    :    
 


      XIVXV    ,     .    ,  , ,    ,     .     ,  ,            .





     :      



 



  , 2026



ISBN 978-5-0069-9657-1

     Ridero


          XIV  XV      ,     .         ,   ,   ,    , ,    ,           .          ,  ,        ( ),               ,    .   -,        , ,     ,           .







  ,       ,      .   XIVXV        ,    ,   ,     ,       .          ,       .

 , ,      .              free companies      s?ldner  landsknechte.       reisl?ufer    ,                 .       XIV  XV     ,       ,   ,        .      .     ,       .

 ,     ,      ,        .             .  XIV  XV     ,        ,       , ,      .        XIII                    . ,              ,                 .    (13091377)       (13781417)   .

         ,      ,          .    ,     ,   1450   .         ,        ,    .      ,       [1 -  ,   .  . signoria, ..  .].           .

 ,   ,      ,  XV      terraferma   .               ,    .     ,        -,      .  ,       ,   ,          , , , .       , ,    ,        , ,    .

 ,        ,   .  ,  ,         .                .               .

    ,     ,         (    29  1282 ,         ).     ,         .               ,      .

  ,         :  , , , , ,  , , ,      ,     ,   , , , ,   .   ,   : , ,  (  ),       .

      ,       .      :  ,    .   ,            ;  ,     ,     ,       ; ,   ,   ,       ,    .      , ,              .    ,             ,     ,      ,    ,    .

         .    1320-1360-      :  , , ,    ,        ,        compagnie di ventura,       ,           . ,    ,    : ,             ,      .   XV ,         ,    .        Scuola Braccesca  Scuola Sforzesca,  ,          . ,      :     ,        ,         ,    VIII  1494              .

          .             :              ,      .          .   ,        .       ,    .             ,          .

  XIX   XX               ,      , ,  .    .       ,     ,    ,          .       ,      .   ,        ,        .          .




 1.   ? , , 





    XIV  XV 


   (condottiere),        ,    condotta     .          , ,      ,   ,    .  , ,       ;          .       ,    XIV  XV ,    ,     ,  ,   ,        .     .

   XIV   XV     .              ,    ,        ,              . ,     ,       .  ,    ,        ,         .

,            .      ,     ,   ,    , .     ,    ,    ,     ,     ,       .       ,   ,   ,     ,           .       ,               .




    


  ,     ,      .   ,    ,           ,   , .  , ,    ;        , ,        .          ,         .

   -  .           :    (  ,   ), -,        (  ,   ,   ),    ,                   . ,   ,     ,      ,          .

      .        .  ,   .  XIV      , - ,       .     XV        ,           .  ,    XIV        ,   .     :   ,   , ad beneplacitum (  ) ,   , di rispetto (.  ).      ferma     ,        rispetto.          ,    .   ,     ,  condotta in aspetto (  ).                ,       (    ).         ,        .       -,   .

       .      (lance),    ,      . ,   XV ,     ,   ,  ,   .      ad provisionem,      ,        , ,       . ,        ,       , a forma di societ? (  ),    .

      .    (soldo)       (provisione)   ,          .   ,   .          prestanza,            ferma.                  .       .     , , caposoldo           ,  paga morta ( )      ,        .

  ,      .      (giuramento),   ,   ,          . ׸      .  ,  ,       ,  ,    (, , )  .    :  ,         ,    [2 - . taglia].     ,     ,    [3 - . riscatto].               ,    ,   ,        .

,      .                .           .   ,              ,     ,        .

,           ,        .     ,         .   ,      ,  ,    ,     .     ,   indenture   lettre de retenue,   ,        ,   -    -.




   :    


     .              ,       ,     ,  mostra.        ,    ,            .    ,   ,      ,   ,       .

        ,   consegnatori (   ).      ,    .              : , ,   .    . Consegnatori         ,      . ,           ,     ,        .        ,     ,          ,    .

   ,         .         (maniscalco),              ruoli (,  ).     ,   .     :                   ,             (,  XV        ).  ,   ,       .

              . Consegnatori    ,           .        ,        .           fuorusciti.                ,     ,       .

   ,    ,  ,  ,      .        ,           ,       .

      .      ,  ,     a forma di societ?     ,               .          , , ,       .  , mostra    ,       ,           .               .




 :   


     XIV  XV        ,     ,      .   XIII          ,     ,    XIV    ,  ,        .         ,    ,     .



 :   

         ,  , uomini darme (.  ),           .          .

              (lancia). ,  XIV ,    . ,     barbuta     :     - (sergente).    XIV ,     ,       :

 Capo di lancia ( ):  ,   milite,     .     .

  (piatto  scudiero):    , ,   ,       ,     .

  (ragazzo  paggetto):  ,     ,       ( capo di lancia        ),     .

 ,     -,         ,      .              ,     (  )       .  lancia    .

   capo di lancia    .  XV          ,   .   ,  (gambiera),  (cosciale),  (corazza),   (bracciale),   (guanto),  .      ,       (gorgera),       (  (barbute)        ,       ).    (targa),            .      ,   -,   .

,     ,      barde.         (cuoio bollito),    ,    . ,     XIV    ,       , ,  ,         .

,       .         . ,              .        ,     ,             ,     ,           .      ,     ,        ,       ,      . ,   ,      .                   ,      .

           ( 10 ),       (squadra), ,  , 25 .   caposquadra  squadriere.     (banda  compagnia)  .   XV        ( 50  100 )         (colonna),        (colonello).

  XV      .          capo di lancia     , ,      .  ,       ,   .    1460-   corazza     .      1470-    .        , , ,  -          ,     .



˸ :    

  ,        ,      . ˸     , ,   ,   (cavalcate)     .

     ,     ,   .     ,  uomini darme,     ,      (sergente).

     (Ungheri),      XIV .        (    ),        .          ,     ,    ,       .       ,   ,    ,    .               , ,      .

,  XV ,    ,  stradioti   ,        .     ,   ,    .         .    ,    ,        ,   -     .          ,     .

   ,        ,    ,   ,     .    ,     .           ,      .



  ?

         ,    .   ,               ,            .        miles,         (cavaliere),     ,   ,       ,      ,         ( . accolade ). ,   ,    XI     adoubement (  adouber,      dubban,       , ).      paume, ,    , colle    .           ,   ,      . ,         ,         .       addobbamento,      ,      ( ,   ), , , ,   , , .            .      VIII        ,     -  .              ,          .

        . , ,  ,   . ,    ,      ,     .   .        .   - ,      . -     ,  ,        ,     .       ,       .      ,     ,   , ,    .

    ,  ,  ,     . ,    ;   ,     . ,       ?    .   ,       ,          .     ,       ,     ,    ,           .    ,   ,   ,             .        .  ,    ,     .       ,       ,           .

,         ,    .   ,            .    ,   ,       .       ,      ,            . ,    .       ,           (, , , )   (, , ).           , ,   .         .  IX     ,          ,               .   ,      .  ,           .

       (. damoiseau  . damigello)  ,     .      :    ,  ,  ,  , .         ,    ,   ,    .         .      ,        ,  .

,           ,                   .   ,           ,  ,  ,    ,   ,  ,      ,    .     ,       .   XIII  XIV   ,       ,  ,        - ,        .

    .    .     . Cavalieri Addobbati,     Cavalieri di Corredo,         .      addobbo,  ,   (    ),  corredo,  .   ,      ,     ,      [4 - Littell & Littell, The Living Age, p. 180.].

  ,    XIV   [5 -      ,      .       ( )       ,      .        ,     ,      .           ,     -,   .    (1378)     (Giannozzo Sacchetti)  ,    ,             .  ,            (Trecentonovelle),  223      300.           XIV ,      .     ,     ,   ,     .      ,       ,     .],         . Cavalieri bagnati,   ,       ,        . Cavalieri di scudo,   ,  ,      . Cavalieri darme,   ,  ,        .  , -,    .

,     ,     ,         ,     ,   ,    .

             .   ,               .          ,     ,               .    ,   ,     ,          .   ,    ,    ,    ,           .



:  

                 .    ,      -,      .                .

 ,   ,       ,    ,   ,       .       ,         .  ,          .                  ,      .  ,  ,        ,        .

          .       ,   ,      .  ,         XI ,     ,      ,  ,      .

             -,              , , , . ,  ,     ,                .          ,    .

 ,               .           ,      ,     .    XIII         ,   ,    ,    ,     (roella)       .       lancia lunga,        .

      (compagnia)    (contestabile)[6 -        .],   20  50 .       :

 / (fanti, lance lunghe):     , ,   .          .

  (pavesari): ,    -,      ,       .

  (balestrieri):   .  ,         XI ,     ,      ,  ,      .            .       , , ,     .

      (bracciali)   , ,  .

  XV       .     :

   :  ,      -   .  (brochiero),       .            .

     :  schioppettieri (  -),  ,  1470- , .          ,     ,  ,     .   XV            .  1476      (2000  10000)   .  1482      1250   352    233 .

     .         (, , ),    : , ,  (      ),   .



 : Soldaerii, Homo de Guerra, Famiglia Ducale  Lanze Spezzate

   (cives)         .    XIII                  ,      , ,   ,  ,               ,    ,      .       ,    ,      .

     , ,        ,      .                -,         (milizie cittadine)            .

            ,    .      ,  ,      ,       .

   ,   , ,  , ,   ,      ,       .

    I        soldaerii.                   .         ,       ,   , ,         (homo de guerra).         [7 - . soldato di ventura venturiero.]           .               ,        ,      .

    .    ,    (, , ,  )   XV       ,     .     famiglia ducale   ,         ,  lanze spezzate ( )   ,     ,      -.        .   ,    ,  provisionati.   ,       ,            .

 ,  ,     XV ,    ,     ,   ,    .           ,      .




 : ,   


           ,       .   ,        ,             .         ,      .



:  

 (soldo  stipendio)          .   ,       .   ,    ,      .              ,        .

     .       ,   ,         .  ,               (onoranza).     Onoranza di San Marco,     Onoranza della Camera Apostolica.       : ,           -,        ---.

         :      (    ),           ,     .            .

     ,       , ,    ,    .        .     ,           .   ,    .    caposoldo       ,    .   paga morta ( )     ,      .       ,         (, , )   .       (provisione)    .

       .  XIV    ,    20      .  XV        10  ( ,    )         ,     . ,       ,    (1112 ),             ( 8 ).      (910 ).      XIV       ,     (  ,  ),      (   )        (    ,   ).          3      XV ,   22,5   .

    ,         .          .     ,  ,       ,     . ,   ,          ,    . ,     ,     ,       .    XV        ;        ,          .         .



:  

 ,         (vettovagliamento).        ,   ,     ,    .       ,         .

        ,    ,   , ,    .            (. pourvoyance),      ,        .     .          ,       .     ,    ,     -     .                .      ,         .         ,    (     ).          signori del mercato dellesercito      .

      ,     .      ,    .        .      guastatori (),   ,      , ,     .     ,    .           ,         .

 ,       .        ,         ,       ,   ,     .     ,   ,   ,   ,    ,        ,        .       ,      .

    .   ,    ( 1439 ,  ,      70000 ),         .       30  200 ,        . ,     ;      (,    ),   , , .       ,   ,  ,   .                  .



   

            ,     .             ,     .                      .

   ,   .   ,   , ,     ,  ,       ,            .    (cassazione)         ,      .

        (ordini),     ,     .  ,       1439 .    :   ,    ,     ,   ,       .

     ,  , ,     ,       ,   .         ( ),         ,         ,       .      , ,     .

  ,       . ,           , , ,  ,   .      ,    (  , ).      ,          .     ,       -,         .

 ,               ,        .   ,            ,       .




 : ,   


        ,  ,    (      ),    ,   ,       .       ,     ,  ,    ,        .     ,         .

 ,          ,  ,      ,    ,       .    ,    ,       ,           .     :       , ,          .         ,       .      XV     , , ,      .          ,   ,   ,      ,       ,           .

        .               ,  ,         .    (1387),  (1427),  (1448)   (1495)    ,     ,     ,      .  ,  ,      ,       .

       .        .   (fanti)  ,   (  )               .      ,   ,         .    .      ,        ,  ,     ,    (  ),  .              .    ,        ,           (parola)  ,       ,   XIV .  XV        ,          ,    .

        ,   .       (,   ),       ,     XV .        ,   .         .     :     (riscatto)            (a discrezione).     ,   ,          (sacco).       (     ),           .      ,       ,      ,                 .

        .       -  ,      .  guastatori   , ,  ,  ,  .      ,    ,    ,   .               .          .        ,   ,        .

             .             (compagnie di ventura),     XIV .   ,    ,  ,          .    ,  ,   ,    .    ,    , ,    ,     , , .       .    ,  ,        ,      ,     ,    .  ,          ,        .

  ,              .         ,     ,   .       ,      ,             .




 :       


       ,    .     ,           . ,    ,              .

   .      ,         ,        .          .       ,      .        ,      .     ,    ,   ,            .

        ,               .         ,   .         , ,                      .   ,          .

   ,   ,  ,       .   ,   ,            .        ,     .     (         )           ,      , ,         1432 .        .

   ,         .                    ,      .           ,       .

                 ,       .             .   ,      ,     , , ,      ,         .   ,    ,           .

  ,      ,    ,       .   ,  ,   ,  ,    ,           .   ,         ,       ,          .   ,               ,   ,    .   ,     ,  .

 ,      .    ,    ,        ,      ,  ,     .     ,      ,  ,       , , ,          ,           .            ,       ,    ,        ,    .




 2.   :  





     


 ,        ,     ,       .       ,        -    ,        ,  .   ,          ,         . ,          ,      ,    .

        XII ,             I            .       29  1176      ,       .     XIII         ,     .

   ,  ,        ,    XIII    ,    XIV  ,          .               .      ,     - ,  ,        .   -  -       ,               ,          .

         ,              .  ,        ,       ,          ,               ,      .




   :    (XII  XIII .)


  XII   XIII          .               . Ÿ      ;      -   ,       .

         . ,  ,   ,         .     , , ,    ,          .       .             (cittadini),  ,      .  ,       ,  ,   ,      .   ,        ,       .   , ,   ,  ,      ,             .    :         18 (  17   15)  6065 .

       .       .         (arti).   ,         ,      .      .        (sesti,  ,    ),  (terzi, ,   )   (quartieri). ,   ,        (contrade,    )   (gonfaloni,  , - ,    ).       ,         (compagnia)   ,   ,        ,       .  ,  ,   , , ,   : , , , , ,  , ,  , .   XIII   20 ,      16.         ,            .

          (contado).      ,      (comitatinanza),     ,        ,    ,     ,   .  , ,  96   (pivieri),        .   ,     ,     .

     ,     .             (popolo grasso)    (nobili),   ,    ,       .    populares (     )  (nobili)         ,          (cavallate)   .          .           ,           4000 ,            .  ,      1260 ,   1400     6000 -  8000   .

   .            .    ,     ,   ,       .     .     - (pavese),     ,   ,   (cervelliera)  .    (pavesari)   (balestrieri)       XII .  , ,     ,      ,     .       :   ,    .

 ,        (. carroccio  Carrocc  )[8 - Ÿ     ,     ,   .]    ,     . ,   ,   [9 -   (  ari-mann)    Heer    Mann  .          ,   ,        (gairethinx),         .]    .      ,          .     ,        ,   ,    - .

    ,    .   ,   ,    (gonfalone)       .    ,      .       ,       .    ,        (    (. Societa della Morte),  ,   ),    .          ,  .  , ,   1500  ,     .            (Consiglio Generale  di Credenza)         .         martinella (  )  nola (  ),      ,      .    ,  ,    .

       29  1176 ,    ,  ,       , ,     ,   [10 -               .],  ,           .    ,     ,     ,      -  ,   ,     ,          ,        .

       .          II  1237      ,    IX[11 -  II           ,     ,    .       .]            .    :

,  , ,    II,    .      [12 - ,  ,        ,   .     II   .    ,         .],     ,     . Ÿ      ,      ,      [13 - Cesaris Augusti Friderici, Roma, secundi dona tene currum perpes in Urbe decus. Hic Mediolani captus de strage triumphos Cesaris ut referat inclita preda venit. Hostis in probrium pendebit, in Urbis honorem mictitur, hunc Urbis mictere iussit amor.].

 ,     - ,           .  , ,    .   ,      ,  ,     . ,  1275           -       .   XIII          . 22  1325             . 11  1387             .

           ,      ,   campanilismo (  ,    ,    ,       , ,  ).     ,  ,        -.    ,       .      :    ,    , , ,       ,         Virga Sardisca  Verga Sardesca,  Sardinian Bacchetta.      (insegna)   (cappella),         .

     (Capitano del Popolo),           . -     (ridotto)     ,    (, , , , ),   ,     .  , ,           ,  ,     .      .

        XII  XIII .    (1176),       ,   .       (1289),    (, ,    )      .         XIII :      ,     ,         . -,      ,    .

  ,       . ,   ,     .  ,     ,    .  ,  ,          ,    ,     ,    .  ,   ,     , ,  (consorteria)         .                  .




    ( XIII   XIV .)


      ,   ,     XIII ,        .   ,          ,        -,   .              .

         ,      .      XII ,   ,           .         .    ,    .       .          :  ,          ,   (lanzatori  picchieri),        .  ,   ,        .        ,         (piastre).     ,      .          .       ,      (ronzini  somieri),            ,         .       ,       ,  , ,    ,    (uomo darme, elmetto),   .     XIII   XIV        ,    (    ),       .

 -       .      ,   -  -.    ,       ,   .        ,     ,   ,     ,    ,  ,     .  ,       ,            .     ,      1260      , , ,    ,       ,  ,       .

     ,          .   ,        XIV      .        .   XII          .  1220-    ,      ,  ,     .   XIII       :     4  1260      200  .   ,  ,    ,     ,         ( 3 ).      .     :    , ,   1277        .

       XIII     ,      I    .          ,     . ,     (1266)   (1268)        .

       (constabularie),   25 .           ,            .    ,      1260- ,          ,      .                 ,    . ,   XIII    ,     ,   ,        (    100  200  ).    ,    1305 ,         200300    500 ,        .     ,    ,       .  ,    XIV          ,      (compagnie)    .        .

 ,    ,    .    ,   ,            ,        .        .  ,           . ,     ,     ,      .        ,        .    : 10000     1266 , 12000    1274-.          XIV         ,    .   ,    ,  ,    ,        ,      ,    ,       .  fuorusciti          .  ,   XIII   XIV    ,       ,    . -    .              .                 .         ,      ,       .




-     (XIV .)


XIV     -    -,           . ,    XIII ,      ,             .

 XIII      ,    .  ,   , , , ,  ,    ,     .         .   ,         ,    ,    ,    .   ,  ,         ,           .                      ,   ,    XIV ,    .         ,       ,     -     ,    .

  campanilismo  ,   -   .       .  ,   ,      ,    .   ,  ,         .           ,             . ,          .   XII     ,   XIV         ,     .    ,   1351       (    52000   [14 -     (fiorino, fiorino doro):     1252  1533 ,   ,  3,536 .])     .    :    ,   ,          (  ,  ) .       .   ,    15000   3000 ,       1315  (   ,    XIII .     )            .

           .  ,      ,       . -   ,  ,   ,  .        ,      .         XIV ,    ,             .  ,      ,                .    , , , ,          ( ,   ,    ),   ,    ,    .            ,        .

      ,      .          ,     .  ,           ,     ,    .  ,        ,      ,   .          .       ,       .     28  126             (    )         ,  -,   .   ,  I ,      ,       -,     .           .  ,  ,        , ,        ,    ,   ,   .

  -,   -    XIV             -.          .        .       ,       .    .       , ,       .         .      .       ,     .  ,   ,         ,              .




  :    


              ,    ,    XIV .   ,   ,    XIII ,    XIV            .        ,       .

  ,       ,            ,     .        ;     ,    ,  ,   .              .          ,                .    ,     , ,      ,      ,          ,     .

          .         ,        .     XIV           .  ,    1302 ,  1000     ,     6000   1000   ,      .      (13081313)        ,    ,      ,  .        .  1359 ,         ,    4000        , , ,    ,    .   (, ,  )      .

 ,                 .   , ,             . ,   ,   ,          .         . ,   ,       .  ,         ,         .      ,    ,    ,   .         ,    , ,   ,      .           ,    ,    .

     .  XIV         .            .     (       1291 )   .   , ,        ,   . ,   1360 ,               routiers,             .    ,   ,        .         XIV .

     .                  .      ,    ,   ,     ,   .         (),   ,  ,    ,      .                 .          .

   ,             .      ,      .  ,    ,         .      ,     ,          .




 3.  :   





  


 1320-       ,  ,        (compagnie di ventura).      ,       ,        ,      .    ,       ,    ,      ,        .       ,      XIV .

      ?           .    XIV ,       ,       (, , , , )     (   ,  ),      .                   .    ,     , , , , , , ,     ,       ,  .       .        :    ,     ,  ;   ,  ,     ,      ;     , ,  ,    .

        .         ,   ,      .       . ,    ,     ,       .            ,       .  ,         ,   ,       .

         .            1322 .       :           ,  .  ,    ,       ,      ,   .    500     .  13221323   ,     ,  ,         ,  .

    (Compagnia del Ceruglio),   1329 . Ÿ    800  ,        .       .         (      ,         ),             ,   .        ,   ,      .       .  ,    ,     30000 . , -,   ,     .

        :       ,  ,    ,     ,            .  1320  1360 ,   ,     700   ,       10000 .

     1334   ,      (Cavalieri della Colomba   )     ,     .   , ,     .          .    ,         .    ,     ,   350      ,     .

,     ,     ,       ,      .       .




    


         1339       (Compagnia di San Giorgio).       ,    ,    .     ,     ,      .        ,       : 2500  (    )  1000 ,     ,     .     .

      ,        :    ,      .         .            .

     -  ,   1339        .  ,   ,    .            .       .       ,        . ,    .                  700 ,     .      .   ,         .

          .  ,     ,    .      ,      (      ).      4000    .      ,                . ,     .

,  1340-  1350-         ,     ,   .        (La Grande Compagnia),       -  1342 . ,      ,      : Duca Guarnieri, signore della gran compagnia, nimico di Dio, di piet? e di misericordia[15 - Ricotti, E. Storia delle compagnie di ventura in Italia, vol.2. Pomba, 1847, pp. 3759]   ,   ,  ,   .

    , ,    (   3000    ),       .         ,       ,    ,  .    ,          -,     ,      ,     ,           .

 1342       ,   ,       ,    .  ,       ,           .       ,    ,     .  ,    ,  ,       .   ,   ,            ,      . ,    ,  ,            .             ,     .

    ,      ,          ,           .   , , ,    ,          .  ,                .

       1347 ,          .    I     ,     I      (  )  .            ,     ,     ,     .        ,           ,     .

       ,             .  1349          ,  ,     .           ,  ,             ,        ,     ,      .        ,      .      :          .

      .      ,     ,      ,       .  1351           .      ,     .

     13531354         .        .    10000   20000   ,   ,  ,     . Ÿ   ,    ,  .    ,    (  , ,       ),  ,    .      ,      .

        .           .   3000     25000   .       234  ,       , ,     ,         ,     .     : 60000 ,    ,       ,       .

       .  1354 ,    --    ,       ,     .              ,     ,   Nicholaus, severus et clemens, libertatis, pacis justiciaeque tribunus, et sacr? Roman? Reipublic? liberator[16 - ,   ,  ,   ,    .]. ,       ,      29 ,   (,   )       .

            ,   ,  ,      22  1363 .         ,      ,        () .  , , .       ,         .      ,            . ,  -                 ,         .

     ,       .           .   1358 ,          ,             .         .    .     ,               .            ,   .        .

      ,    ,  , 1359 ,   .          ,   ,        .     -  II     .       (Campo delle Mosche,      )       .   ,              ,      .   ,     ,     ,      ,   . Ÿ          ,        .




     ( 1361)


          ,              (Compagnia Bianca),       .    (1360)             ,      ,   .  1361   ,       ,     , ,        .

    ,   ,      (),            ,      .        ,         .   ,      ,      ,       . ,  ,   ,   , , ,             .

 ,       6000  ( ),     ,        ,           .         .

-,       ,     ,    .         .   ,   , ,    ,     ,    ,      .  ,            .

-,           .       ,            .         .   ,        ,     .        lance      .             ,      .        :   ,   ,       ,   ,      .   ,         .           ,           .

-,       ,      (long bow).    ,    ,   ,  ,   ,  .         ,  .         ,     .           :       ,        .  ,      ,         .   ,          .

,       ,    ,   ,         .   ,     .           ,  ,    ,      .    ,        ,   ,           (      ).     :            .       ,      ,            .

             .  1363        ,   ,       ,    .         .     .         ,        .

   1363      ,  ,         .  1364      ,   ,     .           ,   .          .

     .      ,    (Compagnia della Stella),    ,      .    ,   ,      , ,                   .                      .




 4.   



,         ,        ,        ,        .  ,         ,       :  ,  ,         .

    II    1250 ,   ,  ,    .  ,  ,   : ,   ,  ,  ,       ,   .      .    , ,     II,        ,    ,    ,      1260       .       ,  ,   ,   ,   .

    ,             ,  :   1266 ,   1268        1269 .           ,        .      ;      II     ,    I ,      ,     ,      XIII .     ,  ,   ,  ,    ,           1289 .

    XIV    .  ,     ,      (neri)   (bianchi) ,       .     .        ,       ,           .

   ,   1308      VII  .           ,         .     :     ,         ,  ,   ,   .

             VII  1313 . ,   ,     ,     ,             ,      .         ,     ,    ,          . ,      a-la              1500  (    1100).

   ,       .       VII,    ,  ,     ,   .         III,   II,     ,          .   ,          III ,     ,    .      ,   ,  ,   ,     ,  .

,     ,   ,     :   .              VII. ,               ,   .             

   , ,     .         [17 -      (veltro),        .] ( 100)   ,    .  ,            Del Veltro Allegorico di Dante (   ),    .     XIX       ,          .

       (,   ,    ,     ,       ,  ),              ,     ,   ,    ,    ,   ,       .

     ?        .  ,  ,       ,         ,               ,     ,   .         ,    .




   


    1250   , ,         ,   .     ,    , , ,    ,    XIV   70    .     ,     ,   : ,       ,     , ,  ,  .        ,      .

 , 1275 .    25,        .    ? ? .           ,      .             ,  ,     ,       .

 ,     XIX ,      .     (Vita di Dante)     ,        ,      .

          . Fiera e paurosa vista      ,   ,     . ,  ,        ,       .    ,          , ,   , ,     ,             .    :    - ,     ? ,              .

, ,     .      . ,              .        ?     ,  .         . , , ,        .      .       , ,    .         .

    .      ,       .             ,        .            ,   1275           -.

      ,     1286   --,         .  ,  ,        , , 36      ,       ,       ,        .

         1292 ,           .       .               ,     .     .

     ,  1295 . ,     ,       .      .

         ,    ,              ,   .    ,   ,    ,     ,       ,       .           .            .           .     ,    .

 ,                 . ,   ,    ,  ,   , , .        , ,  ,        ,   .  1295       (Lega amicorum)  ,    VIII     ,   .     ,        .




      


      :   ,       ,  ,           ,     .    4000          ,        .        ,   ,    ,      .

       ,     1296           .        (il principale)      ,            VIII,   ,    .       ,       .   ,    ,      .

       ,      VIII ( :  ).          . , ,     ,           .  ,      21  1297     -  (, , , -, ),   ,       .

       ,     ,       . ,        ,    ,      ,      ---,     ,      .   ,    ,     .  ,         .     ,             .         .   ,             ,       . ,     ,   . ,    ,     .         .      .   1299       .



      

         ,      1299      ,        , ,     ,   .

        ,         .      I  ,        [18 -   , ,  III (1422  1482).],     ,      ,      ,   .        ,       .

  ,   1300 ,          [19 -              - .]      .   ,     ,     .

,   ,   ,     .  ,    ,     VIII.   ,      ,            ,    . ,      ,            .         .   1300       .       ,  , ,             ,       .

  ,  1300                   ,      .        ,            ,     ,  .                    (  ),              ,       .




       


       ,     ,  ,     ,          180 .  1302   ,      ,       .                         ,  ,     .  ,             ,      ,           .

         VIII.     .          ,       .  ,   ,            .        ,   ,   ,     .    

            ,      ,      (      1289 ),        .     1289               ,   ,  ,  .       ,   1300      .    ,         ,       VIII.

,       ,    , , ,   ,         ,       , .             ,    ,     .           ,     .

 ,         .     ,     ,       .         ,   ,   ---  ,   .

,        ,  , ,  ,    ,        , , ,    ,       . ,             ,   .          ,             .

    , ,  ,    ,       ,     .  ,         .       : Ultima regna canam, fluido contermina mundo, / spiritibus que lata patent, que premia solvunt / pro meritis cuicumque suis[20 -      ,    ,             . (   A.K.).].      ,    , ,   ,  ,        .

,   ,      ,   :          (  ),               III .  ,     (Zibaldone Laurenziano)                .      ,   ,   ,    ,     .

         .          :   -,   . ,  1302       ,    ,             .          ,     ,   ,   .        .   ,       .   ,        ,   XIV     , , ,     . ,   , , ,  ,      ,        ,    , , ,       .

  ,    -   .      ,      [21 -            ,        1300      (   ).  1302     ,  ,   ,    .           ,       ,    ,   ,          .         ,      ,   ,      .]. ,   ,     . ,   ,    ,       .   ,          ,     .     , , ,      -   ,                 .

         ,       ,       1308 .   ,    ,          ,               . ,     1308 ,                   .




     


      ,       XI,      .       ,        ,        .   ,    ,           ,    .      (. secchi   ),    ,     ,  .     (. verdi   ),   ,     .       ,             .     ,    .

       .                       . ,  ,  ,           .             .              ,    10 .     -  ,    ,   .

                .   1303             .      .  ,   ,       ,      .

,     .     ,           ,         ,     .        ,         ,       .      ,         .

  1308            .      ,    . ,            ,  .     4000   400      .     ,      .          [22 - . sestiere,  . sesto   .      , ,   .]   ,      . ,    ,   ,   .     ,              .

   ?                --    --   -.    . ,       ,         .

        ,      ,       ,      .       ,     ,    .   ,     .   ,    ,            ,      .        ,       .   ,         .             .         . ,      ,    .       ,     .    ,        .  1309      ,    ,      .  , ,     ,  

             ,  .                  .    ,    ,  ,        .

     .    ,  ,   ,    ,    .      .        ()[23 -  battif?lle    .]:         .   

    ,       .  1310       .          , ,  300  ,      .    1310          [24 -   ,      (   ).         ,     1282 ,       . ,     ,    .       ,         .        .      .     ,    ,      ,   ,   ,   .       ,   .         : Rimasero al cattivo uomo il danno e le beffe (.      ).]. ,     400   6000 ,   .       ,   ,          .     ,       .

            ,  , .          VII ,           ,  , .    ( 30:137)   [25 - , ,  ,       .].           . ,   ,     ,     .

    , ,       ,         .   .      ,   -,  6  1311      .            300     .          .              .      .    VII       ,      ,   ,          , ,   ,      .         .

  1311   VII        (magister monetarum)    ,    ,     -  .

  1312       .      -   . ,   1312 ,          700     -,      .              .

  1313     .      ,  -              .  150        .

- 1313                 .        ,      (il Grande)            [26 -       .]    .




    


 1313   .         ,          200   2000 .         -.          20000 .       .       ,   ,  ,  .      ,       .   VII             .

   1313      ,     . ,   ,        ,  ,   ,       .         ,        .

              ,     .          .     ,    ,  20  1313 .         ,   il Regimen di Uguccione della Faggiuola.          :           ( 1313  14  1314),         (14  1314  11  1316). ,       ,  ,  ,      ,    ,  ,           , ,   ,  .       , ,    ,       .

        .                .    ,              .            . ,       ,     .   ,           , ,   .

   20     ,       .     6000   .      ,                    .            ,       .

     ,       .        ,          ,   [27 -    ,   ,          ,      lucchesi.],  ,       .          , ,                 .




  13131314 


   

, ,   ,           ,   .  ,           .            ,    ,  ,     .      ,      ,       ,    ,     .        ,   , ,    ,           XXI:      ,   ,      ,     ,         .

                ,   ,       .        , ,      ,        .        ,      ,       .     :      25 ,       .        , ,   ,            .    ,      ,          ,     ,       .   ,   ,       ,         ,  ,      .  ,      ,     ,        ,         .   ,            ,        .

    ,                 .  ,         .                 ,     [28 -    :   ,   ,    (Nel breve tempo che impiega una candela a consumarsi).]       ,   .        .

   ,       (     ),   1260 ,             ,      ,      .             .   ,      ,          ,      .    ,   .

    .  29  ,   ,        ---. ,    ,       ,       ,           .   : 40   , 200  .   ,    ,   ,    : ,   ,     120 ,  ,   ,         70.     250 ,  , 60    500    .  ,       ,   .

  ,  ,   ,        .  ,  2 ,       .         ,      .        60   ,    .        .              ,    .

    . ,         .        .    ,     ,   ,   ,         , 1000   , ,  ,       . ,     ,  , .          ,       ,         .

5             ,   , 7 ,      -,   ,     -   .     .          ,       -.     ,      ,              ,      ,  .

 ,     6   ,           .           ,       .       200 .        ,     .        ,  .      . .  ,        .  ,        .

   

 ,    [29 -  ,  ,           .          XVI , ,   ,    .   ,            .],   ,     ,         ,           .           500     .     :          ,     .    ,    ,    ,      .                       .      ,     .

   ,      ,      .  ,      .         ,   . 18 ,    [30 -    .  18 .      (Martirologio Romano),    XIII  1583 : 18      , , ,   ,    ,       ,   ,       .        18       .],  ,    ,  500   2000 ,    ,  ,         .    .        ,  ,  ,     .   300  ,   200,     ,    .

         --            .              . , ,    ,      --- . ,      ,             ,   ,  ,   :  ,   /      /     /     [31 - . Hor ti specchia Bontur Dati / ch lucchesi hai consigliati / lo die di S. Fridiano / alle porte di Lucca fu il pisano.].   ,          : Ci? fu fatto per li pisani     .

       ,    ,      .          ,       -, ,    .       ,       ,  , ,     ,      .  ,              .                ,     .         ,     ,        -. ,         ,   ,        .

  ,       .   ,          ,    .     ,    ,       .   ,              .  :      .    ,       .  30          , ,   ,      .

  ,        ,  ,        .   , ,      ,     ,   ,      .     ,      .  ,         .   ,       ,     . 6  1314          .     . ,      , , -,     , 10    .   ,      .          ,    ,       -       .  , ,    ,    ,      ,     .  ,      ,       ,          ,     . ,     ,          ,        ,    .          .

            ,    .      ,  ,  ,   ,  ,   -,        ,  16   .  ,    ,  ,  ,    .    ,        .     - ,        ,      -  .              ,    . ,    ,    ,            ,     .   , ,     ,     -   ,        ,   22     ,     .




 


    ,   ,      ,      ,      .   ,    ,           .    ,        ,          .   ,        ,  ,  27 ,  ,    ,    ,    .

 ,     27  1314  (     1313 ,        )          ,   ,  ,   ,  ,     ,   . ,  ,                    ,   1317 ,      .      29      ,    ,         .

            ,   ,           ,        I,   .     ,    :       ;            ,        ;   ,       ,  .             ,  ,   ,      .                    ,  .       .  ,  ,                                  ,     ,    ,       .             ,           ,               , , ,       ;    ,   ,        .

       I ,               .  ,     ,      .                ,  ,     .  ,           (rappresaglie)       .    ,             ;          ,        ,  .

 ,   , ,   , ,   ,    , ,       ,  ,    ,     .

  ,      ,   ,        .         .    ? ,  ,      , ,              ,      ,  ,  ,     ,             .      .   ,  ,            ,        .        ,           .              .                      .  ,  ,      ,        ,     .  ,  ,         ,   ,     ,        ,   ,      ,       .

     ,   ,    .  1317 ,        ,        . ,    ,   ,               ,        :    [..  ],   ,    [],           [],       ,     ,      ,  ,     .          ,   ,    [Huguiccio De Fasola],        ,      [],         ,  []         [32 - R. Archivio di Stato in Pisa, Arch. del Comune. Protocollo dei Capitoli cit. c. 4. t.].




    


       .  ,         ,        .      .    :      ,     ,         .         .

 , ,    ,    ,      , ,       .  ,   ,  ,    ,    .        ,   ,     ,     . , , ,         .                 .  , ,      ,  ,                 -!.

,   ,      ,     .       ,     ,   ,     .          .  ,    ,      ,    .

        ,    .     ,    ,         .   ,   ,  ,          ,       ,               . 24  1314  (  ,  ,    1316 , ,    ,      ),            ,   .

       ,    ,          ,   .

   ,      ,        .           ,  ,     . ,    - ,   ,      .   , 26  1314       ,      ,   .  ,   ,      ,  .   ,          ,           ,    ,      .    ,   ,         .     ,          ,  ,     . ,    ,    ,     ,      ,       .

 ,             ,   ,     ,    ,        .        ,             , ,  ,     .




    


,    ,          ,   .            ,   ,     ,     ,      .               ,          . ,      ,       ,         .   ,   ,      .

          ,            ,    -  .            . ,    ,          , , ,         ,  ,  , ,         .        , ,   ,    .      .                   .   ,     ,   :              .   ,               .          .  ,          ;         ,        .

    . ,          ,         .   ,        ,    . ,        ,                  ,   ,       .

  , 25  1314 ,     -.   ,          .   - XIV      ,   ,             . ,       ,      ,     , ,   ,  .

           ,              .   ,     -     ,    .        ,      ,   ,    .  ,    ,            ,         .

        , , ,        .    ,             .       ,         ,           . ,    ,  ,        ,     -.     ,     ,   .         ,       ?

  ,         ,                 ,    . 10  1314      ,       ,          ,              ,    ,      .        ,            ,      . ,       ,       :      10000  ,     25000.   ,          ,     ,         , , ,         .         .

 ,        ,   .          .    ,    ,        . ,    ,          ,     ,    -,          .              ,     .        -   -     .            ,  . ,    ,     -        ,   ,      .   ,     ,    .               .   ,     ,     .

    ,        , ,   ,  11000 ,   ,    . 14 ,  ,      ,     .       -,     -.        ,            , ,     . 14    , ,                    -,      (      ,              -)    ,     .  ,             .

  . ,            , , ,    .     , , ,   .        ,   ,            .  ,      ,      .        ,     .

1400    , , ,     ,      ,    ,        1306   .        .    XIII   XIV .   ,    ,  -            ,     .

,  ,   .     ,       -  .              V    -     .      ,         .              -   ,     .       ,  ,  15    .

, -,       , ,     . ,      ,     ,   ,     .         ,         .               ,     ,    , ,    .         .      ,     ,  , 3  1315  ,    ,      ,        . , ,  ,   ,                     . 4  1317          ,   ,       .            ,     1319 .

     ,       ,   -.    ,   ,        ,    .    ,     , , , , ,   .    ,   ,    , ,   .         ,  ,  ,        .     --,    , ,   -  .  ,      ,    , ,  ,   ,       .

        ,    .      ,     ,        .

        ,     .   ,    ,           .  -   , -, , ---,      ,  ,    .  ,            .




 


  ,    ,           ,         ,  ,           .  ,         ,    .   ,  25  1314 , ,            (savi) ,   . ,   .  ,   ,     ,      ,        ,      .    ,  , ,   ,  29  ,       :      (   ,   ),       .       ,              .  ,                  , ,    ,         . -  ,   ,       .  ,   ,          .

      . 17   ,                .       ,   ,     (  ),        .  29 ,            ,        ,       ,            .         ,   ,          ,        .

             .    ,  1317 ,    ,  ,  ,      ,            -    ,  ,     (15 ),              .

 ,    ,   ,     . 10     ,  ,   ( ),   30    ,         .  21      ,         .                ,       

14  1314           .  ,    ,    -         ,       .     ,    .         ,  ,                    .      .          ,                 ,           .         .     1000   [33 - . Oltramontani,   - ]  500 ,  ,     .  ,          .    ( 1   1 )      ,     1        .   ,  ,  ,          ,                .     :       ,   ,   ,         ,      .

  ,   ,             . , ,  ,  ,   ,  ,  ,  , 10   20    .      6000    ,     .  , ,   ,    .        ,      ;         ,        ,         . ,         ,     -       .

  ,    ,      .       ,    .    ,     ,   ,     .     ,     .   , 19  1314 ,  . ,   ,     .      [34 - . Gonfaloniere di Giustizia]     .

 ,       ,   .      ,    ()[35 -      19       ,       .],  ,    -      ,     .     12 ,     ,       18   .         , ,    .

     , , ,   ,      ,       .    :      ,  ,    ,    ,        .     ,  ,           ,      ,           .

             ,     .        ,      ,       .        --,   ,     .        , ,    ,  ,   ,       .               .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/book/aleksandr-kruglov-33/stanovlenie-kondoterstva-v-italii-pozdnego-sredneveko-74148073/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


 ,   .  . signoria, ..  .




2


. taglia




3


. riscatto




4


Littell & Littell, The Living Age, p. 180.




5


     ,      .       ( )       ,      .        ,     ,      .           ,     -,   .    (1378)     (Giannozzo Sacchetti)  ,    ,             .  ,            (Trecentonovelle),  223      300.           XIV ,      .     ,     ,   ,     .      ,       ,     .




6


       .




7


. soldato di ventura venturiero.




8


Ÿ     ,     ,   .




9


  (  ari-mann)    Heer    Mann  .          ,   ,        (gairethinx),         .




10


              .




11


 II           ,     ,    .       .




12


,  ,        ,   .     II   .    ,         .




13


Cesaris Augusti Friderici, Roma, secundi dona tene currum perpes in Urbe decus. Hic Mediolani captus de strage triumphos Cesaris ut referat inclita preda venit. Hostis in probrium pendebit, in Urbis honorem mictitur, hunc Urbis mictere iussit amor.




14


    (fiorino, fiorino doro):     1252  1533 ,   ,  3,536 .




15


Ricotti, E. Storia delle compagnie di ventura in Italia, vol.2. Pomba, 1847, pp. 3759




16


,   ,  ,   ,    .




17


     (veltro),        .




18


  , ,  III (1422  1482).




19


             - .




20


     ,    ,             . (   A.K.).




21


           ,        1300      (   ).  1302     ,  ,   ,    .           ,       ,    ,   ,          .         ,      ,   ,      .




22


. sestiere,  . sesto   .      , ,   .




23


 battif?lle    .




24


  ,      (   ).         ,     1282 ,       . ,     ,    .       ,         .        .      .     ,    ,      ,   ,   ,   .       ,   .         : Rimasero al cattivo uomo il danno e le beffe (.      ).




25


, ,  ,       .




26


      .




27


   ,   ,          ,      lucchesi.




28


   :   ,   ,    (Nel breve tempo che impiega una candela a consumarsi).




29


 ,  ,           .          XVI , ,   ,    .   ,            .




30


   .  18 .      (Martirologio Romano),    XIII  1583 : 18      , , ,   ,    ,       ,   ,       .        18       .




31


. Hor ti specchia Bontur Dati / ch lucchesi hai consigliati / lo die di S. Fridiano / alle porte di Lucca fu il pisano.




32


R. Archivio di Stato in Pisa, Arch. del Comune. Protocollo dei Capitoli cit. c. 4. t.




33


. Oltramontani,   - 




34


. Gonfaloniere di Giustizia




35


     19       ,       .


