   
 


     ,    ,       .     ,   ,    ,      .

   ,  ,         .

  ,     ,    ,       .





 

   





   



 . .



 

   



 : 

2026



 004.42(075.8)

 32.973-018.173

 60



:

Dr. Arvind Kumar Menon, PhD

Dr. Alok Kumar Sharma, PhD



, . .

    / . . .    : , 2026.  85 .



     ,    ,       .     ,   ,    ,      .

   ,  ,         .

  ,     ,    ,       .



 004.42(075.8)

 32.973-018.173

  . ., 2026

 .  : , 2026



  ,

      .









        ,                                  .

     ,        .

 . .      ,    , ,      (,  , , , ).

                ,    .               .            .

       ,    ,    .

         ,   ,     ,    ,   ,      .

          .         ,     ,    ..

         ,     ,          .

        ,        .     ,     ,    , ,     .

           (,    ..).        ,   ,     .            ,   ,      .








 1.   


1.1.  

, , ,  



      , , ,    .           .    ,     .     .         .

    ,      . ,   ( )  , ,  ,    .        ,      .                .   ,     ,         ( )   ().  ,    ,   .

 ,  ,    . :  , , ,   .

          .

     ,  -        .   ,      . :  ,  ,     ..

        ,  . :    ; ;    ;  ;     ..     ,   .

 ( )     ,     . ,    .  :  ,   .     .           .   ,     ,  .

     ,             .            .    ,     ,  .

, ,    .    ,   .   ,     ,     .      .   (    )       :  ,   .  :     .      ,    : ,    (). ,    ,       :  ,     .          .  ,  ,  (    ).

  ,    ,      .

       ,        :   ,   . ,      ,   .           .    :    (  0),      (  1).

        ,     .    ,        ,   .    .       ,       .     ,        .    ,           .     8-, 16-, 32-  64- .

 ,       ,     ,  , ,               , ,     .       ,   (- )   (- ). ,              ,       .

            (,     ,        . .).

  ,   , ,        ,    ,   .  ,    ,           , , .

  ,             (  ).

       .        ,   ,      . ,  ,        ,     ,    .

 :

-      ,      ;

-         (      ,     );                 ;

-           ;         ;

- ,   ,  ,     ,  -    .

       ,     ,        ,     .

     ,   -    :

- , :   ,     (    :  ,      )            ,   ;

- , -:      -   ,   ..              - ;

- :       ( , ,   .)       ,    ,  ,      -  .

       :

    ,  ,       ;

          ( )   .

  ,      ,     ,         ,     . ,   ,         ,       1812   ,  ,   ,      ,           .

   ,   ,    .    1,    ,     0,    .  ,       (  )    (  ),   ( ).      .           .

     .      ,    .         : , , , ,    .

    , ,    , ..  ,         .

      , , ,    () .

      ,                     .





  

   ?

        ?

       ?      .

  ,    ?

         ?

     ?

  ?   .

   ?    ,    .

     ?   ?

        ?

        ?



    

  :



a.  ,  ;



b.    , , ,    ;



c. ,        ;



d.  .



  :



a.     ;



b.  ,      ;



c.  ;



d.  .

  :



a.    ;



b.   ;



c.          ;



d.    .

  :



a.    ;



b.     ;



c.    ;



d.   .

     , :



a.     ;



b.    ;



c.    ;



d.      .

   :



a.   ;



b.  ,   ;



c.    ,     ;



d. ,    .

    :



a.     ;



b.  ,       ;



c.   ;



d.   .

      :



a. ;



b. ;



c.  ;



d. .



  :



a. ,          ;



b.  ,  ;



c.     ;



d.  .

   ?



a.  ;



b.     ;



c.   ;



d.  .

  :



a. ,   ;



b.  ,   ;



c.  ;



d.  .

      -    ?



a. ;



b. ;



c. ;



d. .

 ,        , :



a. ;



b. ;



c. ;



d. .

              ?



a. ;



b. ;



c. ;



d. .

   :



a. , ,    ;



b.   ;



c.     ;



d.  .

         :



a. ;



b.  ;



c. ;



d. .



   

b.

b.

c.

c.

b.

c.

b.

b.

a.

b.

b.

c.

c.

d.

a.

b.




1.2.    




      60-  XX       information ()  automatique (),             .        -   computer science ( ).

  :     ,         .

         , , ,    .

    ,   , , ,       ,          .

    :

     ;      ;

       ;

        .

    ,       .        .             .    ,    - .

     (  ),    ,     .

           ,   1948 ,        (kybemeticos    ).

            XIX .              ,      ,  ,   ,   .

          ,           ,       ,           ,      .                ,   ,  ,   ,           .

         ,       .               (, , , -  ..).

     ,       .             ;      ,   ,        -      , , ,   .

    ,    .              ,     ,     ,    .            .

  - ,        .          (      ),      ,  ,   () ,  , ,      .  ,       -     ,     ,   ()  .

 - ,      .       :         .   -        ,    ( -      Windows).         -   ,   ( ),    .              .

  -  ,            ,  , ,     . - , - ,         (   Internet)    XX       .           .             WWW,       -  ,     ,    09.

  -  ,     ,     , ,    .      ?        ,   ,    ,    ,         .   ,     -  ,  ,  ,   ,    .        ,  ,              ,            .



  

   ?

        ?

       ?      .

  ,    ?

         ?

     ?

  ?   .

   ?    ,    .

     ?   ?

        ?

        ?



    

  :



a.  ,  ;



b.    , , ,    ;



c. ,        ;



d.  .



  :



a.     ;



b.  ,      ;



c.  ;



d.  .

  :



a.    ;



b.   ;



c.          ;



d.    .

  :



a.    ;



b.     ;



c.    ;



d.   .

     , :



a.     ;



b.    ;



c.    ;



d.      .

   :



a.   ;



b.  ,   ;



c.    ,     ;



d. ,    .

    :



a.     ;



b.  ,       ;



c.   ;



d.   .

      :



a. ;



b. ;



c.  ;



d. .



  :



a. ,          ;



b.  ,  ;



c.     ;



d.  .

   ?



a.  ;



b.     ;



c.   ;



d.  .

  :



a. ,   ;



b.  ,   ;



c.  ;



d.  .

      -    ?



a. ;



b. ;



c. ;



d. .

 ,        , :



a. ;



b. ;



c. ;



d. .

              ?



a. ;



b. ;



c. ;



d. .

   :



a. , ,    ;



b.   ;



c.     ;



d.  .

         :



a. ;



b.  ;



c. ;



d. .



   

b.

b.

c.

c.

b.

c.

b.

b.

a.

b.

b.

c.




1.3.   




    ,    ,             , ..        .        ();             : 0  1.     , - binary digit   bit ().

       , ,  : 0  1 (  ,   ,     ..).      ,       : 00, 01, 10, 11,      .

  ()     ,   (byte), ..      8 ,   00000000, 00000001, .., 01111111, 11111111.    8 .   1    N = 2





= 2





= 256  .  ,         .     ,      .

 2     















1  







1  = 8 







1  = 1024 







1  = 1024 







1  = 1024 







1  = 1024 



 ,         ,   ,    ,        . ,    ,        .     -,          .    60-       -.        ,  16-, 24-, 32-  .   16   (  )    . ,      (32 )   ,      (64 )   .

     :                 (   ,    ).    ,     ,          .         ,   .          ,      , ,  , .         (,   . .),          .

        ,  .   ,      ,     .          ,         .




1.4     - 




    ,  ,   , , ,          .      ,    ,      ,        ,           .

      (           )      .    ,       .

    ,                 : , , .        1948 .    ,  ,          .                          .       ,           .

         ,   ,         (  X),     (  ),      (,   Z).

       .    .., ...  1955-57 .                .         ,             .  ,      1959       .   ,   ,         ,   -   ,                  ,     .

 -        .             .

    .

1.    1945-1954 . -      ,          .

   ,    (John Mauchly)  .   (J.Prosper Eckert),     UNIVAC.       ,       1946     1951 .   UNIVAC     120 ,   1800 ,   3600 ,    1000 , 12000 .      120.   1 ..        ,   .         .          .

    - :   ENIAC , ̻, ̻, IBM -701, , -2, -3, , -2, -1, -12, -20  .           ,          .       2-3 .  ,       2 .   1958   -2    4      20 .  .

2.    1950-60 .            ,          .           , , .            - .         ,      .

    : -2, I-7090, -22,-32, - 14,-16, -3,-4,-6, -220, -222  .

            30 .  .,      32 .,      .         , ,    - .         ,      -   .

3.    1970-80 .                ,     ,      .    ,            .           . -       ,           ,  .         ,    .

     ,      ,                 ,   ,    .

    : -1022, -1030, -1033, -1046, -1061, -1066, I-370,   100/25,   79, -3, -4  .     500 .  2 .   .,      8  192 .

             70- .       .      Intel    ,       ,     .

   1969      ,   Unix    ,               .

4.    1975-1985 .    70- . XX      ,       ,            - .

 1975       ,  ,       .       .   ,       .  -     :

1.    ,   ;

2.           .

5.    90- . XX .          1982   ,    1991     ,      .                        . ,         ,        .          .               .                          .

          ,  ,   ,    ,       .       ,  ,        .

 ,    ,      .              ,    ..

             ,        ,       5- .

 IBM     ,   "  ".  1980           ,       .        .      . ,       PDP-11,   DEC.           .

 1989 .       80486    50 .   .   1993 .  Intel   8086   5 "Pentium"  64- .   "Pentium 2", "Pentium 3".      "Pentium 4"  ,       , ..     .

     3 ,      4 .         .           -.  DVD-    .

       - nootbook,   ()    - , ,      .

     .   IBM PC       ,     MicroSoft,   ,    .      Windows    MS Office.

 3    



 

I

II

III

IV



 

1946-1958

1959-1963

1964-1976

1977...



 

. , 

, 

, 





    (.)





 





 (  )

 10 




 10




 10




 10 






  

 64 

 512 

 16 

 16 



  , 

-

, , , 

, , -  

, , , ,  



  

   ?

        ?

       ?      .

  ,    ?

         ?

     ?

  ?   .

   ?    ,    .

     ?   ?

        ?

        ?



    

  :



a.  ,  ;



b.    , , ,    ;



c. ,        ;



d.  .



  :



a.     ;



b.  ,      ;



c.  ;



d.  .

  :



a.    ;



b.   ;



c.          ;



d.    .

  :



a.    ;



b.     ;



c.    ;



d.   .

     , :



a.     ;



b.    ;



c.    ;



d.      .

   :



a.   ;



b.  ,   ;



c.    ,     ;



d. ,    .

    :



a.     ;



b.  ,       ;



c.   ;



d.   .

      :



a. ;



b. ;



c.  ;



d. .



  :



a. ,          ;



b.  ,  ;



c.     ;



d.  .

   ?



a.  ;



b.     ;



c.   ;



d.  .

  :



a. ,   ;



b.  ,   ;



c.  ;



d.  .

      -    ?



a. ;



b. ;



c. ;



d. .

 ,        , :



a. ;



b. ;



c. ;



d. .

              ?



a. ;



b. ;



c. ;



d. .

   :



a. , ,    ;



b.   ;



c.     ;



d.  .

         :



a. ;



b.  ;



c. ;



d. .



   

b.

b.

c.

c.

b.

c.

b.

b.

a.

b.

b.

c.




1.6.     




         (, ,   ..).  ,             .

,     ..  -   .  ..     ,    , ,      (, , , , ).

,          .      ,      ,        . , ,          .      ,    ,    ,   .

  - , ,    -      ,     .               - , , .

   ,          -    ( ).

       ,          . ,  ..           :  ,   .

                (   ,    ,    ).        () ,          .  ,   ,    .

   .           ,      .

            :

-    (    ,     );

-    (       );

-  (,      );

-   (     );

-   ( ,      );

-  ( -    );

-  (      ,      ,      ).

            .             (     ).        ,    ().        ,     .

        .   :

     ;

 ,  ,   , ,    ;

 ,                 ;

  ,           ( , ,  ,  ,   .);

 ,   ,           ;

,      ;

 ,    ;

  , ,  ;

   ,   ,   ,       ;

 ,  , , , , ,          .



  

   ?

        ?

       ?      .

  ,    ?

         ?

     ?

  ?   .

   ?    ,    .

     ?   ?

        ?

        ?



    

  :



a.  ,  ;



b.    , , ,    ;



c. ,        ;



d.  .



  :



a.     ;



b.  ,      ;



c.  ;



d.  .

  :



a.    ;



b.   ;



c.          ;



d.    .

  :



a.    ;



b.     ;



c.    ;



d.   .

     , :



a.     ;



b.    ;



c.    ;



d.      .

   :



a.   ;



b.  ,   ;



c.    ,     ;



d. ,    .

    :



a.     ;



b.  ,       ;



c.   ;



d.   .

      :



a. ;



b. ;



c.  ;



d. .



  :



a. ,          ;



b.  ,  ;



c.     ;



d.  .

   ?



a.  ;



b.     ;



c.   ;



d.  .

  :



a. ,   ;



b.  ,   ;



c.  ;



d.  .

      -    ?



a. ;



b. ;



c. ;



d. .

 ,        , :



a. ;



b. ;



c. ;



d. .

              ?



a. ;



b. ;



c. ;



d. .

   :



a. , ,    ;



b.   ;



c.     ;



d.  .

         :



a. ;



b.  ;



c. ;



d. .



   

b.

b.

c.

c.

b.

c.

b.

b.

a.

b.

b.

c.




1.7.   




     ,           .   ,      ,               ,   .      ,       XX .            .     ,    ,      ,  ..     .         .        ;    -         . ,                  .  ,        .

          .              . ,     XIX .  95%          5% -     .           .  40-  XX .              .                .

           ,          .

    ,  , - ,         . ,    ,      ,         .

    ,        ,       , ,       .      ,    .

   ,      , ,    ,      .

        XX .     .                 .             .

    ,       .        ,       .   , ,    .              .

    .     20    ,     ,  telematics  .            .             .                    .       ,   .        ,      ,   .

      ,   ,      .            .            ,    .     .       .      ,     20   , ,    .          ,           ,     .         .           . ,           .

           ,         .

             .     ,       .

                ,   ,  .    ,    XX   2/3 ,       1/3.   ,     - ,     ,     (   ):   ,   ,  ,     .     .     ,        ? -    , ,    ,  .

              .            .

          :

-  :  ,           .

-  : ( XVI .)  ,    ,   .

-  : ( XIX .)  ,    , , ,        .

-  : (70- . XX .)       .   :

-          ;

-  , , ;

-  -   .

         -  .         ,  .

        :

          ;

          ;




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/book/raznoe/osnovy-programmirovaniia-i-informatika-74430914/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .


