    .        XIII .
  


  
    ,     .    ,   ,     ,    ,   ,   ,   ,      ,       ,       .

           ,      XIXII .,   , , ,    XIII .  ,      ,   .                ,       .          1240 .,   1242 .,   1268 . .           ,   :             .

  PDF A4    .





 

    .        XIII .



   , , 2026

   һ


           ,      XIXII.,   , , ,    XIII.  ,      ,   .                ,       .          1240.,   1242.,   1268. .         ,  ,   .

2025












       ,  ,        XIII.   ,  , , , ,    ,        .          ,  , , , , , , , .           .           ,        .          12001270.          , , ,     .

         ,    .        ,    .         ,      ,    ,   .  XIII.         .          .      .


* * *

        .       ,    .        ,     ,     ,     ,     ,         .        ,        .           () ,         ().     ,     ,     .

       .       ,      - .           XIX.       .          .      -           :     ,       .    XIII.         .      XIII.     .

       .         .                    . ,    ,            XIII.    1558.         ,      ()  1224.            ,            ,      19411942.

 ,     ,  XIII.     ,             ,       , ,    .           ,       .     :      .         ,     ,       .      ,     .

  ,     ,       .         .   -     ,     ,       .        ,   XIII.           ,        .


* * *

         .       ,      ,        .

       ,       :       .                         .        ,      ,   ,   .        ,         .   -           ,      .  ,      ,         ,         .

         . XX.   .      ,           .       .            . -,     ,      .  -,     ,          ,    ,        .


* * *

         ,  -   XIII.     .              . XIII.      ,       ,     .   ,       (        )        -.      .      ,     ,       ,        .

    ,       .       XIII. ,     ,    1240.,      .  ,    ,     , ,       1236.    1270.       .          ,            :  .        .         .   ,    1224.               .         ,       .        ,     .

 ,   ,       ,    60- . XV. ,    6748 (1240) .          :

    [. . 51].

   1268.   XV.     ,    ,     .   ,              XIII.,    .    ,         XIV. [. . 325].                .      XIII ,    ,  :

6723.    , 1216.;

6738.   1230.;

6745.   , 12371238.;

6760.   , 1252.;

6771.   []   , 1263.;

6772.  []     , 1264.;

6775.  []   , 1268.

    [1 -  2000. . 578579.].    ,    ,    ,   ,          .    .          . ,        ( XVI.)  XIII.   :

1204.   ,   ;

1224.   ;

1230.   ;

1237.  ;

1240.     . []    ,      (1240)    (1242);

1268.   [. . 120].

         .  , ,  ,      .

              . ,         1242.     . ..    :

               ,          [ 1956. . 190].

           .   ,   ,       ,           [ 1999. . 137].  ..  5  1242.  ,      ,      1410. [ 1975. . 336337].               ,  ,       20 .

        ,         . . ,            [ 1989. . 142].      ,     .

               .          .         .          ?  ,     (1242.)   1253.     ,     (1240.)    1256.   .   ?    ?    ?

  1242.             .  ,       1270.,       (1268.).           (.., .., .).         [ 1986. . 110; Urban 2003. P. 105].

     .    .  ,            ,       ( )   1242  [  2001. . 55].       ,   2002. [HE. P. 62].      ,   1992.,         [   1992. . 3435].

       .     -  XIII. [Pagel Kirss 2008. S. 18],     [Christiansen, 1997. P. 113].

            ,       .     XIII., ,   .          .    ,     .

       ,    150    ,     .          ,     ,   ..  ,     140  .  -,      XIX. (.., .., ., .  .),           XIII.        .    XX.          .       19301940- .        - ,            :

 .        ( . 1937. 8. . 7384);

 ..  -      1242  (. 1938. . IIIIV. . 323);

 ..   -    (. 1938. . IIIIV. . 2438);

 .         XIII  ( . 1939. 8. . 3845);

 ..          XIII  (  . 1942. 4. . 5871);

 ..           (., 1943).

           ,     ,          .                ,      :

1...        XIIXV.  : ., 1941;  : ., 1975 (     ..   ., 1975. . 303367).

2...       (XIII ). ., 1956.

          .       ,      . ,            (19181995),       ,    .            ,         -  XIII.  ,              ,      ,         .

           . -,     (      XVI.)      1270.,          . -,              ,    . -,         ,  ,       -         (    , ,     ).  , ,          .

 ,       ,           ,       .         -  -  ,     ,     ,     :   ,     ,   ,  ,    .


* * *

 ,           ,      ,    , , ,     .      ,           : .., ., .., .., .., ...




 1.    XII    XIII .





1.1.       







          .       ,                            . ,     .             ,      ,       .

   XII.          .  ,   ,       .               (. Daugava, . D?na, .  , . , V?ina)  ,      ,   (. ?sel, . , Saaremaa)   (. Kurland, . Kurzeme).           ,   .        : ,  500. XIII.[2 -  1912. . 2.] .  .       XIII.  :    170190. .; , , ,    140160. .;    1528. .;   110120. .[3 - Kahk Tarvel 1997. P. 1213.]         ,      [4 -       . .:  1964. . 56;   1969. . 622;   1990. . 1315;    1992. . 14; Kahk Tarvel 1997. P. 12; HE. P. 2829.  ..     ,     ,       ,    ( 1964. . 6).].   (   )        ,       .    X.        (-,  ),        ,    947.,      [. . 60].     .     (. 1030.)   (   , )        ()        (. , Dorpat, . , Tartu)[5 - .: Tvauri 2001. S. 340348.   (  XI.)   ,     ( ),   (    )    (. tarvas/tarbas). ,      ,        ( 20- . XIII.)   castrum Tharbaten.       ,       ,    . .: Tvauri 2001. S. 355;  2005. . 9.  1224  1893.      ,    1917.  ,    .   ,           1248. ( 1998. . 291).].      1060.        [. . 183], ,      ( )[6 -  (Sakale, Sakela, Sak(k)ele; . Sakkele, Sakkelland)    .       .      ,   -        . .:  1968. . 15, . 2;  1997. . 20;  2001. . 284288; Tvauri 2001. S. 351352.].   XI.      -   ,      .

 ,               .             : , ,   .       (  ),    -.      :



 []   ,     .           ,     ;        [. . 106].


               ,    ,            .               - .               ,         [7 - .:  1988. . 4546;    1992. . 18.].

  ,   ,         ,       (;   ),  (;    ),  (;    )   (;      ).     , ,      .        (, ),         .

     ,   ,     .       .               .     (  )   ( )      .              .

          (, oiva,   ),    ,    ,    ( , Thoreyda, . . , Turaida)[8 -    1990. . 132133.].      ,      .






   XII.



   ,             , , -  .   IX.        .    XI. .       .          .      (. , Embach),     ,        (. V?rtsj?rv, . Wirzj?rv, )      ,    .        Mater aquarum ( ) [. XV, 7][9 -   - Emaj?gi (Emajoga: -),     Mathra uppe.       Emavesi, .. - (Mutterwasser). .: . . 527 . 173.        , ,  (. . 513; . . 73, 283).        .      .:  1910. . 121.].     , ,         :      (, ),          (,  )[10 - , ,  (Odenpe, Odenp?, Odempe), .  (Otep?, Ottep?), .   (   Ottep?,  otta  ,  p?  )      .    . .:  2002. . 161 . 3.],      (, , )[11 -  (Viliende), .  (Viljandi), .        ,      I.,   XII.    .     1223.    ,    (Velin, Velyn; . Willandi lin, Wiljandi lin, Will?ndi lin),         . .:  1961. . 92;  1975. . 35, 7680;  2002. . 176 . 12.],       ( ).        :        ().       ,      (  XVI.),        .      ,   ,             . ,  ,             (. 1061.),        [1. . 183184].             .      XII.     .       1116.,          ( ) [. . 20, 204].       .  ,  1177.     .           (, ,   ,    )      XII.      XIII.,      ,   .            ,      ,   -    ,   , -  .     ,       90- . XIII.   -  ,    1209.:



 [  ]   

  .

   ,

  ,    [Sehlen, L?ven, Letten lant]    

 ,    [-]     .

   []    .

       

[LR. V. 642650;  2002. . 193][12 -   ,    ,        . .].


         ,     .  ,       .  ,  ,           ,    .                 .  ,     ,     ,     ,    ,          .      .      , ,  ,    XII.     . ,  ,        1187.,        ,    ,    [ 1978. . 72105].        .    , , .

      .           .        ,  .  ,        ,       .        ,        .   ,     ( ),   ,  ,        ,   . ,       ,       .      .   ,               ,   .         .

        ,           (, , , ),     XII.      . ,        ,      .           .    ,                ,   , .    ,       (Kukenoys, . , Koknese, . , Kokenhusen)   (Gercike, . , Jersika).     ,     ,        ,    - .

  ,        180  [13 -  2002. . 138.        .  ,         . . . Gardr,  ,  gerskr,   ,  ( 1900. . 4. 7; . . 476).  ,  Gerceke   26  1292.      1291. (HUB, I. 1093)   ,           (curia regia). ..ø  .. ,       (Goetz 1916. S. 56; . . 477).      - , , ,        .   ,        . ,  (   ),  (, ),    (   .).        ger,              Gerceslaus (. XXII, 4).    .: . . 476478.].          (70?100),   14   .     .  ,       X.  ,      .        (, ,   .),     (Talava)   (Atzele),    ,    ( )[14 -     (. Talava)    (. Tolowa, Tholowa).    . t?ls .         .  (. Adzele; . Adsel; . )    ,     . .:   1971. . 17; Auns 1982. . 56;  1900. . 3955.].

       .  ,        ,        .         (Vissewalde).       ,    [15 -  1987. . 357358.].     ( 1209.)  ,        [. XIII, 4].   ,   ,      ()    [, XI, 8; XIII, 4; XVIII, 4].     ,     XI.,      .  ,    XIII.              [16 - .  : Zeids 1951. 50 lpp.;  1961. . 129;  1965. . 70;  1987. . 201203. . :  1898. . 100109].

   ,              ,        .     ,       .                ,        .      XII.,      ,    [17 -      .:  1962. . 52;  1964. . 6263;  1965. . 3034;  1966. . 2829;  1967. . 115;  1978. . 5961.         .:  1987. . 202203.].

      ,     ,   100  .         (  )[18 -  2002. . 138.     (Koknese)  -, ..   ( 1951. . 38; . . 487 . 48 (..);   1945. . 12).    ,      , .       . ,  ,          ( 1900. . 4. 6).  ..        񻠖   ( 1955. . 200)].        ,        .    (, , )    .   ..  19611966. ,    X.         [ 1966. . 2829].          .      ,    .    , ,        .    ,        ,    .   ,       ,  ,    ,    .       ,    ,    ,   (Kukenoys)   (castro Ruthenico),   (Gercike),    ,    (civitatem) [, X, 3; XI, 8; XIII, 4; XVIII, 4].

      (rex)      (Vetseke, )      XIII.       1205. [. IX, 10].  ,     ..,         [19 -  1995. . 201, 203, 213;  1858;  1898. . 810;  1955. . 205.    .: Taube 1935. S. 418433; Taube 1938. S. 3334; . . 489490].               ,          .   1208.   ,        .      ,   ,   ,         . ,        ,    1216.   .         ,    .      (, )        1224.   ,   1216.       ,      ,         ( ).

  ,             .  ,             XII.    .         XII   XIII. ,    ,      .           ,      .             .        ,        .   ,             ,        XIII.      ,         .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/pages/biblio_book/?art=74413096)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


 2000. . 578579.




2


 1912. . 2.




3


Kahk Tarvel 1997. P. 1213.




4


      . .:  1964. . 56;   1969. . 622;   1990. . 1315;    1992. . 14; Kahk Tarvel 1997. P. 12; HE. P. 2829.  ..     ,     ,       ,    ( 1964. . 6).




5


.: Tvauri 2001. S. 340348.   (  XI.)   ,     ( ),   (    )    (. tarvas/tarbas). ,      ,        ( 20- . XIII.)   castrum Tharbaten.       ,       ,    . .: Tvauri 2001. S. 355;  2005. . 9.  1224  1893.      ,    1917.  ,    .   ,           1248. ( 1998. . 291).




6


 (Sakale, Sakela, Sak(k)ele; . Sakkele, Sakkelland)    .       .      ,   -        . .:  1968. . 15, . 2;  1997. . 20;  2001. . 284288; Tvauri 2001. S. 351352.




7


.:  1988. . 4546;    1992. . 18.




8


   1990. . 132133.




9


  - Emaj?gi (Emajoga: -),     Mathra uppe.       Emavesi, .. - (Mutterwasser). .: . . 527 . 173.        , ,  (. . 513; . . 73, 283).        .      .:  1910. . 121.




10


, ,  (Odenpe, Odenp?, Odempe), .  (Otep?, Ottep?), .   (   Ottep?,  otta  ,  p?  )      .    . .:  2002. . 161 . 3.




11


 (Viliende), .  (Viljandi), .        ,      I.,   XII.    .     1223.    ,    (Velin, Velyn; . Willandi lin, Wiljandi lin, Will?ndi lin),         . .:  1961. . 92;  1975. . 35, 7680;  2002. . 176 . 12.




12


  ,    ,        . .




13


 2002. . 138.        .  ,         . . . Gardr,  ,  gerskr,   ,  ( 1900. . 4. 7; . . 476).  ,  Gerceke   26  1292.      1291. (HUB, I. 1093)   ,           (curia regia). ..ø  .. ,       (Goetz 1916. S. 56; . . 477).      - , , ,        .   ,        . ,  (   ),  (, ),    (   .).        ger,              Gerceslaus (. XXII, 4).    .: . . 476478.




14


    (. Talava)    (. Tolowa, Tholowa).    . t?ls .         .  (. Adzele; . Adsel; . )    ,     . .:   1971. . 17; Auns 1982. . 56;  1900. . 3955.




15


 1987. . 357358.




16


.  : Zeids 1951. 50 lpp.;  1961. . 129;  1965. . 70;  1987. . 201203. . :  1898. . 100109




17


     .:  1962. . 52;  1964. . 6263;  1965. . 3034;  1966. . 2829;  1967. . 115;  1978. . 5961.         .:  1987. . 202203.




18


 2002. . 138.     (Koknese)  -, ..   ( 1951. . 38; . . 487 . 48 (..);   1945. . 12).    ,      , .       . ,  ,          ( 1900. . 4. 6).  ..        񻠖   ( 1955. . 200)




19


 1995. . 201, 203, 213;  1858;  1898. . 810;  1955. . 205.    .: Taube 1935. S. 418433; Taube 1938. S. 3334; . . 489490


