   .., .21
 


        : , , ,            : , ,  :  /...   : -, 2023.  436 .  ( ).

             :  1-    , , , , ,  ,     ,  2-      (       ).  3-      -      2-        ,  ,   .

       





 

   .., .21



 

 ..

 21-



2026







        : , , ,            : , ,  :  /...   : -, 2023.  436 .  ( ).              ..         .

            :  1-    , , , , ,  ,     ,  2-      (       ).  3-      -      2-        ,  ,   .    : , ,            -   .         ,      ,    .               .    [1 -  : , , :   / .. , .. , .. , [ .];  . .. , .. .  .: , 2024.  410 .].









 1. ,      

 1.    : , , 

1.1. -   

1.2.    

1.3. , ,    

1.4.    

1.5.   ,  

1.6.       

1.7.     

1.8.    

,   

   

 2.   

2.1.  

2.2.  

2.3.    

2.4.      

2.5.   

2.6.     

,   

   

 3.   

3.1.    

3.2.    

3.3.      

3.4.      

,   

   

 4.     

4.1.        

4.2.    

4.3.    

,   

   

 II     

 5.     

5.1.   

5.2.   

5.3.      

5.4.     

5.5.   

5.6.    

5.7.    

5.8.   

5.9.   

5.10.      

5.10.      

5.11.    

5.12.       

5.13.        

5.14.   ,   

5.15.      ?

,   

   

 3. .     - 

 6.   

6.1.  :    

6.2.   1991-1999 .

6.3.    -   2000-2020 .

,   

   

 7   - 

7.1.       

7.2.           

7.3.   -      

7.4.           

7.5.     

,   

   

 8. , ,          

8.1. ,   

8.2.    :  vs 

8.3.      

8.4.         

,   

   



 





             .          , ,    ,           ,               .         ,             ,   .    ,      .                 .           -    ,           1987 .    ()  30.06.87 N 7284-XI,          .

    ,    - ,                       ,        ,     .

    , , ,                               .    -                   -      -  .

          ,    .     ,           ,  , ,   ,         ,     , ,     .         -     .      ,   ,         , ,            ,      .

     ,      . ,   , ,  - ,     ,      .   , ,              -  - .         ,  ,  ,         .                ,     (  ,      )    ,         ,   .

             - :   (, , , , ),     ,       (       ).  ,     1- ,     ,  ,  ,     ,    [2 - .  // .  . ..; . . ..; . ..; . ..-. .:  , 2015. . 261].  , .., ,     ,         .     ,  ,           ,       .

       - ,     ,     -       .     -   -,    -     .              ,         ,         .

   : , ,            -   .    -        ,           .     , -    .                 .



 1. ,



  



  



      ,       ,         ,      ,              .



 1.    : , , 



   1   :

: ,   ,     ; ,     .

:                     ;    -         ;

:-   .



1.1. -   

-     ,   ,         ,      ,   ,           ,              -   .       ,     . ,        , ,   ;         ;      , , ,  ..

,   ,     ,       ,     -.      ,           . ,            .  ,  ,    , , ,   ,    .    ()   ,  .     ,   ,    ,           .

-        .      ,       ,      ,        ,      ,        .               ,             .

  , -                   .                 ,          ,    , ,      . ,  2-      12          43   ,           ,       (,      ).   ,   ,          ,   .



1.2.    

  ? ,    : ,     ,     ,  ,          ,    - .    ?   ,     ,       ,   .       ,         ,          ,           .       ,          , ,    ,        ,  ,   .

      ,  ?       .       ,    [3 -  .  ,     [] / . //  .,  .  :  3 . . 3.  .: , 1986.]:   ...   ,        ,   , ,             .          .   ,       ,  ;   ,                ,   ,           .        ,   ,     ,   ..

  . . , -,       ,      , ..,    . -,           , ..            .       ...   [4 -  .,  . . . 13. . 38.].                  ,       , ,  , ,      ,   .           ,  ,     ,        ,        .     ,        ,      


[5 -  .,  . . . 23. . 97.].

 ,      ,       .              ,     :      ,          ,         ,        ,  ..      ,        : ,  ,  ,   ,   ..,      .        ,  ,    ,      ,       .              ,     . ,      ,      ,              .

 .         .    ,           ,     ,      .  ,      ,       :    ,          ,  , ,   ,  (!  .)      .            ,                  .      ,         .         ,        .   ,  ,        ,              .

 .                                  .   ,     ,       ,  ,          .       ()  :   ,      ,    .

,            ,            .               , ,        .       ,      -                 .   ,          ,    ,           .           ,       () ,       ,       ,   ,  , ,  .            ,     ,              

       ,             ,      ,        .             ,          ,   ,    ,      .          ,       ,    ,                 ,    .

            ,            .     ,     ,    ,         .       ,      ,     ,              ,     .                       ,      ,       ,      ,      .  2017        ,    .     ,    ,          ,         .        ,          ,       ,                        (  ),     .

      ,              ,  . ,                   .              :            ,      . ,      ,   ,  ,       ,      ,       ,   .       -     ,      ,         ,    ,      ,  ,     ,     .

,         ,      ( ) : ,  (, ), , ,   .



1.3. , ,     

   ,        .          ,       ,       .  ,             ,          .    ?          ,      :        .        ,   ,   ,        .          .          ,       ,          ,    .

        .          ,   ,   , ..         .      ,               .        ,    :  ,      ,      ,        ,      .  ,         :  ,  ,     ,   ,            [6 -  ..         :    ( ) [] / ..  //        - :  /    . ..  ...  .: , 2021.  530 .  . 1.8.  . 133-157.  ().].    :

1-     .     -, -, -        . ,   ,      .     ,         ,              ,                 .

2-     .        ,        ,  ,                 ()      ,         ,       :   ,       ,        .

3-       .          ,   ( )          ,         .    ,       :       ,       ,       , ,      ,    ()     .       ,         .   ,     ,           ,          ,    .

4-       .        ,      ,   ,   ,    ,    ,        ,     ,     .       -    ,        ,  , ..       .

5-     .            ,   ,             ,       2-            ,         .

6-      ,         ,  . ,     ,       ,            .            (),             ,     -   .

7-     .       ,      ,       ,      .       ,         ,         .

8-      .       ,        . ,          ,       .         , (/).

9-     .     ,    , ..    ,        .     ,     ,   ,          .

10-        .        ,         ,      ,     .

11-      .         ,      , ..          ,      ,      .

12-        .         ,    (   )         .     ,              .

 . ,      ,     :

-    ;

-  (    );

-  (,    ,    );

-  (         );

- ;

- ;

-  ( ).

    -  , ..           .   ,  ,       ,       , ..       .

 . ,    ,    ,        :    (  . functio  ).    ,        ,        ,      .           :

 ;

 ;

 .

.             :

 ;

 .

         ,            :

-   ( );

-   ( );

-   ();

-   ( );

-  .

    .

   ( ).            ,        ,        .            (),     ,      .         ()   (Ė),     ,      (Җ),     (,  ),       .     -    ,            ,   ,       .  ,   ,   ,      ,    ,        .    ,      ,                      .

    ,      , ..            .           ,     ,       .

  () .  ,     ,         ,        .       ,     () .  , .        : ,      ,   ,     ,     ,  [7 -  .,  . . . 23. . 140.].       ,        ,        .    (),         (),         : ?=?.  ..             ,   ,   ,      , ..    (). ,      ?      (?),      (?=?/).        . ,          .      ,       ,   ( ) ,      .

        ()      .      , ,    ,   ,     ,       .       ,         ,      ,   ,    .         ,      .   . ,        ,         ,   ,       [8 -  .,  . . . 46. . II. . 308.].  , ,     ,   () .  ,  ()    .           ,          ,    ,      ,  ,                    ,                      .

                   .            ,  .  ()          .         ,    .        ,     .

             .          ,      ,     . .  :        ,   ,   ...            ,      ,    ,       ,             ,  ,    [9 -  .,  . . . 46. . 1. . 149.].

  ,    ,    ,     .        ,                [10 -  ..      //   .  2001.  10. . 5.].

 ,      ,       .            .     .    ,            .

      ,     . .. ,  , .      ,        .    ,       ,       .

       .    ,       .       , ,        .

   ,      ,       ,         . .  : ...          . ...  ... ,     ,        ;               ;     ...   ,  ,   . ,           ;             .            ...    ,   ,        [11 -  .,  . . . 13. . 59.].

    :        .      ,  .       ,     .

          ,          .        ()    1976 .           -.         1992 .,   .

                ,     ,       .        ,     [12 -  ..    . .:   , 1990. . 22.].

         -  .     ,   ,     (, , ), ,      .        ,       ,   . ,            1998 .               .

   ,   ,      ,       .           .         ,           (,  )   -  ,            .    1939  1949 .  ,  1970- .  ,  1980- .  [13 -  ..     . .:   , 1984. . 174.].       ,             .

   ().     , ,     ,          . ,             ,       ,         .             ,         ()    .      ,              ,       .

         ,    (),    ,    , ..    .  , ,   ,   , , ,  .              , ..   .  ,     ,            .

   ()          ,                     ,           ,      ,      .

       ,     ,      ,      .   ,    , ,            ,     ,    , ..     .   ,    ,     ,   ,      ,     .

 ()       .           ,       . ...      ,     ;     ,   ;     ;        [14 -       /  . .. . .:   , 1989. . 25.].

         ,     () .           ,       ,          - ,      .         ,        ,  , , ,     ,       .

       ,            ,          ,            (  ).

  (, )            .

-,   ,    .          ,                .              .

-,        .          ,          .

       , ,       ,       ,          .  , ,    ,     ,    .   ,                ,    , ,  ,  ,      (      ),          [15 -  .. . . . 67.]


   ,        .

  .       (-  -),        ,          .            ,     ,    ,  ,  ,   .         ,            , , ,     ,  ,   .

 ,       ,   ,      ;              .                   .         ,      .

5.   .         ,             .            ,    ,        (     ),    .               .

  -  ,      ,   ,    ,    .  ,        ,          .  ,        : , ,       .             .         ,      ,       .

 5-    .   ,     ,     ,          . ,         . , .  ,           :

6.  ,    .

7.     , , - .    ,  ,    .      .

8.          .       (  ),       ,              .

9.  .

10.  .        ,    ,  ,   ,    ,  ..,           ( ),             ,      ,      .

11.  ,   .

12.  .          ( , ).        .  ,         .           (, )     ,                .   ,         , ..,        [16 - ., .,  . :    [] / . .  .: , 2009.].

13.    .        .        ,     .

14.       - .                    .      ,         .      ,         ,     .

.   .,   ,     ,       ,      [17 -  .. i  // i .  2005.  7. . 13.],    ,    .   ,    5      ,    ,           .



1.4.     

        ,   .           ,          ,   ,   .      . ,   ,   ,    ,    ,     .

  

     ,             ()    ()   .  ,    ,             (),      ,          (, , , ). ,         ,         ,  .          ,    ,     : , .  ,    ,         ,       .     ,       ,           .

    :     ,  (  {}  ),    (),     : , , ,  (),         ,   ,  :    ,     ().                , ..      ,      .

         ,       ,    :  (),  ( ), ,  (  )   ,    .      .

       ,         , ..    .              , , ,  ( , , ,  ,    ..),   .

   

           ,        ( )        ,      ,     .        ,               .       ,     ,     -       ,    ,   ,     .         ( )  ,           (12- ),  ,              .      ,         ,  ..        ,          .

   

       ,      ,    fiat (, ,   ).      ,        (  fiducia  ).             ,         .   ()                    .                      ,             (),         .

         ,    ,      ()  [18 -  ( . nominalis  )     ,    .].          , ..          .    100%-       ,                    ,       . ,               ,  ,  ,             ,   ,  ,    ,    (,   .)  .       ,    ,       ,     .         ,      .

   ,   ,       ,       ,         .     ,      ...  ,     ,      .   ,         ,           ,     .  ,                 .      ,                  .

    

 .   ?   ,        .     ,    ,      .  ,    ,   ,       ,  ,  .     ,           .       ,           .

      :

     ,     .

  ,          ,      ,    .

 ( . Wechsel)    ,            .             ,           .

  (Deposit Money)  ,         .     :    ()  ,     ;    () -=         ;     ()           .

 (. cheque, . cheque/check)  ,              .   (. bank card)        ,                ,   .     :      ,  ,          .

             - :  ,  ,  ,       


  ,  .             ,      .

 () ,              ,     (Big Data),     , , ,  ,   .         : ,   , , ,          ,  -    .  -     , , ,    -,    .








. 1.  [19 -       [ ] https://cbr.ru/fintech/ (https://cbr.ru/fintech/) ( : 23.05.2024)]



    .   ,      .          ()             (    ).      ,             ,     .   ,     ,       ,  .  ,   .. ,              [20 -  ..       [] / .. .  .: , 1996. .105].  ,      ,    ,        .

           ,           XII   .        ,              .  ,     ,   ,    ,   .     ,  ,    ,   ,   ,     ,        ,    .   XVII      ,   ,          -  .

         :          (   ,          ),          ,         ,    .        ,               ,               ,          .

   ,     ,   ,   , ,  ,   ,      ,     .    ,       ,     ,     ,   .       XVI       , ,   ,         ,       (    ),          ,    .

                       .     ,    ,   ,     ,            .         ,         .        (, , )             .      ,           .                .

            ,    ,       :  ,              ,  ; ,      , ,    ;        .        ,        ( )     (  ),   ,      .      , .. ,      ,          2  ,          ,       .  ,  , ,         .         ,           ,      .

         (- avviso)       ,     .         ,          ,  ,   ,      . ,               :  ,   ,       ,   ,      .    1991-1994 ,            ,       ,     .          ,          ,               (?)  -  ()   .   ,                 ,       .     ,        (     !),         .  ,    ,      ,  1991-1994       ,           .

     . ,               ,   ,                        , ..    ,  .                ,      , ..         .   ,         ,       ,     ,         .    ()   ( )      .              , , ,   ,        ,              /.  ,         ,                           ,         .         .            , ,  ,     ,      .             ,       ,      ,         ,  .



1.5.   ,  

      valuta,     ,     . valere ( , ),    . valere ( ,  , ).              ,      , , ,        .

   . ..     - :

 ,         ;

 ,   ;

 (, ),    ,                   .

       , ,   , ..,    ,      ,         ,      .          ,      .

       :

  ,        ;

  () ,         ;

 (, ) ,               .

        

;

;

;

.

       ()       .   ,        ,          .   ,           ,    .  ()      ,        .

   :

  ( ),   ,        ;

 ,         ;

 ,     ;

 ,        .

       (          ,     )   (   )[21 - , ,  + -: :  /  ;  . .. .  : , 2019.].

 .  [22 - , ,  :  /  . . . . , . . .   : - . -, 2019.].          ,    .                   ,    .       ,    .   ,    (exchange rate, rate of exchange),        , . .   ,      . ,  ,      ,     .      :    ,  ,        .

      :   .    (     ,       floating rate of exchange) ,                ,       .                   ,               .  ,          .           ,          .       ,   - - .       ,          .          ,    ()   () .     ,           ,   ,             ,     ,  .. .    ,       ,           ,        .      ,   ,     ,      ,                ,     ,   ,     [23 -  . 3        ( )             ,             .].          ,          .

              ,         .           ,           ,   ,                .        ,       ,     3- .

                ,               (.. ,      ),     .             .    ,    .

    ,               (  ).      2006 .  .            /    .   ,        ,      -  ,  ,   .

    ,             .        ,      ,        ,      ,       ,    ( )       .



1.6.       

,     ,        .  ,      ,     . ,  ,         (),     (  ),           .    ,   ,     .         ,       ,    ,      .            , ..,    ,       ,      ,      , , , ,   .,         .  ,        ,      , ..     ,     ,      . ,        : ,  .        , .., ,     ,           .

 ,  -,   ,       ,           . ,        ,   ,     ,   . ,     .   ? ?     ,   .       ,     , ,   ,   ,        ,   ,     .  ,     ,      ,     . , ,      . , , , , ,              ,       .  ,    ,     . ,       ...  ,   ,   ,   ,   ,   ,   ,   ,   [24 -  ., . . ., .42, . .  .: , 1974. . 150.].   ,      ,  ,    ,   ,   ,        .

   

  -       .         ,          .                ,         .

   -    .

          (  , , ).  ,            10  2002  N 86-     ( ).       , ..       , ,  .2 ,       ,       .    ,       ,  ,        .    ,          ,     ,  (   )        (  ).  ,       ()  12 .

              -       ,        ,        [25 -    . https://cbr.ru/about_br/dir/ (https://cbr.ru/about_br/dir/)].                    ,         ,      ,      ,    .            ,       .           .  ,    ,       ,          ,       .

             ,         ,   ,         .       ,     (      2013 .    ),    ,         ( ),  - ,    .       ,              - .

   .       ,    ,     1  2024   358   (),  . 321 ,   222   ,  99 ,  37  .  321   28     .        ,  :      ( 100% );      ( 51%),          ( );   , ..    ,     (, ). ,  ,      ,      ,        (,   ),      ,       , ..         ,        .

             , :

- ;

    ;

    ,     ;

    ;

 ;

     ;

  ,    ,   .

 ,                       .     ,         ,      .     ,           .            ,      .

   ()      .    :   (),  ,  ,      , .   :

    ()         ,           .

- ()        ,      ,      .

 ()  -   ,    ,  ,     .

     ()        ,   .         ,       .       ,      ,                   (, , , , , ,   ..)        .           .

      ,    : , ,   .     , ,   ;  , ,  (, , , );      : , , , ,     ..              ,    2024     ,       (MOEX),      ,  , , , ,  ,   ,  -   (SPB Exchange),     ,     .     ,           ()        ().      ,        ,  , ,       .

,     ,   ,          , ..,       . ,   ,         ,     -  , ..    ,    () .                 ,          .            ,       .

     ,        .  ,      ,       :  , ,    ,      ,   ,   , ,  ,     .

        ,      ,     ,    . ,   ()         . , ,                   12 .         ,              ,      .          ,                  ,  [26 -            . /   .  . [ ] URL: https://cbr.ru/Collection/Collection/File/39684/2022-01_res.pdf (https://cbr.ru/Collection/Collection/File/39684/2022-01_res.pdf) ( : 23.05.2024)].       ,      ,     , ..     : ,           .

   ,   ,    ,   .      (),           ..  ,             .       (2004-2008),       .  (2000-2011).      ,   1  2023      ()    ,      (),    ,   ,       ,        .

    ,         :  , ,  ,  ,   , , ,  ,   () ,    .     2022 ,    209 741 ,    9 .   .          (),    2023   39,    ,     ,    .   ()   ,          ,       ,   ,    ,   ,  ,  .. .



1.7.      

       ,      ,    ,  ,     .

      

         ,   ,      .         ,               .                , ..     .        ,      ,     .        :

0      (  ).

1             ,         .

2         (       ).

3    ,       ,     ,       ,     [27 -  :   :  2- . . II / . . , . . ,. .  [ .];  . . . , . . .  .: , 2024. . 491-493.].

    ,            .           ,   ,     2   .  ,       50%,       .    2000    15,75%,   2021   50,57%, ..     3 .   ,     134,23%  212,56%[28 -   ,      //  [ ] https://prognostica.info/news/koefficzient-monetizaczii-ekonomiki-dinamika-v-rossii-i-stranah/ (https://prognostica.info/news/koefficzient-monetizaczii-ekonomiki-dinamika-v-rossii-i-stranah/) ( : 23.05.2024)],            .  ,      ,      3/  1/,    ,       .

    

      ,     ,   .     ,       .    -           .

               ,     ,    ,           ,       ,     ,    ,               .              .                  .           ,     1,      ,           1995-2024 :

 1.       1995-2024  (..)[29 -   .  . [ ] URL: https://cbr.ru/ (https://cbr.ru/) ( : 23.05.2024)]





  (  )

           




      




 




     

     



1

2

3

4

5

6



01.01.1995

61,9

38,5

13,4

10,0

-

-



01.01.2000

425,8

288,6

68,9

64,6

3,7

-



01.01.2005

2 380,3

1 669,9

480,4

121,7

91,4

9,7



01.01.2010

6 467,3

4 622,9

900,3

151,4

509,0

283,7



01.01.2015

11 332,0

8 840,5

1 215,5

471,3

804,6

-



01.01.2020

16 822,1

10 616,1

2 625,5

617,4

1 026,4

1 936,7



01.01.2024

26 506,8

18 320,7

4 530,5

271,7

3 383,9

-



01.03.2024

24 619,0

17 753,8

4 358,3

273,2

2 233,7

-



        ;

             ;

     ,        ,      .

           510%    ,     ,   . ,        2%,       -   ,    QR-.     ,    ,    .

          .      ? ()    ? ()    ().       ?        :

? =   ?

                 ,         .    ,          12,5 %,      8,0 (      1        8  ).        0  5 %,       6,0. ,   ,          ,         [30 - , , : .-.  / .. , .. , .. , .. , .. .  : , 2019, .68-69.].

,               .             .

     

, ..  ,    : 1)      ,     (   ,     ,     ); 2)      ,         ,    .  ,       .

                    ,        .          1991      ,      ,     ,       .      ,      1992     ,     .       ( 20%),          . ,   ,      ,      .    ,         ,  ,    ,   ,     .        ,             ,   1  1998   1000-  .

,   ,       ,         ( . target  , ),       ,         - .  ,        ,  ,               (),   -      .

          ,         , ,   ,     ()  .         ,        .  .            , ,        , ..     .          ,  ,  .

     /        ( ),        2014-2024 ,    /     .   ,        ,    ,      .  ,      ,   ,        ,            ,    .



1.8.     

        . ,   ,     ,                 (  )   .            .

        ,      ,           .  ,   ,     ,          ,          .    ,        :

  ( ,  )      - ;

  (   )     ,     ;

       ( )    (  ..),           ;

  ()    ()       .

    , ,            ,  .       ,     .       ,   ,     ,      ,           .

  ,       2-  : I       , .. ,   ()     ,  II   -  .

  ,     ,    ,          .     ,     --+?:      , ,     ,  ,         , ..     .           .           ,    ,    ,   ,        ,      ,     ,    .

      

      ,            , ,   ,     ,        .          (),  /  (),        --+/-?,  +  ,  -         .       ,      ,       .     XX          ,      .    70-       XXI       ,              ,      6.10,   ,           .

  ,  

    () ? .                ,    ,   ,    . ,   ,    ,        ,      .             ,          ,          .     ,    ,          ,        .

        ,  ,    ,     ,  ,  ..  ,       .  ,       ,      ( . ????????  ),    , ,       ,       .     ,   ,   ,   ,         .   ,   ,         ( ),             ,     ,     . ,   ,    ,     ,  ,     ,        ,   ,          .   ,   ,           .

       

          .                  (),        .             ,  , , ,   .. ,            .         (,   ..),   ( )  ,      ,                 .    :      ,      ,                   .       ,          .            ,     , .. -       .

    ,   -   ,   ,    ,   :   ,    ,    ,     ,     ,         .    ,                  ,       (, ,    ..).                , ,    ..      ,                  ,    .                   ,  ,     ,          .

      ,         .    :         ,          ,      ,   ,   , ,    ,        ,        ,      ,   ,    .       ,        .       ,    ,   ,    . ,          ,           ,   .        ,  , ,  ,          ,      .

            :          ,         - ,       .      ,        ,     ,        :            .       ,     ,     .      ,   ,   ,  .    ,      ,     .              ,     ,    .    ,   , , - ,     ,    (), , ,       (, ),     .        ,      ,     (  )     3-  .



,   

   ,  ,       ,  ,  ,     ?

       ? ..,     ,            .    ?

      - ?

  ,         ,   -?

    ?    ?

      ?          ?    ()       ?   .

          .         ?        ?

      ?      ?      .



   

 ..,  .. ,   .  .:   , , 1997.

 .    . /  , 2019.

 .  . //  . ., ,  2019.

. . . , 4- . / ... ., -, 2012. .784.

 ..,  ..    .  .:   2008.

 .., .. :      //   [  ]. 2022.  3.

 ..,  ..    , , . ., -2000, 2011 .

    2011 .     36. ., 2012.

 ..   . 1988-2008:   / / ..  ;  . .     .   : - , 2009.  498.

 ..,  ..    .  .:  "-", 2003;

 .. .  .:  , 1998.





 2.   



   2-   :

:            ;

:             ;

:   



  1.1.     ,          ,        .     ,          , ,  ,         ,       ,         .     ,      ,        ,          .          ,      ,          .

       .



2.1.  

      ,     ,  ,   .      ,   ,    : ,  , -   1917 ,  , ,   .

 

     ,     ,      ,           ,      .               ,    , ,   ,      ,      ,    .          ,      ,      .                 !  ,       ...    ,      ,      ,    ().      (),   ,         ().      !     ,      ,      ,     (   ,     ).           ().     , ,  , , . ,             ,   ,  ,    ,  ,    ,       ,      ,       .    ,  ,     ,   ,   ,      .,      [31 -  .       (). [ ] URL: http://don.woya.ru/news/4466/ (http://don.woya.ru/news/4466/) ( : 23.05.2024)].   ,      ,         ,          , , ,       ,    .

 

      ()        (960-1015 .),         ,  ,         ,            .      ,          , .  ,            ,      ,     (  ),      .          ,          ,   200    0,5  .     ,  ,      , ,  ..             .            .           (   ),      ,   1     1,48   900- .           (1/4, 1/8  ..),    ,          .       .

 XI        200 .      125   ,  150,    XII        . ,         ,         ,   :  IX    1/50 ,  XII       ,          1/25,   1/50 .     ,        .     XII ,         .  XI        -  ,    1,2     -.             XII .         (    ,  ),     X .      .      XI    1/20 , 1,25 , 2,5 .

  XII        .  ,   ,      ,    .       XIV ,    -  ()     ,              .      ,        .             -        XIV ,        ,  - .           .         ,    .        10 ,          .       10 ,      ,    10 .       .

  III (1440-1505)     ,        .  , ,      .          , ,       .           .       ,   ,      ,      .  ,   ,    ,     .  XVII        ,      .      Ը  (1557-1598),          .      I      ,           ,       ,  (), ,   .    10 .

,    I        .     ,                 1,6 .              (          ,     ).          10 ,  .    XIX         ,        ,   17,424  .      ,          10  5     50, 25, 20, 15, 10, 5 .  1867  20, 15, 10, 5     868 ,        500 ,     .      .  1921   1931         500      50%.

            . ,  1718  1728 .      75%  (781 ),   1796 .        986.  1886  1911 .   1923 .       900 .     999  ,      .  ,     1714  1726 ,      125, 396  437 , ..    () .   XIX   XX          900. ,            ,           ,      .

       ,       ,    , ,  ,        ,         ,         .            1700  1926 ,              .       .       .      .     .        1958  1991 .        10    1991 ,        2002 .

 - 

       XVIII     1917 .        40-  XVIII       (1709-1761),     , ,        .     1761     III (1728-1762)    ,      1762       ,           II (1729-1796).          ,         - .             .         ,      .   ,      98-99%,         ,     . ,       5  10 ,   ,      ,        ,  ,  .    ,        :  ,   ,     II   ,      , ,      . ,     ,    1810    1/4   .

 I    ,   20  1810        ,     ,           .    1812        1813-1814 .    ,         20  .         ,             1839-1843 .

 1839       : 3,5     ,        .              .   ,         ,     .            ,                       .  ,        : ,    .     ,   1  1843        .          3  50  .   1843-1852 .      ,      .         : 20  1853     .      ,      ,       .   1860-     ,      1  1862      .           107  .       79,3  ,    45,6 ,        .  1864       .

   1877  -    ,      1878     1/3   .  1892       .                .   1876       .           ,   ,   ,    ,  ,   ,   ,       ,  ,     ,           ,     .     : 50, 100, 500  1000 .  ,        ,            .

  29  1897      .       1067,9  .         ,     ,   ,             ,     600  .      600        ,   ,   , ..   15             .       ,        .   :    ,   .  ,          ,    ,   ,          .

          XIX  .. .           ,     ,     ,          5%  ,       30%    .    -   40%,     ,    . ..    ,           ,      .        ,    1863 .       . -,    ,     ,         ,        ,  ,     ,       .      ,     ,      :    ,  .

..            .  1839 .          1    3,5 ,              , ..   .   30        ,     ,        ,      ,  ,      .     ..    ,   ,             ,          .  ,         ,       ,        [32 -  ..   (   1837 ).     .          .].  ,      XIX  ,  ,   ϸ I,       , ,     .          .,              [33 -  ..  .     [] /...  ., 1895.].

-  1904-1905 .        .   ,      ,        .         ,         122  ,       ,             .             .  1  1914           101,8%.     , , ,     ,   - .     33 , ..  1  1914   1  1917        6,7 ,         25 ,      56 [34 -     -  ..      (., 1908),      (., 1908),    ? (., 1899),   (., 1898),    (., 1898),        1881-1895 (., 1897),   (., 1895).]


[35 - ., :     . [ ] URL: https://www.gazeta.ru/infographics/istoriya_bumazhnyh_deneg_v_rossii.shtml?updated (https://www.gazeta.ru/infographics/istoriya_bumazhnyh_deneg_v_rossii.shtml?updated) ( : 23.05.2024)].

      .    

        , ,      ,    .  ,        ,    ,        8,75 ,           . ,   ,        1  1918            26  313  ,    17  ,   1  1914 ., ,   ,      ,   (   300  )   ,       ,       400-450  ,  0,81%     .          .

       ,    ,      .   ,                ,     22  1918     ,        ,    .       ,    ,         1, 3, 5, 10, 25, 50, 100  500     . , ,    ,       1918           ,      .             (   10 000    1    1913 ).      .   ,   ,   1924     .

      1919          4  1919 .         1, 2  3 ,      .         ,              ,   ,        .          . ,         ,          ,            .  ,    ,       1919 .,            ,          , ,  ,     .

..    1919 .            ,     VII   ,         1920 .  -      .   IX  (),      1920 .,                    .

        1920 .            ,       1920 .          93%,        ,  ,        .   1920 .                   ,       ,       , ,   ,     ,     ..   ..                 ,      ,             [36 -  .     1917-1945 .      ,    [].  3 / ..  .: , 2015.].

         ,        ,    .  ,             ,   ,      ,      ,    ,  .     ,     .

   4   1919      ,              .   15  1919          ,    26  1918 ,        . , , 29  1920       - ,                .        .

,   11  1919      ,     .           .      ,         .         - . -              ,            .   1920           1913     6000 ,        30000 .   30 ,    1  1919   1  1921 ,       38,5 ,        0,0034 ,       0,000262 .    ,        .         .    1919    1, 2  3 ,    1921             10  .

        :     ,    ...                      .          ,             .

                     .           . ,      ,                 .    , , , ,      .      ,          ,        ,    1  1921   1  1922 ,         7,5 .

   ,    ,             ,     ,           .   ,             ,        .

         5 .       .       ,      ,     , , , ,      ,             .              .             :  ,      ,  ,    ,    , , , , , ,    .

            .      , , ,    ,       ,     :  , .

                 .      ,          .      -     .  ,  , ,             , ,    ,   .  ,   1922              1  100  ,       . ,  ,         ,  ,      .    1922        6% ,         .          1922 ,       25%           ,   75%   ,     .             1, 2, 5, 10, 25  50  (    ,           ).                      .        .

       .   1923               .  16  1924      557,5  .    131       ,  7     ,  103   ,    ,      .         . -,   ,   , , ,      .     : 1    8,6   . -,          .  ,        ,        .

        ,            .            ,   .   ,      ,      .       ,       ,          .            . ,  1  1922  1   117     1922 ,  1  1924   80 000       .

  1924             1         1924 .       ,  :           .   1924                    1947 .  10   30  1924            1923    : 50 000    1  .     1922-1924        .       .        .         ,    ,     -     ,      .          2  1924         .      ,        ,         ,       .         1925 .

   1925-1991 .

-             ,        ,         ,    .    .. :    ,  ,       ,      .     ,   ,     ,      ,    ?   -   ,        ,     ?[37 -  ..      [] / ...  ., 1952. .205].                      ,      .    ,            .   ,         ,         ,       .  ,         ,        .       ,           1947 .    , ,        10    1  ,         .        :         ,  ,     10 000 , 3000       ,  ,    3000 ,    3    2  ,  ,    10 000 ,    3    1  .

 ,       ,                        ,    1938          .      ,   1947    :  ,   ,        .       ,      .         10, 25, 50  100        1947   1, 3  5 .       ,         .

     ,         ,   ,   .       1917  1921 ,  1931  1935    .     , ,        10-12%     ,  , , , ,      ,          .    ,        1947 , ,        , ,     ,      ? . ,   ,  .    ,   25   ,     ,     ,   ,    ,  -     ,           16  22  1947 ,            16  29  1947 .   ,  ,  -         .

         1947 ?  ,      ,     6 ,     10 ,     11 ,             3,8 .   1947         17%          ,    ,     (..     ,     ).               .        ,                .         :     ,       ,  ,        .  1947                .

        1961 .   ,         10:1,        , ,        ,   ,     ,    , ,     ,     , , , , , ,  .

   1  1961  ,     1947 ,     :  1   1  1961 .   ,            .        .   1961      4 ,        40,  90 , ..     ,  10 ,    4,44 .       .       0,222168 ,       0,987412   . ,       ,                  .

  1961         :  ,             12% ;    ;     ;      ,  ,  ;         ;   ;     .       ,               .      ,           .        ,           .   ,        ,   ,      1963-1964 .,               .           ,    .

 -  ,      ,     ,   ,             ,    .         ,          ,   ,   .       ,        ,                ,   ,          .  1955       71,8 ,  1960  81,6,    1970  122,  1980  168,9,  1987  201 , ..       2,8 .  , ,  10   1980     38%,        3%,         ,    332%,       2:

 2.   ,    1940-1990 .[38 -    .]





1940

1950

1960

1970

1980

1985

1986

1990



- , 



1,0

2,79

9,11

10,0



13,21



 , 



1,0

6,11

26,11

86,7



227,8



  , 1940=1,0

1,0



1,39

1,39

1,43

1,5

1,53



  , 1970=1,0



1,0

1,03

1,08

1,1

1,19






              ,      -          .     ,     ,   (     )   ,         .            ,  ,     ,      .   ,              ,   ,         80-.              ,    .

   

 ,     ,  ,   ,     . . 

             .          (    ), ,          ,     .                   ,           .   ,             1991   ,  ,   90-                ,           ,       .   ?     ,   ,    .

 ,       .  ,   ,        ,       .   1991    ,     .     ,         50-  100-             ,        ,     ,       .         ,  2  1991       2-4     ,    ,           .         [39 -    51,5  ,       14  .],            1990     20%,      ,   ,  20%  30% ,    1991    7,8 .        ,        ,             .

 ,        ,       ,        1992        2608,8%!



2.2.  

            ,     ,      ,   .   XVI   -           .    ,    29,2  .       ,     ,     ,     ,    .             .    .     ,       ,    ,  ,       .                   ,         .  1792 ,   ,    ,  ,       ,            27,0  .

              (15  16         ),    ,   ,  .       1816 ,      1834 ,        20,67  ,  1,5048  .      ,       ,      ,        [40 -         .      .    [] / .; .  .  .:  , 2006.].

 1879 ,        ,   1913-     ,        .    ,           ;      :      ,       .  ,                 ,        10  20%  .  80-90%   ,     ,    .    ,     .       1873, 1884, 1890  1893              .        1880-    ,          [41 -          (1860-1925),      8  1896 ,         : ...      .],    1896 .  ,   ,          1890- ,       ,    .  1907 ,           ,           .    - ,   ,   1910 ,       1913 . ,   ,     ,     ,    .   -     .,             ..      ,        ,    ,      [42 -  .      ,            .           ,        .]




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/pages/biblio_book/?art=74185388)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


 : , , :   / .. , .. , .. , [ .];  . .. , .. .  .: , 2024.  410 .




2


.  // .  . ..; . . ..; . ..; . ..-. .:  , 2015. . 261




3


 .  ,     [] / . //  .,  .  :  3 . . 3.  .: , 1986.




4


 .,  . . . 13. . 38.




5


 .,  . . . 23. . 97.




6


 ..         :    ( ) [] / ..  //        - :  /    . ..  ...  .: , 2021.  530 .  . 1.8.  . 133-157.  ().




7


 .,  . . . 23. . 140.




8


 .,  . . . 46. . II. . 308.




9


 .,  . . . 46. . 1. . 149.




10


 ..      //   .  2001.  10. . 5.




11


 .,  . . . 13. . 59.




12


 ..    . .:   , 1990. . 22.




13


 ..     . .:   , 1984. . 174.




14


      /  . .. . .:   , 1989. . 25.




15


 .. . . . 67.




16


., .,  . :    [] / . .  .: , 2009.




17


 .. i  // i .  2005.  7. . 13.




18


 ( . nominalis  )     ,    .




19


      [ ] https://cbr.ru/fintech/ (https://cbr.ru/fintech/) ( : 23.05.2024)




20


 ..       [] / .. .  .: , 1996. .105




21


, ,  + -: :  /  ;  . .. .  : , 2019.




22


, ,  :  /  . . . . , . . .   : - . -, 2019.




23


 . 3        ( )             ,             .




24


 ., . . ., .42, . .  .: , 1974. . 150.




25


   . https://cbr.ru/about_br/dir/ (https://cbr.ru/about_br/dir/)




26


           . /   .  . [ ] URL: https://cbr.ru/Collection/Collection/File/39684/2022-01_res.pdf (https://cbr.ru/Collection/Collection/File/39684/2022-01_res.pdf) ( : 23.05.2024)




27


 :   :  2- . . II / . . , . . ,

. .  [ .];  . . . , . . .  .: , 2024. . 491-493.




28


  ,      //  [ ] https://prognostica.info/news/koefficzient-monetizaczii-ekonomiki-dinamika-v-rossii-i-stranah/ (https://prognostica.info/news/koefficzient-monetizaczii-ekonomiki-dinamika-v-rossii-i-stranah/) ( : 23.05.2024)




29


  .  . [ ] URL: https://cbr.ru/ (https://cbr.ru/) ( : 23.05.2024)




30


, , : .-.  / .. , .. , .. , .. , .. .  : , 2019, .68-69.




31


 .       (). [ ] URL: http://don.woya.ru/news/4466/ (http://don.woya.ru/news/4466/) ( : 23.05.2024)




32


 ..   (   1837 ).     .          .




33


 ..  .     [] /...  ., 1895.




34


    -  ..      (., 1908),      (., 1908),    ? (., 1899),   (., 1898),    (., 1898),        1881-1895 (., 1897),   (., 1895).




35


., :     . [ ] URL: https://www.gazeta.ru/infographics/istoriya_bumazhnyh_deneg_v_rossii.shtml?updated (https://www.gazeta.ru/infographics/istoriya_bumazhnyh_deneg_v_rossii.shtml?updated) ( : 23.05.2024)




36


 .     1917-1945 .      ,    [].  3 / ..  .: , 2015.




37


 ..      [] / ...  ., 1952. .205




38


   .




39


   51,5  ,       14  .




40


        .      .    [] / .; .  .  .:  , 2006.




41


         (1860-1925),      8  1896 ,         : ...      .




42


 .      ,            .           ,        .


