- -
- 100%
- +
Түн киргенде Бек көчө менен шаардыктардын курчоосунда басып баратты. Ал алдыда эч качан барбаган эски конушту көрдү, кайсы көчө экенин аныктай алган жок.
Алдыда түнкү клуб жаркырап, көп түстүү фасады айрыкча жапжарык эле. Ал жакын жердегилердин баарын өзүнө тартты. Клубдун аянты эшиктин тушунда жүз метрдей аралыкта орнотулган текшерүү пунктунан башталган. Темир арканын, металл детектордун айланасына эл топтолуп, Бек менен Султан тез эле өтүп кетишти. Сармат арканга жакындаганда, металл каркастын тушунда турган семиз жол тоскуч киши ага кайрылды:
– Досум, жез муштагычтарыңдан бошон; болбосо кире албайсың!
Сармат укпай калган түр көрсөттү. Анан ал киши аны артка түртүп:
– Айткандай кыл, болбосо кабыргаларыңды сындырып салам! Аларды ыргытып жибергениң оң!
Бек менен Султан жакын жерде токтоп турушту. Сармат коопсуздук кызматынан өтүп жатканда, Бек террасада кече болуп жаткан клубду карап турушту. Бөлмөнүн артынан музыка үнү сыгылып чыгып атты.
– Менин куралым жок. Колумда болгон нерсени качан эле жок кылып койгом! – деп моюн бербеди Сармат. – Эч кандай окуя жаратпай өтүп кетүүгө мага уруксат бергиле. Болбосо, силер менин ичимдеги шайтанды ойготуп жибересиңер, силерге эле жаман болбот!
– Менинби? – деп сурады семиз жигит таң калып анан жанындагыларга кайрылды. – Кармагыла, тинткиле. Оң чөнтөгүн карагыла!
Сармат токтоо туруп, андан кача албасын түшүнгөндө, оң чөнтөгүнөн мурун аарчуусуна оролгон кастетти алып чыгып, желим табакчага ыргытып жиберди да, оозеки:
– Оо, жандармдар десе! – деп кыйкырып алды.
Бек менен Султан өзүн коргоо Сарматтын эң башкы артыкчылыгы экенине жана анын напсиси көп экенине дагы бир жолу ынанышты. Ал өзүн ишенимдүү алып жүрдү жана көзүн ирмебей, ар дайым биринчи болуп мушташ баштап, акыркы болуп бүтүрдү. Мушташ учурунда ал ырайымсыз болуп, өзүн аяган жок. Ал алдыңкы тиштерин мушташта утулуп калгандан соң фарфор менен металлдын аралашмасына алмаштырган. Анын таасирдүү дене түзүлүшү ага эркектердин арасында лидер болууга жарашкан. Анын кара, кууш, тешик сыяктуу көздөрү башкаларга караганда каардурак көрүнчү. Ал башын кырып алдырчу.
Бул жерде батыштын хиттери эркин жана жагымдуу угулгандай сезилди. Бийчилер ичине толгон имараттын фасады айнектен жасалган. Ийиндери ачык көйнөктөрдү кийген кыздар, өздөрүнүн катышуусунун маанилүүлүгүн сезгендей, сыймыктануу менен мырзалардай жуп-жубу менен бийлеп атышты. Алардын кынап тигилген кийимдери, айрыкча чачтары, элди кара, ак жана күрөң түстө көрсөтүп турду. Ал эми тизеге жеткен жылаңач буттары эркектердин көзүн өзүнө буруп, музыканын ритмине аралашып турду.
Клубдагы жолдоштук Бекке дем берди. Ошого карабастан, ал бул бийчилердин арасында болгондугуна уялып да атты. Алар, кыязы, жергиликтүү тургундар эмес деп ойлошкон. Кеченин катышуучулары ушул райондо туулуп-өскөн шаар тургундары болчу. Ал эми бул жаңы келгендер алардын тынч, тааныш пайдубалын бузуп, өз максаттарына жетүү үчүн өз каалоолору менен алардын жашоосуна кирип келишкен. Султан да бир аз уялгандай сезилди, ал эми Сармат, тескерисинче, күч–кубатын сезди. Ал тургай, кимдир бирөөнү муштуму менен уруп, негизги чындыкты билгиси келди – бул элдин арасында кимге баш ийиши керек. Күч сынагынан өтүп, анан тынч жашашат.
Алар айлана чөйрөгө көнүү үчүн бийлеп жаткан элдин четинде токтошту. Бир кыз аларга чуркап келип, дароо Сарматтын бетинен өөп:
– Сизди сюрприз күтүп турат! – деп кыйкырып, аны сахнанын сыртына колдон жетелеп алып кетти.
Бек менен Султан бийге чакырылганга чейин залда калышты. Алар өз жайларына кайтып келери менен, көк костюмчан бейтааныш жигит аларга жакындап келди.
– Сиз менен сүйлөшсөм болобу? – деди ал уялыңкы үн менен. – Бул жерде казино бар. Кирип көрүңүз.
– Колумдан келеби? – деп сурады Султан.
– Акыркы жез тыйынымды бул жерге калтыргым келбейт, – деп Бек кыжырданып жооп берди.
Бейтааныш адам оозун колу менен жаап, сөзүн уланткан жок. Ал коногунун жакырчылыкты мойнуна алганына уялгандай болду. Экинчи колу менен баркыт парданы ачып, дагы бир жарык бөлмөнү көрсөттү. Ал айнек менен тосулуп, ичиндеги баары көрүнүп турду, бирок экинчи тараптагылар аларды карап турган адамдарды көрө алышкан жок.
Бек да буга ыраазы болбогондой сезилди; ал:
– Вау! Жаңы жергиликтүүлөр! – деди.
– Эй! – деп сурады Султан таң калып. – Карагыла! Кайрат!
– Аларды тынчын албагылачы! – деди бейтааныш киши.
– Ал бул жерде эмне кылып жүрөт? – деп сурады Бек.
– Ал өзүнө окшош эмес. Ал көнө элек экени көрүнүп турат, ал өзүнүн табиятынан чыгып калган...
– Оо, чын эле! Ал джекпотту утуп алды! – деди бейтааныш киши.
Бек оң кулагына сөөмөйүн тыгып өйдө -төмөн силкилдетип алып кетип калды.
– Ал менин жердешимдей көрүнбөйт. Кайрат! Эй!
Султан айнекти тыкылдата баштады. Анан бейтааныш адам сылыктык менен эскертти:
– Сиз чалып жаткан адам менин коргоомдо. Суранам, аны атынан атабаңыз. Бул сунушталбайт.
– Бактылуу болгон ар бир адам ушундай эйфорияны башынан өткөрөт. Ал азыр эмне кыларын билбейт! Бул кадыресе көрүнүш. Ал өзүнө келиши керек. Ал дээрлик бир сааттан бери отургучунан тура элек, апельсин ширесин ичип, бирөөнү күтүп жатат. Ал кыймылдабайт. Ал утуп алганда, муну көрүшүңүз керек эле! Ал бардык утуш фишкаларын бир кучактап чогултту (алар абдан көп болчу) анан алар андан ордун бошотууну же ойной берүүнү суранганга чейин ошол жерде калды. Мен ага жардам берүү үчүн бардым, ал мага кичинекей баладай чуркап келди – утуп алганын айтуу үчүн! Ал мага биринчи айтты деп ойлогон окшойт, бирок мен жана бул жердегилер баарын көрүп турганбыз.
– Ал чалат, ар бир жолу бир эле нерсе: Пуд картошка!
– Кожоюнуңуз казиного канча убакыттан бери келип жүрөт? — деп сурады Бек күзөтчүдөн.
– Мен аны он эки түндөн бери карап атам.
– Ал жаңы бай! Кайрат, биздин жаңы төрөлгөн балабыз! – деп кубанды Султан.
– Кечээ ал пальтосунун чөнтөктөрүн ачып, балким, этикетканы же башка нерсе жазаш керек болчу, анан бир топ купюраларды төгүп алды! Аларды алууга да жалкоолонду. Мен дароо чуркап келдим, бирок ал мага уруксат берген жок. Ал: 'Аларга тийбе!' деди. Анан ал: 'Жаман жышаан!' деп кошумчалады. Купюралар килемде чачырап жатты, ал көздөн кайым болгонго чейин, мен аны ээрчидим. Мен акчаны эмес, аны коргошум керек болду.
– Ал өзүнүн абалын кантип түшүнөт? – деп сурады Султан.
– Ал үнүн катуу чыгарбай сүйлөгөндө, мен ага түшүндүрүп берем: муну жана муну, муну зарыл, эмнеге уруксат берилбейт, эмнеге уруксат берилет жана башкалар.
– Мен жашоого кызыгууну ойготкум келет, – деп жансакчы жооп берүүнүн ордуна үн чыгарып ойлонду.
– Мен ага айта берем, чын эле мынчалык көп убакытты кумар оюндарына коротууга арзыйбы? Мэр жакында бардык кумар оюндар залдары жөнүндө сурайт. Ал мага: эмнеге кабагыңды бүркөп жатасың! Мен дээрлик жергиликтүү ак сөөкмүн, сен карапайымсың! Сен кадыр-барктуу үй-бүлөдөн болсоң экен деп үмүттөнөм? Бирок, мен муну жашырбайм, сенин үй-бүлөңө маани бербейм! Мен өз акчамды таптым. Анан ким менин жолума тоскоол боло алат? Ал мага ким? Ата, бир тууган, куда-кудагый?
– Баарыбыз бактылуу болушубуз керек. Бул ага жакшы, – деп макул болду Бек. – Ал туура айтат.
– Анын инстинкти жакшы; ал баарын алдын ала көрө билген. Шаарда казино да жок болчу, бирок ал буга чейин даярданып, акча топтоп жаткан. Ошентип, ал келди! Бул жумушка бара жаткандай, – деп мойнуна алды Султан, көрө албастыгын жашырбай.
– Бирок мен тынч уктайм; мен кадимкидеймин, ал андай эмес. Ал жаман түштөрдү көрүп жатат, анткени анын жаны кумар оюндарына берилип кеткен! Ал ар дайым акыркы тамчысына чейин утуп алгысы келет, ал эми акылдуураак адам муну кантип жасоону билет.
Бирок, күзөтчү аны кылдаттык менен карап турду. Бирок, анын камкорчусунун жердештеринен шектенүүгө эч кандай себеп жок болчу.
Ошол эле учурда Бек менен Султан улантышты. Күзөтчү аларды чакырды, бирок ал эч нерсе кыла алган жок; алар буга чейин залдын ичинде болушкан. Кайрат жакын жердеги адамдарды байкабай, обочолонуп турду. Анан Бек атайылап анын маңдайына туруп, башын көтөргөндө:
– Сенин мээңди ким ушинтип жууду? Бизди эмне тааныйсыңбы? – деп сурады.
– Мен жакында билем, – деп жооп берди Кайрат.
– Акча башыңдан ашып түшкөндө, адам ага чөгүп кетет, – деди Султан. – Эгер сен бул саздан кутулбасаң!.. Кагаз акча сенин эркиңди жана физиологияңды ээлеп алганда, анда сен мындан ары жок экениңди айта аласың; сен анын кулу болуп каласың.
– Ошентип, акчанын биз менен ойношуна жол бербе! Алар менен биз жөн эле ойной албайбызбы?
– Эгер утулуп калсаң, эмне кыласың? – деп сурады Бек.
– Жөн эле түр көрсөткөндөн көрө, ушундай кылган жакшы.
Бек аны кучактап, далысынан таптады. Ал жерге тамырлап, жылмайып тургандай оор көрүндү. Бек Кайраттын жилетинин астындагы калың кирпичтердин курч учтарын сезди. Ал жилетинин топчуларын чечип, жердештерине сары металлдын бар экенин атайылап көрсөткөндө, көздөрүнө тийди. Аны чындап эле алтын куймалар курчап алган.
– Достоевскийдин романындагы Алексейди эстейсиңби, Бек байке? – деп мактанды Кайрат. – Мен аны жакында окудум. Ал абдан сүйүүгө жакын болчу, кучакташа берди. Мен да каалайм, бирок дайыма ырым-жырымымды эстейм. Теңири мага уруксат бербейт. Ошондуктан, кимдир бирөө мени кучактоого шашылса, мен аларга:
– Мага жакындабагыла. Мен бомба көтөрүп жүрөм! Ал сени өлтүрөт! – дейм. Алар мени тамашалап жатат деп ойлошот... Жок, мен кечээки Алексей эмесмин. Мен тамашалап жаткан жокмун, мени менен алыстан сүйлөшкүлө. Машинага отурасыз – ал шыңгырайт, каргыш тийгир! Темирби же айнекпи, шыңгырап жатканын ажырата албайсыз...
– Жакшы ишиңизди уланта бериңиз! Алтынды канчалык көп казсаңыз, өлкө ошончолук бай болот! – деп кеңеш берди Султан ошондо.
– Салыктарыңызды өз убагында төлөңүз.
– Эмне жөнүндө айтып жатасыз? Булар жердештер! – деп таң калды күзөтчү.
– Эмне деп ойлодуңуз? – деп жооп берди Султан.
Жарым сааттай убакыт өткөндөн кийин, Бек менен Султан кайрадан Сарматтын тааныш жүзүн көрүштү, ал элдин арасында алардын багытында кыймылдап келе жатты. Ал ийгилик сыяктуу жаркырап турду. Колдору чөнтөккө салынып, ишенимдүү кадам таштады. Бек баатыр жердешинин маанайынын өзгөргөнүн көрүп:
Конец ознакомительного фрагмента.
Текст предоставлен ООО «Литрес».
Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию на Литрес.
Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.