Каля асядзе пыл.

— Божэна, якая зараз розніца. Марыя даўно памерла, ды наўрад ці мы зараз што-небудзь здолеем даведацца. Лепш адкажы: колькі зараз часу?

Божэна зірнула на дысплей мабільнага тэлефона, які ляжаў побач на траве.

— Трохі больш за дзве. Можа, павернемся дадому?

— Не. Хлопцы усё роўна прыедуць яшчэ нехутка, так што рабіць там няма чаго, — запратэставала сястра. — Пойдзем лепш купацца.

— Якія русалкі водзяцца тут, нават не чакалі!

Божэна паглядзела на сястру, але тая, выходзячы з вады следам за ёй, таксама не зусім зразумела, адкуль узяліся гэтыя тры мадзёны.

— А вы увогуле хто такія, панове? — спытала старэйшая з сясцёр.

— Мы тут працуем над рэстаўрацыяй касцёла, — адказаў адзін з хлопцаў. — Зараз у нас абед, вось і вырашылі іскупацца, а тут такі сюрпрыз, — пасміхнуўся ён дзяўчатам.

«Цікавы у іх працоўны графік: не паспелі з'явіцца, як ужо абед», — падумала Божэна.

— Вы купацца хацелі? — пацікавілася яна, уладкавашшыся на свой ручнік. — Ну дык і купайцеся.

— А што гэта ты, прыгажуня, сярдзітая такая? — тузануў яе за руку хлопец, відаць, самы смелы з трох.

— Васіль, хадзем, бачыш: паненкі не у настроі.

Васіль адмахнуўся.

— Ды пачакай ты, я, можа, з імі пазнаёміцца хачу, — не супакойваўся ён.

— На сам рэч, пан Васіль, вы б сябра паслухалі, — загаварыла Божэна.

— Вось маё імя ты ужо ведаеш. А цябе як клічуць?

— А са мной пан пазнаёміцца не жадае? — за спіной працоўнага пачуўся знаёмы голас.

Божэна выдыхнула з палёгкай. Хлопец жа, уздрыгнуўшы ад нечаканасці, азірнуўся.

— Ну, дык як? — нядобра усміхаўся Анжэй.

Паміж ім ды Васілём устаў адзін з хлопцаў.

— Няма праблем, — звярнуўся ён да Анджэя, — мы ужо сыходзім. Вась, ідзем, — зноў тузануў ён прыяцеля.

І той, ці то нечакана парозумнеў, ці то ацаніў перавагу праціўніка — паплёўся за сябрам.

— Божэна, ну чаму ты не можаш хоць раз у жыцці прамаўчаць! — прынялася вымаўляць Ядзя. — Навошта правакаваць? Вось што б было, калі б не з'явіліся зараз Янек ды Анджэй?

— Але ж яны з'явіліся, — рэзонна адказала сястра.

— Заранне ведаць гэтага ты не магла, — падтрымаў Янек жонку.

— Так, але, — Божэна паглядзела на мужа, — я веру у свайго анёла-ахраніцеля.

Мужчына пасміхнуўся ды абняў яе.

— Наогул, ідэя застацца на рэчцы належала Ядзі.

— Ну ведаеце! — абурана выдыхнула тая. — Дарэчы, а чаму вы так рана павярнуліся?

— Атрымалася крыху раней вызваліцца, — адказаў на пытанне Янек. — Лепш растлумач мне, навошта вы наогул на рэчку пайшлі. Вы ж плаваць не умееце, мала лі што магло здарыцца, — рассердзіўся ён.

Ядзя паглядзела спачатку на сястру, потым на мужа:

— Я таксама веру у свайго анёла, — пасміхнулася яна.

— Цяпер, калі інцыдэнт вычарпаны, можа, мы пакупаемся? — прапанаваў Анжэй.

— Давай, — пагадзіўся брат.

Маладзёны распрануліся ды накіраваліся да вады. Сёстры паглядзелі адна на другую. Такія маўклівыя позіркі сведчылі пра узаемную згоду. У дадзеным выпадку: гаворка ішла аб удалы выбар кандыдатаў у мужы.

— А ты яшчэ замуж за яго не хацела, — мякка папракнула Божэну сястра.

— Ты таксама не адразу пагадзілася, — не засталася у баргу тая.

— Я-та свайго, толькі тры месяцы мучыла, ды то толькі дзеля прыліку, а ты… — адказала Ядзя.

— Але, ж павінна я была ведаць, што ён мяне сапраўды кахае.

ГЛАВА 4 За бетонным плотам.

Дадому малад

зёны

па

вярнуліся бліжэй да шасці гадзін вечара. На парозе іх сустрэў пан Чэслаў. Было відаць: старога гнял

а

адзінота, і ён шчыра

у

зрадаваўся вяртанню гасце

у

.

— Ну што, Янек, сёння мы ужо нікуды не паедзем, — сказаў Анжэй. — Таму ты — да крамы, а я пакуль займуся машынай. Хачу яшчэ разок усё праверыць.

— Ведаеш, Анжэй, я б рады да крамы, ды толькі па што? Мы ж учора набылі адзіную бутэльку каньяку. Засталася толькі «белянькая», а я яе неяк не вельмі, ды і ты таксама.

— Спытай у старога: як ён да гарэлкі ставіцца? Калі нармальна, то купі гарэлку. Павінны ж мы хоць чымсьці нашага домагаспадара пачаставаць.

Судзячы па тым, што праз некалькі хвілін Янек разам з Ядзяй зніклі за брамкай, да гарэлкі дзед ставіўся станоўча.

Што менавіта Анжэй збіраўся праверыць, Божэна уяўляла цьмяна, але тым не менш накіравалася следам за мужам. Паколькі з усіх камплектуючых унутранасцей аўтамабіляў у твар яна пазнавала толькі акумулятар, яе дапамога мужу зводзілася да пасіўнага стаяння побач з адкрытым капотам “Аўдзі”.

— І вось з-за такой дробязі мы сядзім тут другі дзень? — спытала яна у мужа пасля таго, як ён скончыў.

— Так, дзяўчынка мая. Але з такіх вось дробязяў складаецца усё жыццё, так што не варта іх недаацэньваць.

— Я не ведала, што ты у мяне філосаф, — пасміхнулася дзяўчына.

Выціраючы запэцканыя рукі анучай, Анжэй падмігнуў жонцы:

— Галоўнае, ты ведаеш, што я цябе кахаю.

У гэты момант маладая жанчына чамусьці падумала, што Анжэй вельмі падобны да яе бацькі: той такій жа жорсткі, мэтанакіраваны, напарысты, не баіцца запэцкаць рукі — але гэта па-за домам. Дома ж усё наадварот: кахаючы муж, цудоўны бацька ды дзядуля, які дазваляе унуку усё, што заўгодна. Вось і Анжэй: яшчэ дзве гадзіны таму яе муж гатовы быў спакойна увязацца у бойку, а зараз нішто не заважае яму пяшчотна называць яе дзяўчынкай.

— Усё варкуеце, — за спіной Божэны пачуўся голас Янека. — Ну-ну.

— Штосьці ты, сваячок, павярнуўся вельмі хутка, мог бы так не спяшацца.

— Разумееш, сястрычка, я б і рады вас даўжэй адных пакінуць, але ужо вельмі есці хочацца, — адказаў Янек. Вочы у яго пры гэтым былі такія гаротныя. — Ты, Божэна, праяві спачуванне да бліжняга свайго, дапамажы Ядзі. Удваіх у вас хутчэй атрымаецца.

— Ну, калі толькі дзеля Ядзі. Не хочацца пакідаць яе удавой, а то, не дай Божа, сканаеш яшчэ ад голаду.

Божэна накіравалася па дарожцы, што вяла да дома.

— Вось за што я цябе, Жэнка, люблю — дык гэта за душэўную дабрыню ды лагодны нораў! — крыкнуў ёй уздагон Янек. — І як толькі...

— Цудоўна я з ёй жыву, — не даў дагаварыць брату Анжэй. — Лепш адкажы: ці усё у нас гатова да пачатку прац у сядзібе?

Янек абапёрся на капот машыны, дастаў з кішэні кашулі пачку цыгарэт.

— Не траві душу, — робячы зацяжку, прамовіў ён. — Як толькі узгадаю каштарысы — мне блага становіцца. Вельмі ж шалёныя грошы на адны будматэрыялы ды праект рэстаўрацыі пайшлі, а яшчэ ж працоўным плаціць трэба.

— Не хвалюйся ты так. Калі удасца зрабіць з сядзібы пансіянат, то усе выдаткі мы акупім даволі хутка. І так добра эканомім: мы будуем, бацька дзяўчат займаецца транспартыроўкай усяго неабходнага да месца будаўніцтва, Божэна — дызайнам. Дык калі пачнем?

— Ды можам хоць заўтра. Матэрыялы прывезлі, часовае жыллё для працоўных гатова, так што паглядзім заўтра што ды як — ды пачнем. Адзінае — вельмі нязручна: прыйдзецца разрывацца паміж Варшавай, Люблінам ды гэтай сядзібай.

— Гэта мы як-небудзь перажывём, — суцешыў Янека брат.

— Хлопцы, ідзіце вячэраць, — пачуўся з ганка голас Ядзі. — Усё гатова.

Патушыўшы недакураныя цыгарэты, маладзёны накіраваліся да дома.

— Гэй, прыгажуні, — звярнуўся стары да дзяўчат, — я усё спытаць у вас хацеў: ці даведалася Марыя, што з яе братам стала?

Ядзя, вытрашчыўшы вочы, глядзела то на старога, то на сястру. Тая у недаўменні паціскала плячыма.

— З якім братам? — нарэшце спытала Божэна. — Наколькі мне вядома, у прабабулі не было братоў, ды у прадзядулі таксама.

— Ды як жа не было?! — надышла чарга здзіўляцца старому. Ён доўга глядзеў на Божэну, потым на яе сястру. — А Вацлаў?

— Пан Чэслаў, вы нічога не пераблыталі? — пацікавілася Божэна.

— Не, дзяўчынка. Для таго, каб нешта пераблытаць, мне бутэлечкі «белянькай» замала, — пасміхнуўся стары. — Так вы, выходзіць, нічога не ведаеце! У Марыі быў старэйшы брат — святар. Розніца у іх у узросце хоць і вялікая была, амаль дваццаць гадоў, але адносіны — вельмі блізкія. Калі Вацлаў і любіў кагосьці больш за Бога, дык гэта сваю сястру. Ён і вянчаў яе з Ежы тут, у касцёле, а потым у іх, у «Струмені», часта гасцяваў, дабраславі Божа — недалёка сядзіба знаходзілася. Вацлаў настаяцелем кляштару быў. У нас да вайны мужчынскі кляштар побач з вёскай існаваў. Ну а потым закруцілася: калі чырвоныя прыйшлі — манахаў разагналі, з кляштара склады саўгасныя зрабілі.

— А што сталася з Вацлавам? — паспрабавала павярнуць размову у патрэбнае рэчышча Божэна.

— Знік ён.

— То бок як гэта — знік? — здзівілася яна.

— Проста: спачатку Марыя з мужам, потым ён, а за імі і абраз.

Янек пацёр лоб рукой, ён наогул перастаў разумець, пра што ідзе гаворка.

— Ды які абраз ?! — хорам спыталі дзяўчаты.

— Цудатворны, — глыбакадумна вырак стары, пасля чаго, падклаўшы пад галаву далоні, засапеў.

— Трэба б старога у спальню аднесці, — прапанаваў Янек.

Анжэй кіўнуў, падняўся з-за стала. Падхапіўшы дзеда пад пахі, яны з братам вынеслі яго з пакоя. Уклаўшы старога спаць, маладзёны павярнуліся на кухню. Адсунуўшы стул, Янек зноў уладкаваўся за столам.

— Што гэта вы, дзяўчаты, сваякамі раскідваецеся — не жадаеце прабабчынага брата прызнаваць?

— Ты што-небудзь разумееш? — спытала Ядзя у старэйшай сястры.

— Не больш за цябе.

— Дык я не зразумеў: быў брат ці не? — не мог супакоіцца Янек.

— Ды не ведаю я! — не вытрымала Божэна. — Пра мужа ведаю, пра сядзізьбу, пра жыццё яе да вайны — таксама, але чаму яны з мужам збеглі — не. І пра брата яе я наогул першы раз чую.

Анжэй, які да гэтага часу сядзеў моўчкі, загаварыў:

— Вы не знаходзіце, што гэта крыху дзіўна? Стары сцвярджае: брат з сястрой вельмі любілі адзін аднаго. Але у далейшым яна нават не згадвае пра яго, нібыта яго і не было. Патэлефануйце бацькам — можа ім нешта вядома, — дадаў ён.

— А ты не лічаш, што стары проста нешта наблытаў? — звярнуўся да яго Янек. — Колькі яму гадоў тады было — пяць-шэсць, а то і меньш?.. Ды і перабраў ён сёння ладна. Вось і наплёў нам небыліц, ды яшчэ абраз нейкі згадаў. Храм жа каталіцкі, а у нас як такія абразы хіба былі? Хутчэй жывапіс.

— Ты не зусім правы, Янек, — умяшалася у размову Божэна. — У каталікаў насамрэч няма такога культу пакланення абразам, як у праваслаўных. Але тым не менш не варта забываць: гаворка ідзе пра усходнееўрапейскі каталіцызм, які мае шэраг сваіх асаблівасцей. Так што наяўнасць цудатворнага абразу, выкананага у візантыйскім стылі, не толькі цалкам дапушчальная, але і дакладна вядома пра існаванне такіх абразоў у немалой колькасці. А яго знікненне лёгка патлумачыць. Пасля Другой сусветнай вайны ды прыходу да улады камуністычнай партыі многія храмы на тэрыторыі Польшчы былі разграбаваныя, знікла даволі вялікая колькасць рэлігійных рэліквій. Ды што казаць: знікненне літургічных каштоўнасцей з Драгічына — яскравае таму пацьверджанне. А калі яшчэ і шата гэтага абразу мела хоць нейкую матэрыяльную каштоўнасць, то усё становіцца вельмі зразумелым. Але самае сумнае — сам абраз, хутчэй за усё, канчаткова страчаны.

— Чаму ты так лічаш? — зацікавіўся Янек.

— Ведаеш, — працягнула Божэна, — часы тады былі цяжкімі ды галоднымі, шаты для абразоў звычайна рабіліся з каштоўных металаў ды драгацэнных камянёў. А калі чалавеку няма за што пракарміць сябе, то пачуццё голаду будзе у большасці выпадкаў дамінаваць над усім астатнім — піраміда Маслоу у дзеянні. Што ж тычыцца самаго абразу, то усё залежала ад таго, у чые рукі ян трапіў: вернік, зразумела, захаваў бы, а для атэіста, да таго ж калі ён малапісьменны, гэта усяго толькі дошчачка з малюнкам. Ды і потым, калі б абраз ацалеў, то за столькі гадоў ужо недзе бы з'явіўся.

— Шкада, стары заснуў — можна было б распытаць больш падрабязна, — заўважыла Ядзя.

Янек пазяхнуў:

— Усё гэта вельмі цікава, але ужо вельмі спаць хочацца.

— Ён правы, — пагадзіўся з братам Анжэй.

— Ведаеце, вы, бадай, кладзіцеся, а мы з Ядзяй — крыху пазней, — падумаўшы, прапанавала Божэна.

Мужчыны, якія ужо накіроўваліся па сваіх спальнях, спыніліся на ганку кухні.

— Чаму? — павярнуўшыся тварам да сясцёр, хорам спыталі яны.

— Па-першае, мы сёння выспаліся, а вы — не. Па-другое, я бы хацела пашукаць шот-небудзь аб гэтым абразы.

— А да раніцы гэта пачакаць не можа? — скрыжаваўшы рукі на грудзях, спытаў Анжэй.

— Але раніцай мы паедзем да сядзібы, — пярэчыла яму жонка.

Янек перамінаўся з нагі на нагу.

— Ды няхай сядзяць, — зноў пазяхнуў ён, — а то ж усю ноч спакою ім не будзе — будуць пакутаваць ад незадаволенай цікаўнасці.

Анжэй праігнараваў словы брата. Не спяшаючыся падышоў да жонкі ды нешта ціха шапнуў ёй на вуха. У адказ дзяўчына толькі пахітала галавой.

— Ты лічыш за лепшае, каб ноч пакутаваў я? — гледзячы на жонку, прамовіў ён.

— Вось ужо не ведала, што цябе таксама так распірае ад цікаўнасці, — пасміхнулася Ядзя.

— Баюся, да цікаўнасці гэта не мае ніякага дачынення, — скрозь смех сказаў Анжэй, бяручы пад руку сваю жонку. — Дык ты пойдзеш па ноўтбук? — пацягнуў Божэну за руку муж.

Як толькі за іх спінамі зачыніліся дзверы спальні, тэма ноўтбука была часова зачынена. У Анжэя былі зусім іншыя планы на Божэну.

— Ну што — мы таксама ідзем спаць? — спытаў Янек у жонкі, як толькі брат з Божэнай зніклі за дзвярыма.

— Ты мяркуеш, яны...

— Я не мяркую, я добра ведаю свайго брата, — перабіў ён. — Наўрад ці нейкай легендзе пра абразе ён дазволіць пазбавіць сябе прысутнасці жонкі. Ды і я таксама.

Хлопец лёгенька падштурхнуў Ядзю да выхаду.

— Янек, — хацела абурыцца яна, толькі зараз заўважаючы, што яны ужо знаходзяцца у сваёй спальні.

— Цішэй, сонейка, не заважай старому спаць, — пацалаваў яе муж.

Божэна асцярожна паварушылася пад коўдрай, каб упэўніцца — Анжэй спіць. Затым ціхенька, імкнучыся не разбудзіць мужа, выбралася з ложка.

Знайсці сумку з ноўтбукам у суцэльнай цемры апынулася не такой простай справай, уключыць святло дзяўчына не наважвалася. Патраціўшы на пошукі хвілін дваццаць, яна ужо хацела пакінуць гэтую задуму, але:

— Вось халера, — прашыпела Божэна, зачапіўшыся за ножку стала.

Дзяўчына аперлася на сталешніцу, і тут яе пальцы натыкнуліся на патрэбны прадмет.

«Вось як! Я яго па усім пакоі шукаю, — падумала яна, — а ён спакойна ляжыць на стале».

Прыхапіўшы ноўтбук, дзяўчына ціхенька выслізнула за дзверы.

— Ну нарэшце, — пачула Божэна у цемры. Ад нечаканасці яна уздрыгнула, ледзь не выпусціўшы з рук сваю ношу.

— Ядзя, вось для чаго табе патрэбна галава?

— А што такое?

— Хіба можна так палохаць людзей?

— Ды ладна табе. Наогул, ты так сама малайчына: «Я толькі ноўтбук забяру», — перадражніла сястру Ядзя. — Ты па яго дадому, у Люблін ездзіла?

— Не вастры. І потым: сама дзе была? Магла б нагадаць мне, па што я пайшла.

— Нагадаеш тут, як жа. Твой хоць спіць?

Божэна сцвярджальна кіўнула:

— Нібы немаўля. Вось што: я пакуль пачну, а ты зрабі, калі ласка, каву.

— Добра, — адказала Ядзя, накіроўваючыся на кухню.

Тым часам Божэна уладкавала распакаваны ноўтбук на стале. Падключыла яго праз мабільнік да інтэрнэту ды пагрузілася у нетры сусветнага павуціння.

— Ну што у цябе? — спытала Ядзя, павяртаючыся з кухні з дзвюма кубкамі кавы ды пачкам цыгарэт.

— Ды я толькі некалькі сайтаў паглядзець паспела, — адказала старэйшая сястра, прыкурваючы цыгарэту, — так што пакуль нічога.

Пошук заняў куды больш часу, чым маглі уявіць сёстры першапачаткова. За вакном ужо на усю моц развіднела. Ядзя драмала, уладкаваўшыся з нагамі у крэсле. А Божэна, дапіваючы невядома які па ліку кубак кавы, усё праглядала сайты.

Да слова, заставаўся усяго адзін. Спачатку ён мала прыцягваў увагу дзяўчыны: інфармацыя, якая змяшчалася на ім, уяўляла нейкую вар'яцкую сумесь з гістарычных фактаў, легенд, чутак ды прыдумак. Божэна цудоўна разумела: карыстацца такімі крыніцамі не варта. Але тым не менш сайт усё ж вырашыла праглядзець. Якім жа было яе здзіўленне, калі пасля уводу ключавых слоў на маніторы з'явіліся радкі патрэбнага ёй артыкула!

— Ды прачніся ты! — яна пачала трэсці за плячо сястру.

Ядзя запляскала заспанымі вачыма.

— Што здарылася? — скрозь сон спытала яна.

— Я знайшла.

— Што?! — сон зляцеў з дзяўчыны. — Ну, паказвай.

— Цішэй ты, перабудзіш усіх, — зашыпела Божэна.

— Табе добра казаць, сама ужо усё прачытаць паспела, — пакрыўджана прабурчала Ядзя, уладкоўваючыся перад маніторам. — Прынясі лепш яшчэ кавы.

— І што мы маем? — спытала Ядзя у сястры, скончыўшы чытанне.

— Калі верыць інфармацыі, размешчанай на сайце, то абраз сапраўды існаваў. Належыў ён пэндзлю кіпрыёта Андрэаса Хрыстадулу. Да пачатку XVI стагоддзя захоўваўся на Кіпры, потым быў прынесяны у дар кіраўніку каталіцкай царквы, але там ён прабыў нядоўга. Абраз быў прывезены у Рэч Паспалітую як падарунак Папы новаму каралю Стэфану Баторыю. Потым, ужо у XIX стагоддзі, вывезены нейкім рускім генералам, які атрымаў маёнтак недалёк ад cюль. Але генералу ён прыйшлася не да спадобы — абраз ж каталіцкі, а наш генерал — праваслаўны. Вось ён і перадаў шэдэўр сярэднявечнага іканапісу у мясцовы касцёл, дзе ён і знаходзіўся да 1946 года. А потым — знік. Але самае характэрнае тое, што знік сам абраз, а вось шата, якая, да слова, каштавала вялікіх грошай, засталася у касцёле.

— І што гэта вызначае? — пацікавілася Ядзя.

— Тое, што я памылілася. Той, хто забраў абраз з касцёла, цудоўна ведаў, якую каштоўнасць ён сабой уяўляе, а кошт шаты у адносінах да абразу проста смехатворны.

— То бок ён можа захоўвацца недзе і зараз?

— Цалкам верагодна, — згодна кіўнула Божэна.

— А чаму яго лічаць цудатворным?

Божэна пасміхнулася. Сама яна не надта верыла ані у цудатворныя абразы, ані у іншыя цуды, якія выходзяць за межы здаровага сэнсу, але тым не менш вырашыла паспрабаваць растлумачыць сястры:

— Глядзі, па легендзе, абраз нібыта меў здольнасць «плакаць», прычым слёзатачэнне назіралі у наступныя гады: 1791, 1830, 1864, 1916, 1938. Разумееш сэнс?

Ядзя заківала:

— То бок за год да якіх-небудзь трагічных падзей. Атрымліваецца, ён мог папярэджваць аб розных трагедыях?

Божэна шкіптычна паціснула плячыма:

— Так сцвярджае легенда. Тут няма чаму здзіўляцца: у праваслаўных такія легенды пра абразы сустракаюцца вельмі часта. Абразы, якія збаўляюць ад хвароб, крыватачаць ды слёзатачаць, ёсць амаль не у палове праваслаўных храмаў, а чым мы горшыя? Потым, не забывай, мы у Падляшшы, а гэта гістарычна месца, у якім змяшаліся розныя культуры, тут у праваслаўных можна знайсці каталіцкае ды наадварот. Зрэшты, цудатворны ён ці не, але каштуе у любым выпадку астранамічных грошай.

— Божэна, ты... — абураючыся цынізмам сястры, загаварыла Ядзя.

— Я проста цвяроза гляджу на рэчы, — перабіла яе Божэна. — І потым: калі праўда тое, пра што тут пішуць, гэтая рэч безумоўна з'яўляецца рэліквіяй, па-за залежнасцю ад таго, веру я у яе цудадзейныя уласцівасці ці не.

— Але чаму пра яе так мала інфармацыі?

— Разумееш, абраз шмат падарожнічаў, звесткі аб ім могуць захоўвацца у розных краінах, таму і могуць быць вельмі скупымі. Але нават калі складальнік матэрыялу нешта наблытаў альбо перабольшыў, ён усё роўна мае велізарную гістарычную каштоўнасць.

— Ну а пра кіраўніка парфіі нейкая інфармацыя ёсць?

Божэна адмоўна пахітала галавой.

— Ну і справы! — пазяхнула Ядзя. — Паслухай, колькі зараз часу?

Старэйшая сястры паглядзела на гадзіннік:

— Шостая гадзіна.

— Ой! Дык мы яшчэ выспацца паспеем, — узрадавалася Ядзя, — нам жа сёння ехаць.

— Ты правая: трохі паспаць не зашкодзіць.

Дзяўчаты прыбралі са стала пустыя кубачкі ды папяльніцу, адключылі ноўтбук ды разашліся па спальнях. Божэна акуратна забралася пад коўдру, уладкавалася побач з мужам, ды імгненна заснула.

— Ты сёння наогул уставаць збіраешся? — скрозь сон дзяўчына пачула голас Анжэя. Павярнуўшыся на другі бок, яна нацягнула на галаву коўдру.

— Жэнка, ты, зразумела, можаш яшчэ паспаць, але тады сёння мы нікуда не паедзем.

— Чаму? — не адчыняючы вачэй, спытала Божэна.

— Таму што ужо і так поўдзень.

— Што?! — дзяўчына ускочыла з ложка ды здзіўлена запляскала вачыма.

— Вось, трымай, — муж працягнуў ёй кубачак гарачай кавы.

Узяўшы яго, Божэна падышла да вакна ды расчыніла яго. Уладкаваўшыся на падваконніку, спытала:

— Ядзя яшчэ спіць?

— Янек пайшоў яе будзіць, так што, напэўна, ужо не.

Дапіўшы сваю каву, дзяўчына прынялася пераапранацца. Анжэй з задавальненнем назіраў за ёй.

— Мне здаецца, нам неабавязкова так ужо спяшацца, — пасміхаючыся, ён падышоў да жонкі.

— Анжэй! — дакаральна пахітала галавой тая.

— Так, любая, я цалкам да тваіх паслуг.

Увогуле, трохі паразважаўшы, Божэна прыйшла да той жа высновы: ім зусім няма чаго спяшацца.

З вёскі яны паехалі толькі у раёне дзвюх гадзін. За рулём “Аўдзі” сядзеў Анжэй, паколькі Янек быў у кепскім стане — як упэўніваў ён, па прычыне хранічнага недасыпання. Кожны раз, як толькі машына падскоквала на чарговай выбаіне ці купіне, якія у багацці сустракаліся на прасёлкавай дарозе, ён жаласна стагнаў.

Праязджаючы побач з крамай, Анжэй спыніў машыну.

— Ты куды? — пацікавілася Божэна.

— Зараз павярнуся, — адказаў ён, захлопнуўшы дзверы “Аўдзі”.

Ад гучнага гуку Янек застагнаў зноў.

— Гэта табе, сваячок, навука, — пассміхнулася Божэна. — Не умееш піць — не пій.

Супраць звычаю Янек прамаўчаў.

— Ну што ты да яго чапляешся, — стала бараніць мужа Ядзя.

— Я?! Ды я яшчэ нават не пачынала.

Янек прыадкрыў вочы і з мальбой прамовіў:

— Супакойцеся вы, і так галава трэшчыць.

Зноў хлопнулі дзверы машыны — павярнуўся Анжэй.

— Трымай, — ён працягнуў брату бутэльку бровару.

Янек недаверліва паглядзеў на прапанаваную ёмістасць:

— Штосьці мне не хочацца.

— Пій — лягчэй будзе, — запэўніў яго брат.

Янек паглядзеў на Анжэя, потым зноў на бутэльку ды без усялякага імпэту зрабіў глыток. Хвілін праз дваццаць, дапіўшы бровар, ён блажэнна пацягнуўся ды вырак:

— Добра!

— Мы за цябе рады. Янек, у цябе што, насамрэч першы раз у жыцці пахмельны сіндром? — спытала Божэна.

— Не! Я кожны дзень з перапою пакутую, — агрызнуўся ён у адказ. — У цябе самой хоць раз пахмелле было?

— Не. Ты ж ведаеш: я не ужываю алкаголь у такіх колькасцях.

— Дык чаго да мяне прыстала? Я гарэлку апошні раз гадоў дзесяць таму піў.

— Здалося вам гэта пахмелле, — умяшаўся у размову Анжэй.

— Не, мне проста цікава: вы з Янекам пілі учора на роўных, а дрэнна толькі яму?

— У мяне досвет большы...

— Ды ну? Я даведваюся аб цябе шмат новага, — загаварыла Божэна.

— То яшчэ будзе, — пасміхнуўся ёй у люстэрка Анжэй.

— Хутка мы наогул даедзем? — пацікавіўся Янек.

— Калі судзіць па мапе, праз два кіламетры будзе паварот, а там яшчэ трохі па прасёлкавай дарозе — і мы на месцы.

Праз некалькі хвілін Анжэй сапраўды звярнуў з асноўнай дарогі. Нават прасёлкавай дарогай сцежку, што ішла скрозь лес ды зарасла травой, назваць нельга было.

— Якому ідыёту прыйшла у галаву думка зрабіць прытулак пасярод лесу? — спытала Ядзя. — Ды і лясок жудасны нейкі.

Заўвага дзяўчыны засталася без адказу, бо лес нечакана скончыўся, дарожка уперлася у вялікаю металічнаю браму. Ад яе у абодва бакі цягнуўся высачэзны, шэры, бетонны плот.

— Нічога сабе, — заўважыў Янек, выбіраючыся з машыны. — І гэта дзіцячы прытулак? Сюды б на плот калючы дрот — вылітая турма ці нейкі засакрэчаны аб'ект.

— Сапраўды, дзейнічае прыгнятальна, — згадзілася з мужам Ядзя.

Божэна кіўнула.

— Паехалі далей, — прапанавала яна, — а то неяк ніякавата.

— Зараз браму адчынім ды паедзем. У каго ключы?

— Ты упэўнены, што замкі не заржавелі цалкам? — спытала Божэна у Анжэя, працягваючы звязку ключоў. — Выгляд у гэтай брамы такі, нібы ёй сто гадоў не карысталіся.

— Упэўнены, замкі на браме ды на самім маёнтку змянялі яшчэ тады, калі завозілі будматэрыялы, — адказаў ён, корпаючыся з брамай. — Ну вось і усё, — Анжэй штурхнуў створкі. — Паехалі.

Машына заехала за браму.

Выява навокал сапраўды пакідала не самае прыемнае уражанне. Дарожка, што ішла ад бетоннага плота да будынка ды калісьці была заасфальтаваная, цяпер уся пайшла трэшчынамі, праз якія нахабна прабівалася трава. Травы вакол увогуле было шмат, а яе вышыня наводзіла на думкі пра нейкія экзатычныя джунглі. Старадаўні парк выглядаў вельмі занядбаным: жывыя агароджы, якія шмат гадоў не падстрыгаліся, ператварыліся у падабенства фантастычных пачвар. Высокія, высакародныя дубы ды раскідзістыя клёны перамяшаліся з металічнымі асновамі зламаных дзіцячых арэляў ды напаўзгнілымі альтанкамі. Па ўсім парку валялася рознае смецце: аскепкі мармуру, абрэзкі труб, старыя дошкі, папера ды іншае, іншае, іншае.