Сиёсати ҷавонон

- -
- 100%
- +
Дар шароити муосири ҳаракати шадиди равандҳои иҷтимоӣ дар ҷомеа, тарбияи ҷавонон бояд дар якчанд ҷанба баррасӣ карда шавад, ки ба сатҳ ва самти худамалисозии шаҳрвандӣ мутобиқат кунад. Ин равишро ҳамчун ҷанбаи аҳамиятноки фаъолияти шаҳрвандии ҷавонон, таҷассумкунандаи амалҳои воқеии ангезаҳо, ниёзҳо ва малакаҳои дорои хусусияти фарҳангӣ фаҳмидан мумкин аст.
Давраи гузариши кишвар ба иқтисоди бозорӣ ва дар натиҷа тағйир ёфтани баъзе арзишҳои миллӣ наметавонист боиси пайдо шудани вазъияти номутобиқшавии иҷтимоӣ ва ноумедӣ дар байни аҳолӣ гардад, ки ин ба ҷаҳони арзишҳои хоси ҷавонон таъсири мустақим гузошт. Ҷустуҷӯи мавқеи худ дар ҷомеаи муосир, тамаркуз ба пешрафти босуръати мавқеъгирӣ, ҳамзамон, номутобиқшавии шадиди иҷтимоӣ ва ғайра ба махсусияти фарҳангии худамалигардии ҷавонон боис гардид.
Асоси тафаккури нави сиёсӣ ва фарҳангии ҷавононро ғояи таҳкими истиқлолияти давлатӣ, ваҳдат ва ҳувияти миллӣ, эҳсоси ватандӯстӣ ва муҳаббат ба Ватан, таъмини амнияти давлат ва миллат, ҳифзи якпорчагии қаламрав ва манфиатҳои миллӣ ташкил медиҳад.
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон зимни суханронии худ дар мулоқот бо ҷавонони ҷумҳурӣ, 21 майи соли 2005 қайд кард: «Ба андешаи ман, рафтор, амал ва сатҳи фарҳанги ҷавонон ва наврасони мо дар даҳ-дувоздаҳ соли охир ба таври назаррас беҳтар шудааст; эҳсоси худшиносӣ ва ифтихори миллӣ дар байни онҳо тақвият меёбад ва мо аз ин хеле қаноатмандем. Мо бояд инро ҳамчун як падидаи мусбат ва рӯҳбаландкунанда арзёбӣ кунем ва ба густариши он саҳм гузорем» [71].
Дар ҳақиқат, агар солҳои 1990-ро ба ёд орем, ба кӯчаҳо баромадан ғайри қобили қабул буд; ҷавонон бе ягон сабаб таҳқир мекарданд, нисбат ба роҳгузарон амалҳои зӯроварона анҷом медоданд ва ғайра. Ҳеҷ кас интизор набуд, ки пас аз муддате ин вазъият, ки аз сабаби сатҳи пасти фарҳанги ҷавонон ва камдонишии калонсолон ба вуҷуд омада буд, тағйир ёбад. Ва акнун, бо назардошти рафтори ҷавонони имрӯза ба ёд овардани он рӯзҳои даҳшатнок қобили хоҳиш нест; мо бояд ба ҷавонони имрӯза эҳтиром гузорем.
Нақши дин дар тарбияи ҷавонон дар Тоҷикистон мақоми хоса дорад. Дар Тоҷикистон беш аз 90% аҳолӣ, аз ҷумла ҷавонон мусалмонанд. Онҳое, ки асли дини Исломро медонанд, анъанаҳо ва расму оинҳои диниро риоя мекунанд, тарзи зиндагии нисбатан беҳтар, мутавозин, таҳаммулпазир ва бофарҳанг доранд.
Бо вуҷуди ин, муносибатҳои байни калонсолон ва насли ҷавон мураккаб боқӣ мемонанд. Тибқи таҳлилҳо 57 фисади ҷавонон иброз (нигаронӣ) кардаанд, ки калонсолон ба онҳо беэҳтиромӣ мекунанд ё ҳасад мебаранд ва 23,4 фисади ҷавонон аз ҷониби калонсолон мавриди хушунат қарор гирифтаанд [72, с.15].
Ингуна муносибати калонсолон нисбат ба ҷавонон асосан хоси ҷомеаи асримиёнагӣ аст, аммо барои рушди ҷомеаи муосир ин равишро мебояд тағйир дод ва шароиту имкониятҳои худташаккулёбӣ ва худамалигардиро барои насли ҷавон бояд фароҳам овард.
Ҷавонон вақтхуширо дӯст медоранд: мусиқӣ, рақс, кино ва ғайра. Дараҷаи худамалисозии фароғатӣ (майл ба фароғат) ҷавононро ба гурӯҳҳои хос аз рӯи синну сол ва мавқеи иҷтимоӣ ҷудо мекунад. Самти фароғатӣ дар қиёс ба самти робитавӣ (муошират бо дӯстон) асосан вазифаи вақтхушӣ ва ё бекоргардиро иҷро мекунад. Дар ҳоле ки вазифаҳои маърифатӣ ва эвристикӣ (ҷустуҷӯӣ) умуман амалӣ намешаванд ё ба таври нокифоя амалӣ мешаванд.
Имрӯзҳо маконҳои вақтхушии ҷавононро асосан дискоклубҳо ва марказҳои фароғатӣ ташкил медиҳанд, ки ба таври номуносиб (талқини бадахлоқӣ) фаъолият мекунанд. Дискоклубҳо одатан аз соати 10-и шаб то 5-и субҳ фаъолият мекунанд, воридшавии ҳам ҷавонон ва ҳам калонсолон озод аст, яъне ягон маҳдудият вуҷуд надорад. Аксар вақт дар ин маконҳои фароғатӣ шумораи зиёди ҷавонон бо падидаҳои гуногуни манфӣ пешорӯ меафтанд, аз ҷумла нашъамандӣ, фоҳишагӣ, хатари гирифтор шудан ба сироятҳои ҷинсӣ ва ғайра. Ин маконҳо манбаи асосии паҳншавии бемориҳои махсусан хатарнок дар байни ҷавонон арзёбӣ мегардад.
Конец ознакомительного фрагмента.
Текст предоставлен ООО «Литрес».
Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию на Литрес.
Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.
Примечания
1
Фриш, П. Ҷавонони шаҳрҳои пурра [Манбаи электронӣ] / П. Фриш. — Лондон: 2015. — тартиби дастрасӣ: http://www.youthpolicy.org/blog/youth-research-knowledge/cities-are-definitely-full-of-youth-but-are-they-youthful/#FN1 (забон-англисӣ)
2
Маҷмӯаи омории шумораи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон то 1 январи соли 2025. [Матн] / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: 2025. — 55 c.
3
Стэнли, Г. Ҷавонон — маориф, низом ва гигиена [Матн] / Г. Стэнли Холл. — Зеландияи Нав: Донишгоҳи Кларк, 1904. —168 с. (забон-англисӣ)
4
Лупандин, В. Н. Сотсиологияи ҷавонон: Китоби дарсӣ [Матн] / В. Н. Лупандин. — Орел: 2011 — 238 с. (забон-русӣ)
5
Масалов, А. Г. Равишҳои назариявӣ барои муайян кардани моҳияти ҷавонон [Матн] / А. Г. Масалов // Бюллетени силсилаи илмҳои гуманитарии Донишгоҳи давлатии Маскав ба номи Шолохов, илмҳои сиёсӣ — 2012. — C. 102—110 (забон-русӣ)
6
Кон, И. С. Ҷавонон: Энсиклопедияи бузурги шӯравӣ. Нашри 3-юм. Ҷилди 16. [Матн] / И. С. Кон.— Москва: 1998. (забон-русӣ)
7
Википедия. Ювенология [Маводи электронӣ]. Тартиби дастрасӣ — http://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki (забон-русӣ)
8
Луков, А. Ювенология: Масъалаҳои ташаккули назарияи ҷавонон [Матн] / Вал. А. Луков // Бюллетени Академияи Байналмилалии Илмҳо.— 2007. — №2. — C. 66—69 (забон-русӣ)
9
Слутский, Э. Г. Ювенология дар асри 21: Дониши ҳамаҷонибаи байнифаннӣ дар бораи насли ҷавон [Матн] / таҳрири Э. Г. Слутский ва В. В. Журавлев. — Санкт-Петербург: 2007. — 734 с. (забон-русӣ)
10
Лукичев, О. В. Падидаи ювенология ҳамчун дониши ҳамаҷонибаи байнифаннӣ дар бораи насли ҷавон [Матн] / О. В. Лукичев // Криминология. — 2011. — C. 36—40 (забон-русӣ)
11
Елисеева, И. И., «Ювенология ва сиёсати ноболиғон дар асри 21: Таҳқиқоти ҳамаҷонибаи байнифаннӣ» (баррасии монографияи муштарак) [Матн] / И. И. Елисеева // Бюллетени Донишгоҳи Санкт-Петербурги Вазорати корҳои дохилии Русия. — №3 (31). — 2011. — C. 383—386 (забон-русӣ)
12
Лисовский, В. Т. Сотсиологияи ҷавонон: Китоби дарсӣ [Матн] / В. Т. Лисовский. — Санкт-Петербург: Нашриёти Донишгоҳи Санкт-Петербург,1996. — 460 с. (забон-русӣ)
13
Манко, Ю. В. Сотсиологияи ҷавонон: Китоби дарсӣ [Матн] / Ю. В. Манко, М. Оганян. — Санкт-Петербург: Петрополис, 2008. — 316 с. (забон-русӣ)
14
Манко, Ю. В. Сотсиологияи ҷавонон: Китоби дарсӣ [Матн] / Ю. В. Манко, М. Оганян. — Санкт-Петербург: Петрополис, 2008. — 316 с. (забон-русӣ)
15
Ҷон, О. Ҷ. Дюи ва омӯзиши таҷрибавӣ: Таҳияи назарияи кори ҷавонон [Матн] / О. Ҷ. Ҷон // Ҷавонон ва сиёсат. — 2012. — №108. — С. 55—72 (забон-англисӣ)
16
Ҷон, О. Ҷ. Дюи ва омӯзиши таҷрибавӣ: Таҳияи назарияи кори ҷавонон [Матн] / О. Ҷ. Ҷон // Ҷавонон ва сиёсат. — 2012. — №108. — С. 55—72 (забон-англисӣ)
17
Ашуров, С. Б. Ташаккул ва танзими бозори меҳнат дар минтақаи изофаи меҳнат (назария, методология ва амалия) [Матн]: Хулосаи рисолаи доктори илмҳои иқтисодӣ: 08.00.05 / Ашуров С. Б. — Душанбе., 2012. — 40 с. (забон-русӣ)
18
Асадуллоев, Р. Н. Ҷавонон дар равандҳои демократикунонии ҳаёти ҷамъиятӣ дар кишвар (бо истифода аз Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун мисол) [Матн] / Р. Н. Асадуллоев. — Душанбе, 2004. — 179 с. (забон-русӣ)
19
Донишгоҳи ҷавонони Хитой оид ба илмҳои сиёсӣ [Манбаи электронӣ] — 2025. — Тартиби дастрасӣ: https://www.cyu.edu.cn/ (забон-англисӣ)
20
Институти фарҳанг ва сиёсати ҷавонони Донишгоҳи давлатии омӯзгории Новосибирски Федератсияи Русия [Манбаи электронӣ] — 2025. — Тартиби дастрасӣ: https://nspu.ru/obuchenie/instituty-fakultety/detail.php?ID=176 (забон-русӣ)
21
Институти илмии ҷавонон дар Калифорния (ИМА) [Манбаи электронӣ] — 2025. — Тартиби дастрасӣ: https://www.ysi-ca.org/index.html (забон- англисӣ)
22
Институти Тадқиқоти Ҷавонони Коннектикут (ИМА) [Манбаи электронӣ] — 2025. — Ҳолати дастрасӣ: https://sites.tufts.edu/iaryd/about/ (забон- англисӣ)
23
Институти ҷавонони Олмон [Манбаи электронӣ] — 2015. — Реҷаи дастрасӣ: https://www.dji.de/ (забон- англисӣ)
24
Миралиев Қ.: Татбиқи сиёсати давлатии ҷавонон ва нақши он дар таҳкими иқтидори ҳаракатҳои ҷавонон дар Тоҷикистон дар шароити ҷомеаи муосир [Матн] — Душанбе: Рафиграф, 2006. — 186 с.
25
Паёми Пешвои миллат, Президенти Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [Манбаи электронӣ] — Душанбе, 2016. — Тартиби дастрасӣ: https://president.tj/event/missives/12756
26
Миралиев Қ. А. Президент ва ҷавонон [Матн]: Дастури иттилоотӣ / Қ. А. Миралиев. — Душанбе: Тараққиёт, 2013. — 55 с.
27
Суханронӣ дар ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳои аъзои СҲШ [Манбаи электронӣ] — Русия, 2015. — Тартиби дастрасӣ: http://president.tj/ru/node/9366
28
Манко, Ю. В. Сотсиологияи ҷавонон: китоби дарсӣ [Матн] / Ю. В Манко, М. Оганян. — Петербург: Петрополис, 2008. — 316 с.
29
Дар бораи Қатъномаи Шӯрои Амнияти СММ аз 9.12.2015, №2250 [Манбаи электронӣ] — Ню Йорк: 2015. — Тартиби дастрасӣ: http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=S/RES/2250(2015)&referer=http://www.youthpolicy.org/blog/peacebuilding/un-security-council-resolution-youth/&Lang=R (забон-русӣ)
30
Хулосаҳо аз Форуми якуми ҷаҳонӣ оид ба сиёсати ҷавонон [Маводи электронӣ] — ш. Боку: 2014 (2015). — Тартиби дастрасӣ: http://www.youthpolicy.org/ (забон-русӣ)
31
Дар бораи ҳамкорӣ дар соҳаи кор бо ҷавонон: Созишномаи кишварҳои узви ИДМ аз 25.11.2005 [Маводи электронӣ] — М: 2005. — Тартиби дастрасӣ: http://cis.minsk.by/reestr/ru/Reestr.html#reestr / view / text? doc =3044 (забон-русӣ)
32
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи ҷавонон ва сиёсати давлатии ҷавонон [Матн] / ш. Душанбе, 23 декабри соли 2021, №1830
33
Миралиён Қ. А. Баъзе назарияҳои сиёсати давлатии ҷавонон [Матн] / Қ. А. Миралиён // Маркази ҳамкории илмӣ «Интерактив Плюс»: Технологияҳои инноватсионӣ дар илм ва маориф. — 2015. — №3 (3). — С. 24—30 (забон-русӣ)
34
Гостенина, В. И. Сотсиологияи идоракунӣ: Стандарти насли сеюм [Матн] / В. И. Гостенина. — СПБ.: Питер, 2013. — 368 с. (забон-русӣ)
35
Тошенко, Ж. Т. Сотсиологияи идоракунӣ: китоби дарсӣ. [Матн] / Ж. Т. Тошенко. — Москва: Маркази пешгӯии иҷтимоӣ ва маркетинг, 2011. — 300 с. (забон-русӣ)
36
Лисовский, В. Т. Сотсиологияи ҷавонон: китоби дарсӣ [Матн] / В. Т. Лисовский. — Санкт-Петербург: Нашриёти Донишгоҳи Санкт-Петербург, 1996. — 460 с. (забон-русӣ)
37
Манко, Ю. В. Сотсиологияи ҷавонон: Китоби дарсӣ [Матн] / Ю. В. Манко, М. Оганян. — Санкт-Петербург: Петрополис, 2008. — 316 с. (забон-русӣ)
38
Лисовский, В. Т. Сотсиологияи ҷавонон: китоби дарсӣ [Матн] / В. Т. Лисовский. — Санкт-Петербург: Нашриёти Донишгоҳи Санкт-Петербург, 1996. — 460 с. (забон-русӣ)
39
Консепсияи миллии сиёсати ҷавонон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон [Матн] (бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 03.06.2014, №228 тасдиқ шудааст)
40
Миралиён, Қ. Ташаккули сиёсати ҷавонон ва ҷанбаҳои идеологии он [Матн] / Қ. Миралиён. — Олмон: Нашриёти академии LAPLAMBERT, 2015. — 89 с. (забон-русӣ)
41
Набиев, В. М. Созандагони Тоҷикистони соҳибистиқлол [Матн] / В.М.Набиев. — Душанбе: Ирфон, 2013. — 340 с.
42
Лисовский, В. Т. Сотсиологияи ҷавонон: китоби дарсӣ [Матн] / В. Т. Лисовский. — Санкт-Петербург: Нашриёти Донишгоҳи Санкт-Петербург, 1996. — 460 с. (забон-русӣ)
43
Маҷмӯаи омории шумораи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон то 1 январи соли 2025. [Матн] / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: 2025. — 55 c.
44
Гузориши «Барномаи миллии рушди иҷтимоии чавонон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2016 — 2018» дар соли 2017 [Матн]: Кумитаи ҷавонон, варзиш ва сайёҳии назди Ҳукумати ҶТ. — Душанбе: 2018. — 28 с.
45
Маҷмӯаи омории шумораи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон то 1 январи соли 2025. [Матн] / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: 2025. — 55 c.
46
Орлова, В. В. Усулҳои таҳқиқоти ҳамаҷониба ва арзёбии мавқеи ҷавонон дар ҷомеа: китоби дарсӣ. [Матн] / В. В. Орлова. — Томск: Нашриёти Томск. Донишгоҳи давлатии системаҳои идоракунӣ ва радиоэлектроника, 2013. — 224 с. (забон-русӣ)
47
Тоҷикистон дар рақамҳо, 2025 [Матн] / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: 2025. — 167 с.
48
Бозори меҳнат, 2025 [Матн] / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: 2025. — 327 c.
49
Омори ҷаҳони оид ба ВНМО: Дастурамали иттилоотӣ, 2024. [Маводи электронӣ] Тартиби дастрасӣ — https://www.unaids.org/sites/default/files/media_asset/UNAIDS_FactSheet_ru.pdf (бо забони русӣ)
50
Шумораи ҳолатҳои бақайдгирифташудаи ВИЧ дар Тоҷикистон, аз соли 1991 инҷониб [Маводи электронӣ] / Маркази ҷумҳуриявии пешгирӣ ва мубориза бо СПИД. — Душанбе: 2021. — Тартиби дастрасӣ: http://nac.tj/omori_rasmi/
51
Маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон [Матн]: Маҷмӯаи оморӣ / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: 2025. — 96 с.
52
Бозори меҳнат, 2025 [Матн] / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: 2025. — 327 c.
53
Бозори меҳнат, 2025 [Матн] / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: 2025. — 327 c.
54
Маорифи Ҷумҳурии Тоҷикистон [Матн]: Маҷмӯаи оморӣ / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: 2025. — 96 с.
55
Бозори меҳнат, 2025 [Матн] / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: 2025. — 327 c.
56
Вазъияти бозори меҳнат дар Ҷумҳурии Тоҷикистон (Ҳисобот дар асоси натиҷаҳои пурсиши қувваи корӣ, ки аз 20 июл то 20 августи соли 2016 гузаронида шудааст, таҳия шудааст) [Матн]: Маҷмӯаи оморӣ / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: ҶДММ Бебок, 2018. — 219 саҳ.
57
Миралиён, Қ. А. Муҳоҷирати меҳнатии ҷавонон: мушкилот ва дурнамо [Матн] / Қ. А. Миралиён // Ахбори Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, Шуъбаи илмҳои ҷамъиятӣ. — Душанбе, 2015. — №1 (237) 2015. — С. 97—103
58
Бозори меҳнат, 2025 [Матн] / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: 2025. — 327 c.
59
Диаспора — шарики рушди Тоҷикистон [Матн] / Созмони байналмилалии муҳоҷират. Миссия дар Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: 2014. — 149 с.
60
Россия 120 ҳазор тоҷикро ба рӯйхати вайронкунандагони қонун ворид кард [Маводи электронӣ] / Тартиби дастрасӣ: https://oila.tj/news/rossiya-120-azor-toikro-ba-rykhati-vayronkunandagoni-onun-vorid-kard
61
Бозори меҳнат, 2025 [Матн] / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: 2025. — 327 c.
62
Вазъияти бозори меҳнат дар Ҷумҳурии Тоҷикистон (Ҳисобот дар асоси натиҷаҳои пурсиши қувваи корӣ, ки аз 20 июл то 20 августи соли 2016 гузаронида шудааст, таҳия шудааст) [Матн]: Маҷмӯаи оморӣ / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: ҶДММ Бебок, 2018. — 219 саҳ.
63
Маҷмӯаи омории шумораи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон то 1 январи соли 2025. [Матн] / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: 2025. — 55 c.
64
Самтҳои фаъолияти раёсати огоҳонӣ ва пешгирии ҳуқуқвайронкунӣ дар байни ноболиғон [Маводи электронӣ] / Тартиби дастрасӣ — https://www.mvd.tj/7350-samtoi-faolijati-korii-raesati-ogoon-va-peshgirii-uuvajronkun-dar-bajni-nobolion-va-avononi-vkd-tarbijai-avonon-dar-ruijai-vatandstiju-vatanparast.html
65
Вазъи ҷинояткорӣ дар байни ҷавонон [Матн]: Бюллетени иттилоотӣ / Маркази ҷумҳуриявии иттилоот ва роҳнамоии ҷавонон. — Душанбе: 2014. — 52 с.;
66
Лисовский, В. Т. Сотсиологияи ҷавонон: китоби дарсӣ [Матн] / В. Т. Лисовский. — Санкт-Петербург: Нашриёти Донишгоҳи Санкт-Петербург, 1996. — 460 саҳ.
67
Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон [Манбаи электронӣ] — Душанбе, 2016. — Тартиби дастрасӣ: http://president.tj/ru/node/13747
68
Маҷмӯаи омории шумораи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон то 1 январи соли 2025. [Матн] / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: 2025. — 55 c..
69
Тоҷикистон дар рақамҳо, 2025 [Матн] / Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: 2025. — 167 c.
70
Диаспора — шарики рушди Тоҷикистон [Матн] / Созмони байналмилалии муҳоҷират. Фаъолият дар Ҷумҳурии Тоҷикистон. — Душанбе: 2014. — 149 с.
71
Раҳмонов, Э. Ватани худро дӯст доред, эҳтиром кунед ва ҳифз кунед: Суханронии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар мулоқот бо намояндагони ҷавонони ҷумҳурӣ, 21 майи соли 2005 [Матн] / Э. Раҳмонов — Душанбе: Деваштич, 2005. — 49 с.; Исаев, Д. Н. Тарбияи ҷинсӣ ва психогигиенаи ҷинсӣ дар кӯдакон (русӣ) [Матн] / Д. Н. Исаев, В. Е. Каган // Ҷавонони Русия: Феҳристи библиографӣ/РГУБ. — М., 1995. — шумораҳои 1—4. — С. 154—162; Сиёсати ҷавонон (русӣ) [Матн]: Бюллетени иттилоотӣ / Институти ҷавонон. — М.: Socium, 1996. — №127.
72
Барномаи рушди хизматрасониҳои дӯстона барои ҷавонони номуташаккил [Матн]: Ҳисобот дар бораи натиҷаҳои татбиқ / Маркази ҷумҳуриявии иттилоот ва роҳнамоии ҷавонон. — Душанбе, 2006. — 35 с.



