bir də gördüm ki,
Otel teatrla dəyişib yerin²⁹⁵.
Bu dəfə tərəddüd, şübhə olmadı,
Verdi qərarını qara gözlərin.

Qayıdıb təzədən²⁹⁶ salanda yada²⁹⁷,
Sanki aramızda iti²⁹⁸ çay²⁹⁹ axır.
Səni qınamıram, bu dünyaya da
Gecikib gəlmişdin iki ay axı³⁰⁰.

ƏSƏB DƏRMANI

İldırım tək gedirdin,
Qəfildən³⁰¹ qucaqladı.
Dayanası³⁰² deyildin,
Səni yaman³⁰³ haqladı³⁰⁴.

Ləngidi³⁰⁵ yerişlərin,
Addımların laxladı³⁰⁶.
Zamanı yavaşıtdı,
Vaxtı tutub saxladı³⁰⁷.

Bildin, bütün günahlar
İti qaçan vaxtdadı.
Əlacın kimyəvidi,
Sakit halın saxtadı.

DAHA ³⁰⁸

Daha indən belə əlimdə deyil,
Səni indən belə qısqanacağam.
Bir iti kəlməyə, ağıllı sözə,
Hətta daş heykələ qısqanacağam.

Hərdən³⁰⁹ sakit olub, hərdən coşacam,
Hərdən döyüşəcəm, bərk savaşacam.
Hərdən qəzəbimdən coşub-daşacam,
Hərdən gülə-gülə qısqanacağam.

Geriyə dönəcəm getdiyim yolu,
Baxacam ardınca şübhəylə dolu.
Sənə bilə-bilə laqeyd³¹⁰ olub,
Səni bilə-bilə qısqanacağam.

ÜZEYİR BӘYİN HEYKӘLİNӘ

Gəlir heykəlinin önünə hər gün,
Səhər açılanda, günəş çıxanda.
Adının yanına “bəy” sözü yazır,
Gözünü gözündən çəkmir bir an da.

Toxunur heykələ, əsir³¹¹ bədəni,
Titrək vücuduyla alovlanır o.
Tərtəmiz qəlbiylə çox sevir səni,
Gizlədə bilmir ki, həyəcanı o.

O səni görsəydi, bütün ömrünü
Sədəqə verərdi, qurban edərdi.
Qalsaydın 120 yaşında belə,
O səni düz yüz yaş cavan edərdi.

MӘLӘK

Göydən hansı endi: təyyarə, yoxsa
Hava limanında gözləyən mələk?
Hifz edib³¹² qoruyan, sevinc bəxş edən,
Məni addım-addım izləyən mələk.

Dəli arzusuyla, cəsarətiylə,
Qatı cəngəllikdən³¹³ yol eləyəndi.
Sərhədsiz eşqiylə, məhəbbətiylə
Adamı özünə qul eləyəndi.

Yerdə doğulanın çatmaz cürəti,
Adamı belə tez qaldırsın göyə.
İşıq sürətidi onun sürəti,
Bir anda çatdırır ən yüksəkliyə.

ƏLAC ³¹⁴

İçəridən əyildinsə
Ha dik dayan, ha düz yeri.
Görək necə keçəcəksən
Ömründəki qəliz³¹⁵ yeri?

Dərd gələcək qucaq-qucaq,
Yandıracaq ocaq-ocaq.
Yaddaşında³¹⁶ sızlayacaq
Ağrılardan min iz yeri.

Odur sənə dərman-ilac,
Gördün ki, yox başqa əlac,
Əlindən tut, üstünə qaç,
Diri tərpən³¹⁷, di³¹⁸ tez yeri.

O

Baxma ki, sakit³¹⁹ dayanıb³²⁰,
Qəfildən götürər səni!
Qoparıb dostdan, tanışdan
Evindən itirər səni.

Qaldırıb göyün qatına,
Mindirər şahlıq atına.
Dad gətirib həyatına,
Cənnətə yetirər səni.

Əlində yarağın³²¹ qalmaz,
Dəftərin, varağın qalmaz,
Heç nəyə marağın qalmaz,
İşini bitirər sənin.

Quruyarsan bulaq kimi,
Bezər, doyar uşaq kimi,
Bir qırıq oyuncaq kimi
Qaytarıb³²² gətirər səni!

MӘNİ

Özüm də bilmirəm, görəsən³²³ nədi
Bu qədər əzabdan qoruyan məni?
Necə adlamışam bu qədər səddi,
Niyə aparmadı³²⁴ bu tufan məni?

Hərdən mat qalıram³²⁵ sağ qaldığıma,
Bu acı mərəzdən³²⁶ sağaldığıma.
Min cür³²⁷ şübhə, güman gəlir ağlıma,
Bəlkə hifz eləyib Yaradan məni?!

Bir sözü qatildi, bir sözü qurban,
Özü həm dərd verdi, həm də ki dərman.
Özü xilas etdi öz azarından,
Allahın bəxşişi – o adam məni!

XARI BÜLBÜL

Səninlə bağlıdır³²⁸ həyəcanlarım,
Ən rahat anlarım, xoşbəxt anlarım.
Sənin nəğmən ilə qanad açmışam,
Cənnətə düşmüşəm, göyə uçmuşam.
Səninlə bağlıdır göz yaşlarım da,
Dəli gülüşlərim, savaşlarım da.

Yenə köməyim³²⁹ ol, bu çətin anda,
Tapım o gördüyüm axarı³³⁰, bülbül.
Qaytar³³¹ o əvvəli səadətimi,
Qaytar bəxş etdiyin baharı, bülbül.
Gəzim qarış-qarış, addımbaaddım,
O gözəl, o əziz diyarı, bülbül.
Yenə səsin gəlsin, qoy qanadlanım,
Qalxım nəfəsinlə yuxarı, bülbül -

                   Xarı bülbül!

BİR DƏ GƏLMƏYƏCƏK…

Elə möcüzələr yaratmısan ki,
Elə dəqiqələr yaşatmısan ki,
Olmayıb heç onun yüzdə biri də
Nə mənim dünyamda,
                    nə bu dünyada.

Sən elə telləri qırıb getmisən,
Sən elə yaralar vurub getmisən,
Təpəri³³² yoxdu ki, dözüb dayansın,
Nə mənim dünyamın,
                    nə bu dünyanın.

Qəfil gəlişinlə suç eləmisən
Sənsiz keçən ömrü puç eləmisən
Vurmayıb heç³³³ zaman belə qar-yagış
Nə mənim dünyamı,
                  nə bu dünyanı

Bilmədim iblissən, ya mələk, Qadın,
Ətri, gözəlliyi çiyələk Qadın.
Bir də gəlməyəcək sənintək Qadın
Nə mənim dünyama,
               nə bu dünyaya.

APARIB ³³⁴

Mənim uca³³⁵ qalamı,
Vurub boran, aparıb.
Daş üstdə daş qoymayıb,
Edib talan, aparıb.

Qəlbinin təpəriylə,
Beyninin bəhəriylə³³⁶,
Özü öz əlləriylə
Tikib-quran aparıb.

Gözümdən yaş axıdıb,
Qəm nəğməsi oxudub,
Ya sunami³³⁷ dağıdıb,
Ya da tufan aparıb.

SAXLA

Gözlə, hamı yığışsın,
Qurbanı kəsdir, saxla.
Səadət qazanında,
Payları isti saxla.

Topala heyranları,
Düzləri, yalanları.
Az sına qurbanları,
Qurtar bu testi, saxla.

Üzünü işıq elə,
Dərddən bir qaşıq elə,
Bir az qarışıq elə,
Mən doydum, bəsdi³³⁸, saxla.

MӘNİM QALAM

Günlərdən mənə
Әn əzizlərini seçəcəm,
Sözlərdən ayırmaq çətin olsa da,
Dartıb ən dərinlərdən
İstisini, durusunu götürəcəm.
Uçulmuş qalamın xarabalığını
Silib-süpürüb, yenisini quracam.
Bir az mənimki olan
Gözlərinin işığından,
Bədəninin istisindən,
Həyəcanın ən təbiisindən
Qatacam günlərimə,
Sözlərinlə bəzəyəcəm!
Bəlkə balaca³³⁹ olacaq,
Amma mənim qalam olacaq!

ÇӘKMӘ ӘLİNİ

Necə ki,
Acımasız, mayasız
Kündə³⁴⁰ küt gedir³⁴¹, təndirdə durmur,
Tökülür köz üstə,
                 qapqara qazmağa dönür,
Mən də eləyəm indi -
Sənsiz, sevgisiz!
Çəkmə əlini!
Sonra bu əzabların üstündə
Cızdağı çıxan³⁴² yanmış qırıntılarımdan
Adam düzəltmək³⁴³ çətin olacaq.
Çəkmə əlini!

GÜNӘŞİM

Bir zaman başımın üstündə yanan
İki günəşimlə nə rahat idim.
Vücudum məst idi istiliyindən,
Dincliyim gəlmişdi, farağat³⁴⁴ idim.

Yuyurdum üzümü şüalarıyla³⁴⁵,
Gözümdə işıqdı,
sifətimdə nur.
Udurdum, dadırdım hərarətini,
Qanımda alovdu,
bədənimdə qor.

Biləndə donmuşam bu həqiqəti,
Duyduğum gerçəklər odtək³⁴⁶ yandırıb;
Mənim günəşlərim məndən xəlvəti³⁴⁷
Özgə planeti³⁴⁸ işıqlandırıb.

SӘRVӘT KİMİ

Sənin sevincindən necə əsirəm,
Nə xoşbəxt³⁴⁹ oluram gülüşlərindən.
Gözlərim yaşarır, çox tələsirəm³⁵⁰
Uyum, havalanım öpüşlərindən.

Səni sərvət kimi, xəzinə kimi
Tapmışam, saxlayıb gizlətməmişəm.
Qəlbimə gələnlər gözümdən baxıb,
Dilimdə sözümü gözlətməmişəm³⁵¹.

Sənə sevinc payı, sənə məhəbbət,
Sənə səadətdən qala quracam.
Sənin gülüşünün, səadətinin
Hər an keşiyində³⁵² sayıq³⁵³ duracam.

BU QӘDӘR

Bu qədər evə qapılıb,
Bu qədər otağa³⁵⁴ girmə.
Bu qədər qələmi didib,
Bu qədər varağa girmə.

Azaltmaz ki dərd-sərini,
Ovutmaz ki kədərini.
Tapmazsan heç bənzərini,
Bir təzə yatağa girmə.

Demə ki, unutmaq asan,
Xoş sözləri olsun həyan!³⁵⁵
Kitabda, sərgidə dayan
Ta o yan qadağa – girmə!

DӘLİYӘ DÖNÜRӘM

Dəliyə dönürəm sən yazmayanda,
Az qala başımı daşa vururam.
O saat aranı dağa qatıram³⁵⁶,
Yüz qəliz³⁵⁷ macəra, plan qururam.

Atdığım dərmana-filana baxmır,
Başlayır beynimin döyüntüləri.
Ürəyim az qala yerindən çıxır,
Elə bil dadıram acı zəhəri,
Dəliyə dönürəm sən yazmayanda.

ANLAYA BİLMİRӘM

Bir dəfə yalançı gülüş görmədim,
Bir dəfə bir soyuq öpüş görmədim,
Bir dəfə candərdi³⁵⁸ görüş görmədim,
Onunçün anlaya bilmirəm səni.

Görsəydim onları
Bir qalın kəndirə çevirib çoxdan
Dartınıb³⁵⁹ çıxmışdım, mən bu quyudan.
Görmədim…
Onunçün anlaya bilmirəm səni.

GӘL

Nəyə lazım artıq zəhmət, əziyyət? -
Orda onu, burda məni tovla gəl.
Adımızı eyni yerdə qeyd elə,
İkimizə eyni mesaj yolla gəl.

Fikir vermə³⁶⁰, zarafatdı sözlərim,
Yenə gülsün, işıq saçsın gözlərin!
Qayıt yenə əvvəlkitək şipşirin,
Dillərində bir şan³⁶¹ təmiz balla gəl.

Olan oldu, keçən keçdi, qəzaydı,
Tanrı gərək elə belə yazaydı.
İndi daha beyin açıq, göz aydın,
Geri boylan, vallah qayıt, vallah, gəl.

EYLӘYİR

Zəhləni tökürəm³⁶², əlimdə deyil,
Sözlərim halımı bəyan eyləyir.
Beynimin içində oyaq fikirlər,
Pıqhapıq qaynayır, üsyan eyləyir.

Haçansa³⁶³ gördüyüm bir yalan, kələk³⁶⁴,
Yaddaşımı edir hey ələk-vələk.
Bəzən fağırlaşır sakit quzutək,
Bəzən də oyanıb vulkan eyləyir.

Hərdən³⁶⁵ rahat olur, hərdən qovur da,
Bəzən aman vermir bircə hovur³⁶⁶ da.
Mən bir bələdçiyəm³⁶⁷ bu vurhavurda,
Neyniyir bu bədən, bu can eyləyir.

XOŞUMA GӘLİR

Bir az gec duyduğun zarafatlarım³⁶⁸
Yadıma düşəndə gülürəm indi.
Dönür sevinclərim, göz yaşlarımı
Sevinə-sevinə silirəm indi.

Heyrətlə baxmağın xoşuma gəlir³⁶⁹,
Könlümü yıxmağın xoşuma gəlir.
Sənlə birgə çağım xoşuma gəlir,
Deyəsən, özümə gəlirəm indi.

Uzağa gedəndə lap sərt oluram,
Bir acı sözündən tez pərt oluram,
Yarıcan oluram, şikəst oluram,
Sənsiz yaşayamam – bilirəm indi.

BELӘ

Bu ölüm mələyi yadıma gəlmir,
Oxşarı, örnəyi yadıma gəlmir.
Bu qədər çəkməyi yadıma gəlmir,
Belə mat qalmadım³⁷⁰ mən ömrüm boyu.

Dərddən qəlbim qubar³⁷¹ – öyrəncəliydim,
Hər cür iztiraba öyrəncəliydim.
Ən ağır əzaba öyrəncəliydim,
Belə mat qalmadım mən ömrüm boyu.

Tanrı qismətitək gələn azarı
Duyurdum, bilirdim olacaqları.
Ancaq gözləmirdim belə qübarı,
Belə mat qalmadım mən ömrüm boyu.

BİLİNMİR

İndiki əhvalım³⁷² dünənki deyil,
Sabah³⁷³ olmayacaq bugünkü halım.
O rahat həyatım həmənki³⁷⁴ deyil,
Hər gün bir ovqata³⁷⁵ düşür əhvalım.

Gah ulduz olmusan, gah su pərisi,
Gah işıq yaymısan, gah daş atmısan.
Dərdi də vermisən, səadəti də,
Həm bahar, həm də ki qış yaşatmısan.

Özün də min haldan hala düşmüsən,
Sevincdən uçmusan, dərddə bişmisən.
Dünyanın gərdişin³⁷⁶ qarışdırmısan
Düz yolun, vərdişin³⁷⁷ qarışdırmısan.
Bilinmir kim udub³⁷⁸, kim itiribdi,
Kim kimin ömrünü dəyişdiribdi?…

YAZA-YAZA

Əzabın, sitəmin içində azdım,
Gah kəfən geyindim, gah qəbir qazdım.
Bilsəydim, əvvəldən heç başlamazdım,
Öldüm yaza-yaza bu şeirləri.

Daşıdım əlimlə baş daşlarımı,
Başladım yenidən savaşlarımı.
Hər gün neçə dəfə göz yaşlarımı,
Sildim yaza-yaza bu şeirləri.

Günəşim yox olar, işığım sönər,
Hər sözün kədərə, qəhərə dönər.
Sənsiz yaşamağım zəhərə dönər,
Bildim yaza-yaza bu şeirləri.

ÜZÜNƏ QURBAN

Ötən hər sirli gecənə,
Gələn gündüzünə qurban.
Kədərlənən baxışına,
Gülən gül üzünə qurban.

Əsən qara tellərinə,
Nur yayan ağ əllərinə.
Doğru deyən dillərinə,
Hər yalan sözünə qurban.

Gah müdriksən³⁷⁹, gah uşaqsan,
Həm günahkar, həm də haqsan.
Ayrılmaram hardan³⁸⁰ baxsam,
Qurban, hər üzünə qurban!

BÖYÜDÜN MÜ…

Mənim yaşım yüzə çatdı³⁸¹,
Körpəm³⁸², bəs sən böyüdün mü?
Bu kədərdən, bu əzabdan,
Dərddən-qəmdən böyüdün mü?

İçindən keçən sızıltı
Günlərini ay etdi mi?
Dəstə-dəstə yağan yağış
Bulağını³⁸³ çay etdi mi?

Bu ağrını ki adladıq,
Sən bu işə asan³⁸⁴ demə.
Yaşın neçə³⁸⁵ olar indi? –
Gəl bu dəfə yalan demə,
Körpəm, heç sən böyüdünmü?

İŞIQ GÖRÜNÜR

Bu köhnə dünyada təzə qəm gördüm,
Keçdim ən keçilməz toranlığından³⁸⁶.
Min sitəm daşıdım, yüz əzab dərdim³⁸⁷,
Sıyrıldım bu yolun qaranlığından –
Tunelin sonunda işıq görünür.

Seyrəlir beynimdə ağrı yerləri,
Köhnə dərdlərimdən qoparır məni.
Hansı planetə³⁸⁸, hansı zamana,
Bilmirəm heç hara³⁸⁹ aparır³⁹⁰ məni –
Tunelin sonunda işıq görünür.

Bilirəm, bu əzab bir gün bitəcək,
Bilirəm, yaddaşı³⁹¹ təmiz çıxacam.
Bir onu bilmirəm, bu doğanaqdan³⁹²
Səninlə çıxacam, sənsiz çıxacam? -
Tunelin sonunda işıq görünür.

HӘMİŞӘ… ³⁹³

Sən məndən həmişə sirr saxlayacaq,
Həmişə nəyisə gizlədəcəksən.
Dilimə gəlməyən suallarımı
Baxıb gözlərimdən hiss edəcəksən.

Həmişə şübhələr didəcək məni,
Həmişə təlaşda yaşayacaqsan.
Cavabsız suallar güdəcək məni,
Sən günah səbəti daşıyacaqsan.

Bir gün bu halımız əzəcək bizi,
Bir gün bezəcəyik, yorulacağıq.
Bir gün çatacağıq yolayrıcına,
Hərəmiz³⁹⁴ bir yana burulacağıq.

Bir də görəcəyəm, dayanıb zaman,
Bir də görəcəksən, tənhasan³⁹⁵, təksən.
Sən məndən həmişə sirr saxlayacaq,
Həmişə nəyisə³⁹⁶ gizlədəcəksən.

ÖZ-ÖZÜMLƏ…

Adam³⁹⁷ bir adam gəzir,
Dərdini danışmağa³⁹⁸.
Kədərini bölüşüb,
Ürəyini açmağa.

Amma mən çəkdiyimi
Kimə desəm, əriyər.
Suallar qoşun çəkib³⁹⁹,
Düz üstünə yürüyər.

Çəkdiyim əzabları
Düşünüb havalanar⁴⁰⁰.
Ya sözlərimi yalan,
Ya məni dəli sanar.

Ən yaxşısı odur ki,
Öz içimdə alışım.
Öz-özümlə bölüşüm,
Öz-özümlə danışım.

GƏLDİN Mİ?

Soruşum, kefin necədi⁴⁰¹,
Sən o diyara gəldin mi?
Mən səfərdə qərar verdim,
Sən də izhara gəldin⁴⁰² mi?

Çalxalayıb göyü-yeri,
Silkələyib dərdi, səri,
Ələyib düşüncələri
Tapıb⁴⁰³ bir çarə, gəldin mi?

Duydun mu heç ahlarımı?
Bildin mi günahlarını?
Qurdun mu⁴⁰⁴ sabahlarını,
Körpəm, qərara gəldin mi?

* * *

Beynimdə qaynaşan dərd ulduzları,
Sönür yavaş-yavaş, itir⁴⁰⁵ gözümdən.
Qaysağı⁴⁰⁶ quruyan əzab yerləri
Sağalır⁴⁰⁷ deyəsən⁴⁰⁸, dirilir bədən.

Amma bir yaranın üstü açıqdı,
Amma ki bir ulduz göydədir hələ.
Tək biri mayaktək⁴⁰⁹ sönmür nə vaxtdı,
Tək⁴¹⁰ biri iynətək göynədir⁴¹¹ hələ.

Görünür, ömrümün axırınacan,
O işıq qaralıb sozalmayacaq⁴¹².
İynətək deşəcək məni o ağrı
Heç zaman, heç zaman azalmayacaq.

Bəlkə rəhm edəsən, nəsə⁴¹³ deyəsən,
Bəlkə inandırar bir yalan məni.
Sonuncu ağrını kütləşdirəsən⁴¹⁴,
Qoparıb əlindən alasan məni.

BİLMƏDİM

Bilmədim bu şeirlərlə
Mən nələri əfv elədim.
Ya bir təzə sevgi tapdım,
Ya ağlayıb dəfn elədim?

Bəlkə bir qəlb yaraladım,
Ağrıları sıraladım,
Bəlkə nahaq⁴¹⁵ qaraladım,
Bəlkə böyük səhv elədim⁴¹⁶?

Dedim doğru-yalanı da,
Olmayanı, olanı da,
Bəlkə olub qalanı da
Yerə çırpıb məhv elədim?

Qoy yolunda talan olum,
Sərxoş olum, viran olum,
Elə bilmə, qurban olum,
Elə bilmə kef elədim.

BİTİRDİM

Gəlib çatdım dastanın
Son sözünə, bitirdim.
Qoymadım ki, əzabım
Vaxtsız sönə, bitirdim.

Gözümdən yaş axıtdı,
Əzab ağı oxutdu.
İçimi dərd dağıtdı,
Dözdüm yenə, bitirdim.

Nə etdim ki, öyünəm –
Zorla çatdım son günə.
Düşünmüşdüm on günə,
Altı günə bitirdim.

16.10.2011

BİTDİ

Gəldi əzabların sonu,
Bitən nədi? Başlayan nə?
Gedən getdi, qalan qaldı,
İtən nədi? Yaşayan nə?

Heç bilmirəm kiməm, nəyəm,
Nələr oldu yaddaşıma?
Nə çıxacaq qabağıma,
Nələr gələcək başıma?

Heç bilmirəm nə olacaq,
Gətirəcək baxtım yenə?
Hüzuruna gəlib bəlkə
Gözlərinə baxım yenə?

Bu təptəzə ağ beyinlə
“Yaxşı”⁴¹⁷ – deyib başlayım mı?
O yaşanan səadəti
Bir də, bir də yaşayım mı?

QAYITDIN…

Ulduzsan, su pərisi -
Bu dəfə nə qayıtdın?
Bu gözləri güldürüb,
Bu bədənə qayıtdın.

Açıldı qol-qanadın,
Tarixə düşdü adın.
Xəzinətək parladın,
Bir dəfinə qayıtdın.

Əl tutub sevindilər,
Abşeron, mavi Xəzər,
Bu ürəklə bərabər
Bu Vətənə qayıtdın.

SӘN

Əzirsən hər nəfəri⁴¹⁸,
Hər mühiti, şəhəri.
Ayağın dəyən yeri
Cənnətə çevirənsən.

Nur bürüyür hər yanı,
Yuxulular oyanır.
Dəyişdirib havanı,
Məqamı devirənsən.

Vurğunam hər üzünə,
Gecənə, gündüzünə.
Əyilirəm dizinə –
Həyatı sevdirənsən!

ADIN

Adını çəkəndə dilim bal dadır,
Üzüm işıqlanır, güntək⁴¹⁹ yanıram.
Mələklər qolumdan tutub qaldırır,
Bir boy ucalıram, qanadlanıram.

Genimdi, soyumdu, qanımdı adın
Minillik tarixi köçümdən gəlir.
Ən dərin qatımda atəş oyadır,
Hüceyrəmdən qalxır, içimdən gəlir.

Qoymaram adına yanaşa kölgə,
Müqəddəs ziyarət, məkandı adın.
Tanrı bəxşişisən, ən məsum körpə,
Ən ağıllı adam, ən üstün qadın!

DİZİN-DİZİN… ⁴²⁰

İlahi, mən nələr yazmışam, nələr,
İlahi, mən gedib hara⁴²¹ çıxmışam?
Adlayıb yarğanlar⁴²², keçib meşələr,
Gedib cəhənnəmdən yerə baxmışam.

Susuz səhralardan piyada keçib,
Halsız sürünmüşəm hey⁴²³ dizin-dizin.
Neçə gün susayıb, qanımı içib,
Səthində⁴²⁴ qalmışam dibsiz dənizin.

Məni bu dəhşətdən kim adladıb, kim,
Mən onun quluyam, həm köləsiyəm.
Məni əzablardan qurtaran sevgim,
Mən sənin uğrunda döyüşəsiyəm.

DİZLӘRİMİN SIZILTISI

Yuxudan oyatdı gecə,
Qalxdı, ayıltdı gizlicə,
Asta-asta⁴²⁵, incə-incə
Ayaqlarımı daladı⁴²⁶ –
Dizlərimin sızıltısı.

Səbəbin yüz yerə yozdum,
Gümanlar⁴²⁷ içində azdım⁴²⁸.
Hər anımı cızıb-pozdu,
Beynimə xəbər yolladı –
Dizlərimin sızıltısı.

Gördüm ki, qızarıb dərim,
İncidib, ağrıdır yeri.
Birtəhər⁴²⁹ açdım səhəri,
Yan-yörəsin sığalladım⁴³⁰ –
Dizlərimin sızıltısı.

Birdən sirrin başa düşdüm⁴³¹,
Sevincdən təlaşa düşdüm
Kəbəm üçün sürünmüşdüm!
Nə gözəldi, nə əladı⁴³² –
Dizlərimin sızıltısı.

18.10.2011

SƏN! SƏN!

Hüceyrələrimin coşub
Mələdiyi, yenə Sən! Sən!
Qollarımın uzanaraq
Gəl dediyi, yenə Sən! Sən!

Ankarada, ya Gəncədə,
Keçdim min-min işgəncədən.
Yenə dönmür nadinc⁴³³ bədən,
İstədiyi – yenə Sən! Sən!

Tufan qalxır, külək⁴³⁴ dinir⁴³⁵,
Göy gurlayır, şimşək dinir.
Yenə susmur, ürək dinir,
Yenə deyir, yenə Sən! Sən!

SAVAYI ⁴³⁶

Yaddaşımda nə qalıb ki,
Sirli kələkdən⁴³⁷ savayı.
Sinəmin altında nə var,
Təşnə⁴³⁸ ürəkdən savayı.

Füzulitək yanan neyəm,
Tənha⁴³⁹ atlı, tək gəmiyəm.
Kimsə yox dərdimi deyəm,
Əsən küləkdən savayı.

Barışdığım gərdişim⁴⁴⁰ var,
Alışdığım vərdişim⁴⁴¹ var.
Mənim özgə nə işim var
Səni sevməkdən savayı?

TAPARDIM ⁴⁴²

Beyninə girsəydim bir saatlığa
Bütün suallara cavab tapardım.
Bu qəliz⁴⁴³, mürəkkəb⁴⁴⁴ tapmacaların
Açmasını səndən qabaq tapardım.

Birini seçərdim – ayrılmaq üçün,
Başqa bir fikrini – bir qınaq üçün,
Bəlkə də təzədən vurulmaq üçün
Bir isti, bir kövrək bucaq tapardım.

Bəhanə axtarıb gündə yüz kərə
Dözərdim⁴⁴⁵ hər gələn qəza-qədərə.
Bütün elədiyin dəliliklərə,
Min günah içində savab tapardım,
Vallah axtarardım, vallah, tapardım.

NEYLƏYƏ BİLƏRƏM

Burda dərd içində tir-tir əsəndə
Lap⁴⁴⁶ mən öyrənsəm ki, kef eləmisən⁴⁴⁷.
Üfürə-üfürə sağ saxladığım
Hissləri sən orda kəfənləmisən -
Neyləyə bilərəm, neyləyə, canım?

Daha bundan sonra heç bir arzuna,
Heç bir addımına heyrətlənmərəm.
Baxmaram sözlərin sərt havasına,
Hər nə söyləsələr, susub dinmərəm⁴⁴⁸.

Mən kimə danışım, kimə söyləyim?
Neyləsəm ağrıdar, göynədər⁴⁴⁹ yaram.
Özüm öz içimi gəmirib, yeyib,
Özüm öz içimdə sızıldayaram –
Neyləyə bilərəm, neyləyə, canım?

BӘSDİ ⁴⁵⁰

Neçə ay içindən çıxa bilmədim:
Türmədi⁴⁵¹, məhbəsdi, qəfəsdi – bəsdi⁴⁵².
Gözümün yaşını yığa bilmədim⁴⁵³,
Kürdü⁴⁵⁴, Həkəridi⁴⁵⁵, Arazdı – bəsdi.

Keçdim, qucağında xoş dəmi keçdim,
Sevinci, kədəri, dərd-qəmi keçdim,
Ruhumla bir sirli aləmi keçdim,
Vergidi, cadudu, nəfəsdi – bəsdi.

Sultandın, çevrildi taxt, sona yetdi,
Tale bağışlayan baxt sona yetdi,
Tanrının verdiyi vaxt sona yetdi,
Sevgidi, maraqdı, həvəsdi – bəsdi!

21.10.2011

BƏSDİ NƏDİR?

Heç nə sona yetən deyil,
Bu eşqə qəfəs bilmərəm.
Bu ruhumda, bu halımda,
Barmağımı kəs, bilmərəm.

Əzabı da şirin dadır,
Çoxdan sızıb, qanımdadı.
Ruhu hər an yanımdadı,
Ayrı səda, səs bilmərəm.

Mənəm işıq dəstələyən,
Yüz-yüz nəğmə bəstələyən,
Kimdi orda “bəsdi” deyən,
Bəsdi nədi? “Bəs”⁴⁵⁶ bilmərəm.

ÇIXMIŞAM

Bu əzabın zülmətindən,
Dipdiri, oyaq çıxmışam.
Ürəyimdə dəli bir eşq,
Dilimdə “Allah” çıxmışam.

Üstümdə Tanrı nəfəsi,
Üzümdə sevda həvəsi,
Dağıtmışam dar məhbəsi,
Ölməmişəm, sağ çıxmışam.

Keçdim çətin mərhələdən,
İnildədi, əsdi bədən.
Bu onballıq⁴⁵⁷ zəlzələdən
Bir boy⁴⁵⁸ qalxıb dağ çıxmışam.

10 İL SONRA

Bu ağır sınaqda⁴⁵⁹, bu çarpışmada,
Bu qanlı-qadalı sərt vuruşmada,
Mən sənə zirehdən⁴⁶⁰ don⁴⁶¹ geyindirdim,
Mən səni ovcumun içində tutdum.
Ən ağır zərbəyə sinəmi gərdim,
Axan göz yaşını sözlə ovutdum.

Bəlkə 10 il sonra, 15 il sonra
Bir soyuq ağılla, bir sakit başla,
Keçmişə qayıdıb düşünəcəksən,
Düşünüb heyrətdən üşünəcəksən⁴⁶²:
Qanı dayanmayan yaralarımı
Hansı məlhəmlərlə sarıdığımı,
Səni bu zərbələr, bu hücumlardan
Üfürə-üfürə qoruduğumu.

XӘNGӘL ⁴⁶³

Hey⁴⁶⁴ yoğurdun, kündələdin,
Bükdün əzik-əzik məni.
Yaydın, yaydın, axır etdin
Yuxadan⁴⁶⁵ da nazik məni.

Böldü, kəsdi parça-parça,
Bıçaq tutan barmaqların.
Daşıdı qaynayan suya
Undan da ağ dırnaqların.

Bəlkə qazı çox elədin,
Vaxtı ötürdün, deyəsən⁴⁶⁶.
İş işdən keçəndən sonra
Üstdən götürdün, deyəsən.

Gətirib masaya qoydun,
Bir yekə⁴⁶⁷ sinidə məni.
Kim dadıma⁴⁶⁸ yüyürəcək⁴⁶⁹,
Kim yeyəcək indi məni?

DİK ATILIRAM ⁴⁷⁰

Mən bu dərmanları atandan sonra,
Div kimi, daş kimi yatandan sonra,
Sanki bir qalada yuxulayıram,
Nə söz eşidirəm, nə səs duyuram.

Vurub, silkələyib oyatsalar da,
Lap belə⁴⁷¹ yanımda top atsalar da,
Tüküm də tərpənmir⁴⁷², vecimə olmur!⁴⁷³ –
Nə şimşək çaxması, yağış səsindən,
Göylərin, yerlərin titrəməsindən,
Nə fişəng⁴⁷⁴ atəşi, tüfəng səsindən,
Qapı taqqıltısı, ya zəng⁴⁷⁵ səsindən
                  – yox, oyanmıram!
Bircə həyəcanla dik atılıram,
SMS-lərinin cingiltisindən⁴⁷⁶.

SƏN YAXŞISAN

Nə gənc qadın, nə gözəl qız,
Nə istedad?⁴⁷⁷ Sən yaxşısan!
İstəmirəm bir özgə hiss,
Bir özgə dad – sən yaxşısan!

Gah yerə çırp, göyə qaldır,
Gah ağladıb, gah da güldür,
İstəyirsən məhv et, öldür,
Ya da yaşat – sən yaxşısan.

Özgə nursan, başqa nəfəs,
Varlığına yoxdu əvəz⁴⁷⁸.
Deyəcəyəm lap məni əz,
Lap belə at – sən yaxşısan.

YUXUDA ⁴⁷⁹

Yuxuda xəyanət elədim sənə,
Tutdum bir gözəlin ağ əllərindən.
Öpdüm sinəsindən, dodaqlarından,
İtdim⁴⁸⁰ nəfəs kəsən gur tellərində.

Əsdim⁴⁸¹ giləsinə⁴⁸² əlim dəyəndə,
Dodaqlarım dondu günəşlərində.
Yuxulu gözlərim höccələyəndə⁴⁸³
Tanıdım mən səni öpüşlərindən.

Qəfildən gün doğdu bəbəklərimdə,
Belə işıqlanan hava görmədim.
Səni başqasıyla əvəzləməyi⁴⁸⁴
Mən heç yuxuda da rəva görmədim.

KÖVRӘKLİK ⁴⁸⁵

Bu qədər ağrını, bu qədər dərdi,
Sıxıb ürəyimdə saxlamamışdım.
Camaat⁴⁸⁶ içində, adam içində
Bu qədər kövrəlib ağlamamışdım.

Sən, dostum, Ağdamdan danışma mənə,
Sən də heç Laçından, Şuşadan demə,
Məni yandıracaq xatirələri
Sakitcə pıçılda⁴⁸⁷, ucadan⁴⁸⁸ demə.

Mən indi o qədər kövrək, həssasam,
Gözümün suyundan pas tutasıyam.
Təkcə torpağa yox, təkcə elə yox,
Hətta hisslərə də yas tutasıyam.

NӘ OLSUN Kİ ⁴⁸⁹…

Nə olsun ki, qəşəngsən,
uca boylusan,
düz ayaqların var?
Nə olsun ki, uzaqdan
titrədirsən kişiləri⁴⁹⁰
Bir kəlmə söhbətdən,
iki sualdan sonra
O ayaqlar taxtaya dönəcək,
O gözəllik saxta görünəcək,
Ovuntuların töküləcək
Ayaqlar altına -
Öyünmə gözəlliyinlə.

ETMİSӘN ⁴⁹¹

Məni nura döndərib,
Gəzdirmisən göyləri.
Yadlara ümid yeri,
Dosta güvənc etmisən.

Sevincə boyamısan,
Gələn səhərlərimi.
Çevirib zərlərimi
Yekimi pənc⁴⁹² etmisən.

Hər yan təptəzə, parlaq,
Dünya oyun-oyuncaq.
Məni uşaqdan uşaq,
Gəncdən də gənc etmisən.

OLMAYACAQ

Qoluma girəcək yenə də qızlar,
Əsən xəfif külək O olmayacaq.
Hansısa baxışlar nəsə deyəcək,
Nə arzu, nə istək O olmayacaq.

Bəlkə yaşanacaq yeni bir nağıl⁴⁹³,
Bu sevgi kitabı O olmayacaq.
Sevinci, atəşi, gur səadəti,
Kədəri, əzabı O olmayacaq.

Min yoldan qayıdam⁴⁹⁴, min yol axtaram,
Beləsi bir daha doğulmayacaq.
Tapdığım gözəllər tez gözdən düşüb,
Sevdiyim mələklər O olmayacaq.

MӘN

Hərdən⁴⁹⁵ düşməninəm, hərdən dostunam,
Özüm də bilmirəm hərdən kiməm mən.
Sənsiz çıxılanam, bölünənəmsə,
Sənlə toplananam, sənlə cəməm⁴⁹⁶ mən.

Gedirsən, yerini şaxtalar⁴⁹⁷ tutur,
İsti ürəyimi boran, qar tutur,
Yüz mikrob yoluxur⁴⁹⁸, min azar tutur,
İndi soyuqdəymə, sətəlcəməm⁴⁹⁹ mən.

Dayanmır⁵⁰⁰ qəlbimin bu əndişəsi,
Gah əzab çəkirəm, gah eşq nəşəsi.
Bir saat işıqlı cənnət guşəsi,
Bir saat zülmətəm, cəhənnəməm mən.

İKİ MӘKAN

Qucaqlayıb yastığın sol küncünü⁵⁰¹,
Büzüşmüsən buz yataqda soyuqdan.
İtirmisən sən kələfin⁵⁰² ucunu,
Fikirlərin çabalayır bayaqdan⁵⁰³.

Ya səsindən biganəlik duyulub,
Ya getmisən buz sözünün badına⁵⁰⁴.
İndi beynin sırsıradan⁵⁰⁵ ayılıb,
İndi düşür dediklərin yadına.

Öz xoşunla⁵⁰⁶ yuvarlandın sürgünə,
Baharını qışa, qara dəyişdin.
Al Günəşi yastığının küncünə,
Ağ əlləri boz divara dəyişdin.

İndi daha əlin yetməz, çətindi,
İndi daha çıxılmazda, dardasan.
Cənnətdəydin – bütün göylər sənindi,
Bir gör harda olmalıydın, hardasan?!

27.10.2011

SAĞ OLSUN

Məni buludlar üstə
Gəzdirənim sağ olsun.
Ən dərin dəryalarda
Üzdürənim sağ olsun.

Uzadıb əllərini
Faş elədi⁵⁰⁷ sirrini.
Yaşamağın sehrini
Sezdirənim sağ olsun.

İşıq saçar, nur çilər
Hər ötən⁵⁰⁸ dəqiqələr,
Hər günümə nəğmələr
Yazdıranım sağ olsun.

İNDİ ⁵⁰⁹

Nə sabahdı, nə dünəndi,
Balıq kimi sürüşkəndi⁵¹⁰.
Görərsən əlindən çıxdı,
Düşdü, yumalandı İNDİ.

Ha dartışdır⁵¹¹, ha çək uzat,
Nə bir saat, yarım saat.
Beş dəqiqəlik canı yoxdu,
Göz qırpımlıq andı İNDİ.

Dillər nağıl söyləsə də,
Ən gözəl sözlər desə də,
Gözlərdən ki, şeytan baxdı,
Nə var ağ yalandı İNDİ.

Yaxanı çəkmə qırağa⁵¹²,
Bu əzabdan qurtulmağa
Ən münasib, dəqiq vaxtdı,
Ən doğru zamandı İNDİ.

QALANI…

Bu çəmənin vədəsiz
Solanı bizlik⁵¹³ deyil.
Ağır axan zamanın
Son anı bizlik deyil.

Sil üzündən boyanı,
Ruh yenidən oyanır.
Götür daha, riyanı,
Yalanı, bizlik deyil.

Sürünüb qarış-qarış,
Vurar çatana alqış.
Allahım, özün qarış,
Qalanı bizlik deyil.

YALAN

Bir yol⁵¹⁴ qonsa dodağına,
Təkrar-təkrar deyiləndi.
Ayağı yer tutan kimi⁵¹⁵
Yeriyəndi, yüyürəndi⁵¹⁶.

Qanqaltək törəyib, artıb
Çoxalandı, böyüyəndi.
Çiçəkləri sıxıb, əzib
Çəmənliyi bürüyəndi.

Kəməndini hazırlayıb,
Qılıncını sivirəndi⁵¹⁷.
Ən alınmaz qalaları,
Hasarları devirəndi.

Bu təpədən o təpəyə
Yumalandı⁵¹⁸, dığırlandı⁵¹⁹.
Şişib-şişib, axır şartək⁵²⁰
Partlayandı, dağılandı.

Sonda ayaq altda qalıb,
Sərçə kimi çırpınandı.
Bir çırtmalıq canı yoxdu,
Bircə çimdik⁵²¹ qara qandı.

QANADLARIMIYDIN…

Daşlaşdın, qaxaclaşdın,
kötüyə⁵²² döndün.
Ağırlığın kürəyimi əzdi.
Əyilib sola, aşırdım⁵²³ çiynimdən⁵²⁴,
Ağır yük kimi atdım səni.

HӘ
MİŞӘLİK ⁵²⁵ AĞRILAR

Zorla xoş xatirələri,
İsti⁵²⁶ sözləri
İslaq dəsmal⁵²⁷ kimi
Beynindəki yaralara qoyub soyudarsan.
Düşünərsən, keçdi daha,
Unuduldu ağrıların, sakitləşdi beynin,
Qəfildən⁵²⁸ hansı sözlə, hisslə,
Bilməzsən peyda olduğunu -
Sanki bir əl sinənin altından girib
Ürəyini bir dəfə sıxıb çıxır.

Barmaqlarının göyərmiş yerlərini
Hiss edirsən,
Hətta gözucu baxıb
Dərinin altından
Göyərmiş⁵²⁹ barmaq yerlərini görəcəksən.

Elə onda beynindəki yaraların
Qaysaqları⁵³⁰ qapaq kimi atılıb,
                    açılıb töküləcək
Və təzədən⁵³¹ başlayacaq işgəncələr, iztirablar.
Qorxacaqsan,
Ağrıların həmişəlik olduğuna inanacaqsan.

SUAL

Ən qəliz⁵³² anlarda,
Sözlərinin düzlüyünü
Bilmək istədiyim zamanlarda
Gözlərinə baxdım.
Dərin gözlərindən
Pilləkən⁵³³ qoyub
Ürəyini, beynini
Gəzib çıxdım.
Nə kipriklərini qırpdın,
Nə incidin.
Saflığına,
Duruluğuna
Әmin oldum.
Sevindim,
Daha çox sevdim.
İndi birdən
Baxışlarını qaçıranda duruxdum⁵³⁴.
Deməli⁵³⁵, nəsə olub,
Deməli, orda -
Dərinliklərdə
Nəsə⁵³⁶ yerində deyil,
Heç pilləkənə də –
Enməyə,
Düşməyə,
Qalxmağa⁵³⁷ da
Gərək yoxdu;
Neynəmisən?⁵³⁸

ƏGӘR ⁵³⁹…

Əgər bircə dəfə
Səni
Beynimin dərinliklərindən
Çıxarıb
Yerinə nəsə qoymağı bacarsaydım,
Əgər ürəyimin üstünə
Bələdiyim ürəyini
Çıxarıb ovcumda saxlasaydım,
Mələşən,
Çığrışan,
Ağzını açıb yem istəyən
Hüceyrələrimi
Süni qidalarla doyuzdursaydım,
Əgər səni cəmisi bircə dəfə,
Heç olmasa, bircə saatlığa -
Ya futbola baxanda,
Ya tədbir aparanda⁵⁴⁰,
Kitab oxuyanda,
Çıxış eləyəndə⁵⁴¹ -
Unutsaydım,
Unuda bilsəydim,
Çoxdan unutmuşdum.
Amma etmədim,
Bacarmadım,
İstəmədim,
Ağlımdan da keçirmədim -
Mən bu yaşamı seçdim.
Beynimin hər an səni düşünməsini,
Ürəyimin səninlə döyünməsini,
Hüceyrələrimin səninçün çığırmasını…
SEVDİM.

GUYA Kİ…

Guya ki, görmürəm,
Guya ki, baxmıram,
Etinasızam⁵⁴²,
Vecimə deyil guya ki…
Amma gözümün ucu
Telefondadı.
Ürəyim də
İşığının yanmasına
bənddi⁵⁴³ ki,
Pırıldayıb uçsun!

ÇİLDAQ ⁵⁴⁴

Sən beynimi oyaq hala gətirib,
Bədənimi yazıq günə qoymusan⁵⁴⁵.
Əzablarda, ağrılarda itirib,
Hər sitəmi, hər ələmi qıymısan.

Bu qorxudan tir-tir əsir⁵⁴⁶ ürəyim,
Baxışlarım don qalıbdı üzümdə.
Qulaqlarım sözlərini eşitmir,
Yüz ağrılı an qalıbdı gözümdə.

Öpüşündən isti keçmir qanıma,
Az öncənin duyğusunu oyatmır.
Diz çökməyin, yalvarışın, göz yaşın,
Hüceyrəmin uyğusunu oyatmır.

İndi daşam, indi heykəl, indi qum,
İndi məni hansı torpaq götürər?
Bu ağrını nə çıxarar canımdan,
Bu qorxunu hansı çildaq götürər?

SӘYAHӘT

Sənsiz getdiyim yer -
İstər Vaşinqton olsun,
İstər Milan,
İstər müqəddəs şəhər!
Heç nə -
Bir təyyarəlik zəhər!

QALIN QARI TAPDALAMAQ…

Sənlə yazışmadan sonra
Vaşinqtonda gecə 4-də
Qəfil yağan qalın qarı tapdalamaq
Beş siqaret əvəzidi!
Hirsim⁵⁴⁷ sakitcə xışıldayır
Ayaqqabının altında,
Qəzəbim sürüşüb⁵⁴⁸ yumşaq
           Qar çalasına⁵⁴⁹ düşür,
Ehtirasımı üzümdən
           Lopa-lopa qar yuyub aparır,
Soyuq hava nəfəsimə dolub
           Ürəyimə çökür -
           Darıxmağım keçir.

17.04.2014

SU

Aşqabadla Vaşinqtonun
            Suyunda nəsə
            Oxşarlıq⁵⁵⁰ tapdım!⁵⁵¹
Yupyumşaq!
Sürüşkən!
Şipşirin!
Lap belə bal kimi!

VAŞİNQTONDA

Səhər yaz havası,
             Axşam bir qarış qar!
Bu təzada
             Alışmışam, artıq
Dözümüm⁵⁵², təpərim⁵⁵³ var!

YӘQİN… ⁵⁵⁴

Ayrılan kimi
Başlayır darıxmaq⁵⁵⁵,
Darıxan kimi
Səni düşünürəm,
Düşünən kimi
Ürəyimin sızıltısı yenidən oyanır.
Sonra şübhələr,
Әndişələr…
Beynim başlayır saniyə əqrəbi kimi
Sürətlə işləməyə,
Bir saatda bir həftənin,
Bir ayın
Xatirələri keçir beynimdən.
Yəqin ona görə,
Ona görə ki,
Dodağımdan
Dodağının,
Bədənimdən
Bədəninin
İstisi⁵⁵⁶ çəkilməmiş
Elə bilirəm ki,
Bir aydı
Görmürəm səni.

DAHA GECDİ…

Demədim mi gəl görk elə⁵⁵⁷,
Belə yanma, dəli könlüm.
Bir kimsəyə indən belə⁵⁵⁸
Çox bağlanma, dəli könlüm.

Mən deyəni eşitmədin⁵⁵⁹,
Gəl indi yan, dəli könlüm.
Daha gecdi, qopammazsan,
Möhkəm bağlan, dəli könlüm.

ƏLAC

Məni didən,
Yoran
Bu düşüncələrdən,
Bu şübhələrdən
Azad olmanın⁵⁶⁰ tək yolu
Yatmaq.
Yatmaq,
Gerçəkləri yuxu sananacan⁵⁶¹,
Unudanacan
Yatmaq.
… tərtəmiz beyinlə
Oyanmaq.

OYANANTӘK ⁵⁶²

Oyanantək başlayır
Beynimin sualları.
Bədənimin bu mübhəm,
Bu ağrılı halları.

Yalanlar ütüləyir,
Küləklər itələyir⁵⁶³,
Göydən yağış ələyir,
Yorulur xəyallarım.

Yalan düzə qarışır,
Beyin dözür, alışır,
Taleyilə barışır,
Bitir qeylü-qallarım.

QANADLARIM

Dünənəcən bərq vurardı⁵⁶⁴
Göydə yelkən qanadlarım.
Kainatı gəzdirərdi
Qalxıb-enən qanadlarım.

Büzüşdü qəfil⁵⁶⁵ yağışdan,
Bəd duadan, ya qarğışdan⁵⁶⁶,
Bir kəmfürsət⁵⁶⁷, kəc⁵⁶⁸ baxışdan
Pörşələnən⁵⁶⁹ qanadlarım.

Qoşaydı⁵⁷⁰, indi tək olub,
Qaxaclaşıb⁵⁷¹ kötük olub,
Kürəyimdə⁵⁷² bir yük olub,
Daşa dönən qanadlarım.

ƏTİR ⁵⁷³

“İfsenloren” qarışmasın “Hermes”ə⁵⁷⁴,
Bənzər olan ətirləri dəyişdir.
Mesajları eyni yolla hər kəsə,
Cavabları yığan yeri⁵⁷⁵ dəyişdir.

Oxşar olan hər məkandan uzaqlaş,
Hər kişini öz ətriylə qoxla sən.
Bədənləri, sifətləri qarışsa,
Yaddaşında ətirlərlə saxla sən.

OLMAYACAQ

Əgər bitsə bu şuxluğun,
Bu həyatın olmayacaq.
Damağında belə şirin,
Tamın, dadın olmayacaq.

Yığılacaq qanadların,
Yazda gülün, qışda qarın,
Bu gəncliyin, bu baharın,
Bu büsatın olmayacaq.

Bilirsən mi, qalarsan tək? -
Heç nə⁵⁷⁶ sənə olmaz kömək.
Bir də belə sevgi, istək,
Belə Qadın olmayacaq.

PӘRDӘ

Hər baxışı sehr⁵⁷⁷ yayan,
Hər addımı sirr olanım.
Danışdıqca ovsunlayan⁵⁷⁸

Конец ознакомительного фрагмента.

Текст предоставлен ООО «Литрес».

Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию на Литрес.

Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.

1

Eylül

dönüş

2

Çilek

dönüş

3

Kazıyıp

dönüş

4

Şarkımda, türkümde

dönüş

5

Alıştım

dönüş

6

Durumunu, hâlini

dönüş

7

Rüzgardan

dönüş

8

Bundan sonra

dönüş

9

Hasretim, susuzum

dönüş

10

Hiçbir şey yerinden kımıldatamaz

dönüş

11

Gidelim

dönüş

12

Kurtarıcım

dönüş

13

Düşmanı

dönüş

14

Kederin

dönüş

15

Dindiricisi

dönüş

16

Kötü

dönüş

17

Neşeli, keyifli

dönüş

18

Bulaştırıcıları

dönüş

19

Köşesine

dönüş

20

Kederden

dönüş

21

Beyin kanamasına, felce

dönüş

22

Kalp krizine

dönüş

23

Durmuyor

dönüş

24

Sıvazlıyor

dönüş

25

Yudum

dönüş

26

Kapanıyor

dönüş

27

Sana küfür eden

dönüş

28

Çiğneyen sığ akıllılar

dönüş

29

Saldırır

dönüş

30

Evsiz barksız, sokaklarda aylak aylak dolaşan sahipsiz kimse

dönüş

31

Katlanmak

dönüş

32

Sessizce

dönüş

33

Ganire Paşayeva

dönüş

34

Sızlıyor

dönüş

35

Uyuşukluğum

dönüş

36

Acele ediyor

dönüş

37

Yaşlısı-genci

dönüş

38

Çetrefilli

dönüş

39

Bulunana kadar

dönüş

40

Tsunami

dönüş

41

Azap

dönüş

42

Karşılık

dönüş

43

Bakın

dönüş

44

Nerdesin

dönüş

45

Götürür

dönüş

46

Toplam

dönüş

47

Avrupa alabalığı

dönüş

48

Kanalına

dönüş

49

Akıntı yönünde

dönüş

50

Durum kötü, vaziyet önceki gibi değil

dönüş

51

Dert kederin

dönüş

52

İyi

dönüş

53

Sıradan, normal

dönüş

54

Gürültü, şamata

dönüş

55

Gür akıntıda

dönüş

56

Kıpırdayamadım

dönüş

57

Yaslanmış biçimde

dönüş

58

Kayboldu

dönüş

59

Esintisi, meltemi

dönüş

60

Dönmedim

dönüş

61

Susayım

dönüş

62

Rahat

dönüş

63

Hata yapmıştın

dönüş

64

Etrafında

dönüş

65

Sonuna kadar

dönüş

66

Koşturup

dönüş

67

Köşeye

dönüş

68

Karşılığını veriyordun, öcünü alıyordun

dönüş

69

Durup

dönüş

70

Köşede, köşe başında

dönüş

71

İkiye ayırmıştın

dönüş

72

Şüphe etmezler

dönüş

73

Hafızamı

dönüş

74

Armağan ver

dönüş

75

Hepsini

dönüş

76

En

dönüş

77

Karşıma

dönüş

78

Talihimi

dönüş

79

Kilitsiz anahtar

dönüş

80

Yanlış mısın

dönüş

81

Yan yan bakar

dönüş

82

Kötüler

dönüş

83

Aniden

dönüş

84

Konuşurken

dönüş

85

Uyuşursun da

dönüş

86

Durup, bekleyip

dönüş

87

Tanıdık sokaktan

dönüş

88

Yakın, tanıdık bildik

dönüş

89

Yaksan da

dönüş

90

Yaramazlıktır

dönüş

91

Şakadır

dönüş

92

Dayanak

dönüş

93

Hassas

dönüş

94

Kuralı

dönüş

95

Götürür

dönüş

96

Yörüngenden uzaklaştırıp

dönüş

97

İlahi sırrı, Tanrı gizemini

dönüş

98

Sayfasını

dönüş

99

Katlanabilir misin?

dönüş

100

Sığ

dönüş

101

Kakırdağı çıkan, yanıp kavrulan

dönüş

102

İpliğe

dönüş

103

Gözünü dikip

dönüş

104

Heykel gibi

dönüş

105

Bulup

dönüş

106

El sallıyor, orada bulunduğunu bildiriyor

dönüş

107

Dolu vuruyor, sel basıyor

dönüş

108

Kurtuluşun

dönüş

109

Sonraki

dönüş

110

Adamı, kimseyi

dönüş

111

Ardında, arkasında

dönüş

112

Merhamet

dönüş

113

Yazda

dönüş

114

Muskayı

dönüş

115

Kaybolsan da

dönüş

116

Sahte

dönüş

117

Taş gibi

dönüş

118

Sıcak

dönüş

119

Kelime

dönüş

120

Keskinliği

dönüş

121

Bıçağın, hançerin gövde kısmı

dönüş

122

Öyle değersizleştirdin ki

dönüş

123

Gülümseyerek

dönüş

124

Siğil

dönüş

125

Asiti

dönüş

126

Çok şiddetli

dönüş

127

İlaç

dönüş

128

İzin

dönüş

129

Aynıyız

dönüş

130

Yasakları

dönüş

131

Serperdim

dönüş

132

Sıcak

dönüş

133

Ferahlatıcı

dönüş

134

Aynıdır

dönüş

135

Erkek

dönüş

136

Bulamadığım

dönüş

137

Çok su götürür

dönüş

138

Toplanıp

dönüş

139

Kurt gibi kemiriyor

dönüş

140

Deniz feneri

dönüş

141

Durmadan

dönüş

142

Uyanıyor

dönüş

143

Mutfaktan

dönüş

144

Yararsız, boşuna

dönüş

145

Yalnızlaştırdın

dönüş

146

Sonunda

dönüş

147

Yalnız ağlıyorum

dönüş

148

Aynı cumartesi

dönüş

149

Talih

dönüş

150

Sallayıp

dönüş

151

Niye istiyordun

dönüş

152

Masal

dönüş

153

Sonu

dönüş

154

Adım adım

dönüş

155

Küçüğüm

dönüş

156

Ne zaman

dönüş

157

Doğrusunu

dönüş

158

Dur, bekle

dönüş

159

Sonuna kadar

dönüş

160

Doğru

dönüş

161

El ettim, el salladım

dönüş

162

Dokundu, gezindi

dönüş

163

Tuşlarına

dönüş

164

Kafamı uzatıp

dönüş

165

Kendinden emin, rahat

dönüş

166

Sonucu bildirmedim

dönüş

167

Dinle, kulak kabart

dönüş

168

Aklıma geliyor, hatırlıyorum

dönüş

169

Doğru

dönüş

170

Sakin, sessiz

dönüş

171

Sıkılmıyorum

dönüş

172

Birlikte, beraber, yan yana

dönüş

173

Dilsiz

dönüş

174

Mazlum

dönüş

175

Çok hassas durumda idi

dönüş

176

Dert kederimden

dönüş

177

Dolaşıp durdu

dönüş

178

Yuvarlanıp

dönüş

179

Her biri

dönüş

180

Kırlangıcı, habercisi

dönüş

181

Duvarı

dönüş

182

Kırdı

dönüş

183

Türlü

dönüş

184

Onunkidir

dönüş

185

Ordu

dönüş

186

Toplanıp

dönüş

187

Komutandır

dönüş

188

Ardından

dönüş

189

Köşesinden

dönüş

190

Götürdü

dönüş

191

Göz kırpan, ışıldayan

dönüş

192

Şubat

dönüş

193

Yanan, alevlenen

dönüş

194

Ekledi

dönüş

195

Ekleme, aşı

dönüş

196

Üzerimin, bedenimin

dönüş

197

Meyve

dönüş

198

Örtüşenimsin, aynileşenimsin

dönüş

199

Sonbaharında

dönüş

200

Şanıma

dönüş

201

Övgüler yağdırıldığında

dönüş

202

Gülümsediğinde

dönüş

203

Belagatli

dönüş

204

Hısım akrabalar

dönüş

205

Toplaştığında

dönüş

206

Çocuklar

dönüş

207

Yüksek sesle

dönüş

208

Acil

dönüş

209

Ev işleri

dönüş

210

Sinirli, kızgın

dönüş

211

Koşturduğunda

dönüş

212

Kırık dökük

dönüş

213

Ustaca

dönüş

214

Yüzüm

dönüş

215

Katlanamayacağım

dönüş

216

Bekleyip

dönüş

217

Takip edecek

dönüş

218

İnanç

dönüş

219

Bitimi

dönüş

220

Bundan sonra

dönüş

221

Yanıp kavruluyorum

dönüş

222

Umursamıyorsan

dönüş

223

Durumumu

dönüş

224

Masalın

dönüş

225

Yitik

dönüş

226

Aklımdan

dönüş

227

Bağırdım

dönüş

228

Haykırdım

dönüş

229

Ortalığı velveleye verdim

dönüş

230

Çakmış

dönüş

231

Kendi

dönüş

232

Kederlenirim

dönüş

233

Yıkılmasına

dönüş

234

Doğru

dönüş

235

Ocak yakıp

dönüş

236

Pençelerini

dönüş

237

Henüz iyileşmeden

dönüş

238

Kabuklarını

dönüş

239

Deve dikenleri

dönüş

240

Serpip

dönüş

241

Ateş öbeğinde

dönüş

242

Şaşırdı

dönüş

243

Yardın, mahvettin

dönüş

244

Nasıl

dönüş

245

Hiddetlenip

dönüş

246

Zincirini koparmak istiyer

dönüş

247

Fare

dönüş

248

Uyuşturucu müptelası, eroinman

dönüş

249

Eczanenin

dönüş

250

Vurup, atıp

dönüş

251

Haykırır

dönüş

252

Kör

dönüş

253

Duman

dönüş

254

Kovandan

dönüş

255

Peteği

dönüş

256

Nur gibi

dönüş

257

Yücesin

dönüş

258

Sevine sevine

dönüş

259

Şaşırtansın

dönüş

260

Delişmen

dönüş

261

Irmakları

dönüş

262

Doğru

dönüş

263

Çilek

dönüş

264

Özsuyum

dönüş

265

Kaymağı

dönüş

266

Meyvesi

dönüş

267

Hücrelerim

dönüş

268

Mutluluktan

dönüş

269

Kımıldayamıyorum

dönüş

270

Lezzetim

dönüş

271

Çarem

dönüş

272

Faltaşı gibi açılmış

dönüş

273

Şaşırmış

dönüş

274

Çatallanmış

dönüş

275

Şaşıran

dönüş

276

Derbeder

dönüş

277

Anlaşılmaz

dönüş

278

Çetrefilli

dönüş

279

Artık

dönüş

280

Üzerine titreyeceğim

dönüş

281

Saçına

dönüş

282

Ağlamaklı, hassas

dönüş

283

Işın

dönüş

284

Gibi

dönüş

285

Sırtında

dönüş

286

Uçan daire ile

dönüş

287

Acele edeyim, koşturayım

dönüş

288

İlk ürün

dönüş

289

Hediye

dönüş

290

Durumum, hâlim

dönüş

291

Uyandır

dönüş

292

Uyut

dönüş

293

Önce

dönüş

294

Çekip

dönüş

295

Yerini

dönüş

296

Yeniden

dönüş

297

Hatırlayınca

dönüş

298

Süratli

dönüş

299

Irmak

dönüş

300

Ama

dönüş

301

Ansızın

dönüş

302

Duracak

dönüş

303

Müthiş

dönüş

304

Durdurdu, yakaladı

dönüş

305

Gecikti, yavaşladı

dönüş

306

Sabitliğini yitirdi

dönüş

307

Durdurdu

dönüş

308

Artık

dönüş

309

Bazen

dönüş

310

Kayıtsız

dönüş

311

Titriyor

dönüş

312

Himaye edip

dönüş

313

Balta girmemiş orman

dönüş

314

Çare

dönüş

315

Karmaşık

dönüş

316

Hafızasında

dönüş

317

Kımılda

dönüş

318

Hadi

dönüş

319

Sessiz

dönüş

320

Durup

dönüş

321

Silahın

dönüş

322

Döndürüp

dönüş

323

Acaba

dönüş

324

Götürmedi

dönüş

325

Şaşırıyorum

dönüş

326

Hastalıktan

dönüş

327

Türlü

dönüş

328

İlgilidir

dönüş

329

Destekçim

dönüş

330

Gidişi, akışı

dönüş

331

Döndür

dönüş

332

Takati

dönüş

333

Hiçbir

dönüş

334

Götürmüş

dönüş

335

Yüksek

dönüş

336

Semeresiyle

dönüş

337

Tsunami

dönüş

338

Yeter

dönüş

339

Küçücük, ufak

dönüş

340

Hamur topağı

dönüş

341

Akıp ateşin üzerine düşüyor

dönüş

342

Yanıp kavrulan

dönüş

343

Yapmak

dönüş

344

Rahat

dönüş

345

Işınlarıyla

dönüş

346

Ateş gaibi

dönüş

347

Gizlice

dönüş

348

Gezegeni

dönüş

349

Mutlu

dönüş

350

Acele ediyorum

dönüş

351

Bekletmemişim

dönüş

352

Nöbetinde

dönüş

353

Uyanık

dönüş

354

Odaya

dönüş

355

Destek, yardımcı

dönüş

356

Çok düşünüyorum

dönüş

357

Karmaşık

dönüş

358

Gönülsüz

dönüş

359

Gerilip

dönüş

360

Önemseme

dönüş

361

Petek

dönüş

362

Bıktırıyorum, sinir ediyorum

dönüş

363

Bir zamanlar

dönüş

364

Dalevere, oyun

dönüş

365

Bazen

dönüş

366

An

dönüş

367

Rehber, izci

dönüş

368

Şakalarım

dönüş

369

Hoşlanıyorum

dönüş

370

Hayret etmedim

dönüş

371

Kederli

dönüş

372

Durumum

dönüş

373

Yarın

dönüş

374

Aynısı

dönüş

375

Duruma, hâle

dönüş

376

Gidişatını

dönüş

377

Alışkınlığını

dönüş

378

Kazanmış

dönüş

379

Geniş düşünceli

dönüş

380

Nerden

dönüş

381

Ulaştı

dönüş

382

Çocuğum

dönüş

383

Pınarını

dönüş

384

Kolay

dönüş

385

Kaç

dönüş

386

Karanlığından

dönüş

387

Topladım

dönüş

388

Hangi gezegene

dönüş

389

Nereye

dönüş

390

Götürüyor

dönüş

391

Hafızası

dönüş

392

Girdaptan

dönüş

393

Sürekli, her zaman

dönüş

394

Her birimiz

dönüş

395

Yalnızsın

dönüş

396

Birşeyleri

dönüş

397

İnsan

dönüş

398

Konuşmaya

dönüş

399

Ordu yürütüp

dönüş

400

Aklını yitirir

dönüş

401

Keyfin nasıl

dönüş

402

Açıkladın, teşhir ettin

dönüş

403

Bulup

dönüş

404

Düşündün mü

dönüş

405

Kayboluyor

dönüş

406

Kabuğu

dönüş

407

İyileşiyor

dönüş

408

Galiba

dönüş

409

Deniz feneri gibi

dönüş

410

Yalnızca

dönüş

411

Sızlatıyor

dönüş

412

Sönecek gibi olmayacak

dönüş

413

Birşeyler

dönüş

414

Dindiresin

dönüş

415

Boşuna, yersiz

dönüş

416

Hata yaptım

dönüş

417

Peki

dönüş

418

Şahsı

dönüş

419

Güneş gibi

dönüş

420

Dizler üzerinde yürüyerek

dönüş

421

Nereye

dönüş

422

Uçurumlar

dönüş

423

Hep

dönüş

424

Sathında, üstünde

dönüş

425

Usul usul

dönüş

426

Yaktı, sızlattı

dönüş

427

Kuşkular

dönüş

428

Yolumu şaşırdım

dönüş

429

Zorlukla

dönüş

430

Sıvazladım, okşadım

dönüş

431

Anladım

dönüş

432

İyidir, muhteşemdir

dönüş

433

Rahatsız

dönüş

434

Rüzgâr

dönüş

435

Konuşuyor

dönüş

436

Başka

dönüş

437

Oyundan

dönüş

438

Yanan, susayan

dönüş

439

Yalnız

dönüş

440

Devranım, gidişatım

dönüş

441

Alışkanlığım

dönüş

442

Bulurdum

dönüş

443

Çetrefilli

dönüş

444

Karmaşık

dönüş

445

Katlanırdım

dönüş

446

Tamamen, büsbütün

dönüş

447

Keyif sürmüşsün

dönüş

448

Konuşmam

dönüş

449

Sızlatır

dönüş

450

Yeter

dönüş

451

Hapistir

dönüş

452

Yeter

dönüş

453

Durduramadım

dönüş

454

Kura ırmağı

dönüş

455

Dağlık Karabağ’da bir ırmak

dönüş

456

Yeter

dönüş

457

On şiddetinde

dönüş

458

Yükseklik

dönüş

459

İmtihanda

dönüş

460

Zırhtan

dönüş

461

Elbise

dönüş

462

Şüpheleneceksin

dönüş

463

Yaprak mantı

dönüş

464

Hep, sürekli

dönüş

465

Yufkadan

dönüş

466

Galiba

dönüş

467

Büyük

dönüş

468

İmdadıma

dönüş

469

Koşup gelecek

dönüş

470

Uykudan irkilerek uyanıyorum

dönüş

471

Tam, üstelik

dönüş

472

Kımıldamıyor

dönüş

473

Umursamıyorum

dönüş

474

Fişek

dönüş

475

Telefon

dönüş

476

Çınlamasından

dönüş

477

Yetenek

dönüş

478

Eş

dönüş

479

Rüyada

dönüş

480

Kayboldum

dönüş

481

Titredim

dönüş

482

Göğsünün ucuna

dönüş

483

Heclediğinde

dönüş

484

Başkasına yönelmeyi

dönüş

485

Hassaslık, duygusallık

dönüş

486

Toplum

dönüş

487

Fısılda

dönüş

488

Yüksek sesle

dönüş

489

Ne olmuş yani

dönüş

490

Erkekleri

dönüş

491

Yapmışsın

dönüş

492

Beş

dönüş

493

Masal

dönüş

494

Döneyim

dönüş

495

Bazen

dönüş

496

Toplamım

dönüş

497

Dondurucu soğuklar

dönüş

498

Sirayet ediyor, yayılıyor

dönüş

499

Zatürreyim

dönüş

500

Dinmiyor

dönüş

501

Köşesini

dönüş

502

Yumağın

dönüş

503

Deminden

dönüş

504

Badına getmәk: Mahvolmak, yok olmak

dönüş

505

Buz sarkıtlarından

dönüş

506

Kendi isteğinle

dönüş

507

Açıkladı

dönüş

508

Geçen

dönüş

509

Şimdi

dönüş

510

Kaygandır

dönüş

511

Çekiştir

dönüş

512

Kenara

dönüş

513

Bizimle ilgili

dönüş

514

Defa, sefer

dönüş

515

Yürümeğe başlar başlamaz

dönüş

516

Koşandır

dönüş

517

Çekendir

dönüş

518

Yuvarlandı

dönüş

519

Tekerlendi, yuvarlandı

dönüş

520

Top gibi

dönüş

521

Bir damlacık

dönüş

522

Kütüğe

dönüş

523

Attım

dönüş

524

Omuzumdan

dönüş

525

Daimî

dönüş

526

Samimi

dönüş

527

Mendil

dönüş

528

Ansızın

dönüş

529

Morarmış

dönüş

530

Kabukları

dönüş

531

Yeniden

dönüş

532

Karmaşık

dönüş

533

Merdiven

dönüş

534

Duraksadım

dönüş

535

Demek

dönüş

536

Bir şey, bir şeyler

dönüş

537

Çıkmaya, tırmanmaya

dönüş

538

Ne yapmışsın

dönüş

539

Eğer

dönüş

540

Toplantıyı yönetirken

dönüş

541

Konuşma yaptığımda

dönüş

542

Kayıtsızım, umursamazım

dönüş

543

Bağlıdır

dönüş

544

Dağlama (Bir şeyden çok korkmuş birini geçirdiği ruhi sarsıntıdan, şoktan kurtarmak için hoca, üfürükçü vb. tarafından kızgın bir mühürle dağlama ve bu yolla tedavi etme tarzı. )

dönüş

545

Zavallı duruma düşürmüşsün

dönüş

546

Titriyor

dönüş

547

Kızgınlığım

dönüş

548

Kayıp

dönüş

549

Çukuruna

dönüş

550

Benzerlik

dönüş

551

Buldum

dönüş

552

Tahammülüm

dönüş

553

Takatim

dönüş

554

Galiba

dönüş

555

Sıkılmak

dönüş

556

Sıcaklığı

dönüş

557

Örnek al

dönüş

558

Bundan sonra

dönüş

559

Beni dinlemedin

dönüş

560

Kurtulmanın

dönüş

561

Zannedene kadar

dönüş

562

Uyanır uyanmaz

dönüş

563

Rüzgârlar şiddetleniyor

dönüş

564

Işık saçardı

dönüş

565

Ani

dönüş

566

İlençten

dönüş

567

Fırsat düşkünü

dönüş

568

Yan

dönüş

569

Yolunan

dönüş

570

Çiftti

dönüş

571

Kakaçlaşıp

dönüş

572

Sırtımda

dönüş

573

Itır, koku

dönüş

574

Zeuz ve Maia’nın oğlu, Zeus’un habercisi olup ilahların en kurnazı ve hızlısıdır. Elinde Caduceus adında büyülü bir değnek taşır. Hippolytos, Gigantlar arasındaki karşıtıdır.

dönüş

575

Cevap yazılan yeri

dönüş

576

Hiçbir şey

dönüş

577

Sihir, büyü

dönüş

578

Büyüleyen

dönüş