Մատեան Ողբերգութեան
- -
- 100%
- +
Թ
Եւ ի՞նչ կարիք կայ բազմապատկելուԱնհասանելի այս մեծ խորհրդի զուգակշիռներԵւ չճաշակել քեզ, ո՜վ քաղցրութիւն,Քեզնով իմանալ, թէ ինչ է իւղն այս,Որ մեղքի փայտից եկած տխրութիւնըՆրանով ես բուժում, զուարթացնում, ըստ ՍաղմոսողինԿամ պարարումը, որով մոռանում ենք մահացու կերը,Կամ օծութիւնը, որով մոխիրի թշուառ տեսքըՍրա միջով պիտի փոխարկենքՅաւերժ խնդութեան պայծառութեանը:Եւ փրկուելով քո անուամբ, զօրութեան ՀոգովՊիտի որդեգրուենք Հօրը:Եւ մարգարէի հոգեւոր ըղձականութիւնը,Եւ բաղձանքը ամենատենչԻր ծերութիւնը պարուրուի ձէթով,Կամ գլխի կատարը օծանել իւղով:Հին խարդախութիւնը սաստիկ սուգի,Մահի ու կործանման,Կեանքի այս դեղով չկենագործուի`Պատսպարելով պիտ օժանդակես.Եւ ո՞րն է ճրագի լուսաւորելուն շնորհակալիքը,Եթէ ոչ մեղքի անհասութեան մէգի եւ կռապաշտութեան խաւարի մէջԿերպակցելով միաւորեցիր ինձ հետ իբրեւ Էմմանուել:Եւ կամ ինչո՞ւ մարգարէն, որ աստուածաբանում էՍփոփիչ ու զուարթարար օրհներգութեամբ,Յստակ ու վայելուչ աւետում է ոմանց,Թէ "Կօծուեն իւղով` մրուրից մաքրած":Կամ իմաստունը հարսի անունից ասում է օրիորդներին."Ինձ իւղով զօրացրէք եւ ծածկեցէքԳեղեցկազարդ խնձորով",Եւ "Ձիթենեաց պարտէզ տանելով գրկեցէք",Թէ ահաւասիկ այս ընտիր նիւթով, քո Հոգով լցուած չլինէր,Այս լոյսով կտեսնէինք, գովեալ, անիմանալի քո բարձրութիւնը,Եւ այժմ քեզ, միակ խնամակալ,Բոլոր ստեղծուածների բարի պատճառդ,Ձեռք եմ կարկառում ես բազկատարած,Գործակցութեամբ երիկամներիս, սրտիս հեծութեամբ,Լեզուիս ու շրթունքներիս ձայնարկումով.Լսի՛ր ողորմութեամբ, տէր,Քեզ ուղղուած խնդրանքս պաղատական:Պարգեւներով այս շնորհուածԻմ գոհութիւնն եմ քեզ վերառաքում,Հզօր, ահաւոր, բարձրեալ, անքնին,Եւ միշտ համբուրուած անտակ փափագով,Սուրբ, սուրբ եւ միակդ միշտ սուրբ,Մշտապէս օրհնեալ` յաւերժ, անդադար երգեցողութեամբ:Իսպառ վրիպածիս ընձեռիր առաւել բարերարութիւն,Քաղցրութեան յոյս տուր, որ քո լոյսից մի մասինԱնարժան եմ եղել,Քեզնով ընդլայնուել, բարի,Ծածուկ խորհրդի նրբութիւնը,Աղերսանքիս գոհութիւն խառնել,Դաւթի հետ ասել` Աստուած,Ստացանք ողորմութիւնդԵւ գաղտնիքների ծածուկ մասերըՔո իմաստութեամբ յայտնի դարձրիր:Ժ
Արդ, մեծութիւն քեզ, [ով] ամենակալ,Աննուազելի առատաձեռն,Գթութեան գործում [միշտ] ամենափոյթ,Մշտայօժար բժշկութեանը,Որ միացրիր, մերձաւորին խառնեցիր,Դիւրագիւտ, ընտանի նիւթիս անճառ հրաշքըՔո սքանչելիքի ահաւորութեան:Որովհետեւ ամէն բարձրութեան երկինքըԵրկրի լայնութեամբ եւ ներքին անդունդների խորութեամբԾովերի բազմութեամբ չի կարող տանել,Այլ իբրեւ չնչինը բարի մեծիցՓոքր գոյիս մէջ տեսակաւորեցիր զօրութեամբՍահմանելով ճշմարտօրէն անհրապուրելի,Որ ինչ-որ նոր երեւալով այլ էութիւնիցՀարեւանցի կասկած յարուցիՎիրաւորելու, քան բժշկելու,Առանց խտրութեան մտքի, կարծիքի:Օրհներգուած Որդի Աստծու,Ինչպէս մարմինդ ցորենի հացից ես հանդերձում`Ուղիղ իմաստով եւ ոչ այլաբան,Եւ խաղողի արիւնը` կայլակ քո կողից,Իսկ ջրերի առատութիւնը`Հոգեւոր ծննդի ու կեանքի արգանդ,Նոյնպէսեւ անմահիդ փչմամբ մեզ տրուած հոգինՍրանով, սրա մէջ արդիւնատրեցիր կեանքի երկունք,Որից առաջացած կերպարանքը չի ձեւափոխուիԱնգամ հեթանոսութեամբ,Ինչպէս չի երկրորդուի տեառնագրութիւնըԽաչափայտի:Տէր, խաւար երկրում նստածներիսՔոյանման լոյս ծագեցրիր:Որովհետեւ շնորհի այս կերպաւորումովԱշխարհին ցոյց տուիրԱնհասիդ անպակասելի լրիւութիւնըԵւ լուսաւորեցիր, որպէսզի տնանկը կարօտ չմնաԵւ ոչ հարուստը մեծամտանայ,Ինչպէս որ օդն է հաւասար բաշխւում,Կամ արեգակի լոյսն է տարածւում,Եւ կամ հոսում են վտակներ ջրի,Որ երկրածիններին տալիս ես հաւասարաբարՄանանայի զուգամասնութեամբ`Փոքրերին աւելի, քան մեծամեծին:ԺԱ
Իսկ այս նիւթի խորին խորհրդի տեսանելութիւնըԲնականօրէն եւ հրաշապէս է բացատրւում,Որ ոչ թէ երկմիտ հապշտապութեամբԱնհաստատապէս իր տեղն է փոխումԵւ ոչ նենգելով լքում է իր պահարանը,Քանի որ ոչ օճառով է իսպառ հերքւում,Եւ ոչ ինչ-որ ընդդիմակցից ողողուելով դուրս է ելնում:Որովհետեւ ինչպէս պատահած գոյնըԱնհրաժեշտ բան է մարմնի էութեան համար,Որ լինելով գոյացնում է, չլինելով ապականում,Այդպիսի մի յարմարութեամբ այս իւղի զօրութիւնը,Որը իր յատկութեան բերումովԶբաղեցրած տեղից անբաժան է,Դու կցորդեցիր մեզ հետ միասնաբար,Տէր Յիսուս Քրիստոս,Եղած իրի հետ միաւորեցիր եւ օրինակը`Որովհետեւ աչքի տեսութեան եւ մտքին, ըղձին անիմանալինԱռաջ բերելով կերպաւորեցիր,Երկրի պտուղներից ճզմելով ու քամելով,Զարմանալի հրաշագործութեամբՊատրաստեցիր մեզ մատակարարելու:Մանաւանդ որ ոչ թէ բազում եւ զանազան ծաղկանցԽառնումով ու խմբակցութիւնովԵւ բազմաբոյր այլայլումով`Օծման այս իւղը հրահանգեցիր`Ըստ հին ու ստուերական օրէնքի,Այլ դա օրինակ համարելովԵւ ինքդ խառնուեցիրՎերնալոյս ձէթի այս մաքրութեանը:Ու թէպէտ անճառելի են քո անուշ համեղութիւնները,Եւ համեմատելի չեն այլ օրինակների հետ,Այլ դաշտի ծաղիկը, հովտի շուշանը,Ընտիր նարդոսը, եղեգնախունկը`Հալվեով խառնած,Քրքումի հաճելի բոյրով,Փթթած ողկոյզի եւ ազնիւ գինու,Ոչ սոսկ իւղի միութեամբ,Պատշաճօրէն պատկերացար,Փառաւորեալ եւ անքնին անուն,Որ ամէն ինչ լիացնում եսԵւ որեւէ բանի բնաւ չես կարօտում:Ուստի ոչ թէ հակառակ առարկաներիԲռնօրէն խառնում,Որ օրինակն է բաժան կամքերի,Այլ յօժար սիրով մեր կողմից պարարւում եսԴու աստուածապէս.Մեզ համար ըստ մեզ պատկերանում եսԿատարեալ վայելչութեամբ,Եւ բարի լոյս, ջերմացնող հուրԵւ սիրոյ տապ,Առանց անգութ ցրտի շնչման,Տեսնում են մաքուր մտքերը եւ ճանաչումՁէթի նիւթեղէն կաթիլների մէջ,Որով հնարաւոր է իրօք Աստծուն միանալ:Օծուած եւ Աստծուն որդեգրուած Սողոմոնի հետՀարսի բերանով երգում եմ երկնային փեսայիդԲարեբան գոհութիւն,Մտքի ըղձանքով համբուրելով քո իւղերի հոտը,Աւելի քան բոլոր խունկերը,Եւ որպէս յաւիտենական կեանքի խօսք ունեցողիԻմաստուն եւ աստուածաբան ԱւետարանչիՀոգելից խօսքի համաձայն,Իւղերիդ բոյրով քո հետքով պիտի ընթանանքԵրեսներս լուանալով կեանքի ջրերով,Որ վեր է քան այս օդի երկինքը,Եւ գլուխս օծելով երկնային անապական իւղով`Ուրախութեամբ քեզ ընդառաջ կգամ,Զուարթօրէն եւ ոչ տխրութեամբ:ԺԲ
Խնկելի իւղն այս,Պաշտելի ու երանելի,Սոսկ ուղեղի պահանոցըԿամ գագաթի վարսերը օծելով օգուտ չի տայ,Եթէ տէրունի կենսատու խաչովդ չտեառնագրուիԶարմանահրաշ օրհնալոյս իւղն այսՀրեային ու խուժին, հնդիկին ու բարբարոսին,Սկիւթացուն ու հելլենին,Դժնի դուժին ու արհավրատեսիլՍոսկավիթխար շնագլխին,Ազատ տիրոջն ու ծառայածին ստրուկինՔրիստոսեան դարձնելով`Քո անուամբ է կնքում, ընծայում Սուրբ ՀոգուդԵւ երկնային Հօրդ հարազատ որդի հաստատում:Բազմատեսակ են սրա հրաշալիքներըՆախ` յարմարուած նիւթին, ապա` զօրութեանը:Որովհետեւ ինչպէս փայտեղէն անօթըՔանի չի օծուել,Հեշտութեամբ ջարդւում է ու դառնում անպէտք,Արժէզրկւում է,Նոյնպէսեւ մարդը` չօծուած սրանով,Հեշտութեամբ խորտակւում էԵւ քեզնից հեռու լինելով` չի լուսաւորւում:Յիսուս, սա քո մատն է, որովԶարմանագործում ես հրաշալիքներ,Որովհետեւ նրա անգծելի կազմութեամբՈւ կարծր պահպանութեամբ պաշտպանելովԱմենապատրաստ շրջաբերութեամբԾածկում է այլեւայլ եկամուտ բաներից,Այնպէս որ սրա մաքրութեամբ օծուածըԱրեամբ չի ներկուիԵւ չի այլայլուի տխուր գոյներով:Եւ մանաւանդ իր թափանցել-խառնուելու յատկութեամբՀոգեպէս մտնում է մեր թանձր մարմինը,Ու եթէ Սաղմոսողի անէծքը ձէթի պէսՉարի բոլոր ոսկորներին է հասնում,Որչափ առաւել ՀոգիդԼոյսի սոյն ճարպով կեանք տալով ողջացնում էՆերքին վէրքերը անտեսանելի,Եւ այն խորքերից ազդումն է տալիսՀագագի շունչին,Ներգործելով ծայրանդամների վերջը,Մոռացնել տալիս մարմնի մահուան արկածները,Որովհետեւ, միշտ ահաւոր, տեր Յիսուս Քրիստոս,Քո կենսարար զօրութիւնը խառնուած է սրան,Եւ բնակւում է նրա հետ:ԺԳ
Այս օծումը բարետեսիլԲռնամարտիկ, մերկամրցման ըմբիշները եւս ունեն:Իբրեւ ճգնական հնարանքների զօրաւոր խթան,Անբռնելի` հակառակորդի համարՊաշտւում է օրէնքով,Հզօր եւ ահարկու է դեւերի եւ հիւանդութեան դէմ:Զի Եզեկիէլի բազմապաճոյճ պճնած խօսքով,Որ հեգնում էր իմանալի փարաւոնին այլաբանօրէն,Ողբական երանգներով."Երբ ստեղծուեցիր, ասում է,Օծեալ քերովբէի դէմ կռուելու պատրաստուեցիր,Ուր հրեղէն քարեր էին հաստատուած":Օրհնաբանուած ահաւորութիւն,Որ ձեռքդ հասնում է ամէն տեղ,Խօսքով անճառելի եւ քննութիւնից վեր,Մշտապէս խնկւում ես աւետարանով,Իբրեւ օծեալ նորածին` Դաւթի քաղաքի մէջ,Եւ քահանայապետի հարցին` թէ"Դո՞ւ ես Օծեալը` օրհնեալի Որդին"Պետրոսի երանելի դաւանութիւնն էր`"Միակ օծեալը` կենդանի Աստծոյ որդին"Իսկ թերահաւատ քննողները հարցնում են`"Դո՞ւ ես օծեալը, ասա համարձակ"Նաեւ քո կանոններից հաւատում ենքՕծեալ ուսուցչիդ եւ բոլորի Տիրոջդ:Սրանից առաջ Հերովդեսը օծեալ անունովՔեզ էր փնտրում յայտնապէս"Ի՞նչպէս ես գրում, – ասացիր ինքդ, -Աստծոյ օծեալը եւ տէրը Դաւիթի, որդին անսկիզբ,Որդի` ժամանակով":Այսպէս ըմբռնեցինք վայելչաբարԱյս բացատրութիւնը, որ մեզ տալիս էԽորհրդաւոր կոչման լրումը,Որ նախապատիւ է [դարձնում] քրիստոնեաների վիճակը:ԺԴ
Այնքան ահաւոր, միաժամանակ այնքան սուրբ էԻւղի սոսկալի, խնկաւոր "օծութիւն" անունը,Այնպէս որ, ոչ ոք երկրայիններիցս չի համարձակուիԱստուած կոչուել, այլ` լոկ աստուածային,Նոյնպէս չի կարող մարմնաւոր մէկըԻրեն Քրիստոս համարել, այլ` լոկ քրիստոնեայ,Դա անհնար էր եւ առաջին մեծ մկրտչին`Ջրերով Հոգուն հրաւիրողին,Որովհետեւ, ասում է, ես օծեալը չեմ,Այլ ուղարկուած եմ նրա առջեւից:Ինչպէս Մարկոս Աւետարանչի խօսքն է`Սրանով էին շրջում առաքելական լծակիցները,Իբրեւ Աստծոյ ձեռք, օգտուելով սրանից,Քո անուամբ բուժում էին, առանց մարդկային դեղամիջոցի:Քանի որ ինչպէս խաւարը լոյսից,Հիւանդութիւնը առողջութիւնից,Գիշերն օրուանից ու մահը կեանքից,Այդպէս եւ այս տիրապարգեւ նիւթիցՄերժւում են չարի բոլոր հանգամանքները,Խափանւում են եւ իսպառ վերանում:Քանզի ինչպէս որ զազիր ճանճերը,Սարդեր, զեռունները ականջամուտ,Իբրեւ թոյնից` սպառւում, պակասում են այս նիւթից,Այդպէս այս իւղը երբ զօրանում էՕրհնութեան շնորհիւ` ե՛ւ դեւերին է հալածում,Ե՛ւ չարքի մուրհակներն է ոչնչացնում,Եւ մահավճիռն է պատռում:Աւազանը կատարեալ է լոկ օծման օգնութեամբ:Թէ՛ աւազակներից մահացու խոցուածԱռաջին մարդուն տրուեց փրկութեան այս դեղը,Թէ՛ Յակոբոսի եւ Իսրայէլի անբոյժ վէրքերին[Իբրեւ դեղ] այս պատուական իրը յիշուեց:Այս իւղն էր փափագում Դաւիթը յարակայ յոյսովԻբրեւ պտղաւետ ձիթենի Աստծոյ տան մէջ,Այնժամ մերժելով թլփատութիւնը`Գուշակեց շնորհը մկրտութեան:Եւ ինչո՞ւ եմ ես ճառում սրանից,Կարծելով` կարող եմ սպառել նիւթը,Մինչդեռ վերիններն իսկ ի զօրու չենՄասնակիօրէն բացայայտել այս խորհուրդը,Եւ կամ` էապէս:ԺԵ
Փառք քեզ միշտ եւ ամէն ինչում, անմահ թագաւոր,Այժմ իմ երգած օրհնաբանութեամբ,Որ արեցիր, կատարեցիր ինձ համար,Բարեխնամ, գթած եւ ներողամիտ,Հարուստ եւ առատ, ամենայաղթող,Հայրերից սկսած` օրինակ տուիր,Լրման հասցրիր իսկութիւնը ճշմարտապէս:Դու` բնութեամբ` լոյս ես եւ արեգակ մշտապայծառ,Եւ աշակերտներիդ դասը լոյս անուանեցիր,Որով երկրի բոլոր արարածներինՆրանց երջանիկ շնորհի շողերով լցրիր:Մէկից անուշ իւղ ստացար ոտքերիդ`Նշան, որ ընդունելի են քեզ ուղղուած խնդրանքները,Եւ մի այլ պոռնկից` գլխիդ,Նշանակ մեր հանդէպ գթառատ սիրոյդ:Անսահմանելիդ մշտափափագ բաղձանքով հոտոտեց իւղն այս,Հաստատուն ուխտով սահմանածդ մշտակայ օրէնք օրհնաբանելի`Կեանքի պատգամներ քոյահրամանՔարոզելու աշխարհով մէկԱրժանաւորութիւնը համեստ իւղի`Ի զարմանս հրաշքը լսողների,Ի յուսադրութիւն գալիք սերնդի:Դուք սրբից ունէք օծութիւնը`Ասաց երջանիկն առաքեալներից,Մեկնաբանելով օծման խորհուրդը,Որ տալիս ես մեզ կենդանարարիդԱնպակաս էութեան առաւելութիւնից:Ուստի գերազանցօրէն քեզ նմանատիպ եւ յարմարաւորԼոյսիդ եւ Սուրբ Հոգուդ,Օրհնութեան կաթեցումն այս, որ սրսկւում է մեզ վրայ անսպառ,Նաեւ Լոյս է կոչւում,Իբրեւ ստեղծուածներից առաջինըԵւ արաչութեանդ պատկերակից,Որով հալածում ես մեղքի խաւարը:Իսկ Հուր է կոչւում, որովհետեւԱմէն տեսակ տարրերի հետՀաւասարապէս զուգաւորւում է`Բաշխուած յայտնապէս, թէ ծածուկ,Լուռ, թէ հռչակուած,Ու թէ չբախուի հակառակորդի`Չի բաղձա բորբոքուել ինքնասաստ կամքով:Նաեւ` Օծումն, որ արքայաբարՈրդեգրելով, քեզ հետ միասին`Մատուցես Հօրդ ի ժառանգութիւն,Ողորմութեանդ [այս] ազգակիցըՄեր մէջ նկատուի անեղծանելի,Որպէսզի փայլենք գալիք փառքի մէջ:Կոչւում է Հոգի,Որպէսզի խաբեութեան հետքը մաքրելով,Որ բանսարկուի ներգործութեամբ էր,Նոր փոփոխուելովԵրկնային Հօրդ երկրպագենքՀոգով եւ ճշմարտութեամբՅոյսի հաւատքով քեզ հետ բեւեռուած,Ամենապարգեւ:ԺԶ
Ահա արդարեւ ճշմարտագունեղԱյս լուսապատար, խնկալից իւղըՎերնայնիդ սիրոյ արտացոլումն է,Որի համար եւ Պօղոսը պատշաճ դատեցԳոհաբանական ճառի մէջ ասել յայտնապէս.Ով մեզ օծեց ձեզ հետ միասին ի Քրիստոս Յիսուս`Աստուած է, որ եւ կնքեց մեզ եւ մեր սրտերինՀոգու առհաւատչեան տուեցՈւ նաեւ ասաց. Մի՛ տրտմեցնէքԱստծոյ սուրբ Հոգին,Որով կնքուելու էք փրկութեան օրըՊատկառելի եւ անուանելի էԱյս օծութիւն հորջորջումըԻնչպէս հին օրէնքում,Առաւել եւ նորում:Տիրական տնօրինութիւններիդ ու չարչարանքիդԱնցած խորհուրդն է ակնյայտ դարձնումԴաւթեան սաղմոսի այն ասոյթը, թէ`Տիրոջ եւ իր Օծեալին դէմՀաւաքուեցին, կուտակուեցինԻշխանները ժողովուրդների:Մեծ մարգարէութիւնն էր ակնարկումՄոլեգնաչար հրեաների խմբի`Անջնջելի արեանդ մեղքի տակ մտնելը,Երբ հանդգնեցին տէրութեանդ դէմ.Ո՞վ է, որ ձեռք պիտի մէկնէ Տիրոջ օծեալինԵւ քաւութիւն գտնի:Որովհետեւ թէպէտ ՍաւուղըԻր ազգակցի ձեռքով սպանուեց,Օտար ազգերի ամօթն ու նախատինքըԻսպառ չմերժեց [նրանց],Մինչեւ որ Աստծոյ արեանդ հաղորդուեցին:Ապագայի մեծ յիշողութեան գրաւական ենԱղօթանուէր աղերսանքներն այն,Որ ասում էր իր սաղմոսով.Յանուն քո սիրելի ԴաւթիԵրես մի՛ դարձրու քո օծեալից:Ու դարձեալ. նայիր եւ տես քո օծեալի երեսը,Եւ Ողորմութիւն արա օծեալիդ:ԺԷ
Քրիստոս, երկրպագելի պարգեւն է ձեռքիդԼուսակիր հիւթն այս,Եւ արքայական իր ճոխութեան մէջՉի տեսնում ուրիշ բարձրութիւն մի մեծ,Քան քո անունից ասուած քո խօսքը.Գտայ իմ ծառա ԴաւթինԵւ իմ սուրբ իւղով օծեցի նրան:Ըստ սովորութեան յիշելով եւ համբուրելովՔո լուսեղէն օծութիւնը,Տէր Յիսուս Քրիստոս,Քեզ ճանաչում ենք`Անփոփոխելի մշտնջենութիւն,Դու ես ամէնը, ամէն ինչի մէջ,Միակ թագաւոր թագաւորութեանց,Եւ իւղուածների ճշմարիտ օծեալ,Երեկ եւ այսօրՓառաբանուածդ երկրպագութեամբ:Ինչպէս պատրոյգը ճարպի մէջ թրջուածՆշողում չունի` մինչեւ չվառուի,Այդպէս եւ լոյսի այս օծութիւնը` թափուած մեզ վրայ,Ապագայում է լուսավառուելու:Սա [օծման] մէկին բացատրութիւնն է`Նախնիներից մինչեւ օրս,Բարենշան օրինակով մի յարմարած,Հրաշապայծառ գոյնով ներկած:ԺԸ
Արդ, պատճառը ապրեցուցիչ վեհագոյն մասանց,Աստուածային արարչութեանդ հարազատների,Առանց որի հնարաւոր չէ քրիստոնեայ լինել,Եւ կամ անուանուել Նազովրեցի,Կամ յիշատակուել Յուդայի որդի,Խրախոյս կարդալ յանուն Յակոբի Աստծու,Այս ձէթի հիւթը, որի մէջՄիաւորւում է սուրբ Երրորդութիւնդ,Շնորհքի ճառագայթ, շուքը մեր դէմքի,Նկարագիրը մեր երեսների, բարեձեւութիւնը պատահմունքի,Աչքերի լոյսը, բիբերի տեառնագրութիւնը,Այտերի վայելչութիւնը, կերպարանքի զարդը,Շրթունքների պահպանարանը,Հանդերձիչը կրօնների,Վարքի յարմարիչ, հաւաքման շաղկապ,Անձանց զօրութիւն, ընդդիմացող ուժ,Հուռութ խափանող, հմայանք քակտող,Ձեռնածուների հալածիչ, կախարդների խայտառակիչ,Աղանդները բացայայտող, դեւերին յաղթող,Ցաւեր փարատող, կնքուածներին սրբագործող,Նորադարձների տենչանք, անիմանալի` իմաստուններինԱպշութիւնը հեթանոսների, անհաւատների նախանձը շարժող,Գաղտնիքները բացայայտող,Յարգանք` նուաստներին, փառք` ստրուկներին,Պճնումն կանանց, աճումն մանկանց,Ծերերի հրճուանք, նուիրուածների ձեռնադրութիւն,Զգուշացում մաքուրներին, պսակ թագաւորներին,Ճոխութիւնն արքաների եւ կայսրերի մտադրութիւն,Քանի որ կնքուած ամանը ցոյց է տալիսՊարունակութեան մեծագնութիւնը,Նաեւ մեզ տրուած շնորհի բարձրութիւնը`Սրանով ծածկուած քո անուամբ,Աստուած տէր Յիսուս Քրիստոս,Վայելուչ ինչ-որ համեմատութեամբԴառնում է ճանաչ:Իսկ նրա անունը նոյն հորջորջումով,Ըստ հոգելից իմաստունների,Դեռ եգիպտացիներից սկսածԲացայայտում է իրի պատկերը`Ահեղ խորհրդի կերպարանքը:ԺԹ
Չէ՞ որ միւռոնը այս օրհնաբանուած,Որ մարգարէն նախապէս աղերսելովԱչքի լոյս էր խնդրում,Քերթողական խօսքով բացատրած`Հոմերոնը թարգմանւում է "իմ մայր",Այսինքն, որ մեր բնութիւնը ուժգնօրէն ձգող,Եւ կայունացնող չքնաղ փոփոխմամբՀոսուն ջրերը լուսաւոր աւազանի,Եւ կաթ մածուցող մակարդի նմանԻր մէջ է հաստատել վայրենութիւնսԵւ հեղեղը աղբիւրների մշտահոս:Իսկ մառնամուտը նոյնպէս միւռոն է նշանակում,Մի այլ բառով արտայայտուած,Այսինքն` մթին, որ խաւարչուտ էԵւ ծածկուած է, անտեսանելի:Օտարացեղ չէ այս դիմառնական կոչումը բառիս,Քանի որ իրօք անուն է դրւում իրին համաձայնԵւ անքննելի է խորութիւնը այս,Քան թէ ամէն մի սրբութիւն սրբոց:Քանի որ ոչ թէ ջրի նման է աղտը լուանում,Կամ սիրտն ամրացնում հացի բնութեամբ,Այլ նորոգ ինչ-որ մի յարմարութեամբՏնօրինապէս տեառնագրւում է զգայարաններին,Սակայն վերնական անհասութեամբՈւնի անուն անքննելի:Եւ ինչպէս ասւում է` Աստուած անմատոյցԼոյսերի մէջ է, իսկ անսահման փառաւորութեամբԱնբաւ խաւարում ծածկուած է անտես:Արտաքուստ փակուած` հասու չենք նրան:Նոյն կերպ է եւ այս ծորումը լոյսիՈրոշ ճարտար լեզուներիցՊատշաճ ասութեամբ անուանագրուած`Մռայլ է կոչւում,Քանի որ անհնար էԵրկրածին բնութեամբ իսկութիւնն զգալ:Իսկ իր մէջ հարստաբար ու տիրականապէսԵրկու աստծոյ անուն է կրում:Եւ բարձրեալի անուանը նմանուելովԿրկնակի է մեծանում այս իւղը`Նուիրագործուած ամենաբուրեան ազնիւ կնդրուկով,Զի Աստուածը մեր սպառիչ կրակ է ըստ Մովսէսի,Ու նաեւ լոյս է, ըստ Յովհաննէսի,Ուստի Եսային ճշմարտօրէն է սրան ակնարկում`Լոյսն Իսրայէլի հուր պիտի դառնա:Ի
Դարձեալ նոր ձեւով ներկայացնեմ`Իրը յայտնելու նոր մի պատկերով,Չմոռանալով իմ նողկութիւնը,Որը քաղցրացաւ գթութեամբ մեծիդ`Նորից ու նորից գովեստով օրհնել:Մեռայ` դառնութիւն է նշանակում,Տաժանելի կիրք եւ չարչարանքներ:Միւռոն` մեր լեզվով թէ ստուգաբանենք,Պիտի թարգմանենք մահ-մեռելութիւն:Որովհետեւ այս հոգեւոր օծմամբՄենք կտրւում ենք սնոտիասէր,Մահակերպարան, տաղտուկ ու զազիրՀեշտութիւններից հակառակուողի,Որ օդախոնաւ մեղկութիւններով,Ինչ-որ ջրացիր մի խոնաւութեամբԱղաւաղում են հունչը քնարի իմ լսողութեան,Թմբուկ-թաղանթի ներդաշնութիւնըՈւժգին հնչումով մի անվայելուչՆերքեւ է ձգում, մատնում կորստեանՀեռանկարը մարդուս գոյութեան:Դարձեալ, վերստին յուսով ենք կապւումՔո խաչի անճառ խորհրդին, Քրիստոս,Դու, որ միշտ ողջ ես` մահով մկրտուած,Աստուած, եւ հաղորդ քո խրախոյսով`Սրանով ենք մենք հաղորդւում կեանքիդ,Եւ` բոլորովին անբաժանելի:ԻԱ
Յիսուս, չորս կողմից դրոշմած այս իւղըԲարձրեալիդ խաչի պէս հաստատում էԿեցուցչիդ զուգափառ եւ նմանատիպ արեան շնորհը,Եւ մեծարում է`Նոյն անմերժելի փառքով պսակուած:Ծառն այդ կոչւում է օրհնեալ իւղի փայտ,Ըստ մարգարէի կանխասացութեան,Դա սովորական անտառի տունկից կազմուածըՀզօր մի ուժով փրկում է չարի նենգ արկածներիցԵւ օտարոտի մտածումներից,Վերադարձնում է քեզ` ստեղծողիդ,Հասցնում նրան կեանքի նոյն նիւթին:Եւ մեր մտքի պատուհանը մշտաբաց ու դիւրաթափանցՏեառնագրում ենք յանուն ահաւոր մեծիդ զօրութեան,Որ զգայարանքս խոհականօրէն զգաստանան քեզնով,Իբրեւ ըղձական օթեւան Հոգուդ,Եւ խաւարահողմ խարդախող չարիԽաբեութեան դէմ անհաղորդ մնան:Զսպուած այս լոյսով` կենտրոնանում ենք,Երեկոյան պաշտամունքիԳոհաբանական նուագերգութեան,Աստղերի հետ, որ նշանն ենՄեր մէջ վառուող քո շնորհի:Սրանով են եւ փրկութեան բարի յուշարկումներըՏնկւում մեր սրտում ու պտղաբերում,Քո մեծ գալստեան վերջին գիշերիԸնթրիքի համարԱյս լոյս ճրագն ենք, ահա` կիրառում:ԻԲ
Իսկ այժմ տառաթուերի գումարով դիտենք.Թէ քսանը չորսով մենք բազմապատկենք,Եւ գտնենք տառը քսաներկուերորդ`Կբացատրենք խորին իմաստը [սրբալոյս] իւղի,Որ թարգմանւում է ճաշակ հեշտալի,Եւ պատրաստում ենք այն ընկալելումենք ամբողջապէս:Երբ ութսուն նշող գրի փոխարէն դնենք չորս հարիւրը,Ստուգաբանենք`Ձէթի անուան հետ նիւթ է ստացւում,Որ կերպարանքն է թթու խմորի:Սա զանգուածն իրեն ենթարկել գիտէ,Որ ոչ թէ քիչն է շատի ընդերքում,Այն ամէն ինչը իր կողմն է ձգում` աճեցնելով,Ինչպէս ասում է աւետարանը:ԻԳ
Այս համեստ իւղը միշտօրինակն ու նմանութիւնն էՀամբարձման եւ խոնարհութեան:Երբեմն իբրեւ կակուղ պատառ է տրւում, ընկալւում,Համակշիռ ու յարմար խօսքի պէս,Երբեմն, սակայն, գերափառ է նա,Բոլոր լուծական, հոսանուտ, ծորող նիւթերի վրայՇրջում է իբրեւԱյն հրաշափառ խորհրդի պատկեր:Երբ որ լցւում է կաշուէ պարկի մէջ`Ոչ թէ գինու կամ ջրի պէս թրջում,Այլ պահպանում է հին պատշաճ ձեւը:Այսպէս ստանալով առաւելականԱյս բարիքը քո,Որդիդ կենդանի Աստծու,Սրբանուէր այս օծելութիւնըՄեր ճակատին ենք գրում քո արեամբ,Ու քո Հոգով տպաւորում ենք մեր սրտում,Եւ հաւատում ենք խորապէս,Որ նա մի օր թէ յայտնուիԲազմաճաճանչ շառայլներով`Տարածուելու բազմատեսիլ,Զարմանահրաշ ընդլայնումով,Լոյս կընծայէ գալիք օր ու սերունդներին:Երջանիկ ու վերնանշոյլ ճարպն հոգեւորԹող իմ դէմքին քո նշանով լուսավառուի:ԻԴ
Եւ կարծես անհաս, անըմբռնելիՄեծ զօրութիւնն այսՄտքի սլացքի թեթեւ թեւերով,Որ շա՜տ, շատ վեր է մեր ըմբռնումից,Անկանգ շարժումով, անհետ փախստեամբՈւ լայն տարածքով տարաբաժանուած,Թաքնուեց ինձնից եւ չօրինակուեց,Կամ զուգորդաբար չնմանակուեց,Կամ սահմանումով չձեւակերպուեց,Եւ չկշռուեց զուգակցի չափով,Այլ աստուածային խաչի նշանիդ հաւասարութեամբԵւ, կեցուցիչ, քո արեան հետ միայնՀոգեւորապէս գերազանց եղաւ:Եւ հիմա օրհնիր մեզ, տէր, սրանով:Նաեւ ահաւոր, լուսեղ, երկնային եւ զարմանալիՔո անունը, Տէր, թող փառաբանուի,Մաքրակրօնների բուրվառով խնկուած,Սուրբ, սուրբ անքնին, անպատում, բարձրեալ,Ողորմած, երգուած, ճշմարիտ,Բարերար եւ սուրբ,Սրանով փրկագործիր, եւ քաւութիւն տուր,Բժշկութիւն պարգեւիր, շնորհով օժտիր,Առատաձեռնիր, ով երանութիւն:Օծուելով երկնանձրեւ լոյսի այս ձէթով`Անարատ լինեմ,Իւղուած բանաւոր այս յենքի մէջ թողՄեղքի բիծն անգամ չտխրեցնէ,Որ հոգուս կերպը մնայ անարատ:Եւ թող բոլորը, որ կմօտենան օծուելու սրանով`Հարսնապաճոյճ վեհութիւնով գեղազարդ,Սուրբ վայելչութեամբ ու երջանկօրէնՀոգով զարդարուեն:Թող այս լուսափառ եւ աստուածատուրԿրակը իրեն մօտեցողներին լինի կրկնեռացԵւ բարեփափագ ջերմութեանու յօրինուածքի երկաթ,Որով ամբողջովին, ամենապատրաստ պնդութեամբՔո կարծր վէմի վրայ յարակայՄիշտ արձանանում,Աներկբայօրէն քեզ որդեգրուած:Ով Սրանով զինուի`Նշանակ լինի երկնամրցանակ այս մեծ պարգեւին.Ո՛չ ջրով թրջուի, ոչ այրուի հրով, ոչ ցրտահարուի,Ո՛չ վնասաբեր հողմն իրեն մարէ,Ո՛չ աղտեղանայ ինչ-որ ուրուական պղծութիւններից,Եւ պահուածները չարին չմատնէ,Ո՛չ աշխարհից հեռանալիս անմտաբարԴուրս նետել կեանքի գանձերն ամբարուած,Եւ քո թեւերի օգնութիւնից զուրկ չմնալ [հանկարծ],Մեր մէջ էացած [սուրբ] օծութիւնիցԱնմաքրութեամբ չմերկանալ:Այլ քո հաճութեամբ կիզուենք նրանով,Պարարուենք իրմով եւ լուսաւորուենք,Նրանով ազատուած եւ արդարացուած,Պսակուած ու թագաւորած:Եւ քեզ, միակիդ, միակ օծեալիդԲոլորի երգը օրհնաբանական,Եւ լեզուների փառատրութիւնը,Հնչմունք ձայների, հանդիսաւոր գովք,Եւ շրթունքների բարեբանութիւն,Սրբաբանութի՛ւնը սաղմոսներիՀօր եւ սուրբ Հոգու հետՅաւիտեանս յաւիտենից. ամէն:ԲԱՆ ՂԴ ՍՐՏԻ ԽՈՐՔԵՐԻՑ ԽՕՍՔ ԱՍՏԾՈՅ ՀԵՏ
Ա
ՍՐՏԻ ԽՈՐՔԵՐԻՑ ԽՕՍՔ ԱՍՏԾՈՅ ՀԵՏ
Աստուա՜ծ յաւիտենական, բարերար եւ ամենակալ,Ստեղծող լոյսի եւ յօրինող գիշերի,Դու կեանք` մահուան մէջ եւ լոյս` խաւարում,Յոյս` սպասողների եւ համբերութիւն տարակուսեալների.Որ ամէնարուեստ քո իմաստութեամբ ստուերը մահուան փոխում ես այգի,Աննուազ ծագում եւ անմայրամուտ արեգակ,Զի գիշերուայ մութն անզօր է իսպառ քողարկել փառքը քո տէրունական,Որին ծնրադրում են արարածներն ու երկրպագում`Երկնաւորներն ու երկրաւորներն եւ սանդարամետականները բոլոր:Դու լսում ես հեծեծանքները կապեալների, ունկնդրում խոնարհների աղօթքինԵւ ընդունում ես նրանց խնդրանքները,Աստուած իմ եւ թագաւոր իմ, կեանք իմ եւ ապաւէն իմ,Յոյս իմ եւ վստահութիւն իմ,Տէ՜ր Յիսուս Քրիստոս, Աստուած բոլորի,Սրբերի սրտում հանգչող սո՛ւրբդ դու,Մխիթարութիւն վշտերի եւ քաւարան մեղաւորների,Որ գիտես ամէն ինչ` նրանց լինելուց առաջ:Ուղարկի՛ր պաշտպան զօրութիւնն աջիդԵւ գիշերային երկիւղից ու չար դեւից ինձ փրկիր,Որպէսզի յիշատակը սոսկալի եւ սուրբ քո անուանՄիշտ համբուրելով հոգուս շուրթերով`Ըղձական շնչով ապրեմ պահպանուած բոլոր նրանց հետ,Որոնք անդադար ի բոլոր սրտէ քեզ են կանչում, Տէ՜ր:Բ
Եւ դրոշմից խաչի քո նշանի,Որ աստուածային արեամբդ ներկելով դու նորոգեցիր,Եւ մկրտելով մեզ որդեգրեցիր,Եւ նկարեցիր ու յօրինեցիր պատկերիդ փառքով, -Պարգեւներով այդ աստուածային թող ամօթահար լինի սատանան,Մեքենայութիւնները քանդուեն թող ու որոգայթները վերացուեն,Մարտնչողները պարտուեն թող որ, եւ թող չլինեն զէնքեր սայրասուր,Մշուշը ցնդի, մութը փարատուի, մառախուղն անցնի:Բազուկդ հովանի լինի թող եւ աջդ կնքի.Քանզի գթած ես դու եւ ողորմած,Եւ քո անունով են կոչւում ծառաներդԵւ քեզ` Հօր ու սուրբ Հոգուդ հետ յաւե՜րժ փառք, իշխանութիւն:ԲԱՆ ՂԵ
Ա
ՍՐՏԻ ԽՈՐՔԵՐԻՑ ԽՕՍՔ ԱՍՏԾՈՅ ՀԵՏ
Արեգա՛կ արդար, օրհնեալ ճառագայթ, պատկեր լուսեղէն,Փափագ անձկալի, անքնին բարձրեալ, անպատում զօրեղ,Բարու բերկրութիւն, յուսատու տեսիլ, գովեալ երկնաւոր,Թագաւոր փառաց, Քրիստոս արարիչ, խոստովանեալ կեանք,Եղկելուս բազմավրէպ եւ սխալներով լի այս շարադրանքիՊակասները դո՛ւ լրացրու խօսքով քո ամենազօրԵւ այն մատուցիր որպէս հաճելի աղերս բարձրեալ Հօրդ:Դու ինձ համար անէծքների փորձութեան ենթարկուեցիր`Կերպարանքովդ նմանուելով ինձ, կենա՜ց օրհնութիւն,Բարեխնամ տեսուչ երկնայինների եւ ողջ երկրայնոց:Զի թէ յանձն առար մեռնել ինձ համար,Աստուա՜ծ բոլորի,Ո՛րքան աւելի պիտի ուզենաս կարեկցել եւ այժմ ինձ, տառապալից տագնապահարիս,Ազգակցիդ մեզ` մեզնից մարմնացեալ,Մեղապարտիս հետ միշտ աղօթելովՀօրդ համապատիւ:Բ
Եւ պատուական արեանդ միջնորդութեամբ,Որ մատուցւում է միշտ առաքչիդ կամքին ի հաճութիւն`Թող վերացուեն վտանգները մեղաւոր դատապարտեալիս,Պարտքերը զիջուեն, ամօթը փարատուի,Մոռացուեն խայտառակութիւններն ու դատավճիռն ի բարին փոխուի,Սատակեն որդերն, ու լացը վերանայ,Դադարի կրճտումն ատամների թող,Ողբերն սպառուեն,Արտասուքները ցամաքեն թող որ, սուգը հեռանայ,Խաւարն հալածուի, ու հուրը սաստիկ մարի, մոխրանայ,Եւ բազմապիսի տանջարաններն ի բաց մերժուեն:Գ
Եւ թող բոլորին կեանք կամեցողիդ ու պարգեւողիդ գթութի՜ւնը գայ,Թող լոյսդ ծագի, փրկութիւնդ փութայ, օգնութիւնդ հասնի,Այցելութիւնդ ժամանի, եւ ողորմութեանդ ցողը կանխահասԹող որ շտապի` յոյժ թշուառութեամբ մահուան վիհն ընկածԻմ ոսկորների պապակ անդաստանը ոռոգելու:Կենարար արեանդ բաժակն երկնաւոր, որ պատարագւում է միշտ, անսպառՅանուն ննջեցեալների հոգու փրկութեան եւ կենաց,Թող ծաղկեցնի եւ պտղաբերի լուսաւոր օրուանդ համար մշակուած դաշտն իմ մարմնեղէն,Որպէսզի նրա մեղքով իսպառ մահացած հոգիս,Քո շնորհիւ, գթա՜ծ, քո մէջ զօրացած,Եւ մեղքերից ազատ, անմահ կենդանութեամբՆորոգուեմ արդարների յարութեան օրը`Հօրիցդ օրհնուած,Որի հետ փառք քեզ եւ քո սուրբ ՀոգունԵւ բարեբանութիւն վայելչական գոհութեամբ,Այժմ եւ միշտ եւ յաւիտեանս յաւիտենից. ամէն:ԲԱՆ ԺԲ ՍՐՏԻ ԽՈՐՔԵՐԻՑ ԽՈՍՔ ԱՍՏԾՈՅ ՀԵՏ
Ա
Եւ արդ, քանզի զղջման նախընթաց գլուխներումՅուսահատութեան խօսքերով լքուեցի սաստիկ,Եւ տարակուսանքի հեծանով մահու չափ ձաղկեցի ինքս ինձ,Ուստի եւ այստեղ վերադառնալով յոյսին վերստին`Համարձակուեմ պիտի գո՜ւթ շարժել ես,Սուրբ Երրորդութեանը մեղաւորիս օգնութեան կանչելով:Գիտեմ, որ եթէ օրհնաբանեմ ես եւ դաւանեմԱրարածներին բոլոր կեանք տուող Աստծուն,Եւ ընտանի ձայնով կանչեմ անունն ահաւոր շնորհապարգեւ Բարերարի,Նա կենդանութիւն պիտի տայ, անշուշտ ինձ` մեղաւորիս,Ըստ մարգարէի կանխասացութեան,Թէ` "Ով որ կանչի Տիրոջ անունը, նա պիտի ապրի":