   ,  6
 

 

 


   ,       , ,         .

 :

1.     ;

2.   ;

3.        .

  ,     ,    . ,     !





 ,  ,  

   ,  6



Annotation

    .        ,         , ,           .

      ,            .           ,     .



   .   .  6

 

 







, , , 

 

 , , 

, 

,  , 

, 







, 

 



, -



  (.  )

 ,  , , 

 

 ,  ,  

 ,  (, )

-

-

 . 



      




   .   .  6 





 :

.. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. 



 :

.. , .. 


  










        .           .  -     ,    .            ,    -       ,       .      .       ,     .

 20202023  -        ,         .             -,    ,   ,   ,      ,         .

,     ,              .              ,    ,          .

   ,          ,     ,           .    ,                 . ,                   .

.. ,   ,     ̻,    






420111,  , . , .  , . 38/5,3 , .307

E-mail: albert_burhan@list.ru; tat-kraeved.rt-2020@mail.ru. .: 89050383809 (.)



                 



   !

           .   . . 6.    . .      - . , .   . .

    ,                    .    43   ,       .        47     .       ,        (2017 .),   - (2018 .),        (  -,  2020      5   7 ),        ,            ,     ,    ,                

  ,    ,        ,   .     ,              (    )        - ,          ,       ,   ,      .    ,        !

           ,  ,   (),    ,   .

       ,         . , .   . ,    ,         - ,   .      ,      ,     ,            .

    -         ,    ,     ,   , ,   ,    ,          -         ,      .     ,     ,           .

        .             ,       , ,           ,         .           ,     ,           .        ,        .     .



   !

      ,       ,     . ,  ,          .

        . , .   .    .         2026 ,   ,              ,             - .

                 ,            .  ,  ,      ,        ,     ,     ,           .

    ,        ,         ,              .            :  ,             !     .

   ,     ,      ,  !                 .     ,       ,  , ,      ,                .

                 ,     !     ,    !              !

     








          ,    ,      ,  , ,     -, - ,    ,     ()..  , . ,, 2026 .


  



         . -     (, ,   )    ,        ,    -   .          .

       ,                .   -           ,    ,       .       , ,   , ,       .        ,    .

           (),       . .   XIII .    ,   1000               .              . XVII .,   ,       ,    .     , ,    , .










 ,             (.   ).   XIV .        (), ,  ,    12361237 .,      -,     -   .        (, ,  ).       67   ,                      . ,          .








   ( .. )

 19 .   20 .



   1916 .        ,     ,            .  ,         .      :     IXX .,    XIV .              :   ,         ,   ,       ,       ,    4 ,       .        ,    .              XIV .,          ,  ,      -     ,      ,  . 腻.

              - ()  . ,       ,   -. ,   ,      IX    VIII   .      , ,         , ,        .

 ,          . ,       ,    , , ,    .        XIII .      ,            .        . ,  7080- . XX .   ..   ..       -. ,  XI            .

     ,           ,    .      .           ,  .   (),   ,  .  ,  ,       ,    .    ,  (),  ,  .








    



   ,        ,          .     ,   .     .      .      .    .        ,   ,    .      : , , .   , , , ,      : , , .      ,          .       .     ,    .         ,        (),       .       .     ,      .         ,   .       , , .             .

  ,        .        ,     .              ,                .

       26  1718 .,       . , , , ,      .     .             :   . ,   ,      .  1830 .,  -  ,     ,   ,       . ,         ,     ,       ,    .             .  30            ( ..     XVIXVIII .  , 1923).










 XVII .       : , , , ,   .  1708 .      .          .  10 ,  1719 .,   ,   1780 .   ,      .  1796 .       . ,    ,   1797 .   ,     , ,    . 9  1801 .         : , , , , , , , ,   .

  20- . XIX .  ,       ,     : , , , , , , ,   .             1780 .      1  1890 .    157613 .,    130000   ,   144   270  .         .    ( ,   ,   )    22   6 ,     ,    17 %     .

  XIX .  ()       3/5   ,       20 %,     .    -      ,      .  ,      ,      ,    1861 .   . ,        XIX .    : , , ,  (),  ( ),  , -1, -2,   .

     1395 .,    ,      ,       ,   . XV .      .      ,  ,      ,      XVII .   .    XVII .    (  ,     ,   ),        ,       ,     .

  :     1552 .   ,       ,     ,      ,   -       ,       ,   ,          ,     .           .

      1556       .  1571         ,     ,    ,     ,      ,  135    , , ,     , , ,   ,                   .           ,    Ը   ,          .  1634          ,      .

     ,        ,  ,             .           ,       ,      ,       XVIII    ,    , ,   .    ,    1680-          ,  ,        .  ,     ,       ,       . ,   1670         - , ,   ,    .      (, )  ,   ,        ,       (), ,      .








    . XIX .   . 



      XIX . ,               ,      XV .,     ,    -     : , ,   . ,       400          ,         .          .  ,      ,   .                 .

          XVI .,        ,           .       .. ,        7189 (1681) .    ,               ;   ,     .            ;         .    ,         .         ,      .              ,           ,        .

 ,        I,     .         ,       -,   ,   ,           ,    .          ,        .  ,     .      ,        .                        ,          .

 1680- .       -,  -.    ,    ,   .           .       :    ,    (   ).     ĸ , -         .              ,     ,  (. ),    ,    (. ).            (,   ).  1709 .         :    .

     -      .   ,               .       .     . .      : , , , , ,   ,    .    ,   1683 .   .    20            ,   -.

  ,         ,   ,  .    .        1674 (7182 .)  1688 (7194 .)  ,       ,    .      :  .  ,   . , , , , ,  ,    (, . 19, . 1, . 1).








  .. 








.  



 1691 .      ,   I,   . XVIII       .           ,           ,      (   .   ).                  .    25  50   ,      ;      100300 ,     ,    .  ,   -       .          .

, ,     ()   ,     XV .       , , ,    . ,      1692 .      .   .       : ,   .  1703 .  .   (.   1952 .)      .     1717 .  .  ().  ,  ,   . ,       .   ()  .  (   ).            XVII .      , , , , ,        .          ,       ,   .. ,       .    .. ,            ( .   ).  1604 .  1627 .        ,    . ,   1704 .  ,  ,    .    (.. , .. .          . .  2025).








. . 350, . 2, . 3113. ( ,1723 .)



   ,     .                ,        ,     " " ,            ,        .    ,   :       ,   ,  ,   150 .    ,      ,     .     ,  ,                .     ,   .   ,        ,     ,    ,              ,       ,       .          .

 ,     ,       . XVIII .,           .                       ,    .   30- . XIX .        ,           8     () .        -    ,         .      :  , -,  -  .  1820- .      ,  142 .,    .  .      .   .,   100 .  .      .

  -  ()    .     / ,   1975     .    .  .       (  ).  01.01.2024   200    600 .








 



  II  11  1780 .           10   .     6 ,         -. 7  1780 .      .  ,          .      (   )    , ,    ,     .      ,    .           (),     . ,  .          ,       .   .       (),         ,      .                   -      ,      .

  ,          ,                 ,           .            XVII .    ,         :  , , , , , , , ,   .     ,            .                . ,             -:                ,  ;     ,    ,     ,      ;  ,           ,             ,        .

  ,     ,        -     .      .       ,     . ,      ,   ,        .    -  .   11  1797 .       ,           15   .   ,       .

  ,             . -                 .  ,    ,      ,                   .  ,          ;   ,  ,   ,              ,    ( ),    ,        ;             ,       ,         4  5 .     ,    , ,    ,      ,                    ( ,     ).








 .    



,          20- . XIX ,     6750 . ,     .    315203 .,  11 %      .         5 %,   (),  ()   (5,2 %).        .    ,           . .       :      ,   .    , ,   .          .       : , ,   .           .     XIX . ,          ,        .

        ,         .     .      2/5 ,   ,     . ,   .       ,  .      54 %   ,          .   . XIX .     ,  ,   ,   ,     .

     .  ,  ,    ,        ,     ,    ,        .                      1,52   ,    ,   .     ,      .          ,        ,     ,  ,     .

    ,    -    ,   ,     ,                  ,    ,   .     :                  .    ,    ,       ;    -,   -    ,         .      ,  ,  ,   ,    .      ,    ,        (    ,  ).      (  , 1892 .,  15).

       ,  99,64 %   .  0,24 %    0,12 %    .        57  () ,  30        10  .        .          :        2529 %.         ,  . ,       ,   .

       18  1918 .,             .             ().          19211922 .,     .          ,     .   ,       .

         19261939 .,            .   ,  30- . XX .     ,         , ,   ,       .            .       19291939 .  6,8 .,     9 . .    .        . , ,  1920- .    .   XX .     ,   .       .          ,     ,   ,   , , , , , ,    .,   .  19591989 .    ,    ,   ,         .  ,    ,    2010 .    .

 ..,  ..


 



 ( , -)     -.         ,          .          .  ,     . , , , ,  -   .   .      .   :  , , ,  ()   ( ).     ,  ,  ;       . ,   .

  1709 .       . ,    77 .   1747 .    279      ,       .

  XVII .,     ,          .       : 1)     ( )  ,         ; 2)   ,     ; 3)    .     I            .    31  1718 .  :           , ,      ,     ,       ,      .








. 



,    ,      80 %   ().  ,   ,    ,       ,     ,    .  1780 .        .              ().  1795 .    422  ,   144.       224    720   618 .       .   ,        I      ,         .      ,       .   XVIII .     ,  .  .      ,     . ,        ,    ,     . ,  ,        .

 1859  1886      62,     417 .    3    .   1857  ,            (     ).     1679     .    ,    ,  .  1681         .








(, . 350, . 2, . 2572)



       (1891 .)    ()     :   ,    ,       .    .    ,        50- . XIX ,         .        1870 .,  ,   ,    :   ,     .                .                .        :   , , ,   ,  -       ,    :    ,     ,       ,              ,              . .       ,       .     -  ,   ,        .         :          1/2   ,   ,        -         .      ,                 ,         .     ,     :     ,    ,       ,   养

          -         ,       .  ,        XIX      .         ,       .      .            ,      . ,  -         ,       .      .     .       ,   ,       .        .     .  ,       ,          -      .  ,    .     .     ,     .

  1851        39  ,   : , , , , , , , , , , , , , , , ,    .       .     .       .        .   .           .    :      ,      .   1849 .         . ,          .   ,       .   1850 .   ,    .      ,    .      .          .        .    ,    ,   .   .             .        .          .      ,   ,        .      ,      :  ,    (  ,      ).

     ,    :

   ,



    .



-,   ,



   .





(,   .



 ,   ,  .



,    !



   ,   ).





   .        ,                   ,  ,      .        ,        , , .        ,        :   (  ),   (  ),  (    .).         ,     .         .








  , 1842 .



         . ,     :    ,      ,   .        ,    .   ,      ,            . ,      - .     ,       .        .  ,      . .      ,   ,    ,  ,     .      .         .   ,       ,    ,   .    : "  "! ("  ").   .

   ,     .       , ,        .       . ,       (1890 .)       ,     , 1779 .,     . .     . ,     ,         .     . , , ,    .      () : , -, ,   .   ,  ,       ,   ,       :    ,     . ;      ,     ,    (. ), -  (.   )     (.   ).

 1897 .  .    257  ,   857 .,  761.   ,   , 3 , 3   , 2 , 3  , 1   3  .  1911 .    96 ,  ,    .     1897 .     94  .          1700 .

,    1917 .,            .        ,  ,    ,    , ,     ,                .    1917 .    ..    !     .    1917 .    ,          ,    ,          .

                 ()  .    (   , 1917 .)     ,             ,                 .  ,  ,       ,     .  ( )  1917 .

 1918 .         .       ,   .    .              .    , ,        .    1919 .        2 .      .          ,             ,   ,  ,   .

       ,          . ,     8  1918 .,       , :      1-  2- -   - ,                   , ,  . . ,   ,    ,                  . , ,       -,                ,         , (:     ; : , , , ).

   1921 .      ,   -    .              .        400   150.    ,   1922 .      145068 .      ,     . 8  1923 .                (      ,  , 1881 ..).             .

       , ,    .     ,    ,  .     .   .  19321933 .    140 ,     249,  1307 .  77  ,    ,    50.      22  ,    54 .        25    34,  9    .                 ,     .

  1938 .            .          200 ,           70.           ,        .       !    :  ..,  ..,  ..,  ..,  ..  .  1942 .            .     ,          .       ,    ,    .








     ..  1975 .  .  (   )  .



   ,           ,    , -,    . ,  ,     ,       ;       ,      ;     ,   -ͻ,    . ;      ,      ,    .  ;  ()         .            .           .     .     ,          250  ,  4  .          .        .   ( ):  1748   540, 1762  696, 1795   844, 1859  923, 18771277, 19111641, 19261466, 1939  804, 19591096, 19791402, 19891242, 19961287, 20041330, 20161182, 20211081, 2025   1000.

 ..,  ..


 



 (. ),   ,  ,         - ,  . .       : . , . 1-   . .    . .      2017 .  1312 ,  01.01.2025 .   1150 .          .   ,    .      ,    ,    ,      80 %.      .

      1661 .          ( ).    :  1650 .         -  ,    ?, .  (     . ):  ,       ,      ,      .          ,          -,      .










     ,       ,    360- .    ,        .     ?    ,   ; ,  ( ), "   16701697 .   ".   ,       ..,   ,         .    ,    ,      .      .    ,     .      1760 .

    , , .   .   ,     25 ,   .  .  ,     ,    ;        53 ,     24.  20       ,     16,   7,   6,  . .  ..  ,     ,    ,  1720  1780 .  1795 .  . , 25 , 85     (, . , . 19014, . .,  114).

        (1804 .) :  ,    .    25,   85.       (1859 .) ,      . ,  , 81 ,  215 .  216 .   ( )   .       .  ,  ,      . .    , ,         .

 1877 .     , 100 , , 2  .  1911 .  202 , 2 ,   2  .   ( ):  1795   170, 1859  431, 1877  628, 1897  996, 19111477, 19261417, 19301693, 19591508, 19791728, 19891396, 19961377 .

  .         II .  . .  . XIXIV . . .      ,    ,      .     1926 .    .. .   1914 .      .     4       1136 .,      (13421357 .).      .  ()       .

   .         .           ,     -       ( ),   . .  .      ,        ,     .      ,            (),    - .            ,  , -   .           ,    . .,         .

 1965 .            :     (III .  . .)     (XIIIXIV .).         (. XI  . XIII .).

  ,            .             .    ,   ,   ,     .        ,    .             ,    , ,    ,    .       .   .         31    0,9 .








 ..        








   .      .   



     ,  ,         .      , ,      (, ,   .) VIIV .  . .,    .         .         ,       ,   -.   ,   ,    ,      ,          ,        .  ,     ,     ,    ,    .     ,       ,     .    .          .         -   ,      (.. .   : . 1, , 1995).

















   ,  ,      ,         .  ,    ,  (  )        .     ,          ,       .        -     ,     -.   ,        ,    I  . II  . .   .      ,      ,    ,           .

    ,        ,   .           .   ,     , ,  , ,    . ,     -     ,   ,                   ,        ,  . ,    .               ,      .    -           .

  ,   ..    27  ,    ,    ,           .     ,    , . .  ;    ,    VIIIX .,   XI .            XVII .

   ,       ,        (   (, .  )  ,  ,    ,   ,     ,   ).          ,          ,     . ,  , , :              ,          :    ,  ,    ,  ,    ,  ,    ,  ,    :    ,   -                  ,   ,   ,     (      (  XVII ) /  . . .  (.).  , 2017).

  ,       , ,         .     ,       :       ,       10 .,            (1611 .);    1645 .    ;    1648 .          XVII .     ()    -,            .

   (1859 .) ,     ,    ,         .  ,               . ,   ,         ,        .   ,      ,   ,       ,    ,          .

    1718 .      . , , -, -, -,   .   .          13  ,     : , , ,   , , , , , -.          .          ϸ I   ,        .     , , , ,  (, ), , ,   1705 .      , .

    ,    ,           ,      .                  .   ,               ,   .      ,   ,    1754 .    ,   .  ,              ,         .     ,      ,        ,        ,   .             .             .        ,   ,     ,  ,        .

     ,    1766 .           .              10 .    ..      ..  ,  .  ()        . .       , ,      ,      . .      :  (   )  -    .

 1913 .    2   2 .      1,3 .     0,7        .    7 .  , ,     /      .        ,  ,       ,          .     .   .        ,    ,  ,        .








  17781797 .



 1925 .       ,      ,   . .  1930 .          17 ,    . .         ,     19311932 .       1935 .    ,    .  1948 .         .  ( )   .  ( ).       ..,     ..  1955 .      .   1960 .          . .   1967 .         .

 70           ,      .      . ,           ,     ;         ,      .       .           .          ,  19811983 .    .      .   -    ,    .        ,      .         .








  ,  19401941 .










 . 1990- .       . ,   ,              - .

  ,   1931 .  . . , . . . (1973),  (1976).     ,    -,   .         .  ,  1973 .    .  ,  1976 .  .   .   .   200  ,           .        ,  40        .            , , , , .

    . :   (),   (  ),   (      ),   (  ),   (   ),   (, )  .                -,  - .           ,      ,        ,     .  .          .

      ,      .       .  ,       ,  ,        .     ,     29  ,       .         ,          .      ,      .

 ..,  ..


 



  XVI .,    1597 .       ,           .         .                         .       ,     .

 ,       ,         .           .            .     ,  , ,   .,     ,   ( ,    )  .       ,    .          .       .      ,   .  : , , , , , , , , ,     .








. 



      (1591 .)       ,    ,          .                .         :              ,         .     1648 .       1649 .        .  . XVIII .    I              ().

 17671769 .   II     ( )           ()     1649 .         :      ,  . .

   (   ),   .   1731 .    .    1730 .  .            .          ,     ,     .    I     ()   13  1797 .  1798 .      .          .

        

      ,  14  1766 .,    ,       ,            ,     ,             1767 .

        ,         ,  ,  , . .      .      ,     . .  :                            ,     (),      ,            ,     ,  ,  ,   ,        ,         .

            ,   1719 .      ,  ,                           ,                   ,      .            ,                 , .         ,      ,    ,       .       ,      :           .                       :           .   ,   ,         ,        .  ,    ,                           ,     ,   ,       .

        .        :

   ,    ,              :

1)          ,     ,   ,  -   ,        ;

2) ,         , ,            ,         ,      ,         ,  ,        ;

3)      ,        ,     ,       ,         .         ,          ;

                 .              ,      ,      ,  ,   ,    ,      .

   ,   ,   ,   ,     ,  ,     , . .   ,         ,         ,      .           ,      ,    ,        ,   ,    ,   ,   , []  ,    ,     ,    1743- .       ,  ,     ,    , ,      ,  ,      .                .

       ,    ,        , ,     , , , , , , ,   ,         ,     1755 . ,             ,               ,             ,            .

  ,     ,  ,            ,               ,        ,         ,             ,   ,        I,       ,            ,         1743 .    ,                 ,     ,      ,       ,        200 ,       ,       ,       .        ,          200  .            .                ,          200 ,      ,          ,            .           ,     1743 .          ,            ,   ,  .           ,   ,      ,  ,    ,    ,     .        ,          . (     [112. . 115)].

        :                 ,  ,       ,             ,       ,      ,   ,   ,         .            ,  ,        .

      .  ,     1731 .,    , ,  . XVIII .,      XVII .  , .          70- . XVII .

 (, , . ),  ,  /,  10     .             XVIIXVIII .      .        .

 1763 .  .    414 , 10  , 147 .,    24 , 96 .  16 ,  2- , . .  1747  1763 .,    8 .,   1 ,   4 .,   1 .   :    4 ;    2 ;        .     ,          :    (),    ,   :  []  ? ,   ? ? ?  .   ,          .    ?      1747 .,          , 38 . ,       ,        .








  1748 . (, . 350, . 2, . 2545, . 619)



   1747  1762 .   .         (    ),    1747 .   140,  1762 .  146 . ,     . .  ,  ,     ,      ,   .    XVI . (,     ).  .   ,    .        .  ,           .    ,   ,   16  (    )    4 ,        (     ,       ). ,  ,        .           ,      .    ,  ,     .        .

 1780 .        .       (1859)  2   2 .  17931794 .            .   .                  .          1804 . :  ,           , ,              .    85,   203.

 1877 .    , 164 , 3 , ,  , 2  .  1934 .     - .  1955 .     -.  1911  1939       .

            .             ,     .  ,        ,       ,   .        ,       .           ,        .        .         .  ,                ,   .








    .  17781797 .



    .       -. ,          1950 . (    )        (, -. 603, . 1, . 5130).

     ,       .    . .  :  1996  482 .,  2004  140 -, 476 .,  2018 .  584 .,  2025 .   400 .      .  , 244 .

   (14.04.1932  02.03.1994),   . .   .  (19711990), .      .  1956 .      .      .   .  1957 .   .     .       . ,   1969 .   1966  1980 .      .    . :  ,    ,   .






   ,  1920- .








 ..,  ..


, , ,  



                      XVI . , , .         ; .      .          69    .  -  26      .   ;  .   -    ;  .    .      . .  .  ,  ,   .   .        XVII .,   ,    -  .    , ,     1630- .           ,    .       , , , ,   . (    /  . .. .  , 2017).








. , 1928 .



   ,   1683 .   .        .      -      .    ,                   .       . ,   . .      , , , , ,   . ,    .   1680- .       -, -,  . ,    ,    ,   .           . , -         .         , ,     .










       ,          XVIII .,    : , , ,   . : .   ()             ; .  ( )        ;  .        (?)   .         .    ,   . , , , ,  ,   .










,           28  1863 .        .         : ,   ,  ,  , . , , ,  ( ), , ,   ,       , ,      ,       1820 .  ,            .    ,         ,       150   38 .  ,         ,     ,       ,       . ,         ,   ,                     22 ,      ,    ,     15 . ,  ,  ,   .       ,      .

         ,      .   :    ,   . , . , . , . , . , . , .   .   .   :    ,   , , , , , , , , ,   .    ,          , .     45 .

                .              ,  ,   ,    ,   , , , , , , ,    . ,  . .   .       ,  12                .        (   ),    ,      ,             ,     .       (    )   .








  17781797 .



       (1914 .) ,          ,      1861 .   , .        ,  . ,      , , ,   .          ,         .               ,       ,       ,    .



 (-, , , , , )

   .      .  ,         ,    ,     .        .     ,    .      ,    , , , ,   .        .   ,             ,    . .  XIX .        10       ,      .    .      ().       .  1780 .     .  1795 .  .   , 60 , 163   (, . , . 19014, . .,  80).

 1877 .     . ,   , 219 , 3 , . -    .   80 , -,    ,  , 110 .      , 1914 . ,   1911 .   ,      ,   .      .   199,    1178 .       1,3   ,    7,   1,   1.       0,7     0,6 .  :  2017 . 506 ., 2021 .  446 ., 2025 .  360 .



 ( ,  , -)

      1725 .   1747   .     ,      9   .  1762     7    .       (1859 ) ,      ,  57 , 203 .  200 .,    .  1911   500 , 4 ,    ,  .    .










  ( )       .        1861 .      .     ,    XVI .      (, . )      12   . ,    ,            ,       ,  ,      .     ,     6-  (1811 .)          .         ,   ,          26    .

 . XX .         :  ()   .        1914 . ,        -.   ,    ,  48   -  .      3 ,    7   ,           .        201  1027 . 23  1960 .         .  2004 .    126 , 360 ,  2010 . 225,  01.01.2025 .   150 .



 (, . )

     1779 .    .  (, )  . .










   ,   .    ( ) ,       1760- .      ,   ( ).     , ,      ,     .         ,   1890 ., ,   .      .  105    (1785 .)  10-    .         ,      1867 .  27   (426  )  4  (107 ).

   ,  ,    .  1855 .     ,       .     ,      .  ,    ,    ,   25 ;    -.      .   .       14    4        ,     .     ,     .  5   100          .        ,    .  6          ;         ,       .    ,   ,          .  -  :  710 ,   5  20    100120  .        ,  10?60   .

 1850 .        .   ;        10 ;       .    ,        .  1854 .      (, , , , ).            .

 1914 .  .    ,   73  474 ,    3,9 ,       ,    16,   ,    .     -  ,   1930 .   ( )  130   747 .  2018 .  313 ,  01.01.2025 . 220 .     .   . .








 2013 .        










 (, ,  , , , )

 ,  ,  8     . .   1720 .  .   .  ..  ,   , ,     (  ).   1723 .        .  (), 5 , 27   .

       ,  ()   ,     1720 . ,       ()            1651 .,     ()   .   ,        (),      .      : 1748   24                                      XVIII . :        .        ,         (, . 1355, . 1, . 1365; . 1355, . 2, . 1746).

 1748 .        ,  56   ,   .   ,     ,     .    -,  ,     . XVII .,    -       .    ,      ( )              .

  1745 . ,    ,  ,        ,     .  1795 .                ,   44 , 111    , ,      ;  ,  ,    22 , 65  .  1877 .     , 79 , , .  1911 .    , 154 , ,    .








(, . 350, . 2, . 3113)



 1914 .        .      150,   948 .                5,3  .     37  ,             .  1955 .   ,  21  .     17.09.1975 .    .  ,       .    2010 .  165 .  2025 .     100 .     (19262000),    (1966),    .

             -  :          ,    1862 .   ,   ,    ,   ,  .      ,   ,    ,     -    ,        .








, 2019 .



.   ,    . XIX .       50       40 .         50    ,              .    1861 .              ,       300      .   ,  ,      ( 1912 .)            .         .     ,       .        ,          .

     ,    ,    ,      ,    .        , ,   .      .           -         - .

  1917 .                     .                 1917 .    .   1918 .            .

,  ,  ,   1915 .         .  1918 .    ,      .    ,    -     .          ,     .         ,  . .      .  17          ,      .                 .  1924 .    ..   ..            .    : , , 3  ,   . ( 17 ).  1928 .    ()       .          .  ( )         130 ,   . .  1938 .     .  1954 .       (. ).








 .  



   ,   . ,  -  .         .    1864 .     ,        . ,  ,     ,       .            . -: , , ,   .       ,              18 ,   . .       ,     ,     .  -   ,        .     ,   ,          .       .. , .. , ..   .. .    ,   10 , ,     .

 1918 .           ,  ,    ,      . 1923 .  . 50- . XX             .      ,   .     ,  ,  ,  ,    ,  , , , , ,   .  ,      ,   .      8090 %  ,    6-10 %  . ,  1928 .  .      ,    ,         (   ..)      .

 1928 .    ()  (),     .. , .. , , ..   .   ,              .             ,       .

                  60 %  .  ,  1946 .   ,     c/   .      ,  ,      ,     .        ,          .










    ,      ,   .   ,         .    , , ,  ,       ,     ,   .            .             .      ,     ,         .   1941 .             .        , ,    . .      .








  



          .       22 , 9 , 8    150  .         40 .    1948 .      .        ,        ,      .        .         ,    .         .      ,   ,        ,     .

   (27.11.1975).    . - (2009).  2013 .               - .  2015 .  -. :       II ,                 .

   (10.05.1952  18.12.2014).  2001 .               (  ).  2010 .   ..                 . :       II ,       .

19  1950       .              ,     .  .  -  25  1951     -            513 .            25  1951             -     - .   .

           . ,        ,       XX      .  ,  .    ,    ,   .                 ,    .         ,       . , ,    01.01.2025     100 ,       .

 ..,  ..


  



  XVI .      ,   -      .  ,   XV .         ,    .            . ,  .       ,             ,   . .            ,   , ,   .        ,     ,  ,              1606 .        ,              1552 . (, . 132, . 1, . 281).

-  ,          -  -,      .    XVII .     ()          ,     ,   .          ,    .          ,     .          ,                   .           .             .















    .  , 17781797 .



  ,         ,   ,      ,    ,      , , ,       .

  ().     ,      1680- .  . .  1699 .                        ,       腻,        (, . 1209, . 2, . 6502).










  ,   .       .      ,     ,       ,   .          .        .            .     ,      .

   (, , , ),   ,         .     .          ( )     : .         .      ,       - .  ,        ,   , ,  ,       .                 (.. ).

          1780 .,           . ,              (1724 .),  14  , . .  1710 .,   .  ,         ,      12 ,    ,   1722 .     (.. .   .  ., 2016).

 1795 .     192   , 538 ;       . ,                  .         1804 . :   ,   -,            .    192,   538.       (1859 .) ,    ,   2,   163, .  549, .  542,  . ,       :       ,    ,   ,        .   ,  ,   .  ,       .       .

               ,  ,    ,  .      ,       ,       ,         .   ,        ,        ,     .                ,          ,    (, . 5. . 1. . 1779).

       31 348    121  ;     40 614,   151    .  1886 .     260   360  , 149 , 813 ; 37 , 19     , 13 .    2   2  .  ()  52 ., 19  , 96   39    .

      (1911 .),    ( )  367 .   1810 ,  2 ,    2 .           ,      .           ,     . ,   ,    , ,    .         25 %   ,    .      ,         .  ,   ,   ,         .     .

          ,        .          ,       .         .           , ,    ,      ,  ,  .     .

  -         :  ,         ,    .       .       ,  ,  (),   (),   ()  (),  (),  ();   ,     ( ),     (), .      ,    (),    ,  ();       (),   ,        .     ,  (),  (),           (-),    (), ,  ,   ,        ( ),   (  ),   (  ),  (),   ().

         .    , .     (     ),  (   ,   ),  ()    (,      ).     .   ,   .      .       -   .     .    ()   ().       ()   ();    ()    ().     .  , , .    , , .   :    (),  (),    ().         .

  ,        ,  ,  ,  .      .      ,        :    ,       ,   ,   ( ),  ( -)  . .        -  ().    ,        ,      ,   ,     ,   .

      ,                        .     ,     ,            ,  .  ,           1905          . , ,           8  1905    . :    ,    , , , 7  ,           , ,   ,     .

 .      ,     , .               ,  , , ,              , ,    .      ,         ,          , , .

 28  1905 .          :      .   ,   .       . !   , ,   ,   .   .    .  ,     .   .        ,  .    ,     ,    ,  ,   ,           50 .   , 20 ,   .          42 .   .     ,   ,  .   .  , ,  , ,  - ,       40 ,      .     ,  .     2 腻.

     ,  ..         , ,      18991904 .,       .        ,        ,         .   1904 .     ,         II.   ,  .   ,   . , .    , , ,  .

       .   -     ,          .       .    .         ,     .     .    ,    .   , , .      .           .      .   ,    .










       , ,   ,   ,  .         .    ,    ,  ,        -   .  , ,   .        . ,      ,           .      ,   .   ,        .         29  1940 .  . (, - 517, .1, . 128).

                ,        .         1942 .         ,      .     ,       17 .              .       .              .

,   ,           ,      .       .  ,         ,    ,   1       ,       . ,            ,       ,   .   ,  ,   50 . ,  12 ,  5    ,     ,  ,     .                          ,          .                .        .        ,       .

 ()         ,  5   .     ,   ,    (:    )       ,       .       :      .   ,     ,     ,   .    ,  . ,     ,      - .  ,      , ,  .   ,   -      .     :   ,       ,  ,     , ,    .     ,     .    ,    5  ,   , ,  ,    ,    .      .    , ,  ,  ,      . ,  ,   -.

     :  1954      64 ,   1965    54 .  1955      .   XXI    ,      ,   ,  , . : ,  ,  ,  ,  ,  .      XIX .         .   1990                .















   (19312009)         ̻.    , , -    .                 -  ()  -  .  1967 .       ,   1978 .          .

  ,    ,  / .      19601990 .        ,     ,      .

      .  2018 .    .    3037 . ( 2015 .  3126;  2021 .  2824 .).  01.01.2025 .    3000 .,   770 .  2024 .    18 ,  16  .       304 , 831 .     .     2 , 12 , 5 , 70 .      2024 .  20 .       ,         ,     .        .

 ..,  ..


 , ,  



 ,   XIII .       .              ,              ,    ,  ,    ,   ,      .      : ,  ,  ,    .

     1552 .        .          ,    . -        . ,        .








.  



     .   1361 .   -.          ,      19591960 .,        XIVXV .         ,    XVI .        .         . .      ,       ,    : , , , ,   .   ()    -   : , , , ,     . XVII .          .          .           . ,     .       . .








   1923 . ( ,    1897, 1909-10  1920 .). -  (     3000 .)    -



  XVI .            ,      ,       .       .   1614 .    .      ,                     . ,    ,     .  : ,  (  ), , .     , .

   1719 .  : 1)   ,        ; 2)    ,        ; 3)       .     ,            .      1721 .  . - ( .     ).    1745 .   ,  -     .   .           ().

  ( ,  , ), -  - .      XVII .        ().   , ,      .  1718 .      .  1723 .    ,      . (, . 350, . 2, . 1049).








 .        ( ,  ), 1876 . (.158, .2, .410)



     .       18641869 . ,     . ,  1  .  ,  ,   68,    440 (223 .  217 .).    2 .   (, ),  ,   43,   240 (117 .  123 .),  .  1911 .      ,  , 86 , ,  ,  , 2 .

 ,              ,        .               .       , , , ,   .

,  XVIII .          .  1722 .  .        ,        .      .   5 ,  1732  1736 .,         2902 .,       .       1756 .   ,         . , , , , , , , , ,   .

        -     ,               .        ,   ,    ,     60- . XVIII . ,  ..       . ,     .    .       ,        .  1754 .          ,         .

 1756 .       60  150 .     .        ,     - .  17661767 .             .  .     ,      ,   ,    . ,    . ( ..   : .1. , 1996).

       ,       XVIII .   . , ,      ,  .      ,  ,    ,      28  1773 .            .    ,          II.       . ,  , , ,   .    ,   ,    .                .              .   , , ,      ,   1 . .  .      ,       .. .       100 . .      ,    .

  ,   ,      30  31           400     .      .       ,           .         ,          .  ,      III ,   I.

      XVIII .       .    ,       (),     .  1720 .  .     ,   Ը .   1784 .      .       . ,     1784  1864 .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/book/rostyam-tugushev/istoriya-tatar-penzenskogo-kraya-tom-6-74199234/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .


