 .  
 


       ? ,      .   64  :     ,   ,        , ,   .    (IAST),     .    ,    ,  , ,     ().  33-          :     , ,   .     , -  ,   ,    .





 

 .  








 :

   ,    :           .

     .   22      ,    33           .     ,       .

     IAST.

  (    )  .   148   ,   ,    ,  : aham, tvam, phalam, nara?.   4951   ,    49     ,       .       .

       .

     ,      .    ,    ;   .




 1.    



     .    IAST       ().      :







 



a

a

a  ,  a



i

i

i  ,  i



u

u

u  ,  u



      .   : a, i, u    .      .

   : a  a; i  i; u  u. : aaa; iii; uuu.      .




 




IAST



 



vana



., . .



jala



., . .



phala



., . .



nara



., . .



naga

;  ( )

., . .



muni

, 

., . .



guru

, 

., . .



nadi



., . .



dipa



., . .



bhumi

, 

., . .



      .          :      5.     .







1.   ,   : aa, ii, uu; nana, didi, bubu.       ,   .

2.        : naga, muni, nadi, bhumi, dipa, guru, phala, vana.

3.   : vana, jala, naga, guru, dipa, nara, nadi, phala, muni, bhumi.

4.   IAST: ; ; ; ; ; ; ; ; ; .

5.      : naga, nadi, dipa, bhumi. ,      .

6. .               .   .




 









     .   a  ,    .     ,   !




 2.  



     :        ,        .  IAST    h  .    ,   .

: k  kh, g  gh, c  ch, j  jh, ?  ?h, ?  ?h, t  th, d  dh, p  ph, b  bh.   (gh, jh, ?h, dh, bh)     ;        .

 ka  kha, ga  gha, ta  tha, da  dha, pa  pha, ba  bha.    :      .   ph   f:     p.




 


   ,   .  ?   gha?a     3.



IAST







gaja



. .



gha?a



. .



mukha

; 

. .



ratha



. .



khaga



. .



dhana

, 

. .



bhaya



. .



bhara

, 

. .



phena



. .



dhuma



. .







1.  : kakha, gagha, cacha, jajha, ?a?ha, ?a?ha, tatha, dadha, papha, babha.   .

2.     : gaja, gha?a, mukha, ratha, khaga, dhana, bhaya, bhara, phena, dhuma.

3.   IAST: , , , , , , , , , .

4.     : gha?a, mukha, ratha, bhara, phena, dhuma, khaga, dhana, bhaya.        ?

5.   1. : vana, jala, phala, nara, naga, muni, guru, nadi, dipa, bhumi.       : bhara, dhuma.

6.  .    : _ha?a (), _haga (), _hena (), _huma (). ,  h  .




 









    kha,        .   ka    !




 3.  



   ,       .   .  IAST     : ?, ?h, ?, ?h, ?.

: t  ?, th  ?h, d  ?, dh  ?h, n  ?.  t, d, n    ;  ?, ?, ?    ,    . ?h  ?h   ,     2.

:       ,   .   ?  t, ?  n.   a, i, u   1 -   .







ta?a  ; da??a  ; pa??ita  ; gha??a  ; pa?i  .    :       5.




 




IAST







ta?a



. .



da??a

, 

. .



pa??ita

, 

. .



gha??a



. .



ka??ha



. .



ma?i

 

. .



ku??a

, 

. .



a??a



. .



pa?i

, 

. .



ka?a



. .







1.   : ta  ?a, da  ?a, na  ?a, tha  ?ha, dha  ?ha.  ?, ?, ?    .

2.   : ta?a, da??a, pa??ita, gha??a, ka??ha, ma?i, ku??a, a??a, pa?i, ka?a.

3.   IAST: , , , , ,  .

4.    ?: ta?a, da??a, pa??ita, gha??a, ka?a, pa?i, a??a.     ?.

5.   12. : vana, bhumi, phala, guru, gha?a, khaga, dhana, dhuma.        .

6.           : tata (), danda (), pandita (), pani (), anda ().




 









   ?      ,        !




 4.    





 


          .  IAST    c, ch, j, jh, ?.  c  j      ; ?   ,   .  ch  jh   ,    2.

: ca  cha, ja  jha, ?a; citra, jana, jaya, j?ana.  j?  ;       .




   


  s, ?  s.  s    (,    ), ?    (   ), s   .    :        .

 : sa  ?a  sa; sara  ?a?  saras.   ?    ,   ?, ?, ?   3.




 




IAST







citra

; , 

. . .; .



jana

, 

. . .



jaya



. . .



j?ana



. . .



sara



. . .



siva

, 

.



?a?



.



saras



. . .



sena

, 

. . .



cala

, 

.



:      .       5.







1.  : ca  cha  ja  jha  ?a; sa  ?a  sa.     .

2.   : citra, jana, jaya, j?ana, sara, ?a?, saras, sena.

3.   IAST: ; ; ; ; ; ; ; .

4.   s, ?  s: ara (), a? (), aras (), ena ().

5.      (c, j, ?, s): citra, jana, j?ana, gaja, gha?a, sara, ka??ha.

6. . : nadi, bhumi, dhana, da??a, phala, guru.




 









    :   s,   ?,   s.  ,   ,      !




 5.        -a



         .      ? (   )  ? ( ).       :           -a.

   -a   -?.  nara    nara?.  ?       .   -?    :      .





 . .





nara

nara?





naga

naga?





deva

deva?





si?ha

si?ha?





       : nara?  () ; si?ha?  () .      7.




 




 (IAST)

 . .





bala

bala?

, 



si?ya

si?ya?





deva

deva?

, 



asva

asva?





si?ha

si?ha?





m?ga

m?ga?

, 



suka

suka?





k??aka

k??aka?





sevaka

sevaka?

, 



vaidya

vaidya?





: nara  , naga   ( 1); gaja   ( 2); pa??ita   ( 3); jana  ,  ( 4).    -a       .







1.   . nara, naga, gaja, pa??ita, jana, bala, asva, suka.

2.   . si?ya?; k??aka?; m?ga?; vaidya?; si?ha?; deva?.

3.    ( ). ; ; ; ; ;  ( ).

4.    . nara?, si?ha, bala?, suka?, vaidya?, naga?.         .

5.    .   ,   .  ,     ;      6.

6.  .  ,     : naga?, si?ya?, k??aka?, pa??ita?, asva?.




 









     ,    ,   .   : si?ha?  gaja?.




 6.        -a



         : nara?  , gaja?  .     .        -a       -a?.  a .





 (. .)

 (. .)



nara

nara?

nara?



gaja

gaja?

gaja?



si?ha

si?ha?

si?ha?



si?ya

si?ya?

si?ya?



: nara?  ; nara?  .







gaja?  ; gaja?  . suka?  ; suka?  . k??aka?  ; k??aka?  .




 




 (IAST)

. 





grama

grama?





putra

putra?





cora

cora?





n?pa

n?pa?

, 



srama?a

srama?a?

 , 



vanara

vanara?





gardabha

gardabha?





kukkura

kukkura?





sasa

sasa?





vyaghra

vyaghra?









1.     . nara, gaja, si?ya, si?ha, grama, putra, cora, vanara.

2.   . nara?, gaja?, suka?, cora?, srama?a?, vyaghra?.

3.   . ; ; ; ; ; .

4.   . : sasa? / sasa?; : vyaghra? / vyaghra?; : grama? / grama?.

5.    .  : vana, jala, muni, guru, gha?a, da??a, citra, j?ana.          -a?

6.  .  : putra? / putra?; k??aka? / k??aka?; naga? / naga?.




 









       : vanara?.   ,      : vanara?!   a    .




 7.  : 3-   



       .   ,   :  ,  .




 


    3-      (parasmaipada)      -ti.  : , ,  .    ;     .











pa?h

pa?hati





likh

likhati





vad

vadati





has

hasati





    : nara? pa?hati   .   :   ,    .







si?ya? pa?hati   .

si?ha? garjati   .

nara? hasati   .

srama?a? namati   .

asva? dhavati   .




 






3-  . .





pa?h

pa?hati





likh

likhati





vad

vadati





khad

khadati

, 



has

hasati





dhav

dhavati





nam

namati





jiv

jivati





garj

garjati

, 



rak?

rak?ati

, 







1.  : pa?hati, likhati, vadati, hasati, dhavati, garjati.

2.   : nara? jivati; si?ha? garjati; si?ya? likhati; asva? dhavati; srama?a? namati.

3.   :  ;  ;  ;  ;  .

4.    : si?ha?  (); si?ya?  (); nara?  (); asva?  ().

5. .    .  . : nara, gaja, putra, si?ha, si?ya.

6.          .    :     .




 









  ,    .    : vanara? likhati   .  gardabha? garjati   .




 8.  : 3-   



  7     3-   : pa?hati   .    ,  3-   : pa?hanti   .          -a (pa?ha-, likha-),      -nti  -ti: pa?ha-ti > pa?ha-nti.



  

 

 



pa?ha-

pa?hati

pa?hanti



likha-

likhati

likhanti



gaccha-

gacchati

gacchanti



vada-

vadati

vadanti



:       ;        . -     : si?ya? pa?hanti   .

    gam :     gaccha-     .    .







nara? gacchanti   .

si?ya? likhanti   .

si?ha? garjanti   .

vanara? kri?anti   .




 : 10  






3-  . / . 





gam

gacchati / gacchanti





car

carati / caranti

, 



kri?

kri?ati / kri?anti





pat

patati / patanti





vas

vasati / vasanti

, 



jap

japati / japanti

 ,  ()



tar

tarati / taranti

, 



bhram

bhramati / bhramanti

, 



n?t

n?tyati / n?tyanti





kuj

kujati / kujanti

, 







1.    . pa?hati  pa?hanti; likhati  likhanti; kri?ati  kri?anti; n?tyati  n?tyanti; gacchati  gacchanti.

2.   . nara? caranti. si?ya? pa?hanti. vanara? kri?anti. si?ha? garjanti. suka? kujanti. srama?a? japanti. cora? bhramanti.

3.   .  .  .  .  .  .  .

4.    . nara? pa?hati; si?ya? likhati; si?ha? garjati; vanara? hasati; putra? kri?ati; srama?a? bhramati.

5.   . nara? (gacchati / gacchanti); si?ya? (pa?hati / pa?hanti); si?ha? (garjati / garjanti); putra? (n?tyati / n?tyanti).

6.   .     56    78.         .




 









 : suka? kujanti   .       : suka? kujati. - :   n      !




 9.        -a



  ,      .      ?,    ? ?.    ,   ,    .            -a.




 


      -a?,     -am. : nara?   (?), naram   (?).











nara

nara?

naram



gaja

gaja?

gajam



si?ha

si?ha?

si?ham



si?ya

si?ya?

si?yam







si?ha? gajam rak?ati    .

gaja? si?ham rak?ati    .

si?ya? v?k?am rak?ati    .

kaka? a?kuram khadati    .

:   nara? si?ham rak?ati  nara?    ,   si?ham   .     .




 




 (IAST)



 . .



mitra



mitram



v?k?a



v?k?am



marga

, 

margam



hasta



hastam



sabda

, 

sabdam



loka

, 

lokam



kaka



kakam



u??ra



u??ram



kumbha



kumbham



a?kura



a?kuram



:  mitra        .    mitram  ,    ,     ;     16.







1.   .

nara, gaja, si?ha, si?ya, bala, grama, v?k?a, u??ra, kaka, marga.

2.   .

1) nara? gajam rak?ati. 2) si?ha? naram rak?ati. 3) bala? mitram rak?ati. 4) u??ra? a?kuram khadati. 5) vanara? kumbham rak?ati. 6) k??aka? v?k?am rak?ati. 7) vyaghra? sasam khadati. 8) si?ya? sabdam likhati.

3.   .

1)   . 2)   . 3)   . 4)   . 5)   . 6)   .

4.  .

nara? si?h__ rak?ati. gaj__ naram rak?ati. si?ya? bal__ rak?ati. vyaghr__ u??ram khadati.

5.  .

:   .       .     :   ,   .

6. .

:  .  .   .   .




 









   : si?ha? naram  :    rak?ati  khadati?  -am ,   ,    !




 10.        -a



  ,  nara?   ( ),  naram   ( ).    , ,        .




 


       -a       -an: nara > naran.  a !





 . . (?)

 . . (?)



nara

nara?

naran



gaja

gaja?

gajan



si?ha

si?ha?

si?han



si?ya

si?ya?

si?yan



        : pasyati  , pasyanti  .   pasya-       d?s,   : nara? gajam pasyati    ; nara? gajan pasyanti    .




 




IAST







d?s



pasyati / pasyanti



s?gala



s?galan



baka



bakan



mayura



mayuran



matsya



matsyan



aja



ajan



me?a



me?an



v?ka



v?kan



sarasa



sarasan



syena



syenan



       : s?gala?  s?gala?  s?galam  s?galan.







si?ha? s?galan pasyanti.    .

nara? mayuran rak?anti.    .

si?ya? bakan pasyanti.    .

gaja? naran pasyanti.    .







1.     .

nara, gaja, si?ha, mayura, s?gala, baka, matsya, u??ra, kaka.

2.   .

1) si?ha? s?galan pasyanti. 2) nara? mayuran rak?anti. 3) si?ya? bakan pasyanti. 4) gaja? naran pasyanti. 5) s?gala? ajan pasyanti. 6) baka? matsyan khadanti. 7) v?ka? me?an khadanti. 8) k??aka? me?an rak?anti. 9) syena? sarasan pasyati. 10) v?ka? kukkuran pasyati, kukkura? v?kam pasyanti.

3.   .

1)   . 2)   . 3)   . 4)   . 5)   . 6)   . 7)   . 8)   .

4.   .

1) nara? (gajan / gaja?) pasyanti. 2) (si?ha? / si?han) naran pasyanti. 3) si?ya? (mayura? / mayuran) rak?anti. 4) (v?ka? / v?kan) me?an khadanti. 5) s?gala? (ajan / aja?) pasyanti. 6) (gaja? / gajan) naran rak?anti.

5.     .

           : nara? gajam pasyati; v?ka? me?am khadati; baka? matsyam pasyati.

6.   .

  ,    pasyati, khadati, rak?ati.         .




 









-  : vyaghra? naram pasyati naran pasyati!   ,    .




 11.  : 2-   



     ,     (pa?hati  )      (pa?hanti  ).      :  .

     2-        -si. :





 / 





pa?h

pa?hati  

pa?hasi  



likh

likhati  

likhasi  



khad

khadati  

khadasi  



rak?

rak?ati  

rak?asi  



d?s

pasyati  

pasyasi  



 : pa?hati > pa?hasi.    : -ti  -si.      :    .      13.







pa?hasi.   .

gramam rak?asi.    .

matsyam khadasi.    .

si?ham namasi.    .




 




IAST





duta

, 



nayaka





gayaka





nartaka





lekhaka





pa?haka





sik?aka





rak?aka

, 



yacaka





balaka

, 



    ,    -a: duta?, gayaka? (. .); dutam, gayakam (. .).







1.    .

pa?hati  pa?hasi; likhati  likhasi; khadati  khadasi; rak?ati  rak?asi; hasati  hasasi; pasyati  pasyasi; gacchati  gacchasi.

2.   .

1) pa?hasi. 2) matsyam khadasi. 3) gramam rak?asi. 4) si?ham namasi. 5) gayakam pasyasi. 6) sabdam likhasi. 7) nartakan pasyasi. 8) dutam rak?asi.

3.   .

1)  . 2)  . 3)  . 4)   . 5)   . 6)   .

4.    .

1) pa?hati >  2) likhati >  3) garjati >  4) kri?ati >  5) namati >  6) tarati > 

5.   .

   . .: duta, lekhaka, gayaka, balaka.        . .   . .

6.  .

     pa?hasi, khadasi, rak?asi,   .




 









   : pa?hasi!   !       . : -si      ,      .




 12.  : 1-   



     ,    (pa?hati  )     (pa?hasi  ).      : pa?hami   .

        -a- (pa?ha-).            -mi: pa?ha-ti > pa?ha-mi. :





 / 







pa?h

pa?hati

pa?hasi

pa?hami



likh

likhati

likhasi

likhami



khad

khadati

khadasi

khadami



rak?

rak?ati

rak?asi

rak?ami



d?s

pasyati

pasyasi

pasyami



     :     .







pa?hami.   .

si?yam rak?ami.    .

acaryam namami.    .

sagaram tarami.     .

parvatam pasyami.    .




 : 10  




IAST







acarya

, 

., . .,   -a



manava



., . .,   -a



kumara

, 

., . .,   -a



yuvaka

 

., . .,   -a



surya



., . .,   -a



candra



., . .,   -a



megha

, 

., . .,   -a



parvata



., . .,   -a



sagara

, 

., . .,   -a



saila

, 

., . .,   -a







1.     : pa?hati  pa?hasi  pa?hami; likhati  likhasi  likhami; rak?ati  rak?asi  rak?ami.

2.   :

1) sabdam likhami. 2) acaryam namami. 3) kumaram rak?ami. 4) matsyam khadami. 5) jivami. 6) sagaram tarami. 7) candram pasyami. 8) parvatan pasyami. 9) meghan pasyami. 10) gramam gacchami (. .     :   ).

3.   :

1)  . 2)   . 3)   . 4)   . 5)  . 6)  . 7)    . 8)      (     19;    ).

4.      : pa?hati, likhati, khadati, rak?ati, namati, vadati, jivati, tarati, gacchati, pasyati.

5.     (pa?hami, khadami, rak?ami, namami, tarami, pasyami):

1) sabdam _____. 2) matsyam _____. 3) si?yam _____. 4) acaryam _____. 5) sagaram _____. 6) sailam _____.

6.       .      ;        .




 









  : pa?hami!   !  :   .   ,    : meghan pasyasi.




 13.  : , , 



        : pa?hami   , pa?hasi   , pa?hati   .    ,    .        .











1-

aham





2-

tvam





3- (. .)

sa?





  :     .        : aham pa?hami   (  - ) .         .

 : sa?  ,   .  , , , ,   .







aham pa?hami.   .

tvam likhasi.   .

sa? hasati.   .

aham gajam pasyami.    .

tvam si?yam rak?asi.    .

sa? vanaran pasyati.    .




 : 10  




IAST







aham



 , 1- ., . .



tvam



 , 2- ., . .



sa?



, . ., . . . .



pada

, 

., . .



vata



., . .



kala



., . .



pak?a

; 

., . .



srama

, , 

., . .



soka

, 

., . .



dhvaja

, 

., . .







1.      : aham pa?hami; tvam pa?hasi; sa? pa?hati; aham likhami; tvam likhasi; sa? likhati.

2.   :

1) aham sabdam likhami. 2) tvam matsyam khadasi. 3) sa? gajam pasyati. 4) aham si?yam rak?ami. 5) tvam meghan pasyasi. 6) sa? dhvajam rak?ati. 7) aham acaryam namami. 8) tvam vanaran pasyasi. 9) sa? sagaram tarati. 10) aham gramam gacchami.

3.   :

1)  . 2)   . 3)   . 4)   . 5)   . 6)   . 7)   . 8)   .

4.   aham, tvam  sa?:

1) _____ pa?hami. 2) _____ khadasi. 3) _____ hasati. 4) _____ likhami. 5) _____ rak?asi. 6) _____ garjati.

5.     : aham pa?hami > tvam pa?hasi > sa? pa?hati.

1) aham likhami > tvam  > sa?  2) sa? rak?ati > aham  > tvam  3) tvam khadasi > sa?  > aham  4) aham gacchami > sa?  > tvam 

6.      ,     .




 









  . : aham vadami!   ! : na, tvam vadasi, aham vadami!   ,   : suka? vadati.




 14.   na



   :   ,    .       na.




 


 na     .    : pa?hati  , na pa?hati   .        .









nara? pa?hati   

nara? na pa?hati    



aham likhami   

aham na likhami    



tvam hasasi   

tvam na hasasi    



nara? pa?hanti   

nara? na pa?hanti    



  ,      : marjara? mu?akam na khadati     .




 : 10  




IAST







na



 



marjara



., . .



mu?aka



., . .



alasa



.



capala

, 

.



dhurta

, 

., . .



santa



.



kopa



., . .



kalaha

, 

., . .



nidra



., . .



 alasa, capala, santa  nidra   :         ( 17  21).







marjara? na dhavati.    .

mu?aka? na patati.    .

marjara? mu?akam na khadati.     .

aham na hasami.    .

tvam na likhasi.    .

dhurta? na namanti.    .







1.   : marjara? dhavati; aham pa?hami; tvam hasasi; mu?aka? kri?anti; sa? mu?akam khadati; v?ka? me?an khadanti.

2.   : 1) mu?aka? na kri?anti. 2) aham sabdam na likhami. 3) sa? marjaram na rak?ati. 4) si?ya? na likhanti. 5) tvam na namasi. 6) dhurta? n?pam na namati. 7) aham kopam na pasyami.

3.   : 1)    . 2)   . 3)   . 4)   . 5)   . 6)    . 7)   . 8)    .

4.     : 1) aham na pa?hasi. 2) marjara? na khadanti. 3) tvam na likhami. 4) mu?aka? na dhavati.

5. .           marjara, mu?aka, dhurta.

6.     na:    aham  tvam,      .     .




  :  


marjara? na dhavati. mu?aka? kri?anti. marjara? mu?akan na khadati. mu?aka? marjaram na rak?anti. marjara? na garjati. mu?aka? na namanti.

 .   ?    ?




 









   :   ,        .     . marjara? mu?akam na khadati     .




 15.        -a



         -a: nara?  , nara?  .          -a. ,   phala ()      phalam.




 


       -a       -am: phala > phalam.      (nara > nara?),    ?.





 . .





phala

phalam





jala

jalam





vana

vanam





pustaka

pustakam





pu?pa

pu?pam





: nara?   ( ); phalam   ( ).







phalam patati.   .

pu?pam patati.   .

patram patati.   .

pustakam patati.   .

nara? na patati.    .




 : 10  




 (IAST)

. . . .





pustaka

pustakam





patra

patram

; 



pu?pa

pu?pam





anna

annam

,  



vastra

vastram

, 



g?ha

g?ham





nagara

nagaram





ratna

ratnam

, 



sastra

sastram





asana

asanam





 phala, jala, vana, mukha, dhana, bhaya, j?ana, citra     14;   ,       -am.







1.     .

phala, jala, vana, pustaka, patra, pu?pa, anna, vastra, g?ha, nagara, mukha, dhana.

2.   .

phalam; pustakam; pu?pam; nagaram; ratnam; asanam; g?ham; sastram; bhayam; j?anam.

3.    (  . .).

; ; ; ; ; ;  ; ; ; .

4.   .

 (phala? / phalam);  (nara? / naram);  (pustaka? / pustakam);  (gaja? / gajam);  (pu?pa? / pu?pam).

5.  .

1) phalam patati. 2) pu?pam na patati. 3) patram patati. 4) pustakam na patati. 5) nara? hasati. 6) ratnam patati. 7) sastram patati. 8) bhayam na patati.

6. .

: nara?  phalam; gaja?  jalam; si?ha?  vanam. ,     .          .




 









    : phalam patati, patram patati, pu?pam patati   vanara?. ,    ,   : vanara? patati!




 16.      



  15  ,      -a      -am: phalam  .         :   ,   .




 


     -a       : phalam   . : phalam patati    (); vanara? phalam khadati     ().       ,    .





 (?)

 (?)



phala

phalam

phalam



pustaka

pustakam

pustakam



pu?pa

pu?pam

pu?pam



g?ha

g?ham

g?ham



     -a  : nara? (?)  naram (?).         .







vanara? phalam khadati.    .

si?ya? pustakam pa?hati.    .

gaja? jalam pasyati.    .

marjara? patram na khadati.     .

aham bhojanam khadami.    .

pu?pam patati.    ( ).




 : 10  




 (IAST)



. . . .



bhojana

, 

bhojanam



paniya

,   

paniyam



saka

, 

sakam



lava?a



lava?am



patra

, 

patram



ka??ha

, 

ka??ham



t??a



t??am



dhanya



dhanyam



bhajana

, 

bhajanam



upavana

, 

upavanam







1.     : phala, jala, pustaka, pu?pa, bhojana, paniya, saka, patra, nagara, vana.

2.   : 1) vanara? phalam khadati. 2) si?ya? pustakam pa?hati. 3) aham bhojanam khadami. 4) sa? patram pasyati. 5) gaja? t??am khadati. 6) tvam pu?pam pasyasi. 7) k??aka? dhanyam rak?ati. 8) lekhaka? patram likhati. 9) aham nagaram gacchami. 10) mu?aka? annam khadati, marjara? mu?akam pasyati.

3.   : 1)   . 2)   . 3)   . 4)    . 5)   . 6)   . 7)   . 8)    .

4.        : 1) phalam patati. 2) vanara? phalam khadati. 3) pu?pam patati. 4) aham pu?pam pasyami.

5.   : 1) si?ya? (pustakam / pustaka?) pa?hati. 2) (vanaram / vanara?) phalam khadati. 3) gaja? (naram / nara?) pasyati. 4) sa? (patram / patra?) pasyati.

6. . : nara?  naram; phalam  phalam.      .   :     ,    .




 









    ,       .   vanara? phalam khadati  phalam     ?     .   phalam patati          .




 17.   : 



      : nara?  , gaja?  .      :  ,  .      ,   .              -a.




 


       -a       -a?,     : sundara > sundara?.     : sundara? nara?   .



 

 . .





sundara

sundara?

sundara? nara?   



nava

nava?

nava? si?ya?   



sthula

sthula?

sthula? gaja?   



manda

manda?

manda? gardabha?   



      ,  : gaja? sthula?   .   ,     .







sundara? mayura? n?tyati.    .

nava? si?ya? pa?hati.    .

sthula? gaja? na dhavati.     .

manda? gardabha? carati.    .

subha? nara? hasati.    .

alasa? marjara? na dhavati.     .




 : 10  




 (IAST)

. . . . . .





sundara

sundara?





dirgha

dirgha?





hrasva

hrasva?





sthula

sthula?

, 



k?sa

k?sa?

, 



nava

nava?





pura?a

pura?a?

,  ( )



subha

subha?

, 



manda

manda?

, 



tik??a

tik??a?





 alasa, capala, santa   14   .







1.     : sundara, dirgha, hrasva, sthula, k?sa, nava, pura?a, subha, manda, tik??a, alasa, capala.

2.   : sundara? mayura?; nava? si?ya?; sthula? gaja?; manda? gardabha?; subha? nara?; k?sa? s?gala?; capala? vanara?; santa? srama?a?; tik??a? sara?; pura?a? ratha?.

3.   :  ;  ;  ;  ;  ;  ;  (. .!)   dirgha? marga?;  .

4.    : 1) (sundara) mayura?; 2) (nava) nara?; 3) (k?sa) s?gala?; 4) (manda) gardabha?; 5) (subha) si?ya?; 6) (capala) vanara?.

5.  : 1) sundara? mayura? n?tyati. 2) nava? si?ya? pa?hati. 3) sthula? gaja? na dhavati. 4) manda? gardabha? carati. 5) subha? nara? hasati. 6) k?sa? v?ka? sthulam me?am pasyati            -am,   . 7) gaja? sthula?, mu?aka? k?sa?. 8) santa? srama?a? japati.

6. .           .     713;      na.




 









     : sundara? mayura?!   !      : manda? mayura? na n?tyati     .   ,     ,      .




 18.   



    ,        -a        -a?: sundara? nara?   .      .




 


     -a              -am,     . : sundara? nara?   ; sundaram phalam   .





  (. .)

  (./. .)



sundara

sundara? nara?

sundaram phalam



nava

nava? si?ya?

navam pustakam



dirgha

dirgha? ratha?

dirgham patram



subha

subha? nara?

subham ratnam



   :         16.     .







sundaram phalam patati.    .

nava? si?ya? navam pustakam pa?hati.      .

marjara? dirgham patram na khadati.      .

pura?am mandiram santam.     ().




 : 10  




IAST ()



. / . .



cakra



cakram



chattra



chattram



phalaka



phalakam



mandira

; 

mandiram



kamala



kamalam



sarira



sariram



akasa



akasam



loha



loham



suvar?a



suvar?am



rajata



rajatam







1.      : sundara, nava, dirgha, hrasva, subha, manda, sthula, k?sa, pura?a, tik??a.

2.   : sundaram phalam; navam cakram; dirgham patram; subham ratnam; hrasvam chattram; pura?am mandiram; sthulam sariram; tik??am sastram.

3.   :  ;  ;  ;  ;  ;  ;   (g?ham).

4.   : (sundara? / sundaram) kamalam; (nava? / navam) phalakam; (dirgha? / dirgham) sariram; (subha? / subham) suvar?am; (sthula? / sthulam) gaja?.

5.  : 1) sundaram kamalam patati. 2) nava? si?ya? navam pustakam pa?hati. 3) marjara? navam chattram na khadati. 4) lekhaka? dirgham patram likhati. 5) dhurta? pura?am rajatam rak?ati. 6) aham sundaram akasam pasyami. 7) k?sa? si?ya? sthulam phalakam pasyati.

6. .       17:          .




 









   : mu?aka? sthulam phalam pasyati. Sthulam phalam, k?sa? mu?aka?!   ,  !    : k?sam phalam, sthula? mu?aka?.




 19.  ca:   



     ,     .          ca  .




 


    ,  ca     : phalam jalam ca    .   ca    : phalam ca jalam ca   ,  .  ca  .



 (IAST)

 



phalam jalam ca

  



marjaram mu?akam ca

  



nara? pa?hati likhati ca

   



phalam ca jalam ca

 ,  



:    (  ),        ;     .     ca   ,   .    : gaja? dhavati, asva? ca dhavati   ,   .

        : pibati   ( pa).   piba-     .







nara? pa?hati likhati ca.     .

gaja? jalam pibati phalam ca khadati.       .

aham mayuram ha?sam ca pasyami.      .




 : 11  




IAST ()



 



ca







pa

: pibati / pibanti





nakula



., . .



sarpa



., . .



ha?sa

, 

., . .



kapota



., . .



uluka



., . .



kokila

,  

., . .



?k?a



., . .



mahi?a



., . .



v??abha



., . .







1.  : phalam jalam ca; nakulam sarpam ca; kapotam ulukam ca; pa?hati likhati ca.

2.   : marjaram mu?akam ca; ha?san kapotan ca; pustakam patram ca; mahi?am v??abham ca; phalam ca jalam ca.

3.    (  ):   ;   ;   ;   ;   .

4.  ca   : nakula? sarpam  pasyati (    ); phalam / jalam; pustakam / patram; pa?hati / likhati.

5.     :

1) nara? pa?hati likhati ca. 2) si?ya? pustakam patram ca pasyati. 3) marjara? dhavati patati ca. 4) gaja? jalam pibati phalam ca khadati. 5) uluka? pustakam na pa?hati, na ca likhati. 6) mu?aka? dhavati kri?ati ca. 7) aham pustakam patram ca pasyami. 8) tvam phalam khadasi jalam ca pibasi. 9) si?ya? pa?hanti likhanti ca. 10) nakula? sarpam pasyati, sarpa? ca nakulam pasyati. 11) ?k?a? phalam khadati paniyam ca pibati. 12) kokila? kujati, mayura? ca n?tyati.

6. .     ca:              1518.




 









     .  ,   : gaja? pustakam pa?hati, mu?aka? ca patram khadati.   , ,  ,  !

:      ,   ca    .




 20.  1



         .    119:     ,   ,  ,  na,    ca.




  










, . 

nara?  nara?



, . 

naram  naran



 : . = . . .

phalam  phalam



 

pa?hati  pa?hasi  pa?hami; pa?hanti





aham, tvam, sa?





nara? na pa?hati



 

sundara? nara?; sundaram phalam



 

phalam jalam ca







1.  .    ,   : nara?, naram, nara?, naran, gaja?, gajam, phalam, jalam.  phalam  jalam ,       .

2.    . nara? pa?hati > tvam ; si?ya? likhati > aham ; gaja? dhavati > gaja? ; nara? pa?hati > nara? ; sa? jalam pibati > aham 

3.  . (sundara) nara?; (sundara) phalam; (nava) pustakam; (santa) acarya?; (k?sa) gajam; (sthula) sariram.   .

4.   . 1)  . 2)  . 3)   . 4)   . 5)    . 6)    . 7)   . 8)    . 9)    . 10)     .

5.     .

1) nara? pustakam pa?hati. 2) aham jalam pibami. 3) tvam phalam khadasi. 4) gaja? na dhavati. 5) marjara? mu?akam pasyati. 6) si?ya? na pa?hanti. 7) sundara? nara? likhati. 8) navam pustakam si?ya? pa?hati. 9) mu?aka? dhavanti. 10) acarya? phalam jalam ca pasyati. 11) aham pa?hami likhami ca. 12) gaja? sundaram phalam khadati.

6.  .         : 1) aham pa?hasi. 2) tvam likhami. 3) sundaram nara? dhavati. 4) nava? pustakam patati. 5) gaja? pibati. 6) marjara? mu?aka? khadati.

7. :   .

acarya? pa?hati. si?ya? likhati. marjara? na dhavati. mu?aka? kri?ati. gaja? jalam pibati. si?ya? sundaram phalam pasyati. acarya? pustakam patram ca pasyati. aham pa?hami likhami ca.

  ;           .




 









       : aham n?pa?!   !   : na, tvam vanara?!   :   nara?  naram, sundara?  sundaram, pa?hami  pa?hasi!




 21.        -a



       ,      a.          : lata  . : nara > nara? ( ), lata > lata ( ).











. . . .





lata-

lata





mala-

mala





katha-

katha





kanya-

kanya





       -a:      .   sena  ( 4), gha??a  ( 3), nidra  ( 14)   .         ;        22.







lata patati.   .

kanya hasati.   .

sena gacchati.   .

gha??a na patati.    .




 : 10  




IAST





lata

,  



mala

, 



katha

, 



sala

, 



sabha





kanya





vidya

, 



puja

, 



chaya





sakha









1.    . lata, nara?, mala, gaja?, katha, kanya, phalam, sakha, vidya, sala, sena, pustakam.      -a.

2.    . . lata-, mala-, katha-, sala-, sabha-, kanya-, vidya-, puja-, chaya-, sakha-.

3.     .

1) kanya hasati. 2) lata patati. 3) kanya na dhavati. 4) sakha patati, vanara? ca patati. 5) kanya pustakam pa?hati. 6) katha na patati. 7) kanya patram likhati. 8) sabha hasati. 9) sena sagaram tarati. 10) kanya phalam khadati jalam ca pibati. 11) chaya carati. 12) kanya vanaram pasyati.

4.   . 1)  . 2)  . 3)   . 4)   . 5)     . 6)    . 7)   .

5.    .   lata, gaja?, vidya, phalam, mala, nara?, sakha, pustakam, kanya, sena       -a.

6.  . kanya pustakam pa?hati. kanya patram ca likhati. sakha patati. vanara? patati. kanya na patati: kanya hasati.      .




 









 (lata)   ,    ,    (mala).  : ,  !      -a      .




 22.        -a



       -a       -m: lata > latam.     ? ?    .



 (? ?)

 (? ?)





lata

latam





mala

malam





kanya

kanyam





katha

katham





sakha

sakham





: kanya pa?hati.   . / acarya? kanyam pasyati.    .







nara? malam pasyati.    .

kanya katham likhati.    .

gaja? sakham khadati.    .

si?ya? latam rak?ati.    .




 : 10  




IAST ()





vi?a

 ( )



nauka





va?ika

, 



rekha

, 



seva

, 



bha?a

, 



sikha

; 



k?pa

, 



sayya

, 



iccha









1.      : lata  latam; mala  malam; katha  katham; va?ika  va?ikam; nauka  naukam.

2.   : kanya, sakha, sabha, puja, chaya, vi?a, rekha, bha?a, sayya, iccha.

3.     :

1) nara? malam pasyati. 2) kanya katham likhati. 3) gaja? sakham khadati. 4) si?ya? latam rak?ati. 5) acarya? vi?am pasyati. 6) k??aka? naukam rak?ati. 7) kanya bha?am pa?hati. 8) si?ya? rekham likhati. 9) gaja? va?ikam na rak?ati, gaja? va?ikam khadati! 10) m?ga? chayam pasyati. 11) marjara? sayyam rak?ati. 12) acarya? kanyam malam ca pasyati.

4.   : 1)   . 2)   . 3)   . 4)   . 5)   . 6)    .

5. ,  ,    : kanya malam pasyati; k??aka? naukam rak?ati; si?ya? rekham likhati; sakha patati; gaja? sakham khadati.

6.  .  : kanya malam pasyati. k??aka? naukam rak?ati. si?ya? katham likhati. acarya? kanyam pasyati. gaja? sakham khadati.

7. : -.

si?ya? katham likhati. mu?aka? katham pasyati. mu?aka? katham na pa?hati: mu?aka? katham khadati! si?ya? mu?akam pasyati. si?ya? na hasati.

marjara? mu?akam pasyati. mu?aka? dhavati. mu?aka? sayyam pasyati. marjara? sayyam pasyati, mu?akam na pasyati.

mu?aka? naukam pasyati. nara? naukam rak?ati. nara? sagaram tarati. mu?aka? ca sagaram tarati. marjara? naukam pasyati, marjara? na tarati. marjara? garjati! mu?aka? hasati. mu?aka? katham likhati!

)  .

)     -am     (katham > katha).

)     : aham katham pasyami (  6 ).     : tvam katham khadasi!

)    :     .      .      .       .




 









   ,       .   kanya,      malam:  -am ,    .







 7.   .   .        !      .   .  .   .   ,    .   .   .    .     .   ,   .  !  .   !

) si?ya? katham pa?hati hasati ca. marjara? naukam pasyati, na hasati. kanya marjaram pasyati, marjaram rak?ati ca. mu?aka? kanyam pasyati, katham likhati.




 23.        -a



      ,   .        -a        : nara? > nara (!).











nara?

nara

!



si?ya?

si?ya

!



gaja?

gaja

!



deva?

deva

 !



  .  he (!, !)    ,   .         -a;   guru  muni   (   ).







he nara, tvam pasyasi.  , ,  .

si?ya, tvam pa?hasi.  ,  .

gaja, tvam na dhavasi.  ,   .

deva, tvam lokam rak?asi.   ,   .




 : 10  




IAST ()



 . .



kurma



kurma



pacaka



pacaka



gopala



gopala



bhik?uka

, ,  

bhik?uka



napita



napita



rathika



rathika



yodha



yodha



sukara

, 

sukara



malakara

,  

malakara



navika

, 

navika







1.   .

nara?, gaja?, deva?, si?ya?, vanara?, k??aka?, sevaka?, pacaka?, navika?, yodha?, acarya?, n?pa?.

2.  .

he si?ya; he yodha; gaja, tvam na dhavasi; pacaka, tvam khadasi; navika, tvam naukam rak?asi.

3.     .

1) si?ya, tvam pa?hasi. 2) gaja, tvam na dhavasi. 3) he nara, tvam pasyasi. 4) n?pa, tvam gramam rak?asi. 5) pacaka, tvam phalam khadasi. 6) navika, tvam jalam pasyasi. 7) yodha, tvam sastram rak?asi. 8) kurma, tvam na dhavasi. 9) bhik?uka, tvam annam na khadasi. 10) malakara, tvam malam pasyasi. 11) gopala, tvam gajam na rak?asi. 12) sukara, tvam vanam gacchasi.

4.   .

1) ,  . 2) ,   . 3) ,   . 4) ,   . 5) ,   . 6) ,   .

5.  .

si?ya, tvam pustakam pa?hasi. gaja? jalam pibati. nara, tvam malam pasyasi. deva? lokam rak?ati. deva, tvam lokam rak?asi. ,      ,    .

6. .          .      na.

7. :   ?

: pacaka, tvam annam na rak?asi, tvam annam khadasi!

: na, acarya! aham annam na khadami. marjara? annam khadati.

: marjara, tvam annam khadasi!

: na, acarya! aham mu?akam pasyami. mu?aka? annam khadati.

: mu?aka, tvam annam khadasi!

: na, na! aham sakam khadami. sukara? annam khadati.

: sukara, tvam annam khadasi!

sukara? na vadati. sukara? annam khadati hasati ca.

: sukara, tvam dhurta?!

pacaka? hasati. marjara? hasati. mu?aka? hasati. acarya? na hasati: acarya? sakam khadati.

)  .

)        : pacaka  pacaka?

)     acarya?,    acarya?  .

)    :    (gopala)   (napita),      .   1-  2- .

)   : ,     ,  !  ,    ,  !  ,    ,   !




 









  : he si?ya!    .  :   ,   . Kurma, tvam na si?ya?!







 7. ,    ,   !  , !   ,  .  ,   !  , !   ,   .  ,   !  -!   ,   .  ,   !  ,   . ,  ! ,    .   :   .

) navika, tvam sagaram na tarasi, tvam n?tyasi!  yodha, tvam dhvajam na rak?asi, tvam kri?asi!  bhik?uka, tvam annam na khadasi, tvam pustakam pa?hasi!




 24.        -a



  23        -a.           -a.       -a   -e: lata > late (!).

    he (!).        2- : kanye, tvam pa?hasi.  ,  .



 . .

 . .





lata

late

!



mala

male

!



kanya

kanye

!



katha

kathe

!



sala

sale

!







he kanye!   !

kanye, tvam pa?hasi.  ,  .

late, tvam v?k?am rak?asi.  ,   () . ( .)




 : 10  




IAST







asa



ase



daya

, 

daye



k?udha



k?udhe



t???a



t???e



sobha

, 

sobhe



cinta

, 

cinte



mudra

, 

mudre



lila

, 

lile



sima

, 

sime



vela

, 

vele







1.   : lata, mala, kanya, katha, sala, asa, daya, lila, sima, vela, sena, nidra.

2.  : he kanye; he late; he ase; he daye; he lile; he sime; he vele; he kathe; he nidre.

3.     : (kanya), tvam pa?hasi. (mala), tvam na dhavasi. (lata), tvam v?k?am rak?asi. (sena), tvam nagaram rak?asi.

4.   :  !;  !;  !;  !;  !;  !; ,  ; ,   .

5.     :

1) kanye, tvam pa?hasi. 2) he kanye, tvam na likhasi. 3) late, tvam v?k?am rak?asi. 4) kanye, tvam jalam pibasi. 5) sikhe, tvam ka??ham khadasi! 6) kanye, tvam pustakam pa?hasi. 7) he late, tvam na dhavasi. 8) he sene, tvam gramam rak?asi. 9) he nidre, tvam acaryam na rak?asi. 10) kanye, tvam malam pasyasi. 11) cinte, tvam naram khadasi! 12) kanye, tvam vi?am rak?asi.

6. :      kanye   2- .      na.  ,   kanya, kanyam  kanye.

7. :   .

       :

he k?udhe, aham annam na pasyami; aham patram khadami!

he t???e, aham paniyam na pasyami, aham jalam na pasyami!

he cinte, tvam lekhakam khadasi!

he nidre, tvam si?yam rak?asi, tvam lekhakam na rak?asi.

he vi?e, tvam na kujasi; suka? kujati, mayura? n?tyati.

he late, tvam v?k?am rak?asi; aham g?ham na rak?ami.

he kanye, tvam katham pa?hasi; aham katham likhami.

kanya patram pa?hati. kanya hasati. kanya lekhakam pasyati.

: lekhaka, tvam patram khadasi! aham annam rak?ami.

lekhaka? hasati. lekhaka? annam khadati.

)  .

)            : k?udha  k?udham  k?udhe.

)     :   ,  2-   3-. : he cinte, tvam lekhakam khadasi! > cinta lekhakam khadati. (5 )

)  kanya, kanyam  kanye: ___, tvam katham pa?hasi.  lekhaka? ___ pasyati.  ___ patram pa?hati.  ___ hasati likhati ca.  he ___!

)      (45   ).




 









    : he late!    .  :  .     !







 7.  ,    ,   !  ,     ,  !  ,   !  ,   ,    .  ,   ;  ,  .  ,   ,     .  ,   ,    .   , ,  : ,   !      .    .




 25.     -a



  1718       .         -a: nava? > nava ().




 


    -a     -a     lata:  nava kanya   ;  navam kanyam   ;  he subhe kanye!    !  -a, -am, -e   .



 

 

 



nava? si?ya?

navam pustakam

nava kanya



subha? nara?

subham phalam

subha lata



santa? nara?

santam vanam

santa kanya



:       -i,    -a. ,  sundara   sundari .   -i   ,     sundara     .







nava kanya pa?hati.    .

su?ka sakha patati.    .

aham nilam malam pasyami.     .

he subhe kanye!    !




 : 10  




IAST ()



 



sita



sita



u??a

, 

u??a



ka?hina

, 

ka?hina



durbala



durbala



rakta



rakta



su?ka



su?ka



nila



nila



pita



pita



k???a

, 

k???a



sveta



sveta







1.   : sita, u??a, ka?hina, durbala, rakta, su?ka, nila, pita, k???a, sveta, nava, pura?a, dirgha, k?sa.

2.       : nila + mala; sveta + lata; rakta + mala; subha + kanya; ka?hina + sayya; dirgha + rekha.

3.     : subha mala; nava kanya; nila lata; pita mala; sveta nauka; durbala vi?a.

4.   :  ;  ;  ;   (jala   : sitam jalam);    ;    ;   !;    ;     .

5.     :

1) subha kanya pa?hati. 2) nava mala patati. 3) nila lata v?k?am rak?ati. 4) sveta nauka sagaram tarati. 5) rakta mala patati. 6) durbala kanya na dhavati. 7) aham pitam malam pasyami. 8) sa? subham kanyam pasyati. 9) k???a nauka na tarati. 10) su?ka lata patati. 11) he subhe kanye, tvam pa?hasi. 12) aham navam malam na pasyami.

6.  : subha? kanya; navam mala; nila? lata; subham kanya hasati (!); aham svetam malam pasyami (,    ).

7. :   .

: kanye, aham navam vi?am rak?ami. nava vi?a, subha vi?a!

: dhurta, tvam pura?am vi?am rak?asi! pura?a vi?a, durbala vi?a. vi?a na kujati!

: kanye, aham svetam sayyam rak?ami. sveta sayya, u??a sayya!

: na! ka?hina sayya, sita sayya! mu?aka? sayyam khadati!

: he subhe kanye, aham pitam malam rak?ami.

: pita mala? na, su?ka mala! gardabha? malam khadati!

gardabha? su?kam malam khadati hasati ca. kanya hasati. dhurta? na hasati.

)   (rak?ami   ,  ( )).

)         : ,   .

)    (nava  pura?a, sita  u??a, sveta  k???a)   .       ?

)   : ,    !   ;     .   ,     !




 









       : nava mala, rakta mala!  :    ,    .  :   .







 7. : ,      , !  ,    ! , ,  !     , !  ! Ƹ, !   !   ,    .  Ƹ? , !   !      .  ,   .

) dhurta, tvam pura?am naukam rak?asi! pura?a nauka durbala; nauka sagaram na tarati.  subhe kanye, aham navam nilam naukam rak?ami!




 26.     kim



 :  ,       .        kim.        .









nara? pa?hati.   .

kim nara? pa?hati?   ?



kanya hasati.   .

kim kanya hasati?   ?



tvam likhasi.   .

kim tvam likhasi?   ?




   


am  ; na   ( na    14).

kim tvam pa?hasi?   ? am, aham pa?hami.  ,  . na, aham na pa?hami.  ,   .

 kim     ?: kim tvam pa?hasi?    ?

:  kim  .   27   kim    ?.




 : 10  




IAST



 



kim

?; ?





am







atra



.



tatra



.



adya



.



sva?



.



sada



.



idanim

, 

.



puna?

,  (     punar)

.



samyak

,  

.







kim gaja? atra dhavati?    ?

kim mu?aka? tatra kri?ati?    ?

kim tvam adya likhasi?    ?

kim si?ya? sada pa?hanti?    ?

am, si?ya? sada pa?hanti.  ,   .

na, si?ya? na pa?hanti.  ,   .







1.   ,  kim: nara? pa?hati; kanya hasati; gaja? dhavati; kanya likhati; marjara? hasati; tvam pa?hasi; aham likhami; si?ya? pa?hanti.

2.      ,   am    na: kim gaja? dhavati?; kim kanya likhati?; kim tvam pa?hasi?; kim mu?aka? kri?anti?

3.   :   ?;  ?;   ?;   ?;   ?;   ?;    ?; ,   .

4.  kim, am  na: ___ kanya pa?hati?; ___, kanya pa?hati.; ___, kanya ___ pa?hati.; ___ tvam likhasi?; ___, aham likhami.

5.     :

1) kim nara? pa?hati? 2) kim kanya hasati? 3) kim gaja? atra dhavati? 4) kim mu?aka? tatra kri?ati? 5) kim subha kanya likhati? 6) kim tvam adya pa?hasi? 7) kim aham samyak likhami? 8) kim si?ya? sada pa?hanti? 9) am, nara? pa?hati. 10) na, kanya na hasati. 11) kim marjara? idanim hasati? 12) kim kanya puna? likhati?

6.     :     kim     am / na.

7. :  .

: suka, kim tvam adya pa?hasi?

: am, acarya. aham adya pa?hami.

: kim tvam samyak pa?hasi?

: am! aham sada samyak pa?hami.

: kim tvam katham likhasi?

: na, acarya. aham katham na likhami. vanara? katham likhati.

: kim vanara? idanim atra likhati?

: na. vanara? idanim tatra kri?ati. vanara? sada kri?ati.

: kim tvam sva? puna? pa?hasi?

: am! aham sva? puna? pa?hami, puna? pa?hami, puna? pa?hami

: suka, kim tvam pa?hasi? tvam japasi!

: am, acarya! aham japami, japami, japami

acarya? hasati. si?ya? hasanti.

)  .     kim  ?  ?

)     am  na: kim vanara? atra likhati?  kim suka? samyak pa?hati?  kim vanara? sada kri?ati?  kim acarya? hasati?  kim suka? katham likhati?

)      kim   adya, idanim, tatra, sva?.    .

) ,   kim    ,    ( tvam pa?hasi  kim tvam pa?hasi?).




 









  : kim gau? pa?hati?   ? (gau?      ,    ).  : na! gau? na pa?hati!      .

: kim    ,    .







 7. ) na, vanara? atra na likhati, vanara? tatra kri?ati; am, suka? samyak pa?hati (  !); am, vanara? sada kri?ati; am, acarya? hasati; na, suka? katham na likhati.  kim  :   ?  !




 27.   ka?, ka, kim



 :   ka?, ka, kim     .    ?  ?,    .



















ka?

? (   )





ka

? (   )





kim

? (   )



    : ka? pa?hati?   ?; ka likhati?   ? ( ); kim patati?   ?    3-   .

  kim: kim gaja? pa?hati?   ? (,  26); kim patati?   ? ().       (gaja?),  kim  ;   , kim   .




 : 10  




IAST



 



ka? / ka / kim

? (., .); ? (.)

. .



nasika



., . .



kar?a



., . .



netra



., . .



danta



., . .



udara



., . .



kesa



., . .



s??ga



., . .



puccha



., . .



muku?a

, 

., . .







ka? atra japati?     ?

ka adya pa?hati?    ? ( )

kim atra patati?    ?

ka? hasati?   ?

ka na gacchati?    ? ( )

kim tatra patati?    ?







1.  ka?, ka  kim:  pa?hati? ();  likhati? ();  patati? ();  dhavati? ();  patati? ();  patati? ();  garjati? ().

2.   : navam netram; dirgham puccham; dirgha nasika; sveta? danta?; tik??am s??gam; sthulam udaram; nava? muku?a?; k???a? kesa?.

3.    : gaja? dhavati > ka? dhavati?; kanya pa?hati; phalam patati; marjara? dhavati; lata patati; pustakam patati; sena gacchati.

4.   :  ? ();  ? ();  ?;  ? ();   ?;   ? ();   ? ();   ? ().

5.     :

1) ka? atra pa?hati? 2) ka tatra likhati? 3) kim patati? 4) ka? adya hasati? 5) ka na gacchati? 6) kim atra patati? 7) ka? tatra garjati? 8) ka sada pa?hati? 9) kim na patati? 10) ka? muku?am pasyati? 11) ka s??gam pasyati? 12) kim tatra patati?

6.    kim:    kim   ?,      ?: kim nara? likhati?; kim patati?; kim kanya pa?hati?; kim atra patati?; kim gaja? hasati?

7.  .       (si?ha?!, netram! ):

1) ka? sada garjati, naram na rak?ati? 2) kim pasyati, na vadati? 3) kim vadati khadati ca? 4) ka? khadati, na vadati, na pasyati? 5) ka sada n?tyati hasati ca? 6) ka? sada japati, na hasati? 7) kim patati, na dhavati, na kri?ati? 8) ka v?k?am rak?ati, na dhavati? 9) ka? muku?am rak?ati?

  :

(1) ka sada n?tyati hasati ca?  mayura?! (2) kim pasyati, na vadati?  si?ya?! (3) ka? muku?am rak?ati?  marjara?! (4) ka v?k?am rak?ati?  lata!

)  .

)         ?    ,    ?  ?

)    :  ka?, ka  kim.




 









       : ka? pa?hati? ka pa?hati? kim pa?hati?  : si?ya? pa?hati, aham vadami!    .      .

: ka?  ? (. .), ka  ? (. .), kim  ? (. .).







 7. 1) si?ha?  vyaghra?; 2) netram; 3) mukham; 4) danta?; 5) kanya; 6) srama?a?; 7) phalam  patram; 8) lata; 9) n?pa?.

 : (1)  (2)    (ka   , kim  ); (3)  ,    ; (4) .




 28.   sa?, sa, tat



 :      .   , ,       .







   : sa?  , sa  , tat  .    ,   .















sa?

sa? nara?

 





sa

sa kanya

 





tat

tat phalam

 



     ,   , , : sa? hasati   ; sa pa?hati   .  sa? ()      13.

        : sa? kupa? dirgha?     (); sa sila ka?hina    .




 : 10  




IAST



 



ku?ira



., . .



asrama

 , 

., . .



ma??apa

, 

., . .



sikhara



., . .



k?etra



., . .



sopana

, 

., . .



kupa



., . .



pa?a

, 

., . .



sila

, 

., . .



dvara

, 

., . .







sa? nara? pa?hati.    .

sa kanya hasati.    .

tat phalam patati.    .

sa? kupa? pura?a?.    .

sa sila ka?hina.    .

tat k?etram navam.    .

sa? si?ya? tat phalam pasyati.      .







1.    (sa?, sa  tat):  nara?;  kanya;  phalam;  kupa?;  sila;  k?etram;  ku?iram;  ma??apa?;  dvaram;  sikharam.

2.  : sa? asrama?; sa sila; tat sopanam; sa? pa?a?; tat dvaram; sa? kupa?; tat ku?iram; sa lata.

3. ,  sa?, sa, tat:  ;  ;  ;  ;  ;  ;  ;  .

4.   :   .   .   .   .   .   .   .   .

5.     :

1) sa? nara? atra japati. 2) sa kanya pa?hati. 3) tat phalam patati. 4) sa? kupa? dirgha?. 5) sa sila ka?hina. 6) tat k?etram navam. 7) sa? si?ya? tat phalam pasyati. 8) sa lata dirgha. 9) tat ku?iram pura?am. 10) sa? ma??apa? nava?. 11) tat dvaram sundaram. 12) sa tatra n?tyati.

6.    : sa nara?; sa? sila; tat kupa?; sa phalam; sa? kanya; tat ma??apa?.

7. :   .

: acarya, kim sa? asrama??

: am. sa? asrama? pura?a?; tat dvaram ca pura?am.

: ka? tatra japati?

: sa? srama?a?. sa? sada japati; sa? santa?.

: ka tatra katham pa?hati?

: sa kanya. sa katham samyak pa?hati.

: kim tat? kim tat sopanam?

: am, tat sopanam dirgham, sa ca sila ka?hina.

: kim tatra patati? kim tat phalam?

: am, tat phalam patati.

: na, acarya! tat phalam na patati; sa? vanara? patati!

vanara? phalam khadati hasati ca. srama?a? na japati: srama?a? hasati. sa kanya ca hasati.

)  .

)   sa?, sa, tat.     ( ),    (, )?

)      : sa? kupa? > (sila) , (k?etra) , (lata) , (ma??apa) , (sikhara) 

)   :   ,    .   .   ?   .   .




 









   : kim sa? devalaya??    ? (devalaya    ,   ).  : am, sa? devalaya? pura?a?.    ,  sa?    .

: sa?  ,  (. .); sa  ,  (. .); tat  ,  (. .).







 7. ,  ?  .   ,    .     ?   .    ;  .     ?   .   .   ?  ?  ,   ,    .    ?  ?  ,   .  , !   ,   !     .     .   .

) sa? kupa? pura?a?, tat k?etram ca navam. sa sila ka?hina. ka? tatra kujati?  sa? suka?. sa? sada kujati.




 29.    



 :           -a.         .







    : nara?  .   : narau   .      -a  -a?   -au.





 

 

 



nara

nara?

narau

nara?



gaja

gaja?

gajau

gaja?



marjara

marjara?

marjarau

marjara?



si?ya

si?ya?

si?yau

si?ya?



 : narau    ,  nara?   (  ).         ,        : atra narau    .          -au: sthulau gajau    .




 : 10  




IAST ()



 



hari?a

, 

hari?au



kha?ga



kha?gau



sarabha

 ( )

sarabhau



kukku?a



kukku?au



sa?kha



sa?khau



mudgara

, 

mudgarau



g?dhra

, 

g?dhrau



ku?hara



ku?harau



pa??ava

,  

pa??avau



sikha??a



sikha??au







atra narau.    .

tatra gajau.    .

atra k?sau si?yau.     .

tatra hari?au.    .







1.     : nara?; gaja?; si?ya?; marjara?; mu?aka?; vanara?; sarpa?; deva?; hari?a?; kha?ga?.

2.   : narau; gajau; si?yau; marjarau; hari?au; kha?gau; sarabhau; kukku?au; sa?khau; mudgarau; sthulau gajau; tik??au kha?gau.

3.   :  ;  ;  ;  ;  ;  ;  ;  ;   ;   .

4.  ,    : nara? / narau / nara?; gaja? / gajau / gaja?; si?ya? / si?yau / si?ya?; deva? / devau / deva?; marjara? / marjarau / marjara?.

5.     :

1) atra narau. 2) tatra gajau. 3) atra si?yau. 4) tatra marjarau. 5) atra mu?akau. 6) tatra devau. 7) atra n?pau. 8) tatra capalau vanarau. 9) atra hari?au. 10) tatra tik??au kha?gau. 11) atra sarabhau. 12) kim tatra kukku?au? am, tatra kukku?au.

6.      : nara? ( ); gaja? ( ); si?ya? ( ); marjara? ( ); deva? ( ).

7. :   .

: rak?aka, kim atra vyaghrau?




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/book/yaroslav-zolotarev-32943070/legkii-sanskrit-pervaia-stupen-74815862/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .


