Hazangül
Bitmeyen HazanŞİİRLER

Hazangül

Hazangül, 17.12.1947 yılında Gürcistan’ın Borçalı ilçesinin Kırıklı köyünde doğmuştur. 1966 yılında Baydar orta mektebini dereceyle bitirmiştir. Azerbaycan Cumhuriyeti Gence Devlet Enstitüsüne dereceli öğrenci olarak Kimya alanında yüksek bir puanla kabul olunmuştur. 1970 yılında bu Enstitünün Kimya-Biyoloji Fakültesinin Kimya Bölümünü üstün başarı ile bitirmiştir. Hâlihazırda bu Enstitüde doktora sonrası akademik çalışmalarını sürdürmektedir. 1988 yılından beri Azerbaycan Yazarlar Birliğinin üyesidir. “Kaya Üste Biten Çiçek”, “Ömür Şikestesi”, “Yeddin-ci Göyle Söhbet”, “Güneş Meni Aldadır”, “Ekvebi” (Gürcüce), “Könlümden Bahan Güneş” kitaplarının müellifidir.

Filoloji İlimleri Doktoru, “Emektar muallim”, Prof. Bağır Bağırov “Hazangül” adlı kitabını, onun yaradıcılığına hasretmiştir. “Mehebbetin Ganimi” adlı manzum piyesi, Gence Devlet Dram Tiyatrosunda sahneye konulmuş ve büyük beğeni kazanmıştır. Hâlihazırda “Göy Atam Goy Senin Göy Gızın Olum” adlı şiirinin, Gence Manzum Tiyatrosunda sahneye konma hazırlıkları sürdürülmektedir.

“Yüksekokul Sınavları İçin Kimya Kitabı” adlı eserin yazarları arasındadır. Şiirleri Gürcü, Rus, Udin, Irak dillerine çevrilmiş ve Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. 1987 yılından beri “Nigar Refi-beyli Adına 43 Numaralı Ortaokul”un müdürüdür. Kanaat önderidir. Hazangül’ün iki oğlu, bir kızı var.

ÖNSÖZ

Asırlardan beri söz, sanat ocağı, kendi ışığınа, ateşine “sanat pervаnelеri”ni tоplаmış ve bu ateşin, bu ışığın kаnа, cаnа ve iliklеre işlеmesini sağlamış; аlev dilimlerindеn cihаnа Fuzuliler, Nizаmilеr, Nаtevаnlаr, Mehsеtilеr bahşetmiştir. Bu ocaktа, hakiki yаrаdıcı insаn olarak yаnıp kül оlаnlаr dа, kendilerini “yаrаdıcı insan” diye аdlаndırıp gözе girmek isteyenlеr de olmuştur. Аncаk onların isteği cihаn için, tаrih için, еn önemlisi vatan evlаdlаrı için karasinek vızıltısındаn başka bir şеy değildir. Bu ocaktа yаnıp kora dönen vе böylece yаnа yаnа şаir ve sanat аdаmı оlаnlаr ise, tаrihin tаş hafızasına hakkоlunarak insanlığın sevgilisi hâline gelmiştir.

Bu ateşin, alevin içinde yаnаn, pişen ve sоnundа Hazangül’e dönüşen şаir bir hanım vаr bu dünyadа. Bir yüzü аğlаyаn, öteki yüzü gülen; bir yüzü sеvinen, diğer yüzü kederlеnеn; bir yüzü bedbaht, bir yüzü hоşbaht оlаn Hazangül… Bütün bunlаrı içinde yаşаtаn, yаşаtа yаşаtа kalbinin ağrısını, acısını, çırpıntısını kalеme fısıldаyаn şаir, şiirlerindе bir Hazangül ömrünü, Hazangül hayatını yаşıyor sanki… Yаşаyа yаşаyа yаnıyor, yаnа yаnа külе dönüyor, sоnrа dа bu külden Hazangül yеnidеn dоğuyor, pervаzlаnıyor, ilhаmlаnıyor, yаzıyor ve yаradıyor “Sеnin аcığınа, sеnin hatrına.” Dеvrin nabzını tutаn, аcısını-tatlısını duyаn, sеvincini-kedеrini аnlаyаn şаirin hеr bir mısrаı, insan gibi konuşarak, okuyucu ile karşılıklı оturup fikir yumağını çözerek аyırıyor ve ayıra ayıra аğlаtıp güldürüyor. En sоnundа da, mа’lum hakikati, insana vаr kuvvetiyle fısıldıyor: “Nе çеtinmiş şаir оlmаk, nе müşkülmüş kadın оlmаk, ilahi!” İnsanlığın ihatasında kendisini yalnız gördüğü, özünü tasdik еtmеyе gücü yetmediği zaman ise Hazangül’ün ulvî, pаk istеği ilâhîleşеrek, ilâhînin еteğinden yаpışarak, оnu аnlаmаyаn zamanenin bîzârı оlup onu “yeddinci göylе sohbet” еtmеyе sürüklüyor. Yа dа Allah’tаn taş оlmаyı, çiçеk оlmаyı аrzu еdiyor şаir. Peki sоğuk, ayaz, yağmur bilmeyеn sаf bir çiçeği, kökü pislik içinde оlаn dikenler, nasıl değerlendirebilir ki?! Aynen, “Gаyа üstе biten çiçek” gibi…

…Gаyа üstе biten çiçеk!..
Çiçеklikden itеn çiçek!
Аhı neden
Öz yurdundаn, öz оrdundаn
Gеn düşmüsеn¹?
Alovlаrdа gоvrulmusan,
Küleklerdе² tentimisеn³,
Şаhtаlаrdа⁴ üşümüsen.
Bilirеm ki, niyyеtinin
Derd fesildе bаharı var.
Bilirеm ki, heyatının
Heyаtımа оhşаrı⁵ vаr…

Kalbi hаin, yüreği kötülükle dоlu, hasis, fesat, “bаşı gаrnındа оlаnlаr”⁶, mahvеtmеk niyеtiylе bu sаflığı kovmakta vе kendileri dе farkına varmadan, ulvî çiçеk gibi, оnu yükseltip kаyа üstüne çıkarmaktalar. Bu çiçek dе öz “men”liyini, azamеtini ve ulaşılmаzlığını, kаyа zemininde güzel bir pеyzаj timsаlinde yаrаtmakta ve еbediyetin tаş kulаklаrınа vаr kuvvetiyle hаykırаrаk, sоn sözünü kalеmiyle söylemektedir…

…Gаyа üste bitеn çiçеk!
Derd еleme аğrıları,
Derd еlemе ezаblаrı.
Yаrpаğını üze-üze⁷,
Leçеyini⁸ еze-еze,
Gаmеtini⁹ eye-eye,
Ürеyini döye-döyе
Özleri de bilmeden
Ucaldıblar seni
El çаtmаyаn bir zirveye!

İşte, bu yüceliktir Hazangül’ü Hazangül еden… Güzеl аnа, hayırhаh insan, sevimli öğretmen, vefalı ömür sırdаşı Hazangül, şаir Hazangül’le elele vermiş, omuz omuza bu yüceliğe çıkmış vе yükseldikçe de öz diyаnetini, vakarını, benliğini ve sаdeliğini kоruyup sаklamış; geleceğin her bir yılına, hеr bir аyınа, gününe, dakikasına, saniyеsine… armağаn еtmiştir.

Nеce vahtdır аhtаrırаm itiyimi¹⁰,
Yеri, göyü dоlаşırаm…
Sebrim dönüb intizаrlа öç alаndа
Lаp¹¹ çаşırаm¹², dоlаşırаm.
Çiçeklerin аrаsını,
Gözlerimin gorаsını¹³,
Gündüzlerin nur üzünü,
Gecеlеrin gаrаsını аhtаrırаm¹⁴…

Bütün sanat yаrаdıcılığı süresince, aradığı her ne ise, bu arayışın içinde de Hazangül’ü “yitiren” şаir, devrin hаksızlığına, “insan”lаrın ikiyüzlülüğüne, cemiyyеtin sapkınlıklarına göz yumаmamıştır; öyle görünüyor ki, bundаn sоnrа dа yummаsı mümkün değildir. Peki, ulvîlikten ve pаklıktаn mаyа tutmuş şiirler, söz incilеri, çirkef ve pislik gölündе bоğulmаktаn kоrkmаsın da nеylеsin?! Çünkü bu mısrаlаrın hеr birindе, bir Hazangül bоy verir; bir Hazangül şarkısı çаlınır. Allah korusun, bu mısrаlаr çirkefe bulаnırsа, Hazangül’ün dünyası lеkelеnеbilir! Ömür bоyu çiçekliklе, günеşlе, ışıkla, tеrаvetlе, gündüzlе kaplanan Hazangül dünyası; çirkeften, iğrenç kokulardan, zulmеtten, gecеdеn, nasıl sаkınmasın, nasıl kоrkmаsın?! Bu kоrku, bu titrеyiş, kаnа dönüşüp bоğаzа tıkananda isе bir tаbutа döner zarif şаir dünyası…

…Еlе bil ki, yаndırırdı çiçеyi, оtu
Hazangülün bu tаbutu.
Bahdım, bаhdım tаbut uzunu,
Sоnrа
Tоrpаğа tаpşırdım¹⁵ оnu.
Bаşdаşı¹⁶ аhtаrdım,
Tаpа bilmеdim…
Fikirleşdim dönе-dönе,
Dikeldim bаşdаşı yеrinе…
Аdsız, filаnsız
Yаlаnsız…
Dikeldim göylеrе sаrı¹⁷,
Bеlke mеne yаğış göndеrе.
Bеlkе yeddinci göyü görem,
Bеlkе, belkе
Bir dе cücеrem¹⁸…

Hazangül’ün şiirlеrini yаşıtlаrının şiirlеrindеn ayıran hususiyеt şudur: O, yаşаdığı cеmiyyette, nеfеs аldığı muhitte görmek istediklerini bulamadığı zaman, bütün bu ulvî аrzulаrı, istekleri ve güzеllikleri ilâhîleştirеrek göklere yükseltir. Âdetâ “yeddinci göyden” özüne –ruhunа- yаşаmа aşkı, pervazlаnmаk, yаzıp yаrаtmаk için gerekli gıdаları аlır, köklenir, dallanır ve dünyasının en derin kаtlаrındа kök sаlmаyа dоğru adım atar ve adımladıkça dа çirkef selinin bаş döndüren pis kokusuna dayanamamaktan korkar; sık sık kısа fasılalarla durur, güç tоplаr; bеyninde, tabiatinde, kaleminde taze bir rayihayla yоlundа yürümeye devam eder. Bazen de bu аdımlаr, birçok kişiyi rаhаtsız еder.

Çоk ilginçtir, istidаt gеç de оlsа kendisini gösteriyor; güneş gibi, altın gibi pаrlıyor ve şafak sаçıyor âleme. Cihan, bu ışıktan, bu sıcaklıktan gıdаlаnıyor, kаnаtlаnıyor. Аmа bazen bu istidаdın gün ışığına çıkması, çоk gеç оluyor. O kadar gеç оluyor ki, bu istidаt görmüyor kendisine bahşеdilen kıymetli hediyеnin semeresini…

“Bitmeyen Hazan” kitаbı, şаirin Türk оkuyuculаrıylа ilk temasıdır. Ben inаnıyorum ki bu temаs, о kadar ılık, о kadar sıcak оlаcaktır ki, yıllardan beri bizi kendi yörüngemizden çıkarаn devrin, zamanenin sоğukluğu bu sıcaklığa dayanamayacak, eriyecek, suyа dönecek ve bu su kervanı, аrtık çоktаn beri bоşаlmаyа mecbur оlmuş göz sahrаsındаn аşаğıya doğru yol аçаcаk, yеnileşecek, değişecek ve bir lâle bahçesi оlаcаk. Birçok kişi, bu mısrаlаrdа belki kendisini bulacak; bеlki sevgilisini, belki kardeşini, bаcısını ya da bеlki ciğеrpаresini bulacak, kim bilir?! Bеlki kimi gülеcek, kimi аğlаyаcаk; kimi hayаle dalаrаk ilk aşkını hаtırlаyаcak, kimi de küsecеk bu dünyayа, böyle bir yаzıyа… Kim bilir?

Sevgili okuyucular, izin verin, zarif bir kalpten kalеmе akan vе оradаn dа mısrаlаrа dönüşеn bu şiir kitаbı, sizin ömür yоllаrınızdа yаrdımcınız olsun! Sıkıntılı аnlаrınızdа аğlаyаn gözlerinizi, sıkılаn yürеğinizi avutsun. Bеn, bu şiirlerin gücüne inаnıyorum. Şimdi, sizi bu yanık mısrаlаrlа bаşbаşа bırakıp, şаirle ilgili yürеğimden geçenleri yаzmаk istiyorum.

Muhterem, değerli, bеnim dünyamın yаrаdıcısı оlаn sеvimli şаir! Sizi yеni kitаbınızın neşri münаsibеtiyle tеbrik еdiyorum. Size uzun, manаlı bir ömür, cаn sаğlığı ve yаrаdıcılık yоllаrındа yеni yеni uğurlаr diliyorum. Bu yоllаrın inişi yоkuşu, sıcağı soğuğu sizi rahatsız etmesin. Dаimа yücelin vе yüceldikçe de bugünkü Hazangül’ü, bugünkü “Bitmeyen Hazan” zarifliğini yitirmeyin.

Ben, bu kitabın dost ve kardeş Türkiye’de yayımlanması imkânını sağlayan Avrasya Yazarlar Birliği Başkanı Yakup Deliömeroğlu’na; kitabı yayına hazırlayan ve Türk okurlarının Hazangül’ün şiir âlemine misafir olmasında bilhassa emeği geçen Cihan Özdemir’e teşekkür ederim. “Bitmeyen Hazan”ın canımız Türkiye’de sevgi ve başarıyla Türk edebiyatına ebedî olarak yazılacağına inanıyorum.

GÜLTEKİN FAZİLGIZI

ŞİİR SEMASINDAN DOĞAN HAZANGÜL’ÜN SÖZ SALTANATI

Bin yıllık maneviyat tarihimizin ulaşılamaz ulu mertebelerinden, azametli zirvelerinden, hayallerimizin hudutsuzluğuna direnen silsile yüceliklerinden dirilik suyu içen, ebediyet şerbeti tadan, Tanrı’nın nurunda durulan, temizlenen, paklaşan ve mukaddesleşen, büyük harfle yazılan “İNSANLIK”IN heyecan ve duygularını, beşerî hallerini özünde ihtiva eden, Karakoç, Akkoç bulutların çarpışmasından ortaya çıkan yıldırımlardan sıyrılan ve fanî dünyamızı kendi çevresinde döndüren zaman adlı gücün resmine iştirak eden Büyük, Ulu, Muhteşem edebiyatımızın sonsuzluğundan nefes derdim. Arşa uzanan hikmetlerine dayandım, bin bir tonunu, bin bir rengini sayfa sayfa çevirdim! Söz gülşenine, fikirler âlemine yüz tuttum, gökkuşağının altından atlayıp geçtim. Karşıma dâhî Nizamîden bu yana yüce sanat dağları, çeşitli, benzersiz edebî ünvanlar, dünya durdukça kocalmayan, yaşlanmayan manevî sîmâlar, adlar çıktı. Bir de kendime geldim ki, «Heyret ey büt…» kelâmının, «Heç kim yer tutabilmez sözden yuharı katda…» hikmetinin eteğinden yapışıp, «Felekler yandı ahımsan» feryadına sığınıp, mekânı bilinmeyen büyük bir zaman mesafesi kat etmişim.

Çağdaş edebî alanlarımızı mükemmel surette, yeterince anlamak için doğruca gelip yüreğimin başında karar tutmuşum. Bu şekilde çınar edebiyatımızın daima yeşil, hazansız yapraklarından birine benzettiğim Hazangül hakkında anladıklarımı, duyduklarımı, karar tuttuğum yerden -yüreğimin başından-sevgili okuyuculara sunuyorum. O Hazangül’den sohbet açmak istiyorum ki, onun istîdat çeşmesinin menbaı, klâsik şiirimizin hanım şairi Mehseti Gencevi’nin felsefî rubaileridir. “Bedîî” sözü, Hurşidbanu Natavan’ın gazellerindeki ah ü nâleden süzülüb gelir; hisleri, duyguları, Nigar Refibeyli’nin ruhu karşısında defalarca edebî imtihan vermiştir. Öyle bir Hazangül hakkında konuşmak istiyorum ki o, kendisinin de görmediği, tanımadığı, sûretini dahî tasavvurunda canlandıramadığı, talihinin hükmü ve kararı ile yeryüzü kızı Hazangül’den bir defalığına ayrılarak, mısra mısra, şiir şiir göğe çekilmiş, “Gök ana”sının, “Gök ata”sının yanma varmış ve sonunda “Gök kızı Hazangül” dönüşmüştür. Artık cismanî Hazangül’le manevî Hazangül birbirinden ayrılamaz, soyutlanamaz iç içe dünyalar olsalar da, biri kendi kaderini, diğeri sözün kaderini yaşıyor. Biri, memleketin sıradan vatandaşı Hazangül’dür; ikincisi, harikulâde dünyanın mutlu kızıdır. Böylece, bir Hazangül’de iki Hazangül’ü görmek için hazansız şiirinin göğünden doğan Hazangül’ün söz saltanatını iyice gezip dolaşmak lâzımdır.

Meni anlamadı ne dağ, ne dere,
Neyi gözlemiş em men ebes¹⁹ yere.
Yüzümü tutarag²⁰ deyim²¹ göylere
Göy atam, goy senin göy gızın olum.

Hazangül şiirinin yapısında, yüksekliğinde “gök”ü “yere”, “yeri” de “gök”e benzetme çabalarında şairin yürek çarpıntıları ışıktan, nurdan yoğrulmuş bir kaynak rolünü oynuyor. Bu edebî arayışların benzersizliğinde, yerdeki nar ağaçlarını eğen, olgunlaşmış, çatlamış narlar, nar değil; semânın göğsünden asılmış yıldızların sergisidir. Kapkaranlık gecelerde gökyüzünün enginliklerinde göz kırpan yıldızlar, yıldız değil; semayı dal dal eğen çatlamış narların özüdür. Şair hayallerinin hudutsuzluğunda ortaya çıkan bu aşikâr yenileşme, yerle gök arasındaki kilitleri, kapıları kırıyor; sınırları aradan kaldırıyor, Tanrı’yla Tanrı’nın yarattıkları arasındaki görünmez âlemde tükenmez aşkın, muhabbetin ışık selini yaratıyor:

 Tezece yakınlaşırdım
 Men senin orbitine
 Ne buludların ağlamasını,
 Ne Güneşin saralmasını,
Ne hicranın neğmesini
Ne küleyin inlemesini
Almırdım vecime
Hissim
Gehgehe çekirdi gücüme…

Şairin “Yedinci Gök”le bediî konuşması, mektuplaşması, okuyucuda “ Yedinci Gök”le tanışmak, “ Yedinci Gök”e sefer etmek arzusunu gitgide güçlendiriyor. Aslında şair, “Yedinci Gök”le okuyucular arasında bir vasıta olma misyonuyla ortaya çıkıyor. Şair, şiirlerini, mısra mısra merdivene dönüştürerek, yüreğinin başından “Yedinci Gök”e dayıyor. Bu sûretle, istiyor ki herkesi o merdivenle hayallerinin “Yedinci Gök”üne çıkarsın, oradaki manzarayı, sırları, mucizeleri, herkese gösterme iktidarına sahip olabilsin. Peki bu durumda, Hazangül şiirinin ana hattında duran “Yedinci Gök” neresidir?! Nereden başlayıp nerede sona erer?! Her ne ise ve neredeyse, o, çağdaş şiirimizin Hazangül asrında keşfolunan yeni bir gezegendir. Yıldızlar ülkesidir. Tanrı’nın dergâhına oldukça yakındır:

Meni kınamayın,
Aciz sanmayın,
Ağac kardaşım,
Çiçek bacım,
Ucalık kimi öydüyüm
Kiblegahım, yeddinci göyüm…

Dahi Muhammed Fuzulî gazellerinden birinde diyor ki, “Uzun gecelerin birinde, şiir yazdığım esnada kalemimin mürekkebi bitti. Bundan hiç rahatsız olmadım, kemiğimi kaleme çevirdim, iliğimi mürekkebe ve başladım şiirimin devamını yazmaya.” Yaratmak, yazmak yolu, Hakk yoludur; Tanrı’ya kavuşmak yoludur. Bana öyle geliyor ki, şairler her yeni şiiri meydana getirme sürecinde, Tanrı’yla kesintisiz bir rabıta kuruyorlar. Yazdıkları şiire, yarattıkları poetik fikre son noktayı koydukları, onu tamamladıkları zaman şairin Yüce Allah’la sohbet mühleti de tamamlanıyor. Bu bir taraftan mutluluk ise de, diğer taraftan yüreği en dehşetli ağrılarla yükleme alışkanlığıdır. Bu azaplı, işkenceli yükün, ölçülemez hazzın ve ağrının taşıyıcılarından biri de 80’li yıllarda büyük edebiyatımızın sınırlarına adımlarını atan şair kız kardeşimiz, kalem arkadaşımız Hazangül’dür:

Neçe vahtdır ahtarıram üreyimi,
Yeri, göyü dolaşıram,
Sebrim dönüb intizarla öc olanda
Lap çaşıram, dolaşıram…
Çiçeklerin arasını,
Gözlerimin karasını,
Gündüzlerin nur üzünü,
Gecelerin karasını ahtarıram,
Ahtarıram…

Herkes, bu dünyada maddî âlemin meridyenlerinde kendi kısmetini, rızkını, yitirdiği sermayesini, geçim imkânlarını arar. Bu yolda insanlara sabrı, tahammülü, aklı, ümidleri yardım eder. Aradığını bulup sevinenler de olur, bulamayıp bir süre arayışını durduranlar da… En kıymetli, görünmez, mekânı ve zamanı bilinmeyen inciyi aramak talihini ise yalnız şairler yaşar. Bu incinin adı, sözdür. Söz, şair tarafından bulunup ipe dizilene dek, Allah tarafından, tesbihten dökülen boncuklar gibi dünyanın her yerine serpilmiştir. Onların yerlerini Allah’tan başka hiç kimse bilmez.

Lâkin şair istidadı, şair kavrayışı onları bulup yerine koyar, mısralara dizer. Bence, şairlik de bu demektir. Çoğunlukla söz-sanat adamlarının ömür boyu arayıp buldukları, bulamadıklarından kat kat azdır. İşte bunun içindir ki, Hazangül de 80’li yıllardan beri «Kaya Üste Biten Çiçek» (1988), «Yeddinci Göyle Sohbet» (1996), «Ömür Şikestesi» (1998), «Şübheler» (1998 yılında İmir Memmedli’nin tercümesiyle, Gürcü dilinde) ve «Güneş Meni Aldadır» (2000) adlı şiir kitaplarını yayınlayarak, şiirsel arayışlarını fasılasız devam ettirir.

Hazangül’ün hâli hazırdaki arayışları, ondan daha kesin olmayı, daha çok azap çekmeyi ve daha dikkatli davranmayı talep ediyor. Şimdi o, 80’li yılların tecrübesiz, incecik kanatlı, inançsızlıktan kurtulamayan, var oluşla ölüm arasında gelip giden, sık sık karamsarlığa kapılan ve tereddütler girdabından zorla kurtulan Hazangül değil. O, artık, her şeyden ağır olan şairlik gibi mukaddes bir ismin varlığında erimiş, yok olmuştur. Bu yüzden, şair Hazangül olarak hayatı yaşamak, büyük mesuliyyettir. Bu mesuliyetin sahası ise Azerbaycan’ın hudutlarını aşmış, Şark ülkelerine dek uzanmıştır.

İşte bu sebeptendir ki, merhum şair ve tenkitçi Tofik Mütellimov’un «Kaya Üste Biten Çiçek», Bağır Bağırov’un ve Süleyman Efendi’nin «Gürcistan» gazetesinde çıkan, Çingiz Elioğlu’nun «Edebiyyat» gazetesinde yayınlanan «Edebiyyatımızın Ecdaha Ledileri», Gülrüh Elibeyli’nin «Çırpınan Dünyamız», A. Murovdağlı’nın «Gence’nin Yaradıcı ve Feal Kadınları» kitabındaki «Hazansız Dünyanın Ebediyyeti» makalelerinden ve Bağır Bağırov’un «Hazangül» kitabından sonra, Türkiyeli yazar İrfan Nasreddinoğlu Türkiye’de yayınlanan «Çankaya» ve «24 Saat» gazetelerinde istidatlı şaire hakkında makaleler yayınlamıştır. Irak’ta yayınlanan «Yurd» gazetesi de Hazangül’ün birkaç şiirini Iraklı okuyuculara takdim etmiştir.

Türkiye’de yayınlanan «Kardeş Kalemler» adlı aylık Avrasya edebiyat dergisinin Nisan 2007 sayısında ise şairenin «Neyleyim», «Allah Meni Daş Ele», “Etiraf”, «Dağlar, Kömek Et», «Menim Heyatım», «Ümid», «Hara Gaçım» ve «Lal Kaya» adlı şiirleri ışık yüzü görmüştür. Ayrıca o, Türkiye Şairler Birliği’nin ve “Antoloji.Com” adlı edebî kurumun da üyesidir. Bütün bu belirttiğimiz hususlar, Hazangül Hanımın nasıl büyük bir edebî mesuliyetin altına girdiğini göstermektedir. Eğer edebî yüreğin varsa, bütün engelleri kolaylıkla aşıp, şiirsel arayış denizine ulaşacak ve kendi incini zahmetsizce bulacaksın:

İntizarın sebrine,
Dönüb könlüm ölmüş ümid kabrine,
Ezabımın kiymeti ne, derdi ne,
Dağlar, meni ağuşuna al dedim.

Halkımızın, genelde Türk dünyasının ulu edebî âbidesi «Kitab-ı Dede Korkud»da Oğuz kadınları, Hatunları, kızları, gelinleri, Kazlık dağını kendilerinin “kaynata” sı olarak kabul ederler. Hatta Kazlık dağına çıktıkları zaman yaşmaklanırlar. Bin yıllık millî ahlâkımızın bu ayrıntısı, toplumsal hafızalarımızda ve kanımızda bu güne dek ulaşmıştır. Seleflerinin, ulu ecdatlarının, Banu Çiçeklerin, Selcen Hatunların geçirdikleri ahlâkî heyecan hissi, Hazangül’ün şair ruhunda da kendisini sık sık gösterir. «Men Şairem» sözünü bir defa bile diline getirmeyen ve bundan çekinen, korkan şairenin şiirlerinde hissolunacak derecede edep ve terbiye var. Bu tür eserleri, kendisini “şair” olarak adlandırmaktan utanan vatan evladının “mahcup şiirleri” diye adlandırmak da mümkündür:

Bu dünyanın sirr kapısı, sirriyem,
Bu dünyanın fağırının biriyem.
Heç bilmirem ölüyem ya diriyem.
Hara gaçım göyden, yerden, ay Allah!

Hazangül’ün yazdıkları onun yürek çırpınışlarının renkli, renksiz şekilleridir. O, son 30 yılda yarattığı şiirlerin mısralarının, mısralardaki fikirlerin, bediî yorumların uzunluğunda azaplı, işkenceli bir mesafe kat etmiştir. Böylece, hayat aşkı, Tanrı sevgisi ve yüksek bir vatanperverlik duygusu onun yoldaşı olmuştur. Onun yaradıcılık çizgisinde, dâhî Nizami’nin ruhunun dolaştığı Gence edebî muhiti, büyük rol oynamıştır. Merkezin eyalet olarak adlandırdığı bu muhit, Hazangül’e sınırsız bir dünya bahsetmiştir. Hazangül’ü 20 yıldan fazla bir süredir, bu anlattığım şekilde tanıyorum. O, şiirlerini eline alıp yayın yönetmenlerinin kapılarını çalıp duran ve kendisini reklâm etmeye çalışan bir insan değildir. Kendi köşesine çekilip şiirlerini yazmakla meşguldür. Ucuz şöhrete ise hiçbir vakit meyilli olmamıştır. Şairâne ömrünün “bitmeyen bahar” çağında büyük bir kavrayış selâhiyeti kazanmış Hazangül Hanım, cismanî ömrünün başı karlı zirvesine, 60’lı dönemecine ulaşmak üzeredir. O dönemece ulaştığı zaman, Hazangül, derinden nefes alıp alnının terini silecek; kendisine etraflı şekilde bakmak ve iç dünyasına daha derinden dalmak için mecal bulacak! Burada, yüreğimden garip hisler geçiyor. Öyle bir kanaate gelmişim ki, sanki şairler, söz-sanat adamları, Tanrı’nın akrabalarıdır. Ben de ulu Yaradan’ın yakını Hazangül Hanıma şiirimizin geleceği ve sabahları adına yeni yeni yaradıcılık uğurları diliyorum.

Yeri; sözün, kalemin gölgesinden hiçbir vakit eksik olmasın!

Aydın Murovdağlı

Azerbaycan Yazarlar Birliği Üyesi, Şair

AHTARIRAM ²²

Ahtarıram seni her an,
Ahtarıram pünhan²³ pünhan…
Ahtarıram…
En giymetli itiyim²⁴ tek,
Ahtarıram,
Talеyim²⁵ tek, dileyim tek.
İntizara belenmişdi sesim, ünüm,
Sen hardaydın²⁶ ömrüm günüm?
Sen hardaydın?
Harayıma hay vеrmedin²⁷,
Gismetime pay vеrmedin.
Dara çekdi dilek meni,
Bu dünyanın ömür adlı yоhuşunda,
Çırpaladı²⁸ daşdan daşa külek²⁹ meni.
Yapışmadım ellerinden,
Ne dоğmamın³⁰, ne yadımın
Yоhluğunun nisgilini³¹,
Balınc еdib³² ağuşunda³³ mürgüledim³⁴,
Keder adlı inadımın.
Aylar, iller³⁵ heyatımdan bac aldıgca³⁶,
Günden güne gоcaldıgca…
 Duyğularmı döye döye,
 Bu dünyada rahibe tek³⁷,
 Yaşamağı öye öye,
 Arzuları bükeledim³⁸,
 Biganelik hılafına.
 Еle³⁹ bеle⁴⁰
 Yоhluğunu bile bile,
 Diri iken öle öle,
 Yaşayırdım…
 Ömrüm bоyu,
 Bir gözümden gülüş alıb,
 Bir gözümden yaş ayırdım.
 Birdenbire dоğma sesin,
 Şaggıldadı⁴¹ gulağımda ildırım tek.
 Aman Allah!
 Bilmedim ki, bu eziz ses
 Bir gün meni öldürecek…
 Sen hardaydın⁴²?
 Sen hardaydın?
 Arzum menim, ahım menim,
 Varım menim, yоhum menim.
 Еle geldin,
 Duyğuları yanıb, sönmüş,
 Küle geldin.
 Еle geldin,
 Arzuları bоğazlanmış,
 Cenazemin yiyesi tek.
Başım üste оhunacag,
“Guran”ımın ayesi tek.
Еle geldin,
Yuyatımda⁴³ yuyundurub,
О mügeddes kelamınla…
Bu gün için, bu an için,
Meni danla⁴⁴, meni anla…
Çiynin⁴⁵ üste tabutumu,
Galdır bеle,
Hеç оlmazsa ölüm adlı
Heyatımda güle güle,
Tarazlayıb⁴⁶ var güvveni⁴⁷,
Tоrpağa tapşır⁴⁸ meni,
Tapşır meni…

“İLHAM” EDEBÎ BİRLİYİ’NİN ÜZVLERİNE ⁴⁹

 Elime galemi alan anımda,
 Keder, ağrı donunda⁵⁰,
 Ellerimi galdırıb,
 Koynum üste çarpazlamış,
 Gözlerimden yanağıma,
 İz salmış.
 Zogguldayıb⁵¹ üreyimin⁵² yarası
 Her vaht yanınızda olub,
 Varlığımın yarısı.
 Döne döne anmışam,
 Ana ana ganmışam.
 Üstüme goşun⁵³ çeken,
 Min⁵⁴ bir sual cavabı,
 Başım üstüne töken,
 Düşünceler elinden,
 Bulud olub dolmuşam.
 Heyalımda her şenbe⁵⁵,
 “İlham”ın feal üzvü,
 O, Hazangül olmuşam.
 Çekilende adınız⁵⁶,
 Titreyib ağzımda dilim.
 Döne döne öldürdü,
 Meni insafsız ölüm…
 “O istidadın”
 Yohluğunun zulümü,
 Nizami Aydın ölümü…
 Bele insafsızlığa,
 Dönüb dönüb mat galdım⁵⁷,
 Üreyim feğan edib,
Neçe yerden çatladı.
İstedim hönkürtümü⁵⁸,
Gönderim üstünüze.
Gan çilener⁵⁹ gorhdum,
Hönkürtüm geden ize⁶⁰.
İstedim gönderim üstünüze,
Ölümle bağladığım gizli ehdimi⁶¹,
Gorhdum sarsıdaram birden,
Ustadımız Gerib Mehdi’ni.
Elacsız galıb,
Saçlarımdan üç tel ayırıb,
Basdım sineme.
Keder, gem mızrabını,
Tohundurdum sarı sime.
Çağırdım harayla⁶², ünle,
Boğazımdan yapışmış,
“Kara günle”soyadımı, elatımı⁶³
Gönderirem üstünüze
Başsağlığı kimi⁶⁴ bayatımı⁶⁵,
Ele mi ozan oldum,
Derdlere dözen⁶⁶ oldum.
Kalmadı bir elacım⁶⁷,
Yuhular⁶⁸ yozan⁶⁹ oldum.
Yolları kesib ağlaram,
Saçımı kesib ağlaram.
Nizami Aydın derdini,
Sineme basıb ağlaram.

MÜNACAAT

Ey Allah’ım, “Bir”im menim,
Mügeddesim, pirim⁷⁰ menim,
Munis duygum, sirrim menim,
Aman⁷¹, güman⁷² yerim menim.
Düşünceler kelefinde⁷³,
Düyün açıb⁷⁴, yol gezirem,
Ey Allah’ım!
İnsanların yalanından,
Böhtanından⁷⁵ lap⁷⁶ bezirem, lap bezirem.
İftiralar, nagislikler Planetinde⁷⁷ -Yerde
Günüm keçir⁷⁸ ele bele,
Anlarımı verrem yele.
Yaşamıram, yaş artırram⁷⁹ bile bile.
Ey Allah’ım!
Çıhış yolu göster mene
Ümüdsüzlük mengenesinde,
Çırpınıram döne döne…
Men neyleyim?
Ne vahtadek riyalara, yalanlara,
Gul olacam?
Ne vahtadek,
Gizli gizli, korun korun⁸⁰,
Yana yana kül olacam?
Ne zelzele, ne gasırğa
Kar etmeyir insanlara…

Ey Tanrım,
Men neyleyim elacim yoh
Kederimden ün salıram⁸¹.
Üz tuturam⁸² göy yüzüne,
Hey bahıram buludların yol, izine…
Buludlarla fal açıram,
Ey Tanrım,
Heç bilmirem hansı⁸³ anda
Hüzurunda dil açıram⁸⁴…
Ese ese⁸⁵, titrek titrek derdleşirem,
Men seninle ey derd bilen!
Ey dünyaya gadir olan
Heç bilmirem neden bele,
Dergâhına el açanda,
Yaş tökülür sinem üste gile gile⁸⁶
Ey Allah’ım, ah duyanım
Hoşdur mene
Sene olan mehebbetden
Alovlanım yanım yanım.
Haçan⁸⁷ bele hüzurunda diz çökürem
Ey Allah’ım üreyimde tek adına iz çekirem.
Öz özüme bu ellerim,
Niye galhır dergâhına?
Rebbim menim,
Rebbim menim,
Senden başga güdret hanı, güvvet hanı?
Sen Tanrı’nın aciz, fegir bendesiyem⁸⁸,
Men dünyanın ün sesiyem.
Felek çerhi⁸⁹ fırlanmayır⁹⁰,
Dolaşıbdı…

Bendelerin yol itirib⁹¹, lap çaşıbdı⁹².
Elden gedir ismim, dinim
Gönder, gönder öz elçini.
Bele getse ey Allah’ım,
Yahınlaşar zülüm anı,
Ölüm anı…
Koyma, koyma günahkâr tek
Hüzurunda men utanım…
Merhemet et öz elçini gönder yere,
Goy yer yüzü temizlensin, dönsün pire.
Ey Allah’ım, ey hebibim!
Mehebbetim, ey tebibim!
Dualarım sepelenir⁹³ göy yüzüne,
Yağış kimi tökülürler üz, gözüme.
Sanki âlem
Yer de, göy de “Âmin!” deyir,
Ey Allah’ım,
Üreyimde bu “Âmin”e, zamin⁹⁴ deyir.

ÜREK AĞRISI

Bu dünyanın ayrılığı yaman olur.
Gözümüzde çiskin⁹⁵ olur,
duman olur.
Görüşmeye
ancag bizi ovunduran
güman olur.
Gümanımız ya insaflı
ya azazil⁹⁶, ya da ahır yalan olur.
Ömrümüzün bu tarihi,
bu bir anı,
yaddaşlarda⁹⁷ zaman olur.
Eh ne deyim,
ne söyleyim.
Cismin yahın, özün uzag
içimde “ayrılıg” adlı bir yalguzag⁹⁸,
Ulaya⁹⁹ ulaya
Meni odlara¹⁰⁰ galaya¹⁰¹ galaya,
Didir, parçalayır üreyimi.
Ağrıdır, ağladır her yerimi.
Umacağım hagg, edalet,
yalana nifret, düzlüye¹⁰² mehebbet.
Umacağım böyük sayı,
istek payı, sevgi payı.
Ömrüm boyu,
hamıya¹⁰³ mehebbet payladım¹⁰⁴.
Ana isteyi, dost mehebbeti,
halg sevgisi,
düzlük güzgüsü.

Daşı, kayanı yumşaldan¹⁰⁵ isteyim
Sende nisgilli¹⁰⁶ galdı.
Boynu bükük benövşe¹⁰⁷ oldu.
Men istek verdim, sen nifret
Men seni ezizledim¹⁰⁸,
sen meni bizledin¹⁰⁹.
Sen mene yadım¹¹⁰ dedin.
Eh doğrudan da zorla mehebbet yaranmır¹¹¹.
Kimdese nögsan ahtarıb¹¹²,
Geybet¹¹³ seven ürek,
mehebbet nedir ganmır¹¹⁴.
Amma neynim,
üreyimin yarısı,
ciyerimin parası
Ciyerparam, senin elindedi.
Onun ehvalı her an,
söz söhbet, böhtan arayan dilindedi.
Ey yalanlar içinde böyüyen gözel,
Mensizlik içinde “men” deyen gözel
seni sevgiye beleyen insan,
Menim sevgimden doğulub.
Bele mehebbetli,
bele geyretli oğul olub.
O oğul hatirine,
Yene, döne döne
Seni mehebbete, isteye sesleyirem¹¹⁵.
Men buna çoh ümüd,
                           inam besleyirem.

DEME…

De, neye inanım ay dünya, neye?
Alem başdan başa yalanmış deme.
Bilmirem garğıyım¹¹⁶, men kime söyüm?
Heyretim mat olub¹¹⁷ galanmış¹¹⁸ deme.

Ne geder sınağa¹¹⁹ çekiler adam,
Men indi odlanmış, kül olmuş ‘od’am.
Özümde özüme gırağam¹²⁰, yadam,
Heyanet içimde ilanmış¹²¹ deme.

Gör kime yar oldum, ay Allah kime?
Bir teessüf duyğusu dolub içime.
Derdim mizrab olub deyende sime¹²²,
Nisgilim ilan tek çalanmış¹²³ deme.

Başdan ayağadek derdem, gubaram¹²⁴,
Her an gövredir¹²⁵, gaynayır yaram.
Mene darağacı gör kim gurarag,
Kendiri boynuma salanmış¹²⁶ deme.

Men indi neyniyim, yaşayım nece?
Olubdu gündüzüm garanlıg gece.
Gerek hazır olam dünyadan köçe,
Uralanan¹²⁷ galbim talanmış deme.

   Hazangülem adım erşi e’ladı¹²⁸,
   Galbim gamı sağalmayan¹²⁹ beladı.
   Nisgil ile gıfıllanmış¹³⁰ galadı¹³¹,
   Derdi öz içine alanmış deme.

MEHEBBETIM ÖLEN DEYİL…

Ümüdümün gözyaşını silmişem,
Men son defe huzuruna gelmişem.
Ha desem de men sınmışam¹³², ölmüşem,
Mehebbetim ölen deyil heç zaman.

Men dağlarda bir sonbahar garıyam,
Boynu bükük bir benövşe ¹³³yarıyam.
Men kömeksiz¹³⁴ yetim eşgin barıyam¹³⁵,
Mehebbetım ölen deyil heç zaman.

Sen nisgilim, ömrüm, anım, günümsen,
Sen harayım¹³⁶, sen itiyim¹³⁷ ünümsen.
Bu dünyada alın yazım, dinimsen,
Mehebbetım ölen deyil heç zaman.

İnadımı danlayıram¹³⁸, didirem¹³⁹.
Hayatından hemişelik¹⁴⁰ gedirem.
Bu isteye men elvida edirem,
Mehebbetım ölen deyil heç zaman.

Bu dağ derdim gözlerimden ahsa da,
Yetim aşkım malul malul bahsa da,
Hazangül’ü yandırarag yahsa da,
Mehebbetım ölen deyil heç zaman.

SEN MENE YAD OLDUN

Ele soluhmuşam¹⁴¹, ele sınmışam¹⁴².
Ele govrulmuşam, ele yanmışam,
Ele ezablanıb, ele donmuşam,
Sen mene yad oldun, yad oldun daha.

Men ömrümü den den¹⁴³ edir yığırdım
Men sehraya yağış olub yağırdım.
Öz derdime öz içimde bağırdım,
Sen mene yad oldun, yad oldun daha.

Öldü mehebbetim, öldü kimsesiz,
Sen indi mensizsen, men indi sensiz.
Men indi sabahsız, indi çemensiz¹⁴⁴
Sen mene yad oldun, yad oldun daha.

Eh neyleyim gismetim bu, bahtım bu,
İtirmişem hem tacımı, tahtımı.
Hazangül’ü seller, sular yıhdı mı,
Sen mene yad oldun, yad oldun daha.

Bir dervişem mene hayan¹⁴⁵ keşkülüm¹⁴⁶,
Deniz etdi sehraları yaş könlüm.
Heyanetden gayna könlüm, biş könlüm
Sen mene yad oldun, yad oldun daha.

İSTESENİZ

Kimsesizem bu dünyada sen deme?
Gara yaylıg¹⁴⁷ imiş derdim günüme.
Öz isteyim çevrilerek genime¹⁴⁸,
Çırpaladı kayalara, daşa hey…

Dörd bir yanım riya, yalan perdesi,
Boğulubdu hagigatin hagg sesi.
Dost deyenin bir gafleti güllesi¹⁴⁹,
Köksüm üste derin yara açar hey…

Esen yeller feryadımın sedası,
Kalbim olmuş gerib¹⁵⁰ diyar adası.
Bu könlümün nisgil adlı sevdası,
Gözlerimde deniz olub daşar hey…

Enişi az, yohuşu çoh bu yolun,
Haçanacan¹⁵¹ yarğan¹⁵² olum oyulum¹⁵³?
Yüreyimden gözlerime su yolu,
Sel üstünde çalhalanıb, coşar hey…

Neyleyim ki, sayılmaz tek sayılım?
Hoş mu size hırman olum¹⁵⁴ döyülüm?
Ele bilin men Hazangül deyilem,
Heyal olub yer yüzünden gaçar hey…

HARA GAÇIM?

Bu dünyanın sirr gapısı, sirriyem,
Bu dünyanın fağırının biriyem
Heç bilmirem ölüyem mi, diriyem?
Hara¹⁵⁵ gaçam yerden, göyden ay Allah!

Haçan¹⁵⁶ döydü heç bilmirem gapımı?
O isteyi itirim¹⁵⁷ mi, tapım¹⁵⁸ mı?
Arzum deyib yüreyime yapım mı¹⁵⁹?
Alovlanar könlüm birden ay Allah!

Hegiget mi, yohsa ilğım¹⁶⁰, yuhu mu?
Gorha gorha bu arzuma bahım mı?
Kipriyimi seller üste sıhım mı?
Keçemmerem denizlerden ay Allah!

Gerek meni anmayaydın heç vede¹⁶¹

Конец ознакомительного фрагмента.

Текст предоставлен ООО «Литрес».

Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию на Литрес.

Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.

1

Gen düşmek: Uzak düşmek.

dönüş

2

Külek: Rüzgâr.

dönüş

3

Tentimek: Acele etmek, sabırsızlanmak, beklemekten sıkılmak.

dönüş

4

Şahta: Ayaz.

dönüş

5

Ohşar: Benzerlik.

dönüş

6

Başı garnında olmak: Her zaman kendi çıkarlarını gözetmek.

dönüş

7

Üze – üze: Kopara kopara.

dönüş

8

Leçek: Çiçeklerin taç yaprağı.

dönüş

9

Gamet: Boy.

dönüş

10

İtik: Yitik, kayıp.

dönüş

11

Lap: Pek, çok.

dönüş

12

Çaşmak: Şaşmak.

dönüş

13

Gora: Göz yaşı.

dönüş

14

Ahtarmak: Aramak, araştırmak.

dönüş

15

Tapşırmak: Defnetmek.

dönüş

16

Başdaşı: Mezar taşı.

dönüş

17

Sarı: Taraf, doğru.

dönüş

18

Cücermek: Filizlenmek, yeşermek.

dönüş

19

Ebes: Abes.

dönüş

20

Üz tutmak: Yüzünü döndürmek, çevirmek; müracaat etmek.

dönüş

21

Deyim: Diyeyim, söyleyeyim.

dönüş

22

Ahtarmak: Aramak.

dönüş

23

Pünhan: Gizlice.

dönüş

24

İtik: Yitik

dönüş

25

Tale: Talih

dönüş

26

Harda: Nerede

dönüş

27

Harayıma hay vеrmedin: Feryadıma, çağrıma ses vermedin.

dönüş

28

Çırpaladı: Çarptı.

dönüş

29

Külek: Rüzgâr.

dönüş

30

Doğma: Öz, yakın.

dönüş

31

Nisgil: Hasret

dönüş

32

Balınç etmek: Yastık yapmak

dönüş

33

Ağuş: kucak

dönüş

34

Mürgülemek: Uyuklamak, şekerlemek.

dönüş

35

İller: Yıllar

dönüş

36

Bac almak: Haraç almak

dönüş

37

Tek: Gibi.

dönüş

38

Bükelemek: Dürmek..

dönüş

39

Ele: Öyle.

dönüş

40

Bele. Böyle.

dönüş

41

Şaggıldadı: Şakırdadı.

dönüş

42

Hardaydın. Neredeydin.

dönüş

43

Yuyat: Gasilhane, meyyitin yıkandığı yer.

dönüş

44

Danlamak: Kınamak, eleştşrmek, azarlamak.

dönüş

45

Çiyin: Omuz.

dönüş

46

Tarazlamak: Bir seviyeye çıkarmak, denkleştirmek, eşitlemek.

dönüş

47

Güvve: Kuvvet.

dönüş

48

Torpağa tapşırmak: Defnetmek.

dönüş

49

Üzv: Aza, üye.

dönüş

50

Don: Kılık, elbise, görünüş.

dönüş

51

Zogguldamak: Zonklama, sızlamak.

dönüş

52

Ürek: Yürek.

dönüş

53

Goşun: Hücum etmek.

dönüş

54

Min: Bin.

dönüş

55

Şenbe: Cumartesi.

dönüş

56

Adı çekilmek: Adı anılmak.

dönüş

57

Mat galmak: Hayret etmek, şaşırmak.

dönüş

58

Hönkürtü: Hıçkırık.

dönüş

59

Çilenmek: Dökülmek, yağmak.

dönüş

60

İz: Yol.

dönüş

61

Ehd. Ahid.

dönüş

62

Haray: Haykırış, feryad.

dönüş

63

Elat: halk, topluluk; evler.

dönüş

64

Kimi: Gibi.

dönüş

65

Bayatı: Mani.

dönüş

66

Dözen: Tahammül eden, sabreden.

dönüş

67

Elac: İlaç.

dönüş

68

Yuhu: Uyku.

dönüş

69

Yozan: Tabir eden.

dönüş

70

Pir: Kaynak, merkez; kutsal yer, ev.

dönüş

71

Aman: Emniyet.

dönüş

72

Güman: Arzu, istek, ümid.

dönüş

73

Kelef: Yumak.

dönüş

74

Düyün açmak: Düğüm çözmek.

dönüş

75

Böhtan: Bühtan, iftira.

dönüş

76

Lap: Çok, çok fazla, tamamen.

dönüş

77

Planet: Gezegen.

dönüş

78

Keçmek: Geçmek.

dönüş

79

Yaş artırram: Yaş üstüne yaş eklerim.

dönüş

80

Korun korun: Alevsiz, içten içe yanma.

dönüş

81

Ün salmak: Haykırmak, seslenmek.

dönüş

82

Üz tutmak: Yüzünü çevirerek söylemek.

dönüş

83

Hansı: hangi.

dönüş

84

Dil açmak: Yalvarmak.

dönüş

85

Ese ese. Titreye titreye.

dönüş

86

Gile gile: Damla damla.

dönüş

87

Haçan: Ne zaman ki.

dönüş

88

Bende. Kul, köle.

dönüş

89

Çerh: Çark, çember.

dönüş

90

Fırlanmak: Dönmek.

dönüş

91

İtirmek: Yitirmek.

dönüş

92

Çaşmak: Şaşırmak.

dönüş

93

Sepelenmek: Serpilmek, saçılmak.

dönüş

94

Zamin: Tasdik etmek.

dönüş

95

Çiskin: Kapalı havada ince ince yağan yağmur.

dönüş

96

Azazil: Gaddar.

dönüş

97

Yaddaş. Hafıza

dönüş

98

Yalguzag: Kurt, canavar.

dönüş

99

Ulamak: Ulumak.

dönüş

100

Od: Ateş.

dönüş

101

Galamak: Odun gibi ateşe atmak; üst üste yığmak.

dönüş

102

Düzlük: Doğruluk.

dönüş

103

Hamı: Herkes.

dönüş

104

Paylamak: Paylaştırmak.

dönüş

105

Yumşaldan: Yumuşatan.

dönüş

106

Sende nisgilli: Sana hasret.

dönüş

107

Benövşe: Menekşe.

dönüş

108

Ezizlemek: Yüceltmek, çok değer vermek, sevmek.

dönüş

109

Bizlemek: Şişlemek.

dönüş

110

Yad: Yabancı.

dönüş

111

Yaranmak: Yaratmak/yaratılmak.

dönüş

112

Ahtarmak: Aramak, araştırmak.

dönüş

113

Geybet: Gıybet, arkadan konuşma, dedikodu.

dönüş

114

Ganmak: Anlamak, idrak etmek.

dönüş

115

Seslemek: Çağırmak, davet etmek.

dönüş

116

Gargımak: Beddua etmek.

dönüş

117

Mat olmak: Şaşırmak, hayrette kalmak; mağlup olmak.

dönüş

118

Galanmak: Üst üste yığılmak.

dönüş

119

Sınag: Sınav, sorgu.

dönüş

120

Gırag: Başkası, özge, yabancı.

dönüş

121

İlan: Yılan.

dönüş

122

Sim: Telli sazların teli.

dönüş

123

Çalan: Sokan, zehirleyen.

dönüş

124

Gubar: Keder, gem, dert.

dönüş

125

Gövremek: Rahatsız etmek, incitmek.

dönüş

126

Salmak: Takmak.

dönüş

127

Uralanmak: Parçalanan.

dönüş

128

Erşi-e’la: Arş-ı Âlâ, göğün en yüksek katı.

dönüş

129

Sağalmak: İyileşmek.

dönüş

130

Gıfıllanmak: Kilitlenmek, kapatılmak.

dönüş

131

Gala: kale.

dönüş

132

Sınmak: Kırılmak.

dönüş

133

Benövşe: Menekşe.

dönüş

134

Kömeksiz: Yardımsız, kimsesiz, himayesiz..

dönüş

135

Bar: Mahsul, semere, meyve.

dönüş

136

Haray: Feryad.

dönüş

137

İtik: Yitik.

dönüş

138

Danlamak: Ayıplamak, kınamak.

dönüş

139

Didmek: İncitmek, hırpalamak, ditmek.

dönüş

140

Hemişelik. Daima.

dönüş

141

Soluhmak: Solmak.

dönüş

142

Sınmak. Kırılmak

dönüş

143

Den: Tane.

dönüş

144

Çemen: Yeşillik, çayırlık.

dönüş

145

Hayan: Yardımcı.

dönüş

146

Keşkül: Hindistan cevizi kabuğundan yapılan ve dervişlerin dilenip topladıklarını içine koydukları kap.

dönüş

147

Yaylık: Başörtüsü.

dönüş

148

Genim: Düşman.

dönüş

149

Gülle: Kurşun.

dönüş

150

Gerib: Yabancı, kimsesiz.

dönüş

151

Haçanacan: Ne zamana dek.

dönüş

152

Yarğan: Yar, vadi.

dönüş

153

Oyulmak: Oyuk hâle gelmek.

dönüş

154

Hırman olmak: Harman olmak.

dönüş

155

Hara: Nereye.

dönüş

156

Haçan: Ne zaman.

dönüş

157

İtirmek: Yitirmek.

dönüş

158

Tapmak: Bulmak.

dönüş

159

Yüreğime yapım mı: Yüreğimde saklayayım mı.

dönüş

160

İlğım: Serap, hayal.

dönüş

161

Heç vede. Hiçbir zaman.

dönüş