VoxZero.Kammerton BİRİNCİ KİTAP

Ki kapıyı itti ve yüzüne sıcak çarptı: buhar, çeşit çeşit baharat kokusu – hiçbirini tanımıyordu, şehirde hiç koklamamıştı, adlarını koyamazdı – ve hiçbir yayının düzeltmediği canlı seslerin uğultusu. Burası, duvardan verilen değil, pişirilen yemek kokuyordu.

“Geç kaldın,” dedi Lok, ufak yazısıyla doldurduğu peçetelerle kaplı masadan başını kaldırmadan. “Sensiz üçüncü teoriyi de gömdüm.”

Lok her zamanki yerlerinde, dip duvarın yanında, enstalasyonun altında oturuyordu. Ki’nin “kafalılar” dediği cinstendi: bir yetkilinin oğluydu, iyi bir kuledendi, temiz bir “Rıza”sı ve Ki’nin sokulmadığı yerlere girişi vardı. Yine de “yukarıdakiler”in içinde Ki’nin hoşlandığı tek kişiydi. Lok dünyanın uyumsuz kurulduğunu anlıyordu. Zekice, ayrıntılı, rakamlarla anlıyordu. Yalnız bunu kafasıyla anlıyordu, bir teorem anlaşılır gibi, Ki’nin sızladığı ve açıklayamadığı, göğsündeki o yerle değil.

“Otur. Al, soğuyacak.” Lok bir külahı ona doğru itti.

Külahlar “Köş” usulüydü: tam o açıyla sarılmış üçgen bir yufka – altmış iki derece, Lok bir keresinde iletkiyle ölçmüş ve bir hafta mutlu dolaşmıştı –, üstü açık, içi krem ya da ezme gibi koyu, sıcak bir şeyle dolu. Acele etmeden, üstten ısırılarak yenirdi. Yanında et suyu içilirdi. Yalnızca et suyu ve ezme çorbalar, kemirilecek katı hiçbir şey yoktu. Ki bir keresinde, burada yemeğin bile “düzgün” olduğunu düşünmüştü: akışkan, sıcak, diş istemeyen. Ama “Köş”te bu nedense insanı kızdırmıyordu, yukarıda kızdırdığı gibi. Çünkü tadı vardı. Çeşit çeşit. Şehirde, yemek ne kadar değiştirilirse değiştirilsin hepsinin üstünde duran o tek, ılık, hiçbir şeye benzemeyen tat değil. Burada “Optimum Plus” serpilmezdi. Burada et suyu et suyuna benzer, yeşil çorba acımsı olur, acılısı sahiden yakardı, her seferinde de başka türlü. Bu yemeklerin adını koymak mümkün değildi, adları yoktu zaten, hiçbir menüde, kelimelerle anlatılabilecek hiçbir şey. Yalnızca tadılabilir, dille tanınabilirlerdi. Her şeyin bir etiketi olan şehirde burada adsız ve canlı bir şey duruyordu. Ki bazen, yalnızca bunun, çorbanın tadı olmasının bile suç sayılmaya yeteceğini düşünürdü.

“Su içer misin?” Lok, etiketi solmuş “Denge” şişesini başıyla gösterdi. “Yalnız şunu bil.” Sesini alçalttı, sokuldu, gözleri parladı. “Bir söylentiye göre sahibi içine ‘Düzey’ katıyormuş. Mikrodoz. Herkes burada böyle uslu uslu otursun diye. Bir başkasına göre ise ilke olarak katmıyormuş, ‘Köş’ de bu yüzden şehirde dürüst su içtiğin tek yermiş.” Lok memnun, arkasına yaslandı. “İşin güzelliği de şu: sınanamıyor. Hiç bilemeyeceksin. İçiyorsun ve bilmiyorsun: seni yönetiyorlar mı, yoksa nihayet yönetmiyorlar mı.”

“Sen ne düşünüyorsun?” diye sordu Ki, bir yudum alıp.

“Ben düşünmüyorum,” dedi Lok neşeyle. “Ben koleksiyon yapıyorum. Düşünmek taraf seçmek demek, taraf seçenin başına ne geldiği de malum. Ben yalnızca teori topluyorum. ‘Köş’ hakkında kırk kadar var bende. Sığınakmış. Sahibi, Çağ Öncesi’nden kalma son canlı insanmış, iki yüz yaşındaymış. Buradan eski tünellere bir geçit varmış. UYUM’un bu yerden haberi yokmuş, kör noktasıymış burası.” Peçetelere vurdu. “Saçma tabii. Bütün teoriler saçma. Ama güzel.”

Bunu hafiften alarak, gülerek söylüyordu ve Ki neden hafiften aldığını anlıyordu: ağırdan almak artık uyum içinde olmamaktı, sarı bilezikti, sorulardı. Lok bütün bunları bir oyun gibi, bir pul koleksiyonu gibi tutuyordu, merakın henüz rızasızlığa dönmediği o güvenli derinlikte. Gülümseyerek anlatılan komplo teorileri: isyanın en uyumlusu. Kendisinden alınacak bir şey olmayan isyan.

“Ha, bu arada.” Lok canlandı, yeni bir peçete çekti. “Taze haber. Peder dün eve geldi, anlatıyordu. O Toplantıya gidiyor, onu içeri alıyorlar.” Bunu, yabancı bir dünyanın tam kapısında duran bir oğulun kırıntı toplarkenki o nefesi yarı kesilmiş sesiyle söyledi: içeri giremez, ama yakındadır, kulak misafiridir. “Beni tabii eşiğinden bile sokmazlar, yaşım küçük, rütbem yok. Ama peder bazen ağzından kaçırır. Yukarıdakilerin öyle bir buluşması varmış. Kapalı. Bilmem kaç zamanda bir. Birbirlerine bir şeyler satıyorlarmış.”

“Ne satıyorlarmış?” Ki yarım kulakla dinleyerek çiğniyordu.

“O belli değil işte, bütün tadı da orada.” Lok sesini alçalttı, sokuldu, tam havasındaydı. “Peder doğru dürüst anlatmadı, ayrıntıda cimridir, ben ona çekmemişim. Ama diyor ki orada yalnız eşya yokmuş. Orada…” parmaklarını oynattı, kelime arayarak, “…duygular da varmış galiba. Birilerinin. Kaydedilmiş. Düşünebiliyor musun? Altınlar içinde bir salon oturuyor ve onlara birinin, ne bileyim, ağlayışını kakalıyorlar. Ya da gülüşünü. Onlar da bunun için birbirini yiyor. Peder diyor ki tek bir parçaya öyle bir para vermişler ki bana üç ömür yetermiş.” Lok hikâyenin çılgınlığıyla parlayarak arkasına yaslandı. “Vay be, ha? Tokluktan azmışlar. O kadar sıkılıyorlar ki başkasının içini satın alıyorlar. Karınları tok, her şeyleri var, onlar da…” Parmağını şakağında çevirdi. “Kırkıncı teori say. En hastası: ne kadar yukarı, o kadar boş, başkasının hakikisi de onlara o kadar pahalı.” Kıkırdadı. “Saçma işte. Ama güzel.”

Ki omuz silkti: zenginler uzaktaydı, onun kendi acısı vardı, daha yakında. Ama Lok’un bu saçmalığındaki bir şey – “başkasının içini satın alıyorlar”, “ne kadar yukarı, o kadar boş” – bir saniyeliğine göğsündeki sessiz sese dokundu, anlaşılmaz, geçerken, sonra unutuldu.

Çevrede lokanta yaşıyordu. Yan masada üç kız “sınır” oynuyordu: birbirlerine takılıyor, tartışıyor, kahkaha atıyorlardı. Bir yandan da bileziklere göz ucuyla bakıyorlardı: kimin “Rıza”sı sarıya daha çok yaklaşacak diye. Kim tam kenara kadar götürür de sarıya düşmezse o kazanırdı, cesur olan oydu, “neredeyse ayarı bozuldu ama tutundu”. Bir kibrit boyu ateşle oynamak. İçlerinden biri, en gözü kara olanı, arkadaşlarının çığlıkları arasında bileziğini açıp büsbütün çıkardı, on saniyeliğine, on beş saniyeliğine, yüreği ne kadar yettiyse: çıplak bir bilek, ton yok, gözetim yok, yasak çıplaklık. Sonra aceleyle yeniden taktı, çünkü çıkarılmış bilezik artık oyun değildir, ihlaldir, çıplak bilek için gelirler. Kızlar dehşet ve keyifle çığlık çığlığaydı. Dipteki masada iki oğlan, acemice, başka iki gençle tanışıyordu ve bütün flörtleri bilezikler üzerinden yürüyordu: bileklerini tokuşturdular, birbirlerine numara, müzik, bir külah için “bu benden” diye küçük bir ödeme geçirdiler. Bilezik hem cüzdandı, hem bağlantı, hem tasma, hepsi birden. Tasmayı fark etmeden, tasma üzerinden flört ediyorlardı. Ki bütün bunlara bakıyor ve seviyordu, insanın, elinden alınmak üzere olduğunu hissettiği bir şeyi sevdiği o hüzünlü sevgiyle. Sıradan. Canlı. Kenarla oynuyorlar, kenarın gerçek olduğunu bilmeden.

“Köş”ün müşterisi karışıktı, tuhaflığının bir yanı da buydu. En çok gençler vardı. Burada başka her yerdekinden biraz daha serbest dururlardı: sesleri daha yüksek, gülüşleri daha hırçın, bilezikleri daha sarı, kimse de onları hizaya çekmezdi. Ama yalnız onlar değil. Tezgâhta, optimize edilmiş şehirde artık hiç kalmamış gibi görünen cinsten bir ihtiyar kamburunu çıkarmış otururdu, et suyunu susarak içerdi, bir saat, iki saat. Aşağı katlardan bir işçi uğrar, ellerini bardakta ısıtırdı. Bazen de – Ki bunu çoktan fark etmişti – yukarıdan gelenler olurdu. Bakınca anlaşılanlardan: pahalı bir takım, tertemiz bir bilezik, yüksek katların insanına özgü düzgün bir duruş. Tesadüfen girmiş gibi girerlerdi, yan yan, yüzlerini saklayarak, yanlış kapıdan girmişçesine. Bir külah alır, et suyunu köşede aceleyle içer, aynı sessizlikle kaybolurlardı. Onlarda hırsızca, aç gözlü bir şey vardı: buraya yemeye değil, yukarıda, o cam temizliğin içinde bulunmayan bir şeyden bir yudum kapmaya gelirlerdi. Ki neyden olduğunu bilmiyordu. Yalnızca kaydediyordu: bir şey onları buraya, aşağıya çekiyordu, onu çektiği gibi. Nedenini ise ne onlar söyleyebilirdi ne o.

Tezgâhın arkasında tek bir kişi işleri görürdü: genç değil, göze batmayan, akılda kalmayan yüzlerden. Bardakları siler, et suyunu doldurur, yufkalara o koyu kremi sürer, onları o açıyla külah yapar ve tezgâhın üstünden uzatırdı. Hepsini susarak, Yayın’ın güler yüzü olmadan, “uyum içinde iyi günler” demeden. Ne adını bilen vardı, ne nereli olduğunu, ne de buranın sahibi mi yoksa kendisi gibi bir sığıntı mı olduğunu. O yalnızca “Köş”ün yanındaydı, buharın ve uğultunun “Köş”ün yanında olduğu gibi. Onlar gibi, hep varmış gibiydi. Ki ona başıyla selam verir, o da karşılık verirdi. Bütün tanışıklık bundan ibaretti, yıllardır.

Lok’la oturdukları masanın üstünde enstalasyon uzanıyordu: tozlu cam levhalar, teller, başka bir şeyler, kimse kurcalamamıştı. Ama penceredeki ışık eğik düştüğünde, belli bir açıyla – belki de o açıyla, “Köş”ün açısıyla –, duvarda birden gölgeler yürümeye başlardı. Siluetler. Kımıldar, birbirine akarlardı, sanki orada, o tozlu camın içinde biri yaşıyor ve dolaşıyordu. Gençler çoktan alışmıştı, başlarını kaldırmazlardı. Ki ise kaldırdı. Göğsündeki o sessiz ses, soldaki, karşılık verdi: kısa, anlaşılmaz, doğruya karşılık verdiği gibi. Bunun ne olduğunu, neye yaradığını bilmiyordu. Kimse bilmiyordu. Gölgeler duvarda yürür, güneş kayınca sönerdi, geriye yine tozlu bir hurda kalırdı.

Masalarının yakınında, bir cam kubbenin altında ise o dururdu: Ki’nin her zaman gereğinden uzun baktığı o nesne. Gençler ona “antika” derdi, çünkü onlar için antikaydı, çok eski, anlaşılmaz: siyah bir kutunun üstünde siyah bir disk, ucunda iğne olan ince, kıvrık bir kol, hepsi tozlu camın altında, bir yadigâr gibi, müzedeki bir kemik gibi. Ne olduğunu bilen yoktu. Daha doğrusu kelimeyi biliyorlardı, “pikap”, ama neye yaradığını bilmiyorlardı: diskin dönmesi, iğnenin ona dokunması gerektiğini, bundan bir sesin doğduğunu, canlı, sıcak, cızırtılı, hiçbir şeyle düzeltilmemiş bir sesin. Kubbenin altında duruyor ve susuyordu. Belki yüz yıldır susuyordu. Ses vermek için yapılmış, ses vermeyi unutmuş, köşede camın altında unutulmuş bir makine. Koca bir salon dolusu genç, külahlarını onun yanından geçerek yiyordu, bu ölü şeyin bir zamanlar tam da hepsinin eksikliğini duyduğu ve adını koyamadığı şeyi yaptığını bilmeden.

Lok’la yediler, kimi zaman susarak, kimi zaman havadan sudan, hiçbir şeyden söz ederek. Akşam akıyor, çevredeki uğultu akıyor, et suyu elleri ısıtıyordu. Sonra, bir es anında, Ki kalktı – neden kalktığını kendi de bilmeden, her zaman kalktığı gibi –, cam kubbenin yanına gitti ve üzerinde donup kaldı.

Ki susan pikaba bakıyordu ve içindeki Kammerton sızlıyordu. Usulca. Bütün bu lokanta için: burada canlı olan sıradan görünmeye çalışıyor, gerçek olan camın altında unutulmuş duruyor, çocuklar kenarı bilmeden kenarla oynuyordu.

Kutunun yan yüzünde, tozlu camın altında bir zamanlar bir ad vardı: bunu yapanın adı. Şimdi ondan geriye çizikler kalmıştı. Biri harfleri kazımıştı, çok önce, özenle, geriye yalnızca kabartmanın gölgesini, kelimenin hayaletini bırakarak. Ki gözlerini kıstı. Bakış doğru açıyla gezdirilince harflerin bir kısmı hâlâ seçiliyordu: bir parça, bir başlangıç, “V” ile başlayan bir şey, sesle ilgili bir şey. Gerisi sıfıra kadar silinmişti. Sanki ad bile bile silinmişti, zamanla değil, elle, kalmaması gereken bir şey nasıl silinirse öyle. Bunun onu neden susan pikabın kendisinden daha derinden çizdiğini Ki de bilmiyordu. Yalnızca, silinmiş yere baktığında sızı biraz yükseliyordu. Sanki orada, çiziklerin altında bir şey saklanıyordu.

“Yine takıldın,” dedi Lok. “Laternana. Dinle, bir teori var: geceleri, kimse yokken çalıyormuş. Kendi kendine.” Burnundan güldü. “Saçma, belli. Ama güzel, değil mi? Bu arada, onu kimin yaptığını bilen yok. Adını biri silmiş. Bir teori daha: böyle bir sesi yapmayı bilen bulunmasın diye silmişler.” Lok şakağına vurdu. “Bende kırk tane var, söylemiştim.”

“Güzel,” dedi Ki, silinmiş yerden gözünü ayırmadan. “Denge”sini bitirdi, şu anda yönetilip yönetilmediğini yine öğrenemeden. Kalktı.

“Lila’ya gidiyorum,” dedi.

Lok yüzünü buruşturdu, kızmadan, alışkanlıkla:

“Ayarı bozuk ressamına. Ki, başına iş açacaksın onunla.” Her şeyi söylediği gibi hafiften söyledi bunu, ama gözlerinde gerçek, kafadan gelen bir kaygı çaktı: hissetmeden anladığı o kaygı. “Tam kenarda yürüyor o. Bizim oyuncak kenarımızda değil. Gerçeğinde.”

“Biliyorum,” dedi Ki.

“Git hadi.” Lok yeni bir peçete açıyordu bile. “Bir şey olursa buradayım. Ben hep buradayım.” Ve başını kaldırmadan, daha alçak, neredeyse ciddi, bütün akşam boyunca bir kez oyunsuz: “Onu gözet. Böylelerini artık yapmıyorlar. Benim laternam gibi.”

Ki başını salladı ve kapıya yürüdü. Eşikte dönüp baktı: Lok peçetelerinin başında oturmaya devam ediyordu, tek başına, susan laternanın altında. Acele etmiyordu, acele etmek istemiyordu da. Ki nedenini biliyordu. Lok’un evi buradaki herkesinkinden uzak ve zordu: ötekiler gibi aşağıya değil, yukarıya, seksen birinci kata, temiz bileziğin ve temiz koridorların olduğu iyi, yüksek bir kuleye. İnsan ne kadar yükseğe çıkarsa yol o kadar uzar, yola koyulmak da o kadar az gelir içinden. Aşağıdakilerin hepsi yarım saatte katlarına dağılırdı. Lok ise uzun uzun yukarı çıkacaktı, asansörden asansöre, hep daha yukarı, o doğru dürüst hayatına. Ki’ye bazen öyle gelirdi: Lok “Köş”te sona kadar, sabaha kadar tam da bu yüzden oturuyordu, aşağıda olmak ona evde olmaktan kolay geldiği için. Yalnız o, seçkinlerin o hırsız gibi gelenlerinden farklı olarak, bunu dünyada itiraf etmez, şakaya vurur, kırk birinci teoriye çevirirdi.

Ki kapıyı itti ve yağmur onu geri aldı.

Lila’ya, ıslak, göz kırpan, geceyle birlikte tenhalaşmış şehrin içinden yürüdü, yaklaştıkça göğsündeki çınlama yükseliyordu. Çünkü oraya, Lila’ya, bütün gün içinde kendini saklaması gerekmeyen tek yoldan gidiyordu. Yağmur diniyordu. İleride, viyadüğün altında bir ışık şimdiden ılık ılık parlıyordu.

Lila, izin verilen bir duvara çiziyordu. Ki’nin onda ilk sevdiği ve çok geç anladığı şey buydu: Lila izin verilene hep dibine kadar sokulurdu, yasak olanı çizebilmek için.

Duvar izinliydi, viyadüğün altında, “rıza içinde özgür ifade”ye ayrılmış duvarlardandı. Üstüne onaylanmış şeyler çizilmesi gerekirdi: yumuşak desenler, yeşil sarmallar. Lila kömürünü onaylanmışın üzerinde gezdiriyordu ve sarmalların altından bir işaret beliriyordu: “Rıza” halkasının üstünde bir V, sivri iğnesiyle halkayı boydan boya deliyordu. Saklanmadan çiziyordu, tek canlı sokak lambasının ışığında. Parmakları ikinci boğumuna kadar karaydı. Kızıl buklelerini aceleyle, gelişigüzel toplamıştı, birkaç tutam kurtulmuştu. Solgun yüzünde bir avuç çil vardı. Gözleri yeşildi, çevikti, içlerinde hep bir şey yaşıyor ve tartışıyordu. Ki karanlıktan çıktı, önce o kara parmakları, sonra bütün Lila’yı gördü ve içindeki Kammerton – bütün akşam “Köş”te susan laterna için sızlamış olan – sızlamayı bıraktı ve çınladı.

“A, sen misin,” dedi Lila, dönmeden, sesi ısınarak.

“İyi ki geldin. Otur, tepemde dikilme.”

Ki beton basamağa oturdu ve başıyla Lila’nın elini gösterdi: parmaklarının arasındaki, duvarda gezdirdiği kara çubukçuğu.

“Sen neyle çiziyorsun böyle?” Ki sahiden anlamıyordu. Yukarı şehirde kimse eliyle bir şey çizmezdi: resim istersen kendiliğinden akar gelirdi, duvardan, ekrandan, hazır. Bu kara kırıntı ise gerçek bir iz bırakıyordu, kaba, canlı. Parmakları kirletiyordu ve Ki böyle bir şeyle çizgi çekilebildiğini hiç görmemişti. “Nereden buldun bunu?”

Lila duvardan ayrılmadan güldü.

“Kömür,” dedi. Ve biraz sustuktan sonra, daha alçak, gizemli, anlayacak mı diye yoklar gibi ekledi: “Şehrin uzanamadığı yerler var. İz bırakacak şeyin hâlâ kaldığı yerler. Oraya inmeyi bilmek gerek.” Bir kara çizgi daha çekti. “Bir gün bulursan anlarsın.”

İğneyi tamamladı, geri çekildi.

“Neden Kammerton?” diye sordu Ki, duvarı başıyla göstererek. Bu kelimeyi çoktandır içinde taşıyordu. Göğsünün solunda sızlayan ve çınlayan şeye bu adı veriyordu, ama ne anlama geldiğini bir kez bile sormamıştı. “Kammerton nedir peki?”

“Bu işaret Kammerton’un kendisi,” dedi Lila, çizime bakarak. “Başkasını gören olmadı. Babam derdi: Kammerton bir pusuladır. Her şey yalan söylerken, kendi kafan bile yalan söylerken, çünkü onu ayarladılar, onların uzanamadığı tek bir yer vardır. Her şeye uzanırlar: hafızaya, yüze, sese. Buna uzanamazlar.” Kara parmağını göğsünün soluna, kalbine bastırdı, bir süre tuttu. “Buraya giriş onlara yok. Burası sessiz, bu sessizlikte neyin doğru olduğu duyulur.” Uzandı, aynı parmağı Ki’nin göğsüne bastırdı, kara bir nokta bıraktı.

“Senin burası sesli. Baştan başa açık bir tel gibisin, dokununca uğulduyorsun.”

“Nerede şimdi,” diye sordu Ki. “Baban.”

Lila omuz silkti. Omzu, “bilmiyorum” için gerekenden sert oynadı.

“Herkesin olduğu yerde. Rızaya gitti.” Kulaklıkları çıkardı – tek bir telde iki tane – ve Ki’nin bütün gün, bütün şehir boyunca cebinde taşıdığı o siyah taşıyıcıya taktı. Birini kendi kulağına soktu, ötekini ona uzattı. “Al. Ama sessiz ol. Yasak ya.” Ve “yasak” kelimesinin kulağa nasıl geldiğine güldü, sanki kelimenin kendisi gülünçtü.

Kulağına müzik çarptı: Yayın’dan değil, düzeltilmemiş. Öfkeli, yırtık bir gitar, notaya basmayan bir ses, Ki’nin duyduğu bütün düzgün şeylerden güzel. O müzik, canlı olan. Onu dinlerken uyum içinde olunamazdı. Omuz omuza oturuyor, tek bir teli paylaşıyorlardı ve Ki o akşam ilk kez – bütün günler içinde ilk kez – yüzünü tutmuyordu, çünkü yanında, yüzün çıkarılabildiği bir insan vardı.

“Duyuyor musun?” dedi Lila alçak sesle. “İşte bunu aldılar. Özgürlüğü bile değil. Bunu. Kimse uğuldamasın diye. Düzgünler uğuldamaz.” Ona döndü, yeşil gözleri, şehirde kimsede olmayan o canlı, inatçı ışıkla yanıyordu. “Ki, ben vazgeçmeyeceğim. Alsınlar. Bir kez çınlamak, ömür boyu uyum içinde susmaktan iyidir.”

Ki, aptallık bu, seni tam da böyle alırlar, daha sessiz olmalı, herkes gibi, demek istedi ve demedi, çünkü bu babasının sözleri olurdu, o ise burada tam da babası olmamak için oturuyordu.

Üstlerindeki sokak lambası göz kırptı.

Yalnızca göz kırptı: yarım saniyeliğine söndü ve yeniden yandı, o akşam şehirde her şeyin kırpıştığı gibi, karıncalanarak. Ki fark etmezdi bile. Ama kolundaki “Rıza” aynı saniyede titredi. Yeşil, kopup ala döndü. Viyadüğün üstündeki karanlıkta soğuk, mavi bir nokta uyandı. Bir ikincisi. Uçangözler. Sessizce alçaldılar, altlarından düzgün, beyaz bir ışık döküldü, duvarın, belirmiş Kammerton’un üstüne yattı ve sakin bir kadın sesi – bilezikteki, reklamlardaki, her yerdeki ses – ifadesizce konuştu:

“İzinsiz ifade. Numune ayarsız. Seviye: kırmızı. Yerinizde kalın. Sizin iyiliğiniz için.”

“Kaç,” dedi Lila. Kendine değil. Ona. Ayağa kalkmıştı bile, sakin, sanki bunu yıllardır bekliyordu. “Seni görmemeliler. Sen seslisin. Seni onarmazlar, silerler. Kaç, aptal.”

Gözetmenler ışığın içinden çıktı: iki kişi, yumuşak gri üniformalı, silahsız, çünkü silah kaygı verir. Lila’ya, pervazdaki bir çocuğa yaklaşır gibi, kollarını uzatarak, şefkat yüzleriyle yürüdüler. “Direnme,” dedi biri sıcak bir sesle. “Sana yardım edilecek. İyi olacaksın.” Ki atıldı, ikincisi onu belinden yakaladı: öfkesiz, yumuşak ve korkunç bir güçle, bir düşmanı değil, bir malı tutar gibi tutarak.

Ve kollarına girilen, beyaz ışığa doğru götürülmekte olan Lila yapabileceği tek şeyi yaptı, korkudan değil, inadına: şarkı söylemeye başladı. Kendi sesiyle. Canlı, eğri, notaya basmayan sesiyle, bir zamanlar Ki’nin annesinin, onu toplamalarından önce söylediği sesle. Kulaklıktaki o öfkeli şarkıyı söyledi, yüksek sesle, o düzgün beyaz ışığın yüzüne karşı. Kammerton’u – Ki bunu bütün varlığıyla duyuyordu – çığlığın içinden çınlıyordu, öyle çınlıyordu, Ki’nin kendi göğsü acıyana kadar karşılık verdi. Gözetmen yüzünü buruşturdu, sesin yüksekliğinden değil, sanki ses, olmaması gereken bir şeye dokunuyordu. Hiçbir yerden gelen ses daha sert yineledi: “Seviye kırmızı. Nüks bastırılsın.” Bir şey kısa bir ıslıkla öttü, şarkı bir notanın ortasında kesildi, Lila gevşedi, onu taşıdılar, beyaz ışık söndü, uçangözler yükseldi. Karanlık ve sessiz oldu. Yalnızca sokak lambası düzgün yanıyordu, hiçbir şey olmamış gibi.

O lambanın ışığında Ki betonun üstünde dizlerinin üstündeydi. Gözetmenin onu nasıl bıraktığını, nasıl kalktığını, sonra gece şehrinin içinden, yola bakmadan eve nasıl sürüklendiğini hatırlamıyordu. Kulaklıklardan biri kulağında kalmıştı ve içinden hâlâ Lila’nın müziği geliyordu – o canlı, yırtık müzik –, hiçbir şey olmamış gibi çalıyordu, şimdi bir tek ona. Bu yüzden de Lila sanki hâlâ yanındaydı, hâlâ ses veriyordu, oysa onu çoktan beyaz ışığın içinde bir yere taşıyorlardı. Yürüyor, dinliyor ve çevresinde neredeyse hiçbir şey görmüyordu. Elinde, geriye kalanı tutuyordu: Lila’nın, şarkıdan bir an önce koparıp ayaklarının dibine attığı kırık “Rıza”sını, yeşil gözü çatlamış, ölü bir bilezik. Bir de siyah taşıyıcıyı, ondan Lila’nın kulağına artık hiçbir şey çalmayacaktı, onunkine ise çalıyordu. Viyadüğün altındaki duvarda, aynı ölü yeşil gözü delip geçen, yarım kalmış Kammerton kararıyordu. Şarkı. Ceketindeki kömür noktası. Ellerindeki ölü bilezik. Ağlamıyordu. İçindeki Kammerton ağlamıyordu, uğulduyordu: alçak, korkunç, tek bir notada, durduracak kimsesi olmayan, dokunulmuş bir tel gibi. Eve nasıl vardığını, nasıl çıktığını, kapıyı nasıl açtığını Ki hatırlamıyordu. Kendine geldiğinde odasındaydı, karanlıkta, odanın ortasında ayakta, ne kadardır öyle durduğunu bilmeden. Kulaklık hâlâ kulağındaydı ve müzik hâlâ geliyordu, daha kısık, taşıyıcının son nefesiyle. Bir elinde Lila’nın yeşil gözü çatlamış ölü “Rıza”sını sıkıyordu, ötekinde kendi avucuyla ısınmış siyah taşıyıcıyı. Işığı yakmadı. Hiçbir şey yapmadı. Hiçbir şeye gücü yoktu, ne düşünmeye ne ağlamaya. İçinde her şey yanıp bitmiş, geriye yalnızca uğultu kalmıştı.

Aynı saatte, şehrin öbür ucunda, hiç kapanmayan “Köş”ten sabaha karşı son kişi çıkıyordu: Lok. Her zamanki gibi herkesten çok o oyalanmıştı. Çıkarken cam kubbenin altında susan pikaba baktı – kimsenin çalıştırmayı bilmediği laternasına –, ona her zaman baktığı gibi baktı. Ne bu geceden haberi vardı, ne Lila’dan, ne de arkadaşının şu anda bomboş ve sersemlemiş, eve doğru sürüklendiğinden. Yalnızca baktı ve nedense bir saniye daha oyalandı, sanki bu sessizlikte neredeyse bir şey duymuştu. Sonra başını silkti, ellerini ceplerine soktu ve evine, yukarıya, o uzun yoluna koyuldu. Ki ise olduğu gibi yatağa yığıldı, ceketiyle, ayakkabılarıyla, Lila’nın eşyaları yumruklarında, yüzü yastıkta. Göğsünde bir yerde, solda, dokunulmuş tel hâlâ uğulduyor, uğulduyordu, alçak, tek bir notada. Ki, bir saniye olsun bırakmayan bu uğultunun altında sonunda düştü: uykuya değil, insanın artık dayanamadığında düştüğü düşsüz, karanlık bir çukura.