  
 


   ,     ,       .     :   ,   ,         .       ,            .

       ,  , , ,                  ,     .

   ,    :  , ,   , ,      ,     .    ,   ,   ,   ,        .





 

  





  

   -   .          -,    .

             .             .

          ,   ,    ,              ,           .





,      - .   ,  ,   ,    ,           ? -    , ,    ,  ,   ,       .

      .        .   ,      ,     ,       .

     ,    ,  ,    . ˸  ,   ,   - .  ,   ,  .     ,  ,   ,       .

  .  .   ,   ,  ,     .    ,   .   .

  - ,  ,      .  . ,    -   .     ,    .

  ,   .   ,       ,   .    ,  ,        .

-    .   -.   ,     ,    .   ,          .  - ,    .    ,      .

    .   ,    ,    - ,     .   ,  ,    .  ,      ,   .

     .    ,   - ,  -,      ,     .    ,      ,    .   .

     . ˸  ,    ,    .    ,        .     ,    ,    ,          ,     ,     .




 I.    









      

   -   .      ,   .  ,    ,     ,    -.          ,     ,     .

          

           ,        .    .  ,    , ,  ,  ,            ,    ,  .

    ,  2021              1,1  .          .   ,      .            1808 ,             XVIII .

             ,         .

          .   ,    :       .  ,      ,          ,         .         (     ,   , ,   )    .

    ,            ,              (WHO, 2017; WHO, 2022).



  (    ,     ),  ,  ,  ,     .

         ( ,        ) , -    .        (,   ,   ,    ),       (Kohn et al., 2004; Thornicroft et al., 2017).

         :



 , ,   ,       ,        , ,             (Corrigan, 2004; Henderson et al., 2013).

      

          .    ,        .              .

       ,    .    XX             ,                 (Foucault, 1961; Porter, 2002).

 ,   ,         ,   ,     .          , ,    ,   ,          ICD-11  DSM-5-TR (     , World Health Organization, 2019; American Psychiatric Association, 2022).

      .    ,    ,    .   ,           .

     ,   

         .          .

  ,     ,  ,       .

    .      ,       .    :   (    ,      )        ,           (APA, 2022; NICE, 2022).

       

         ,      .

         ,   ,   ,       .

-              : , , ,  ,    .     ,    , ,   ,         (ICD-11; Casey & Doherty, 2012).

      ,        ,    . (DSM-5-TR; ICD-11).

       (       ).



     

 ,         .      .

 ,  ,  ,             .    ,  ,  ,      .       .

   ,           - ,      (The Lancet Psychiatry, 2016; JAMA Psychiatry, 2018).

    

     , -     ,   .

? 

    , ,              .

? 

               .

? 

  (,   , , ,    )           ,     .

? 

             (Cuijpers et al., 2014).

     

   ,    .



       ,   (       ),  ,          -.

   (NICE, 2022; APA, 2022)      :   .

 

      .  ,  , , ,      .         .

 :    ,    

      ,      . , , ,   .   ,   :  ,  ,  .      ,       .

     ,  .    ,   .    ,   ,  : ,  ,  ,    .        . ,    ,     ,       .

   .   ,       ,             .          ,        .

         .   .  ,  .       .

    ,    .  ,  ,   .     , , ,      .   ,   .   ,     . ,    .

   .  .  .    .    ,       .    ,        ,      ,   .

 -   ,     . ,     ,   .     .   .      .     .    ,     .

 ,  ,       .   ,  ,        .    ,      .    ,  ,   , ,  ,  .

     .       ,      .         :    ,    ,   .        .

,   ,  :       .   ,     ,   .      ,   ,       .

   

         .   ,            , ,     .  ,    ,      .          ,      .

     .



   .  .  .    .

     ,      .          ,    ,  .




   


  ,      .

      -,     - ,         ,       .

        ,      .          ,  ,   ,     .

             ,          .



 1.    




  


              ,  ,    .        ,   ,       .     ,       :    ,      .

  :       .   ,        .

    , ,        ,  ,       .   XX            .          ,      .             (Foucault, 1961; Porter, 2002).

     ,       ,    ,      ,   .     .

  ,     ,         ,  ,     .




     


           .            XX             (World Health Organization, Human Rights and Mental Health).

    .        ,   ,     .    ,   .

,      .         :

? 

  

? 

   

? 

  

? 

  

        ,     .        ,       ,     .

 ,       .      ,    ,     .        ICD-11 (World Health Organization, 2019)  DSM-5-TR (American Psychiatric Association, 2022),      NICE  APA.

          ,     .



               .

      ,        ,   .

           .       ,      .



        ,      .

   ,     ( ;      ),    .

     ,                (WHO; NICE).




   :   


       ,   .   , , ,             ,      .

     XX ,    :

? 

 ;

? 

  ;

? 

 ;

? 

  .

  (, ,  ,   ,      )   (   ,     )  19501960-    ,    ,    ,        (Healy, The Creation of Psychopharmacology;  The Lancet Psychiatry).

    :    ,    ,    ,     .        APA  NICE.




      


      ,       .    :

   ,   ,    -    

   ,         :  ,        ,     .

  ,  ,   .        .   , , ,   ,     .    .

   (            ) ,              (    : , ,   ,  ,  ),             (WHO, Depression and Other Common Mental Disorders).     ,          .

           .




 :     


       ,        ,  -    .    .

  .     ,   ,       .    ,  ,  , ,  .   ,     .     :   , , ,  .      . ,    .  ,           ,       .

 -     .  ,    .     ,    : ,  , ,    .         .   , ,  .     , ,     ,  .

  , , .     .    :     .    .  ,   . , , .   ,   .

    .   . , , .   ,  ,  ,    .      .     .

   .   , , .    .      ,   .    :   ,     .

 ,      - .      .   ,    .       .        .      : , , , , .

    .         :    .      .   ,            ?   , , ,    .

   .      ,     :    ,  ,  ,  ,  , ,     .  ,          ,    .

        .  ,  ,          :   ,   ,     .

     .     :     ,   ,     .          .

  -   ,    .   .      : ,     .     ,           .

   ,    .   .    .     .     ,         ,        .

 ,   ,     .     .     . ,  ,          , , , ,  .

     .  ,    .   ,           ,  ,        .        .

    ,    .    ,          .          .




 2.     





 ?   


           .  , ,  ,      :    ,         .       ,     -      .

  ,         .

        ,          (,        ,    ).     ,   ,       ,  ,     .

       .    ,  ,   : , , , , .    ,         ,        .

   ,           ,    ,       ,    (World Health Organization, 2022).  ,          .

 ,     ,     ,    ,       .          ,      .




,   :    


        ,        .

      .           .   :

? 

  ;

? 

  ;

? 

  (, , );

? 

  ,   .

  ,     .            .     ,      ,    .

  ,         .    ,    (,        ),   .  ,             .

   :   ,       (      ,   ),      (NICE, 2022; APA, 2022).    =  .




     


      .       :

? 

   ,     ;

? 

   , ,   ;

? 

   ;

? 

     ;

? 

,     ;

? 

     .

      , ,     .      , ,           .




     


           (Corrigan, 2004; Thornicroft et al., 2017):

? 

    ;

? 

,      ;

? 

     ;

? 

  ,    ;

? 

     .

        :   ,     ,   ,    .




   


   ,   .  , , ,            .     (     ,      )   ,        .

    ,   ,         .    ,       .




 :  


     ,    ,       .    .

        ,   ,      ,      .     ,     ,        .      ,    -      .

      .

   ,    , , .  ,       ,  ,  , .   ,         .      ,   .

      .    ,       ,   ,            .    ,           .

     .



      ,   -   .  ,   - ,   ,    .             .

       .   .   .     .    :   ,   ,   .  .

 ,  :           .               .      ,       .

            ,   ,    .    ,        . ,    ,   .   ,    .

          ,               ,    .

      .      .     .      ,   , .

   -   ,   .      .      .     ,        ,    :  , , .

       .    ,           ,     .



 - 

  ,    ,     :

? 

    ;

? 

 ,    ;

? 

   ;

? 

   ;

? 

   (  ,    )    .

  ,    :          ,     (NICE, 2022; APA, 2022).

     

               .    (      ,     ),    :

    ;

    ;

    ;

,       ;

          .

       ,         (  ,     ),  .

-      :

? 

       ;



? 

      ;



? 

    ;



? 

      ,  .






 II. ,    Ȼ





 3. ,    



    ,   ,   :



         ,   ,     .

    ,           ,    ,   ,   .           ,     ,    .

   .




   


  ,         .

       ,         .   ,        .

                    ,      .       ,      .

     :

? 

 ;

? 

  ( );

? 

  (   );

? 

 .

  ,      ,  ,  ,    ,     .




    


             .

       ,      .

   ,   :

? 

 

,

? 

 

  ,

? 

 

 , ,    .

       :

? 

   ;

? 

      ;

? 

         (,   ).

        .          .



       ,             .




   


     :

? 

   .

? 

:



? 

  ,

? 

 ,

? 

   ,

? 

    .



? 

 :



? 

  ;

? 

;

? 

 ;

? 

 .

     .



   ,  ,   .

       ,     ,  ,       .




  ,   


        .





     .        .

 



  ,     .         .

 



      .     ,       .

        .



    



.           .

   ,   ,        ,        .







       ,   ,         .



    ,   ,  ,    90-,    ,    ,    ,   



.     ,  ,   



.   ,  .      ,    . :  1      64 .

 ,        .



    



.     .

  ,  ,     .



        



.         ,    .

       .     ,       ,      -  .



            .



   .        ,    .

   ,       .




 4.    





  ?  , -      


- , ,   



-  ?     ?



-     //?



-  :      , 

  ,  .    ,      ,  ,         .    ,    ,        , , , , , - ( ,   ,      )         ,   ,    .

    :      ,     ,        (           ),    (  )   .




         


      ,   :      ,    .   treatment gap     (,       ,      ).  ,       ,     (Kohn et al., 2004; Henderson et al., 2013; Mekonen et al., 2021; Alonso et al., 2018).

   .

-,    /      .    :   ,  ,             ,  .

-,          .  ,      ,      ,   ,        ,       (Silva et al., 2018).    .

 ,     ,   :    ,  :          .




 :     


           .

    (   , ,    ).



  :

? 

     ( ,  /);

? 

 , , ,  , ,  (    ,   ,   );

? 

    (  ,       );

? 

   //;

? 

   ,      (,   , ,        ).

    ,    :

? 

    (, CBT        );

? 

     (,  ,     );

? 

 (     ),      (        ,    ), (NICE, 2022; APA, 2022).

        -    .




        


    ,  :   .          ,          ,         .

       ,        :

      (  /  );

          ;

  ,          (Saya et al., 2019).

       ,         (         );  ,  ,             ,        (HUDOC: Rakevich v. Russia; Bataliny v. Russia).

 : - (    )          .   , ,  ,        ,     .          : ,   ,     ,      .




    :   


     ,     .

1)   



     .     ,     .      .

2)    



    , , ,    . ,         ,   .

3)  :  = 



    .          ,    ,       (WHO, 2019; APA, 2022).




  = ? .     


       ,       .

    :

        .



   (Appelbaum, 2015; Focus, 2026),            .

       ,   .



 ,  :  /,  ,  ,   ,    .   (,   )      ,         ,       (Chow et al., 2023).

      ,  .



   ,        (Appelbaum, 2015).

    :      .     ,        , , ,    , ,     .




-   


   .



        .       .

   .



   .       .

      .



  (   )    ,    ,         .




 ,    


     .       . ,    (     ,       ):

? 

   (/ / ),    ;

? 

  ,    : , , ,  ;

? 

  ,    ,   ;

? 

    : ,   , , , -        ;

? 

      - ,  -    .

? 

  ,   

  ,        .




 -


? 

     



;        .

? 

  ,        :

,  ,   (

  ,    ) (WHO, 2019; APA, 2022).

? 

,    

     

;     ,    (Appelbaum, 2015; Focus, 2026).

? 

         ,     (Kohn et al., 2004; Henderson et al., 2013).

? 

        .




 III.    





 5. ,     



    .    , ,      .   :     ,        .    , ,   ,   ,   .      ,    - .     .    .   ,       - .    ,   ,      .

       :           ,        ?

   ,       .     ,    . , ,   ,           ,         .




   


      .  ,      . , , ,  ,    ,  , , , , ,           .    ,  ,  ,   ,  ,      .       .       :       ,   , ,       .

     ,      :     .   .   .        , ,    .     ,   ,          , ,    .         .

      .  ,          ,     .     .     messy  , , ,      .     .         .




  


     .   .          :  ,  ,   ,   .    ,      ,    ,   .     ,   .    .    .     .    ,       .

       ,           .    :  , ,  ,    , ,   .   ,            .

        ,    .          ,    ,       ,   ,   .  ICD-11 CDDR        :     ,    , ,      .

   :      ,           .

      :   ,  , -  ,    ,   ,          .     ,      ,     .  ,            ,     .






   


  ,   -     ,       .

   .    .   ,  ,  ,   .         .   .   .     ,      .   .  .    .  ,   (  , ,   ),    ,  ,  .

      :    . , .  ,    .

      .

  .         ,         .

  .       ,  ,     .       ,  , , ,     ,    .

   .        ,      , ,   .    ,      ,    .       ,           ,         .




       


     :   ,  , .   ,       .

  ,    ,     -- ,  HPA- (  ,       ).       .     ,       .               :       .     .   ,     ,     ,       .      .

         :         ,     ,     .  ,       ,   , ,  ,  ,  ,    .   ,   , ,   (   : , , ,    )       .

   .   ,          ,      .     ,   ,              .      :   ,    .






   


         .




  , ,   


.          .           .




  


 .     , , ,   ,      ,      ,   .




  


 .     ,           ,       .




   


     .          -  ,      .




        


 ,    .

  .



  :  ,  ,   .



  :    ,      ,   .



   ,     ,      , , ,     .

     ,       .       ,        ,  ,            .




    ?


 ,             .        ,    ,    .

  ,  ,  , ,     ,     .   .       ,    ,  , .

        ( ,    ,     ),  ,     ,       .         -    .  NICE        ,  :  , ,        ,       .




,     


,       :        ?       .

   :



                ?

    ,        ,     .

      .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/book/roman-popov-33912653/ty-ne-ustal-73924908/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .


