Три белых камня. Сборник стихов / Æртæ урс дуры
Издательство:
Союз писателей России
Метки:
сборники стихотворений,лирическая поэзия,поэтические переводы,двуязычная литература (билингва),народы КавказаЖанры:
стихи и поэзия
- -
- 100%
- +
Печаль Эфеба[2]
Прозрачен бегучей водой Ахелой[3],Разносится песня в полях понемногу.Здесь мама совсем потеряла покойИ, не отрываясь, глядит на дорогу.Слезу утирая, вздохнёт тяжело —Из города сына давно ожидает:– Большим человеком вернётся в село.Писателей добрых народ уважает…Откуда ей знать, что ребёнок с тоскойГорбатится, а пропитания – горе,Что он, от житухи устав городской,До ночи сидит за работой в конторе?..Здесь люди жестоки, хитры и жадны,Коварны умами до крайнего часа,Деньгами властители развращеныИ судят о музыке хуже Мидаса[4]В опале талант, за кормушку – бои,В них здравого слова никто не проронит…И сын твой былые надежды своиИ песни свои в камнепаде хоронит.А где неизменный бежит АхелойИ хочется снова в росу окунуться,На склоне весеннем вечерней поройЕго беспризорные овцы пасутся.Æгады куыст
Фæрсыс, цытæ кусын? ÆхсынКæнæ гæрзтæ, кæнæ та къуыстæ,Нæ кæнын цардыл мурдæр бустæ, —Мæнæн нæу ахæм куыст дæр зын.Уыд Геркулес герой, уæддæрКъумбил æртæ азы фæпырдта.Уæдæ зæххон лæгæн йæ фырт тыХæрдты цæмæй хæсса йæ сæр?Æниу фыста герой йæ хæс, —Нæ йæ хъуыд хорз æмбалы марын.Фæлæ Хуыцауæй æз цы дарын?Фыдгуыст цæй фæдыл кæнын æз?Женская работа
Чем занят я? Да всё одно —Стираю, чищу, мою[5].Судьбу оплакивать грешно —Доволен и такою.Геракл за прялкой отсиделТри года до упору[6],И нам от обиходных делНос воротить не впору.Что я друзей не убивал,Природы не меняет,И сколько небу задолжал,Один Всевышний знает.Аргъаумæ бæллын
О мæ хорз нана, мæ зынтыÆз дæу фæмысын ныр дæр.Кувын æз, нана: мæ фынтыДы куы фæзынис уæддæр.Курын: ракæн та мын аргъау,Ратт мын цин æмæ æнцой,Уадз, сызгъæрин бонтæ маргъауНог нæ дыргъдонмæ тæхой.Уадз, бæгъатыримæ стæрыÆз мæ рог сæнтты цæуон;Фенон, не знæгты куыд тæрыДард нæ уæзæгæй нæртон.Радзур ды мæнæн, куыд сæттыРаст зылыны тых æдзух, —Фенон Уазы къуыппыл зæдты,Фенон Поты фæзы дугъ.Уадз, дæ зонд æмæ дæ дзырдæйДуне срæсугъд уа мæнæн;Уадз, æрбайрох уой дæ фыртæйКатай, рыст æмæ ингæн.1995 азы 1 мартъиМечтаю о сказке
Тьмою ночи вспоминаяИли бедствиями дня,Хоть во сне, молю, родная,Навести опять меня.Посиди со мною рядом,Счастье сказкою верни.Пусть опять летят над садомНаши золотые дни.Землю меряют дозоромБогатырские шагиИ за дальним косогоромРазбегаются враги.И над правдою в законеКривда только до поры.Скачут на равнине кони,машут ангелы с горы…Чтобы снова, как вначале,Сын твой начисто забылНеизбывные печалиИ кладбищенскую быль.Сызгъæрин кæсаг
Цъæх малы хуры стъæлфæн хъазы,Йæ рухсæй фидауы нæ цард.Фæлæ мæнгард æнгуыр йæ разыЛæууы цæттæ хинау æнцад.Мæлы æввонг комдзагыл цинæй,Бæллы, ысцыбæл æм зыдæй…Тæрсын, куы схицæн уа йæ динæй,Тæрсын, куы нæ тæрса æлгъæй.Кæс-ма, цъæх ызмисыл сардзантæТæвд къæйыл кафæгау тæлфынц.Ды та, æргъæу кæсаг, уæздан дæ,Дæ кадыл аргъæуттæ кæнынц.Æнæхин хины хызы бафты..Фæдис, æрра кæсаг! Æрлæуу!Ды зæд дæ, – уыцы уаллон афтæ,Зæгъ-ма, цæмæн бахъуыди дæу?Дæхи ныххой, æдылы, дуртыл,Уадз, де фсар райхъал уа фынтæй…Ныууадз æй! Уыйбæсты-иу фурдыДы амæл уылæнты сыдæй.Золотая рыбка
Блеснула искоркою снова —Налюбоваться не могу,Да злые снасти рыболоваВ готовности на берегу.Прикорму радуется рыба,Хотя не голодно в пруду,И разве что ещё «спасибо»Не говорила за еду…Пускай сазаны гнут салазкиИ пританцовывают в ряд.О золотой – слагают сказки,Поэмы целые творят.Не лезь, безумная, к засаде,Таящей острие крючка.Ты – ангел, и какого радиТебе клевать на червячка?Разбейся, глупая, о камни,Молвы достойная вполне —Да не в пруду, а в океане,Его бушующей волне.Хъырымаг таурæгъ
Уыдысты скифтæ дард балцы. Сæ фæстæСыгъди рыст зæххыл сау тугæй æртæх.Фæлæ сæ зæрдæ сгуыхттытæй куы сцъæх,Уæд иу афон æрцагуырдтой сæ бæстæ.Уæдмæ æввонг цард ауагъта йæ хъæстæ:Ысси цагъартæн арвы бын уæрæх,Æмæ «паддзахты» цатырты дзæбæхÆрцардысты æхсинтимæ хуыгæстæ.Сæхимæ скифты нал уагътой хæстæг,Нæртон адæм сыл нал тых кодтой кардæй.Уæд иу хатт скифтæ бавнæлдтой тызмæгХъæбæр ехсытæм, бавзыстой сæм дардæй…Цъагъартæн фестад арвы бын уынгæг,Æмæ æрхаудтой злнгуытыл уæнгмардæй.Крымская легенда
Пройдя очередной волной кровавойСтепные дали из конца в конец,Домой решили скифы наконецПоворотить, пресыщенные славой.А там – рабы вольготною оравой,Освободясь от выпаса овец,Переселились нагло во дворецИ тешатся хозяйскою забавой.И что же скифы? Грех считать людьмиТех, кто предался праздности и лени —Лишь помахали издали плетьми.А что рабы? Своей боится тениНе вышедший за волю против тьмы…Рабы немедля пали на колени.Сæрибар
Ис иу хæрзиуæг дунетыл лæгæн,Йæ ном – Сæрибар, цинты цин, æлутон.Быхсæм йæ тыхæй маст æмæ зынтæн,Йæ фарнæй уый ыскæны мах æвдудон.Лæгæн нæ ратдзæн уыцы хорз Хуыцау,Уый суадонау нæ сæнтысдзæн дæлдзæхæй.Вæййы дзы ифтонг хаттæй-хатт фыййау,Вæййы дзы арæх сахты сах æнæхай.Сæрибар Рухс у – сфæлдисы йæ лæгУæздан уарз æмæ стыр куыстæй йæ уды.Нæ кæнын æз Хуыцаумæ дæр хæлæг,Кæнын хæдбар хæтой лæгмæ тæхуды.Нæ кад дæр Уый, нæ исбон дæр, æфсарм,Сæрибар кæм ис, уым вæййы æрмæстдæр…Дæттыс нын ды уæлмонц æмæ æхсарЦæуынц дæ номыл фидыд æмæ хæст дæр.Свобода
Для человека выше всех наградОдна Свобода радостью и статью.Лишь ею лечим души от утратИ лишь её живучи благодатью.Господь или иные наверху —Сама не появляется из праха.Случается, даётся пастуху.Нередко обделяет падишаха.К ней человек прокладывает путьТрудом души, любовью до предела.Я Богу не завидую ничуть,Но путнику завидую всецело.Свобода, ты – сокровище и честь,Когда тебя имущие достойны…Из-за свободы, если вправду есть,Рождаются и замирают войны.«Æртæ лымæны ис мæнæн…»
Æртæ лымæны ис мæнæн,Нæ сæ фауын фыдуындæй.Æртæ налатæн нæй тæрæнМæ цард æмæ мæ фынтæй.Уырны мæ, уарзынц мæ æгæр,Кæм и зæххыл хуыздæртæ!Фæлæ хæзгулæй дæр кæддæрФæсæлæт вæййы зæрдæ.Мæ лæмæгъ базыдтой – фæлмæнРæвдауынц мæн дзæбæхæй.Уæддæр мæ рухс уарзонæй мæнЦæмæн кæнынц æнæ хай?Æрбадт мæ нывæрзæны Маст,Мæ разы кафы Катай,Æнкъард мæ дæлфæдтæй ыскаст,Фæсур сæ, цу, дæ уатæй!Сæ бынæй ацъелф ласын æз,Уæддæр мæ тагъд ыссарынц.Нæ арын гаццатæн фæрæз,Зæлдаг дзылар мыл дарынц.«Любовницы есть у меня…»
Любовницы есть у меня,Давно я с ними лажу.Бесстыжие, но от огняНикак их не отважу.Собою украшая дниПо вечному влеченью,Бывают тягостны ониПодчас до отвращенья.Любую к ласке не готовь —Приластится, обнимет.Но почему сама ЛюбовьНе ходит вместе с ними?Садится Горечь в головахНа парочку с Тревогой,В ногах Кручина – ох да ах…И выгони попробуй!Управу верную найдуЯ на троих едва ли —Надели мягкую уздуИ крепко оседлали.Æнусон
Уыдис кæддæр нæ фыдæлтæн сæндон,Уыдис нын ном йæ хъæзн æмæ йæ кадæй.Йæ нæртон фарн, йæ диссаджы бæркадæйЦыдис рæдау нæ ис æмæ нæ бон.Уæд нын ызнæгтæ рахастой тæрхон, —Куынæг æй кодтой хин кæнæ æфсадæй,Цæмæй нæ мыггаг фесæфа æгадæй,Цæмæй нæ хорз ном мауал уа нæртон.Ныффæрфтой йæ, бындзарæй йæ ыскъахтой,Ныннынæдтой йæ къалиугай кæмдæр.Йæ кой, йæ хъæр нын нал уыдзæни, – загътой.Фæлæ куы стынг ис уалдзæджы уынæр, —Ныгæд къæцæлтæ ног талатæ суагътой,Фыццагæй ноджы диссагдæр. Хуыздæр.Виноградник
Когда растили предки виноград,Всегда он изобиловал плодами.И славен был наш род между родами,А мир вокруг щедротами богат.Тогда нас извести задумал враг —Пожечь огнями, вытоптать конями,Чтоб даже имя между именамиПрипомнилось кому-нибудь навряд.Срубили виноградник, распахали,Изрезанные лозы погребли,Чтобы вовек потомки не узнали.Но лишь дожди весенние пошли —Ещё живей и краше, чем вначале,Опять ростки пробились из земли.Изæрмилты Дзомагъы уæзæгыл
Уыд кувæндонау мин азты нæ уæзæг,Уыдысты хъæу йæ бæркадæй фæрныг.Сæ ном, сæ цытыл никуы абадт рыг,Мæныл та ныр æдзæрæг ран æрфæздæг.Уынын пырхæй изæрмилты нæ мæсыг,Кæны æнуд уаст топпæхсæнмй уыг.Лæууы æнцад, мæрддзыгойау, уырдыг,Тæдзы тæвдæй æдзæм дуртыл мæ цæссыг.Æрæджы ам нæрæмон цард æхсыст,Ныр дзы кæнынц кæйдæр дзæгъæл фос ривæд…О, макуы уæд фыды уæзæг æлгъыст!Кæм дæ, кæм дæ, нæ цардагур фæсивæд?Мæ хъæрмæ азæр милдагынгтæй сыст,Мæ зардæй хъæу йæ мæрдон хуыз ысивæд!В сумерках в Дзомаге
Подобием собора полной грудьюОтцовский дом всегда распахнут был.Он чести за века не запылил,Но я один отныне на безлюдье.В руинах башни сумеречной жутьюУнылый филин ухнул – как завыл.Стою я, точно всех похоронил —Не верят плачу каменные судьи.Пасутся бессловесные скотыТам, где недавно жизнь кипела чашей…Отцовский дом, да не погибнешь ты!Где молодые с плотью неугасшей?Шагните из кромешной темноты —Пусть оживёт она от песни вашей.Капарисы уидæгтæ
Корни кипариса
«Ма мæм хат, дзагдар! Æз нал нуазын сæн…»
Ма мæм хат, дзагдар! Æз нал нуазын сæн,Зонын, уыдзынæн мæ цинæй æнæрай.Боны сцъæх, худгæ цы ратты мæнæн,Айсы мæ изæр уый, хъазгæ, дывырæй…Ма мæм худ, сау чызг, – кæндзынæн фæсмон,Амондæй ма кæн фыдæнхъæл мæ зæрдæ:Дурыны цасфæнды ма фæхæсс дон, —Иу бон æнæмæнг фæхаудзæн тæгæлтæ.«Истины нет, виночерпий, в вине…»
Истины нет, виночерпий, в вине,Радость хотя без него убывает.Всё, чем рассвет улыбается мне —Вечер, играя, вдвойне забирает.Девушка, сердце моё упаси —Не пробуждай неуёмной надежды.Сколько в кувшине воды ни носи,А на куски разобьётся однажды.«Фæзындтæ ды зæрин хурау мæ царды…»
Фæзындтæ ды зæрин хурау мæ царды,Алæмæт рухсæй байдзаг ис нæ зæхх.Табуйаг бон! Мæ хъыгтæ судзынц арты,Изæрдалынгты арвгæрон фæцъæх.Мæ зæрдæ суагъта конд хуымау æвзæртæ,Æрбадт сыл рог дæ улæфтæй æртæх.Хæрзиуæг мæн мæ тыхст заманы ссардта,Уынгæг дуне мын байгом ис уæрæх.Рæсугъддзинад тыхджындæр у хуыцауæй,Ыскодта мæн табугæнæг дæуæн.Чызгон фидауц мæ рыст удыл рæдауæйЫзгъалы хурау хъарм тынтæ фæлмæн.Зæрин хуры цы тых уромы дауæй, —Гуызавæ нæй – ды фарн хæссыс мæнæн.«Рассвет благословеннее едва ли…»
Рассвет благословеннее едва лиБывал того, что ты явила мне —Отполыхали давние печалиДо вечера на золотом огне.Сердечные ростки запотевалиРосой, что выдыхала ты во сне,И свежестью насквозь переменялиУнылый мир, распахнутый вовне.Не властен даже бог над красотою,Но сам велел склониться перед нейДушою, изведённой суетою.Ты сердце исцеляешь до корней.Ты – солнце, что взошло над чернотою.Лишь об одном прошу – не потемней.Фæззыгон дидинæг
Фæззыгон дидинæг, æвзонгæйФæзындтæ уæлфæзты. КæсысÆдæрсгæ тар кæмттыл уæлвонгæй,Мыды тæф уæлдæфы хæссыс.Æрхуымæй тулдзы фист лæзæры,Сыфгæрдæг тæрфы дæр фæбур.Æрхæндæг æрхытæй æвзæры,Нæ тавы бонрæфты дæр хур.Ды та æрвыг æмæ сæнт цъæхæйÆрттивыс рагъсæртыл дзæбæх…Зæгъ-ма, цы схаста дæу дæлдзæхæй,Цы тых уыд – уарзт æви фыдæх?Фæсрагъæй уазал мит æрхъуызы,Тæхынц фæстаг цæргæстæ дард.Æрмæст æрвдидинæг, дæ хуызыНæ ивынц уалдзæг æмæ цард.Æвзыгъдæй дарыс цъæх. Дæ разыÆргъæвстæй баруади кæндыс.Дæ сыфты арвф цæхæр хъазы,Æвзыд æрдз цардæнгæс кæныс.Осенний цветок
Ты запоздалою обновойЯвился на лугу – и что ж?Бесстрашно аромат медовыйВ ущелья тёмные несёшь.Дубрава медная роняетЛиству на бурую траву.Тоска овраги заслоняетИ остужает синеву.А ты сияешь над гороюЧастицей неба… Назови:Взошёл осеннею пороюДля мести или для любви?В тумане облачно-непрочномОрлы последние снялись,Да только в стебле неурочномВесна и жизнь переплелись.Пускай поникла головоюВыносливая белена,Природа скорбная тобоюОпять на миг оживлена.«Тар æхсæв æрынцад…»
Тар æхсæв æрынцад,Нæй зæххыл уынæр.Бафынæй кæлæн цад,Сабыр лæн æз дæр.Арвы тары стъалыХин митæ кæны.Цады был хъуыдалыРухс фынтæ уыны.Бæстæ ныр æртæхæйСатæг у, сыгъдæг.Фервæзти фыдæхæйТары цинты лæг.Рог уæлдæф, дæ пъатæйНал кæнын æвронг.Мæй ыстахти цадæй,Абадти уæлвонг.Аргъау фестад бæстæ, —Цинтæ уын хæссæд…Сайы мæн йæ фæстæАрвгæронмæ зæд.«Никакого гула…»
Никакого гулаПо туманной мгле.Озеро уснуло —Спится и земле.Вне многоголосьяВ звёздной тишинеЯчменя колосьяСветятся во сне.От росы прохладно,Далеко до дня.Всё на свете ладноВ жизни у меня.И в пьянящей ласкеНе сыскать беды —Вон луна, как в сказке,Взмыла из воды.Пусть и вас телесныйМир не обойдёт…Ангел в край небесныйЗа собой ведёт.Шекспиры фыдæнæн
Йæ цъæх цæстытæ – стъалытæй рæсугъддæр,Йæ былтæ сты мæнæргъыйæ сыгъдæгдæр.Кæны хæрзтæф йæ рæсугъд буар æдзухдæр,Йæ дзыккутæ – мыдхуыз æмæ цæхæр.Мынæг кæны йæ уадулты цур уарди,Куыд адджын у йæ комы тæф æниу!Хæрзконд, уæздан, – йæ алы змæлды арт и,Хъæпæн митау – сæнт урс-урсид йæ риу.Йæ ныхас аив, хъæлдзæгай куы дзуры,Æнтæф бон цыма суадон зæлы уæд.Йæ цæсгомы раз бафаудзынæ хуры,Йæ къахы айстмæ бабæлдзæни зæд.Мæ буц æхсиныл никæммн ис барæн,Нæй уый аккаг рмсугъд дзырдтæ ыссарæн.Шекспиру вопреки
С малиною она губами схожа,Прекрасней звёзд её небесный взгляд.Упругая благоухает кожаИ волосы медовые блестят.Но розе с нею меряться негоже —Не тот у розы цвет и аромат.Движения огонь не превозможет,А белизны – летящий снегопад.И речь её великолепна тоже —Так в знойный полдень родники журчат…И солнце потайная ревность гложет,И ангелы от зависти молчат.У всех на свете, на неё глядящих,Нет слов, к моей принцессе подходящих.«Мит хæмпусæй уары…»
Мит хæмпусæй уары,Сау зæхх дзы ысурс,Тар зæдæтæ тарыСрухс кодта Цыппурс.Урс пæлæзы бæстæСабыр у, сыгъдæг.Сахарæн йæ хъæстæНал уадзы фæздæг.Галуантæ æвзистæй,Рудзгуыты цæхæр.Зæдбадæнмæ систойУрс фынтæ мæн дæр.«Снова побелеет…»
Снова побелеет,Как по волшебству —Каждое светлеетСердце к Рождеству.Чистота людская —К белизне земли.Дымка городскаяСгинула вдали.В серебре хоромы,В окнах – чудеса.И уносят дрёмыПрямо в небеса.Урс сонет
Уыдис мæ цард уырыд æмæ мылазон…Уæд мыл фæндон хорз арфæйау æрцыд:Мæ сау зæппадз мын урс кувæндон фестад,Лæууыд уæлвонг йæ сæрзæды бын зæд.Сыгъдæг дæ ды – æрвыг æмæ сызгъæрин,Дæ сурæт – рухс, дæ уды фарн – нæртон.Æрхауди хурæй иу къæртт, æмæ уымæйЫскодта дæу бæсты фидыцæн æрдз.Дæ узæлд – ронг, дæ дзыхы дзырд – алæмæт,Дæ уынды хъарм – æхсыры цад мæнæн.Кæны мæ уый æвзонг æмæ цæрæццаг.Дæ цинтæй ног ысфидыдта мæ цард.Мæ зынтæ мын Хуыцау дæ уарзтæй фиды,Кæны мæм арвæй Уастырджы хæлæг.Белый сонет
Казалась жизнь печальной и убогой,Когда в неё ты ангелом вошлаИ чёрный склеп мой, встав у очага,Во белоснежный храм преобразила.Кусочком солнца чистого светиласьТвоя душа, слетевшая со звёзд —Как будто с них отправила еёЗемле для украшения природа.Речами озарён, хмелён от ласки,В тепле твоём тону, как в молоке,С тобою рядом снова оживая.Я радостью твоею обновлён —Мне возместил страдания любовьюУастырджи[7], завидуя с небес.Номарæн
(Телестих)
Дæ уарзт мын ног уалдзæг æрхаста,Цæрын уæлмонц сагъæстæй æз.Цы сты хъыгтæ кæнæ фыдазтæ?Дæ узæлд – амондæн фæрæз.Фæззыгон хурбонау æхцон дæ,Йæ хъармæй базыдтон рæвдыд.Мæныл бæллиццаг хорз æрцыд, —Ды мын ысрухс кодтай мæ бонтæ.Æз нал дæн сагъæстæй уырыд,Дæ цуры нал мысын æрвонты,Мах иумæ – кард æмæ кæрддзæм,Зæххыл кæмæн байгом дæ зæрдæ,Уый цинтæй ихыл дæр цæрдзæн.Куы хæссой мæн уæлæрвтæм зæдтæ,Уæддæр ма кувдзынæн дæуæн.Посвящение
Твоей любовью расцветаю,Дух возвышаю в синеву.Какую боль ни испытаю —Превозмогу, переживу.Теплом весенним принимаюТвою заботу наяву,Моей надежды торжествуЯ в озарении внимаю —Исхода больше не зову,Про ангелов не вспоминаю.Как нож и ножны мы в ладу.Кому душа твоя открыта,Тот счастлив и на голом льду.А будет ангелам работа —Молясь тебе, я ввысь уйду.«Изæрмилтæ. Зæрæхсиды тæмæн…»
Изæрмилтæ. Зæрæхсиды тæмæн, —Бæрзонд бæрзыл йæ сырх пиллон лæзæры.Узæлы уддзæф сыфтæртыл фæлмæн, —Зæлдаг зæлтæй зæрин зарæг æвзæры.Мæ зæрдæйæн змронд бæрзау сындæгÆвзонг уалдзæг йæ калцæг ногæй ивы.Цæуын дæумæ. Мæ развæндаг – сыгъдæг,Кæмдæр йæ кæрон Бонвæрнон æрттивы.Йæ уаз рухсы цыдæр сусæг цин ис,Йæ узæлдæй ысуадзы дур æвзартæ.Мæнæн та фестад амонд æмæ рис,Мæ зæрдæ дзы æвдадзы мур ыссардта.Дæ рухс у уый – сыгъдæг æмæ фæлмæн,Йæ хъарм тынты мæ уды фæлм лæзæры.Конец ознакомительного фрагмента.
Текст предоставлен ООО «Литрес».
Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию на Литрес.
Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.
Примечания
1
Судя по описанию осетинского сенокоса в этнографическом очерке Коста Хетагурова «Особа» (1894), земляки Шамиля Джикаева, жители его родового села Дзомаг, и через много лет продолжали косить траву на такой крутизне, что им приходилось закрепляться верёвкой. Сено укладывали небольшими копнами на плетёнки из березового хвороста и стягивали эти копны на дно ущелья, откуда вывозили на волах санями. Если возможности вывезти не было, оставляли до зимы. Когда в ущелье накапливалось много снега, люди откапывали копны и скрепляли плетёнки ремнями. Затем импровизированный поезд в сопровождении двух человек «с быстротой молнии» нёсся по ущелью (прим. перев.)
2
Эфеб – юноша, достигший возраста полноправного гражданина древнегреческого полиса (прим. перев.)
3
Ахелой – крупнейшая река античной Греции (прим. перев.)
4
Мидас – царь Фригии, по античной легенде в состязании бога Аполлона и козлоногого фавна Пана присудил победу Пану, за что Аполлон наградил его ослиным ушами (прим. перев.).
5
Из-за долгой болезни жены всю домашнюю работу, пока дети были маленькими, поэт выполнял сам (прим. перев.)
6
Искупая убийство гостя, Геракл по приговору дельфийского оракула продал себя на три года в рабство лидийской царице Омфале, в дому которой занимался женской работой (прим. перев.)
7
Уастырджи – герой нартского эпоса, образ которого со временем сомкнулся с образом святого Георгия